اخبار آرشیوی

کدخبر: 221698

بررسی آراء و نظرات منتقدان «مکتب ایرانی»؛ جریان انحرافی به دنبال عقیم کردن "ارگانیسم عقلانی تشیع" است

آن‌چه امروز مخالفت علما و مراجع معظم را در قبال رویکردهای باستان گرایانه‌ی اخیر برانگیخته است، پویش‌های ضد عقلانی آن است که در نهایت ارگانیسم عقلانی تشیع را نشانه رفته است و باعث تضعیف بافت شعوری و حتی شور انگیز اعتقادهای مردم می‌گردد؛ و الا هیچ خردمند و فرزانه‌ای با تمدن ایران قبل از اسلام مخالف نیست و سخن از خدمات متقابل ایران و اسلام به کرات و اصرار گفته شده است.
صالح اسکندری؛ چرا عده‏ای با ایران‏گرایی مشکل دارند؟ گروه سیاسی برهان/ صالح اسکندری؛ بیش از 1400 سال است که ایرانیان به برکت اسلام از هویت تمدن ساز چند هزار ساله‌ی خود پاس‏داری کرده‌اند وتمدن ایران در پرتو ایمان به اسلام روز به روز شکوفاتر شده است. تمامی ما ایرانی‌ها، هم احساسات مملو از شعور مذهبی داریم و هم احساسات شور انگیز میهنی. هیچ گاه نیز بین این دو احساس شور انگیز و مشحون از شعور در درون خود به تضاد و تناقضی برخورد نکردیم. مگر زمانی که عده‌ای سعی کردند این دو خط متکامل و متوازی را درتقاطع و تضاد با یک‌دیگر قرار دهند.‏ «گوستاو لوبون» در تاریخ تمدن اسلام و عرب می‏گوید: «شریعت و آیین اسلام در اقوامی که آن را قبول نموده تأثیری به سزا بخشیده‏است. در دنیا خیلی کم‌تر مذهبی پیدا شده که به قدر اسلام در قلوب‏ پیروانش نفوذ واقتدار داشته باشد بلکه غیر از اسلام شاید مذهبی یافت نشود که‏ تا این قدر حکومت و اقتدارش دوام کرده باشد، چه، قرآن که مرکز اصلی‏ است اثرش در تمام افعال و عادات مسلمین از کلی و جزیی ظاهر و آشکار می‏باشد.»‏ اما پرسش این‌جاست چرا امروز که خط ایران‌گرایی توسط عده‌ای در حال پر رنگ شدن است با واکنش‌های آشکار علما، مراجع معظم تقلید و برخی نخبگان سیاسی ملی و مذهبی روبه‌رو می‌شود؟ مگر مراجع و علما با تمدن غنی ایرانیان به خصوص در عهد هخامنشیان که میراث مجسم آن‌ها هنوز در تخت جمشید مرودشت مجسم است، مشکل دارند؟ مگر با تصدیق اسلام کوه تکیه گاه تخت جمشید که نامش کوه «مهر» بود به کوه «رحمت» تغییر نام نداد؟ و مگر برخی نمی‌گویند کوروش همان ذوالقرنین قرآن است؟ یا این‌که نکند برخی رویکردهای بنیادگرا مانع از بها دادن به آیین‌های باستانی چون نوروز، چهارشنبه سوری، جشن سده و ... می‌شود؟ و در نهایت این‌که چرا عده‌ای بی‌محابا بر این آتشی که خود افروخته‌اند می‌دمند و می‌خواهند علما و مراجع را مخالف با تمدن ایران و ایرانیان نشان دهند؟ و ... عقلانیت اقتضا می‌کند در پاسخ به این سؤالات قبل از متهم کردن «من قال» به فهم «ما قال» بپردازیم سپس ریشه‌های فکری جریانی که قائل به آن است را مورد واکاوی قرار دهیم.‏ ایران گرایی یاباستان گرایی برخی جریان‌های انحرافی که امروزه در افواه رسانه‌ای به «مکتب ایرانی» مشهور شده و واکنش مراجع معظم تقلید و برخی از اهالی فرهنگ و سیاست را برانگیخته است بیش از آن‌که از یک مبنای فلسفی منسجم برخوردار باشد صبغه‌ی ضد عقلانی آن پر رنگ است و ملهم از روندهای پست مدرنیستی قرن بیست و یکمی و رمانتیستی قرن هجده ونوزدهمی متداول در غرب است. رمانتیسم نوعی واکنش احساسی در برابر خردمندی است. رمانتیسم پویشی است به برجسته کردن خویشتن انسانی، گرایش به سوی خیال و رویا، به‏سوی گذشته‌ی تاریخی و به‏سوی سرزمین‌های ناشناخته و ... بازگشت آشکار به تاریخ و سنتیکی از خطوط جریان ساز پست مدرن است که در دنیای امروز بعضاً موجد جنبش‌های موجی ونوسان دار ضد نو گرایی شده است. نمادگرایی و سمبل سازی از اسطوره‌های تاریخی که حتیبرخی از آن‌ها سندیت متقنی هم ندارند یکی از ویژگی‌ها و شاخصه‌های این دست روندهاست. امروز حتی در سینمای عصر پست مدرن هالیوودی نیز نمادگرایی و افسانه پردازی ازتمدن‌های قدیمی و باز تولید اسطوره‌ها در دستور کار قرار گرفته است. در این چارچوب فکری تصورها بر مبنای رویکردهای آخر الزمانی، ایده‌آلیستی و آرماگدونی سامان می‌یابدو فلسفه‌ی تاریخی جای عقلانیت معطوف به حل مشکلات جامعه را می‌گیرد. رمانتیسم باستان گرایانه‌ی اخیر که در چند ماه گذشته واکنش گسترده‌ی علما و مراجع را برانگیخته،در واقع بر منهج اسطوره پردازی‌های پست مدرن می‌چرخد و فاقد انگاره‌های عقلانیت فعال شیعی است. جریان انحرافی در توجیه ایده‌ی خود از ایرانی گری به عنوان خوراکی برای طبقه‌ی متوسط یاد می‌کند غافل از این‌که موج سازی نمادها در پست مدرنیسم،شورشی بر علیه عقلانیت فعال اسلامی است. در این الگوی پست مدرن، عقلانیت اسلامی که باید مبنای سیاست باشد به کنار رانده می‌شود و سیاست‌مداران به راه‌های غیر عقلانی وحتی ماورایی به اداره‌ی امور می‌اندیشند. در این کجی فرهنگی، بیم آن می‌رود با حجیم شدن اساطیر و تجسم‌های ذهنی و بصری، جایی برای عقلانیت اسلامی نباشد و حتی اقدام به مصداق سازی در زمینه‌ی ظهور می‌شود. در ساحت سیاست، الگوی خیر و شر مطلق راه هرگونه تعامل و گفت‌وگو را می‌بندد و موجد نوعی دگماتیسم خط پایانی می‌شود. عدالت که درپیوند با عقلانیت و معنویت معنا می‌یابد اگر چنین پیوندی وجود نداشته باشد در عمل ونظر محقق نگشته و هر شی در جای خودش مستقر نشده است.‏ این در حالی است که به تعبیر رهبر معظم انقلاب «عقلانیت باید بر تمام ارکان این نظام از بالا تا پایین حاکم باشد؛ اما عقلانیت به معنای تسلیم نیست؛ عقلانیت به معنای هزیمت نیست؛ عقلانیت برای پیش رفتن و درجهت یافتن راه‌هایی برای هر چه موفق‌تر شدن در رسیدن به این آرمان‌هاست.»‏ عقلانیت عملی و نظری در اسلام ملتزم با نقل و وحی است و محصول این همنشینی و معاضدت، فرهنگ پر نشاط تشیع و اجتهاد است. اجتهاد فقهای شیعه روح ماندگاری شیعیان در 14 قرن گذشته است. «خواجه نصیرالدین طوسی» یکی از نمادهای عقلانیت سیاسی فعال در تشیع است. رصدخانه‌ی مراغه و کتاب‌خانه‌ی400 هزار جلدی وی‏ مؤید این عقلانیت پویاست که خلافت عباسیان را به چالش کشید. درعقلانیت سیاسی شیعه ناظر به حل مشکلات جامعه‌ی اسلامی تلاش را برای یافتن راه حل‌ها باید شروع کرد ومطمئناً خداوند نیز در این مسیر یاری می‌رساند. «الذین جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا»‏. در واقع آن‌چه امروز مخالفت علما و مراجع معظم را در قبال رویکردهای باستان گرایانه‌ی اخیر برانگیخته است، پویش‌های ضد عقلانی آن است که در نهایت ارگانیسم عقلانی تشیع را نشانه رفته است و باعث تضعیف بافت شعوری و حتی شور انگیزاعتقادهای مردم می‌گردد؛ و الا هیچ خردمند و فرزانه‌ای با تمدن ایران قبل از اسلام مخالف نیست و سخن از خدمات متقابل ایران و اسلام به کرات و اصرار گفته شده است. درمقابل، جریان‌های انحرافی با سو استفاده از ایران گرایی سعی دارند ضمن ایجاد یک پولاریزیشن و دو قطبی کاذب بین کسانی که به قول آن‌ها با فرهنگ و تمدن ایران مخالف‌اندو جریانی که خود را احیاگر و میراث دار این تمدن می‌داند در انتخابات پیش رواستفاده‌ی ابزاری و سیاسی لازم را ببرند غافل از این‌که وجهه‌ی غیر عقلانی و حتی ضدعقلانی آن‌ها از ماه‌ها قبل در منظر مردم هویدا شده است. در حالی که ایران و ایرانی بهتر از هر کسی می‌داند که تنها راه حفاظت از هویت ایرانی، عقلانیت اسلامی است وما به برکت اسلام، هویت ایرانی خود را حفظ کرده‌ایم.‏(*) *صالح اسکندری، کارشناس مسایل سیاسی
ارسال نظر: