معاون وزیر علوم: احتمال ادغام طرحهای کلان ملی وجود دارد
معاون پژوهش و فناوری وزیر علوم در گفتگوی تفصیلی با «نسیم» با اعلام این خبر گفت: وضعیت ادامه اجرای طرحهای کلان ملی، بعد از تشکیل جلسه شورای عتف مشخص میشود/ پیگیری این طرحها برای کشور یک ضرورت است
گروه اجتماعی خبرگزاری «نسیم» - زهرا ساختمانیان
موضوع پیگیری "طرحهای کلان ملی" در 27 دی ماه سال 90 به تصویب شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری (عتف) رسید و هدف از آن نیز، توسعه فناوری در کشور و بهبود ارتباط دانشگاه و صنعت و گسترش فعالیتهای دانشبنیان اعلام شد. در ابتدا 37 طرح مورد تصویب قرار گرفت، اما با گذشت زمان و بررسی های مجدد در مجموع طرح های کلان ملی به 47 طرح رسید. اجرای طرحها آغاز شد، اما این طرحها در برخی موارد با مشکلات و چالشهایی از قیبل نبودن اعتبارات لازم و مدیریت یکپارچه مواجه شدند که این مسائل، مسئولان فعلی وزارت علوم و به خصوص معاونت پژوهش و فناوری این وزارتخانه را به فکر ارزیابی مجدد طرح های کلان ملی انداخت تا براساس این ارزیابی، این طرحها بتوانند به نتیجه مطلوب برسند .
دکتر وحید احمدی معاون پژوهش و فناوری وزارت علوم در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی خبرگزاری «نسیم»، به تشریح آخرین وضعیت ارزیابی طرحهای کلان ملی و سرنوشت آنها پرداخت .
نسیم:: آقای دکتر! از ابتدای مسئولیت شما موضوع بازنگری و رفع مشکلات موجود در طرح های کلان ملی مطرح شد و شما اعلام کردید که طرح های کلان ملی مورد ارزیابی قرار میگیرند. چه مشکلاتی بر سر راه اجرای این طرحها وجود داشت که معاونت پژوهش و فناوری وزارت علوم به این باور رسید تا این طرح ها را بررسی و مورد ارزیابی قرار دهد؟
احمدی : 47 طرح کلان ملی از سوی شورای عالی علوم تحقیقات و فناوری (عتف) مصوب شده است. این طرح ها با زمینه اجتماعی و شرایط خاص تصویب شده اند و من این امر را جزء افتخارات مجموعه آموزش عالی می دانم، زیرا این طرح ها علاوه بر توسعه اقتصاد دانشبنیان در کشور، پیوند دهنده دانشگاه با صنعت نیز میشوند .
اما طرحهای کلان ملی با مشکلات بزرگی همراه بودهاند. باتوجه به اینکه طرح ها با عجله تنظیم و تصویب شده بود، بنابراین بسیاری از آنها از نظر ساختار و تعریف موضوع با مشکل جدی روبرو بودندغ به طور مثال ترکیب ناظر، کارفرما، مجری و اهداف مرحله ای در برخی از طرح ها مشخص نشده بود .
در واقع می توان گفت یکی از اشکالات طرح های کلان ملی موضوع اعتبار و اختصاص اعتبارات بود، یکی دیگر از مشکلات جدی نیز نبودن مدیریت نظارتی و دبیرخانه ای بوده است که بتواند این نوع پروژه های سنگین و وسیع را به صورت دائمی نظارت کند. بخاطر همین هم با وجود تصویب طرح های کلان ملی در شورای عتف، اما فعالیت برخی از طرح ها آغاز نشده بود و برای برخی از طرح ها اعتبار اختصاص داده شده بود، اما مجری نمی دانست باید چه کاری در طرح انجام دهد! البته در این روند بعضی از پروژه ها نیز بسیار فعال بودند و کاملا جدی برنامه های خود را دنبال می کردند .
طبق ارزیابی های اولیه که در معاونت پژوهشی وزارت علوم انجام شد، یک نظام مهندسی مدیریت پروژه علمی طراحی کردیم تا ارتباط پروژه ها با یکدیگر ایجاد شود و در این راستان جلساتی تشکیل شد و در این جلسات دانشگاه هایی که نمی دانستند همکار کدام پروژه هستند، معرفی شدند و دانشگاه هایی که معتقد بودند باید در برخی پروژه ها وارد شوند نیز مورد بررسی قرار گرفتند و براساس توانایی این دانشگاه ها به برخی از طرح ها و پروژه ها اضافه شدند .
با توجه به اینکه طرح های کلان ملی مصوبه شورای عتف هستند، بنابراین نمیتوان در این طرح ها دخل و تصرف کرد؛ بر همین اساس در یکی از جلسات شورای عتف مصوب شد تا کارگروه های ارزیابی طرح ها تشکیل شود و با تصویب این مصوبه ما ما مجوز قانونی برای دخل و تصرف در طرح ها را بدست آوریم و بعد از این مرحله ارزیابی تمام طرح های کلان ملی آغاز شد .
در ابتدای ارزیابی طرح های کلان ملی سمیناری با حضور اعضای حقیقی و حقوقی کارگروه ها برگزار شد تا فرآیند ارزیابی مورد بررسی قرار بگیرد. در کارگروه های ارزیابی طرح ها، متخصصین بی طرف و پیشکسوت حضور دارند .
نتایج ارزیابی طرح ها در جلسه بعدی شورای عتف ارائه می شود و باتوجه به گستردگی ارزیابیها، هر تعداد از طرح ها که روند ارزیابی آنها تکمیل شده باشد در این جلسه ارائه می شود .
نسیم: در پایان ارزیابیها امکان کنار گذاشتن و یا حذف طرحی وجود دارد، یا اینکه تمام 47 طرح حفظ میشوند؟
من حدس میزنم پس از پایان ارزیابی ها تغییر و تحولی در طرح های کلان ملی انجام شود. زیرا دستگاه های اجرایی باید 50 درصد هزینه طرح ها را پرداخت کنند و این موضوع یکی از شرایط مدنظر شورای عتف است. درحال حاضر برخی از طرح ها از حمایت دستگاه های اجرایی برخوردار نیستند و ما درحال رایزنی هستیم تا این طرح ها نیز مورد حمایت قرار بگیرند. این طرحها "ملی" هستند، بنابراین دستگاه ها باید متقاضی آنها باشند و مورد حمایت مالی هم قرار بگیرند .
حمایت مالی دستگاه های اجرایی از طرح ها موجب می شود تا این طرح ها از اهداف خود منحرف نشوند و در واقع دستگاه ها به واسطه پرداخت هزینه خود، بر روند اجرای طرح ها نیز نظارت می کنند . در روند بازنگری طرحها، اعداد و ارقام مالی پروژه ها نیز نیز بررسی میشود .
نسیم: در حال حاضر آیا دستگاه های اجرایی پذیرفته اند تا به طرح ها بودجه لازم را اختصاص دهند؟! نمایندگان برخی از دستگاه های معتقدند که هیچ مستند قانونی برای اختصاص بودجه به طرح های کلان ندارند؛ برای رفع این نوع مشکلات چکار میخواهید بکنید؟
یکی از اعضای شورای عتف، معاون نظارت راهبردی ریاست جمهوری است؛ بنابراین موضوعات مربوط به قوانین و بودجه در این شورا توسط رئیس جمهور یا معاون اول حل میشود .
شورای عتف بالاترین شورای علمی و فناوری در کشور است و زمانی که در این شورا موضوعی تصویب می شود دستگاه های اجرایی خود را ملزم به اجرای آن می دانند. این موضوع که دستگاه های اجرایی به دنبال روال قانونی برای حمایت مالی از طرح های کلان ملی هستند، بسیار موضوع خوب و مثبتی است، زیرا نشان می دهد دستگاه های اجرایی درگیر این موضوع شده اند .
نسیم: دورنمای طرح های کلان ملی را چطور ارزیابی میکنید؟ به نظر شما این طرح به سرانجام خواهند رسید؟
نگرش من به طرح های کلان این است که دنبال کردن این طرح ها یک ضرورت است و همه باید انرژی بگذارند تا این طرح ها انجام شوند. مانند بحث هسته ای که اعلام شد یک ضرورت است و باید انجام شود. اقتصاد دانشبنیان، علم و فناوری جزء ضروریات کشور است و با وجود سختی هایی که دارد، اما باید اجرایی شود .
در حال حاضر وزارتخانه های دفاع، بهداشت، نفت و صنعت و معدن اعلام آمادگی کردهاند تا از طرح های کلان ملی متناسب با حوزه فعالیتی خود حمایت کنند. به طور مثال وزارت دفاع آمادگی خود برای حمایت از 9 طرح کلان ملی را اعلام کرده است .
یک شرکت خصوصی متقاضی خرید فناوری تولید "میکروآلت" شده است که این فناوری در سازمان پژوهش های علمی و صنعتی ایران در حال اجراست .
نسیم: در طرح های مصوب شورای عتف، چند طرح نیز در حوزه علوم انسانی بود؛ وضعیت این طرح ها الان چگونه است؟
در حوزه علوم انسانی طرح هایی در حوزه های "فرهنگ جامع فارسی، اقتصاد مقاومتی و قرآن کریم" مصوب شده است و با دستگاه های متقاضی نیز صحبت شده و آنها را متقاعد کردهایم تا از این طرح ها حمایت کنند. برای طرح اقتصاد مقاومتی نیز با وزارت اقتصاد صحبت هایی انجام شده است .
نسیم: آقای دکتر! با توجه به اینکه دستگاههای اجرایی کمتر متقاضی حمایت از طرح های حوزه علوم انسانی هستند، ممکن است میزان حمایت مالی از سوی دستگاه های اجرایی برای طرح های کلان ملی در حوزه علوم انسانی تغییر کند؟
احتمال دارد! اما تمام تلاشمان این است که استثنا قائل نشویم. تصویب چنین موضوعی در اختیار شورای عتف است، اما امیدواریم چنین اتفاقی رخ ندهد. باید این فرهنگ القاء شود که حوزه علوم انسانی یک حوزه متقاضیمحور است .
نسیم: پس از ارائه نتیجه ارزیابی ها به شورای عتف ممکن است در این جلسه تصمیم بر ادغام برخی از طرح های کلان گرفته شود؟
بله؛ احتمال ادغام طرح های کلان ملی وجود دارد، اما میزان قطعیت این موضوع بعد از تشکیل جلسه شورای عتف مشخص خواهد شود.