رئیسجمهور به کدام یک از سوالات کلیدی پاسخ نداد؟
حاشیهنگاری خبرنگار «نسیم» از پنجمین نشست خبری رئیسجمهور/ رئیسجمهور در حالی به پرسشهای منتقدانه پاسخ نداد که در نشست خبری دیروز تنها سه رسانه خارج از دایره حامیان دولت فرصت طرح پرسشهای خود را یافتند
به گزارش خبرنگار «نسیم»، پنجمین نشست خبری رئیسجمهور در حالی برگزار شد که حاشیه های زیادی به همراه داشت:
هرچند از بیرون ساختمان شهید بهشتی هم مشهود بود اما به محض وارد شدن به ساختمان میشد حدس زد که اینبار از جنبوجوشهای قبلی خبری نیست، وضعیت خیلی آرامتر، رفتوآمدها کمتر و یا بهتر بگوییم غوغا کمتر بود. همه انگار منطقیتر شده بودند و یا اینکه حداقل تلاش میکردند که خود را از فضای احساسی دورتر نگه دارند. این نکته البته زمانی مشخصتر شد که قاطبه سوالهای پرسیده شده از رئیسجمهور رنگ و بوی هستهای و مسأله تروریسم در منطقه را به خود گرفت و روشن بود که در هر دو مساله حداقل در میان خبرنگاران رسانههای داخلی بیم و امید خاصی وجود دارد که آنها را دغدغهمند هم نشان میدهد.
پنجمین نشست خبری رئیسجمهور با اصحاب رسانه دارای تفاوت محسوس دیگری هم نسبت به قبل بود و آن اینکه اینبار باید موضوع سوالهای خبرنگاران به همراه اسم و رسم در سامانهای الکترونیکی ثبت میشد تا پرویز اسماعیلی بتواند از میان آنها مناسبترین سوالها را انتخاب کند، هرچند که نباید فراموش کرد که این انتخاب همراه با قول مساعدی بود که رئیس مرکز ارتباطات و اطلاعرسانی رئیسجمهور به رسانههای محروم مانده از پرسش در نشستهای قبلی به آنها داده بود.
نشست شروع شد و اندکی بعد متوجه شدیم که چارت کسانی که میتوانند پشت تریبون سوال از رئیسجمهور بروند مشخص شده و این خود کافی بود که بسیاری از خبرنگارانی که از پرسش باز مانده بودند اعتراض خود را آغاز کنند، بویژه خبرنگاران رسانههای منتقد رئیسجمهور که از قضا هم تعدادشان زیاد بود و هم در هر 4 نشست قبلی فرصت بسیار اندکی برای طرح سوالات خود یافته بودند.
رئیسجمهور سخنانش را که اندکی پیش آغاز کرده بود بیست دقیقهای ادامه داد. دقایقی همراه با آمارهای تکراری که حداقل میتوان گفت قریب به اتفاق آنها را محمدباقر نوبخت در نشستهای خبری خود با خبرنگاران مطرح کرده بود.
اما از هرچه بگذریم سخن دوست خوشتر است. بحث روحانی که دقیقا مانند همه سخنرانیهای سه سال اخیرش به گذرگاه هستهای رسید چشمها همگی ناخداگاه متوجه ردیف اول میهمانان و صندلی دوازدهم شد جایی که محمدجوادخان ظریف وزیر امور خارجه به عنوان میهمان ویژه در کنار نهاوندیان و حسین فریدون نشسته بود.
رئیسجمهور از امیدهای خود در توافق هستهای آتی میگفت و لبخند و تأییدهای وزیرامور خارجهاش او را همراهی میکرد و این خود مقدمه خوبی بود تا رسانههای جمعی هم اکثرا پرسشهای خود را معطوف به همین مساله کنند و کنجکاوانه در مورد پیشرفت مذاکرات و وقایع آتی بپرسند.
سوال اول همچون گذشته به یگانه غول خبری ایران یعنی سازمان خبرگزاری صداوسیما یا همان واحد مرکزی خبر رسید و بعد تلویزیون ملی چین پشت تریبون رفت. نوبت به خبرنگار فایننشال تایمز که رسید نشست خبری دز سیاسی حقوقی بیشتری به خود گرفت. خبرنگار این روزنامه انگلیسی همچون خبرنگار لسآنجلستایمز که بعداً پشت تریبون قرار گرفت؛ در ابتدا با طعنهای از کوچک بودن جامعه رسانههای غربی در این گله کرد و سپس به بازداشت جیسون رضاییان خبرنگار ایرانی- آمریکایی بازداشت شده در ایران پرداخت و از رییس قوه مجریه کشور خواست تا این خبرنگار روزنامه واشنگتنپست را که به اتهام جاسوسی بازداشت شده است هرچه سریعتر آزاد کند.
در همین اثنا خبرنگار یکی از رسانههای حامی دولت پشت تریبون رفت و به صورت ناگهانی از ممنوعالتصویری رئیسجمهور اسبق پرسید. این سوال خبرنگار ایلنا بلافاصله با واکنش خاص محمدرضا صادق مشاور رسانهای دولت همراه بود که او هم در ردیف اول مهمانان نشسته بود و پس از طرح این سوال با تکان دادن سر، انتقاد خود به طرح این سوال را نشان داد .
نشست خبری ادامه داشت و رسانههای حامی دولت یکی پس از دیگری سوالهای خود را با چاشنی اندکی از نقد مطرح میکردند و رئیسجمهور نیز که تلاش میکرد از ابتدا تا انتهای مصاحبه به هیچ عنوان عصبی نشود و به هر شکل ممکن که شده لبخندی هر چند تصنعی را روی چهره خود حفظ کند به سوالات آنان پاسخ میگفت. اما در بین این روند ثابت، رسانههایی هم بودند که از دایره حامیان کابینه تدبیر و امید نبوده و در عین اینکه اقلیت محض بودند و تعداد آنها از انگشتان یک دست تجاوز نمیکرد سوالات تند و تیزتری بپرسند هر چند که این امکان را هم برای خود مفروض داشتند که ممکن است خشم رئیسجمهور و واکنش ناگهانی و سخت وی را همچون برخی ایام گذشته به همراه داشته باشد.
خبرنگار خبرگزاری مهر اولین خبرنگاری بود که سوالی متفاوت از جنس مابقی سوالها از حسن روحانی پرسید . خبرنگار مهر با طرح سوالی فرهنگی پرسید: "بعد از روی کار آمدن دولت یازدهم و از آنجا که رئیسجمهور روحانی و فرزند جامعه روحانیت بود، انتظار این بود که تعامل بهتری میان دولت و حوزههای علمیه برقرار شود، اما کمکم انتقادها نسبت به عملکرد فرهنگی دولت بیشتر شد تا جایی که مراجع و علما نسبت به برقراری کنسرتها، موضوع عفاف و حجاب، حضور بانوان در ورزشگاهها و سخنان دولت درباره وظایف نیروی انتظامی واکنش نشان دادند، دولت چه اقداماتی برای رفع نگرانی علما و تعامل با حوزههای علمیه انجام داده است؟"
اما این سوال که آنچنان به مزاق رئیس دولت تدبیر و امید خوش نیامده بود نه تنها خواستار تکرار سوال شد بلکه در پاسخ به این سوال به تأکیداتی در خصوص الزام عمل دستگاههای مختلف در چارچوب قانون و حضور بانوان در قبل و بعد از انقلاب در جامعه اکتفا نمود و از شرح بیشتری و پاسخ دقیقتر امتناع کرد.
سوال دوم اما سوالی بود که کمترین پاسخ را از دکتر روحانی دریافت کرد. این سوال که از قضا با چاشنی انتقاد بیشتری نیز همراه بود از سوی خبرنگار روزنامهای پرسیده شد که قطعا در جمع منتقدان کابینه تدبیر امید جای نمیگیرد. روزنامه همشهری که با رویکردی بیشتر اجتماعی اینبار سوالی حقوقی- سیاسی مطرح کرد و هیچ جوابی از حسن روحانی دریافت نکرد.
خبرنگار روزنامه همشهری پس از ایستادن پشت تریبون در سوال از رئیسجمهور گفت: دو سال از عمر دولت یازدهم میگذرد، اما در این دو سال قوانین متعددی وجود دارد که دولت به آن بیتوجهی کرده یا صراحتا معلق کرده است. در میان قوانین معطل مانده، اجرای برخی قوانین به پول نیاز دارد اما برخی پول نمیخواهد و به تحریم هم ربطی ندارد. یکی از آنها عبارت است از تخصیص یارانه تولید، قانون بهبود کسب و کار، تأخیر در آزادسازی سهام عدالت مطابق قانون، معطل ماندن قانون دسترسی آزاد به اطلاعات و اجرای قانون کد رهگیری کالا، موارد متعددی از برنامه پنجم مانند منع دولت در هزینه ورزش حرفهای. چرا قوانینی که نیاز به پول هم ندارد اجرایی نمیشود؟.
روحانی در پاسخ به این سوال نیز با ابراز اینکه بخش از سوال را فراموش کرده است با پرداختن به مسائلی دیگری سوای آنچه اهم سوال پرسیده شده از سوی خبرنگار بود، گفت: برخی از قوانین در چارچوب امکانات و برخی در چاچوب هزینههاست یعنی منوط بر این است که درآمد لازم استحصال شود. در سهام عدالت دولت به دنبال تهیه لایحه است البته یک سری هماهنگیهایی لازم دارد انشاءالله تقدیم مجلس خواهد شد. ما از نظر مسأله کسب و کار به سمت مسیر مثبت حرکت کردیم. هر موردی که قانون و مقررات و آئیننامه اجرایی خواسته اجرایی کردهایم. برخی از مسائل ما در حوزه سیاسی یک روزه حل نمیشود ولی باید شرایط را نسبت به دو سال گذشته دیده شود و ببینیم روند به سمت حل و فصل بوده است یا خیر. تلاش ما این بوده شرایط را از شرایط غیرقانونی به شرایط عادی برگردانیم.
اما سوال سوم که در نوع خود هم سوال جالبی هم به نظر میرسید، از زبان خبرنگار روزنامه قدس پرسیده شد. وی در فرصتی که برای پرسش از رئیس کابینه یازدهم در سالگرد پیروزی آن به دست آورده بود از رئیسجمهور در مورد جیب مردم سوال کرد و گفت: شما در خصوص فعالیتهای اقتصادی گزارشهای زیادی دادهاید، میخواهم بگویم که شما در اولین مصاحبه بعد از مراسم تحلیف گفتید معیار سنجش تورم برای ما جیب مردم است نه آمار بانک مرکزی یا مرکز آمار ایران. میخواهم بگویم آن همه آمارهایی که شما از فعالیتهای اقتصادی ارائه کردید و آمارهای دیگری هم هست که اکنون به آن اشاره کردید سؤال من این است که آیا همچنان برای دولت، معیار جیب مردم است؟ و در برنامههای اقتصادی دولت که تا الان اجرا شده چقدر جیب مردم ملاک قرار گرفته است؟
پس از بیان این سوال اما به نظر میرسید که رئیسجمهور بیشتر از سوالهای قبلی ناراحت شده و ظاهرا سوالی پرسیده شده که انتظار آن کمتر از سوی دولت وجود داشت. از اینرو رئیسجمهور در پاسخ به این سوال تلاش کرد با بیان عبارتهای شعاری قبلی از آنچه مفهوم و منظور اصلی گوینده سوال بود دوری کند. روحانی در پاسخ به این سوال اینگونه آغاز کرد که مقداری توضیح دادم که آنچه دولت اعلام میکند منظورم از دولت مراکز رسمی کشور است آنها یک مبنا و سبدی دارند و بر مبنای آن سبد محاسبه میکنند. وی افزود: البته خودمان هم روزانه قیمت اجناس را میگیریم هم بخشهای اقتصادی ما میبینند و خود من هم حداقل هفتهای یکی دو بار این آمار را میبینم تا بدانم وضع اجناس در بازار چگونه است.
آقای روحانی اضافه کرد: معیار باز هم جیب مردم است. قبول دارم که در زمینه گرانی و ارزانی و زندگی معیار جیب مردم است اما آنها هم برای برنامههایشان معیاری دارند و در پایان نیز چندجملهای در باب ثبات بازار بیان کرد.
پس از این سوال بود که با وجود جذابتر شدن نشست خبری، خبرنگارانی که مطمن شده بودند فرصتی برای سوال نمییابند و از سویی با توجه به روند پاسخهای روحانی نکته قابل توجهی بیان نخواهد شد کمکم سالن نشست را ترک کردند به طوری که در دقایق پایانی نشست خبری خالی بودن بسیاری از صندلیها کاملا به چشم میآمد. نهایتا پنجمین نشست خبری دکتر روحانی پس از حدود ۱۲۰ دقیقه با اعلام مجری برنامه یعنی همان حسن روحانینژاد که حضور او خود نکته جالب این نشست خبری بود، به پایان رسید.
روحانینژاد همان کسی است که روزی برای اجرای مصاحبه روحانی با مردم در جریان ارائه گزارش صد روزه به دولت معرفی شده بود و رئیسجمهور از پذیرفتن وی امتناع و خانم پوریامین را به جای وی انتخاب کرده بود.