سید هادی سید افقهی در گفتگوی تفصیلی با «نسیم آنلاین» مطرح کرد:
آمریکا از طریق مذاکره به دنبال مهار پیشرویهای مقاومت در سوریه است
کارشناس مسائل جنوب غرب آسیا گفت: آمریکا به دنبال این است که جنگ سوریه را به یک نحوی مهار کنند و از طریق سیاسی آن چیزی که از طریق نظامی نتوانست به دست بیاورد بتواند پای میز مذاکره از بشار اسد و ایران بگیرد.
به گزارش « نسیم آنلاین » اوضاع آشفته سوریه هرچند با اعلام آتش بس شکل جدید به خود گرفت اما تکثر و تعدد نظرات معارضین و تروریست ها از یک طرف و اختلافات درونی بین ترکیه و آمریکا و سعودی ها و قطری ها از طرف دیگر همچنان مانع سامان یافتن وضیعت مذاکرات سیاسی در این کشور جنگزده شده است. با پیروزیهای اخیر در تدمر یا همان قلعه تاریخی پالمیرا وضعیت میدانی باز هم به نفع محور مقاومت بهبود یافته است اما هنوز آینده نامشخصی در سوریه وجود دارد و برآیند شفافی از میدان تا میز مذاکره در میان رسانهها و افکار عمومی به چشم نمی خورد.
از اینرو پای سخنان سید هادی سیدافقهی به عنوان کارشناس خبره مسائل غرب آسیا و کشروهای عربی نشستیم تا آخرین وضعیت سوریه از میز مذاکره تا میدان جنگ را تحلیل و بررسی کند. آنچه در ادامه میخوانید مشروح گفتگوی تفصیلی « نسیم آنلاین » با این کارشناس مسائل جنوب غرب آسیا است.
« نسیم آنلاین »: وضعیت این روزهای سوریه در شرایطی که پیروزی های ارتش در شرایط آتش بس همچنان ادامه دارد را چگونه ارزیابی می کنید؟مهمترین نقطه عطفی که در بحران سوریه رخ داد این بود که بعد از 5 سال معادلات میدانی به طور کلی به نفع سوریه و همپیمانانش رقم خورد همین امر سبب شد که امریکاییها و کشورهای اروپایی و علاوه ترکیه و عربستان مخصوصاً، به عنوان دو بازیگر مهم منطقهای، به فکر چارهجویی بیفتند که چگونه میتوانند جلوی این پیشرویها و بویژه خروج پیروزمندانه بشار اسد از بحران را بگیرند و بشکنند .
بعضیها یعنی عربستان و ترکیه پشت سرشان هم رژیم صهیونیستی به سمت رادیکالیزه کردن و تشکیل درگیریها حرکت کردند، اما آمریکاییها عصا را از وسط گرفتند و روی هر دو محور حرکت کردند یکی کمک و تایید جنگ به صورت غیر مستقیم و یکی هم بحث ورود به فاز سیاسی و گردآوری معارضین با وساطت سازمان ملل و شخص آقای دمیستورا نماینده بان کیمون که تجربه وین یک و دو و اجلاس مونیخ و نهایتاً ژنو 3 به دنبال آن رقم خورد که البته تمام این تلاشها به جز صدور قطعنامه و چند بیانیه همه به شکست انجامید.
* سعودی ها اختلافات خود با ترکیه بر سر اخوان المسلیمن را کنار گذاشتند و به تعامل استراتژیک در سوریه رسیده اندسعودیها که الآن خودشان در یمن درگیر هستند احساس کردند که نه یمن را به آنها میدهند و نه سوریه را میتوانند پیروزمندانه به دست بیاورند و ما دیدیم که خیلی از کارتهای سعودی در سوریه سوخت، لذا در شرایطی که به نظر می رسد سعودی ها خیلی قدرت مانور دیگری در سوریه ندارد لذا برای یارگیری خو را آماده کردند و اختلافات خود را با ترکها بر سر مسئله اخوان المسلمین کنار گذاشتند و با وساطت قطر مجدداً همدیگر را پیدا و یک مجلس همکاری و یا شورای همکاری استراتژیک با همدیگر تشکیل دادند .
پس از این تعامل، در ابتدا سر و صدا و شانتاژ به راه انداختند تا روسیه و ایران را که حامیان اصلی سوریه هستند به چالش بکشند و گفتند که بله ما میخواهیم 150 هزار نیرو وارد سوریه کنیم و هواپیماهای اف 16 در پایگاه نظامی اینجرلیک ترکیه فرود آمدند و به علاوه آن چند هواپیمای نمونه اماراتی را هم آورند. در این بین اقدام به برگزاری یک رزمایش بزرگ با نام "رعد شمال" و بنا به اخبار خودشان با حضور 20 کشور کردند که البته در صحنه سیاسی نوعی اعلام بی نیازی به آمریکا هم بود.
در همین اثنا آمریکایی ها از این سلسله اقدامات احساس خطر کردند که نکند عربستان سعودی و ترکیه از آن نقشه راهی که آمریکاییها برای سوریه کشیده اند خارج شوند و در چارچوب خاص خود حرکت کنند.
بنابرهمین وقایع هم شاهد بودیم که آمریکا به صورت ناگهانی و تنها با مشورت با لاوورف و بدون مشورت با طرفهای درگیر چه دولت سوریه و شرکاء و چه آن سمت با سعودیها و ترکها اعلام آتش بس کردند و فقط آقای دمیستورا را در جریان گذاشتند که پوشش قانونی به این آتش بس بدهند .
« نسیم آنلاین »: علت این امر چه بود و چرا این اتفاق افتاد؟این ماجرا اول مبهم بود و بعد آرام آرام روایت این آتش بس روشن شد. بحث اصلی از این به بعد شکل میگیرد که اولاً هدف از این آتش بس چیست؟ اعلام کردند که هدف از این آتش بس اولا ایجاد یک فرصت و یک فضایی برای بازگشایی راههای امدادرسانی به مناطق تحت محاصره است .
چه مناطقی که توسط تروریستها مثل کفریا و فوعا محاصره شده که عمدتاً هم شیعه نشین هستند و چه مزایا و زبدانی که توسط ارتش سوریه و همپیمانان محاصره شده و البته این مساله هم تا یک حدود اجرا شد منتهی در مشخص کردن و تعریف تروریستهایی که مشمول این آتش بس نمیشوند اول مشکلاتی پیش آمد که غیر از جبهه النصره و داعش که طبق قطعنامه شورای امنیت "تروریست" هستند و تکلیف دیگر تروریستهای مسلح چه میشود.
در ابتدا صد گروه مسلح اعلام کردند که آتش بس را قبول میکنیم، بعد جیش الاسلام به عنوان یک گروه مهم در سوریه آتش بس را رد کرد و در مناطقی به پوشش جبهه النصره پرداختند و علت این امر هم این بود که جبهه النصره تلاش می کند از ذیل گروه های تروریستی خارج شود و با تغییر نام و نزدیک شدن به گروه های تکفیری دیگر برچسب تروریست بودن را از پیشانی خود بردارد. این علت نزدیک شدن این دو گروه به هم بود و که الته عربستان واسطه گری بین آنها را برعهده داشت.
تاکتیک بعدی سعودی و ترکیه به راه انداختن مجدد تظاهرات خیابانی تکفیری ها در لباس مردم عامی و عادی بود. لذا با ساماندهی تظاهرات خیابانی اعلام کردند که این افراد همگی اسلحه های خود را زمین گذاشته اند و مردمی هستند که وارد فاز مدنی شده اند. البته بعدا معلوم شد این یک تاکتیک برای ورود گروههای تروریستی به میز مذاکره است که البته در اجلاس ژنو 3 با شکست رو به رو شد. در آن اجلاس بیان شد که جیش الاسلام، جیش الفتح و احرار الشام تروریست نیستند و از گروههای معارضین مسلح معتدل هستند و محمد علوش را به عنوان نمایندگان گروههای مسلح معتدل به ژنو فرستادند ولی سوریها و ایران قبول نکردند و روسها هم نظر بینابینی داشتند یعنی در کنار ایران به این مساله اشاره کردند که اگر این گروه ها معتدل هستند پس برخی گروه های کردها چرا نیایند!
در این بین ماجرا تشدید شد و ترکیه اعلام کرد که اگر گروه کردهای سوریه وارد ژنو شوند، ما میز مذاکرات را تحریم میکنیم و همین هم باعث کنسل شدن برگزاری نشست شد و آقای دمیستورا مجبور به برگزاری جلسات به صورت جدا با برخی طرف ها شد.
از طرفی نماینده سوریه یعنی آقای ولید المعلم هم در مصاحبه مطبوعاتی تاکید کرد که طرفهای مقابل ما برای مذاکره باید خودشان را معرفی کنند که نمایندگان کدام بخش از معارضین سوریه هستند که البته هنوز هیچ اتفاقی نیفتاده است.
«نسیم آنلاین»: با این شرایط یعنی آمریکا از اهداف قبلی خود کوتاه آمده و آنها را متوقف کرده است؟دقت کنید که ایران و روسها اجازه ندادند پروژه خاورمیانه بزرگ آمریکا که از سال 2006 استارتش خورد محقق شود، ولی گمان و باور من این نیست که واقعاً آمریکاییها از اهداف کوچک و بزرگ خود دست کشیده باشد امروز تحولات و متغیرهای جدیدی وارد شده است مانند ورود مستقیم روسیه در بحران سوریه. لذا فوریت طرفین این است که دو بحرانی که منطقه را به شدت به چالش کشیده یعنی سوریه و یمن زودتر آرام شود چون منطقه سوریه مشرف به دریای مدیترانه است و آن طرف یمنیها دارند عربستان را شکست میدهند و میتوانند به تنگه باب المندب مشرف بشوند و عملیاتهایی را بر علیه کشتیهای نفتکش و نظامی و حتی منافع اسرائیل و عربستان طرح ریزی و عملیاتی کنند.
به همین جهت میبینیم اخیراً اوباما مرتب از رفتار عربستان و همپیمانانش و ترکیه انتقاد می کند و می گوید که سعودیها باید پای میز مذاکره با ایران بیایند و اجازه دهند که ایران هم بازیگری کند. اخیرا در دیدار جان کری با مقامات سعودی هم، آمریکایی ها بر پایان دادن به بحران یمن و سوریه تاکید کردند.
تا زمانی که بحران منطقه به دست بازیگران منطقهای بود میگفتند که 10 سال هم طول بکشد مشکلی نیست و از هر طرف هر کسی کشته شود به نفع ما است ولی ورود عنصر روسیه و حمایت قابل توجه ایران تمام معادلات را عوض کرد و یک متغیر جدی وارد صحنه شد و خیلی از تحولات را تابع خودش کرد و امروز منافع غرب و اسرائیل به صورت جدی در خطر افاده است.
بنابراین با توجه به این شرایط و البته اجتناب اوباما از ورود مستقیم به سوریه، و حتی به کار بردن نام دام برای ورود به سوریه و البته شکست خوردن پروژه ورود ناتو به جنگ احتمالی روسیه و ترکیه در ماجرای ساقط کردن هواپیمای روس، آمریکایی ها به دنبال این هستند که فعلاً این جنگ را به یک نحوی مهار کنند و از طریق سیاسی آن چیزی که از طریق نظامی نتوانست به دست بیاورد شاید بتواند پای میز مذاکره از آقای بشار اسد و ایران بگیرد .
خبرنگاران : محمد خوشه گیر و علی جمشیدی