اخبار آرشیوی

دکتر سیدضیاء هاشمی عضو هیأت علمی گروه جامعه‌شناسی دانشگاه تهران و معاون فرهنگی و اجتماعی وزیر علوم، در گفتگوی تفصیلی با «نسیم» به تشریح وضعیت جمعیتی کشور و فرصت‌ها و تهدیدهای پیش روی آن و نیز اقدامات آینده وزارت علوم در این حوزه پرداخت؛ مهم‌ترین محورهای این گفتگو به این شرح است؛ -فعالیت های وزارت علوم در خصوص مسائل جمعیتی، در چارچوب مصوبات کشور در این حوزه خواهد بود. نکته مهم اینجاست که باید تحلیل عمیق و عملی در خصوص موضوع جمعیت در کشور داشته باشیم؛‌ در حال حاضر اساتید برجسته در حوزه جمعیت‌شناسی و رشته‌های مرتبط با این حوزه در کشور فعالیت می‌کنند و این اساتید باید جدیت وارد این حوزه شوند تا تحلیل صحیحی ارائه شود. -آنچه روشن است، سیاست‌های جمعیتی ما در دهه‌های 60 و 70 روندی را طی کرده که شاید از کنترل خارج شده است. سیاست‌های جمعیتی در دهه 60 "سیاست‌های کنترلی" بود؛ در واقع، طبق سیاست رسمی آن زمان قرار بود رشد جمعیت از 3.2 به 2.3 برسد. -در هیچ زمانی سیاست‌های ما در حوزه جمعیت به این معنا نبود که کنترل جمعیت بسیار شدید باشد. مسئولین کشور در دهه 60 با دقت خوبی در حوزه جمعیت مطالعه کردند و بر اساس مطالعه در آن زمان، میزان رشد جمعیت 3.2 برای کشور بالا بود و با اقتضائات اقتصادی و اجتماعی ما سازگار نبود و بر این اساس باید رشد جمعیت کنترل می‌شد و به 2.3 رسید. -رشد جمعیت با نرخ 2.3 رشد نسبتاً بالایی است و اگر رشد جمعیت کشور با این روند ادامه پیدا می‌کرد، الان با مشکل "پیری جمعیت" مواجه نبودیم. اما به دلایل مختلف از جمله وضعیت اقتصادی، اجتماعی و مهاجرت گسترده به شهرها میزان رشد جمعیت کشور به سرعت و به شدت کاهش پیدا کرد و در حال حاضر نرخ رشد جمعیت به 1.3 رسیده است. -در حال حاضر نگرانی به این دلیل است که نرخ رشد جمعیت 1.3 نیز پایدار نبوده و رو به کاهش است؛ بنابراین باید این دغدغه به درستی دیده شود. -بررسی‌ها نشان می‌دهد که میزان رشد جمعیت کشور در حال کاهش است. وقتی گفته می‌شود میزان رشد جمعیت ما "یک درصد" است، به این معناست که سالانه یک درصد رشد جمعیت داریم. اما با تداوم این روند، ممکن است طی چند دهه آینده به رشد نزولی جمعیت برسیم. -البته باید توجه هم داشت که موضوع جمعیت با برخورد شعاری حل نمی‌شود و برنامه‌ریزی در این حوزه مستلزم کار دقیق، کارشناسانه و علمی است. باید توجه کرد که سیاستگذاری رسمی تنها نرخ تعیین‌کننده در روند رشد جمعیت نیست و گاهی روند رشد جمعیت، برخلاف سیاستگذاری رسمی است. - اتفاقی که در دهه 60 رخ داد، این بود که روند رشد جمعیت بیش از حد سیاستگذاری رسمی پیش رفت. در حال حاضر، نیز باید سیاستگذاری در حوزه جمعیت متناسب با تحولات اقتصادی و سیاسی کشور باشد، بنابراین بخش‌های مختلف رسمی و غیررسمی در حوزه‌های مختلف فرهنگی، اقتصادی و سیاسی در روند سیاستگذاری دخیل باشند. -بخش کوچکی از موضوع جمعیت به حوزه فرهنگی و دانشگاه‌ها مربوط می‌شود که قاعدتاً وزارت علوم همسو با سیاست‌های رسمی و کلان نظام در این زمینه فعالیت می‌کند؛ ما معتقدیم یکی از مهم‌ترین مسائل در حوزه رشد جمعیت، "تسهیل ازدواج جوانان و جلوگیری از افزایش غیرمنطقی سن ازدواج" است. -از سال 45 تاکنون، با افزایش غیرمنطقی سن ازدواج مواجه بوده‌ایم؛ سن ازدواج پسران در اوایل انقلاب روند کاهشی داشت، اما مدتی بعد مجدداً سن ازدواج پسران روند صعودی را دنبال کرد. - اگر در زمینه ازدواج دختران و پسران دانشجو، فعالیت‌هایی صورت بگیرد، این فعالیت‌ها در اجرای سیاست‌های جمعیتی کشور قطعاً‌ نقش‌آفرین خواهد بود. -متولی اجرای مراسم ازدواج دانشجویی، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاههاست و وزارت علوم نیز در این حوزه با نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها همکاری می‌کند. -موضوع ازدواج آسان در دانشگاه‌ها حوزه بسیار ظریف و دقیقی است و پیچیدگی‌های زیادی دارد؛ این موضوع، نیازمند بررسی‌های دقیق است و باید به صورت دقیق و همه جانبه به آن نگاه کرد.