در همایش یادمان علامه سید محمدحسین طباطبائی مطرح شد

بسیاری از گره‌ها با بهره‌گیری از اندیشه علامه طباطبائی باز می‌شود/ اگر فکر استاد در جامعه نهادینه می‌شد، این‌گونه به هم نمی‌پریدیم

کدخبر: 2284548

استاد حقوق دانشگاه شهید بهشتی با بیان اینکه علامه طباطبائی یکی از چهره‌های درخشان دانش الهیات است، اظهار کرد: علامه طباطبائی، متن‌نویس و البته دشوارنویس بود و هرکس به‌راحتی متوجه دیدگاه‌های او نمی‌شد اما موضوعی که برای من طلبه در آن زمان بسیار موردتوجه است، احترام او به همه ادیان بود.

به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری فارس، همایش سالانه یادمان علامه سید محمدحسین طباطبائی با موضوع «تشیع و مختصات فرهنگ شیعی» و با حضور جمعی از اندیشمندان، صاحب‌نظران و استادان دانشگاه،در دانشگاه علامه طباطبائی برگزار شد.

* علامه طباطبائی چهره درخشان دانش الهیات/ «اگر فکر استاد در جامعه نهادینه می‌شد، این‌گونه به هم نمی‌پریدیم»

آیت‌الله سیدمصطفی محقق داماد استاد حوزه و دانشگاه در این همایش با موضوع «نقش علامه طباطبائی در تحول دانش الهیات» سخنرانی کرد و گفت: به‌خاطر دارم که سال ۱۳۵۶ بود که استاد مرحوم شهید مطهری گفتند؛ «آقای طباطبائی مایل هستند که دو کتاب‌شان تدریس و اگر ابهامی وجود دارد تا ایشان در قید حیات هستند رفع شود»، من همین کتاب‌ها را درس می‌دادم و گاهی برای توضیح‌ خدمت علامه طباطبائی می‌رسیدم.

وی در همین رابطه یادآور شد: یک روز بعد از اینکه سؤالات خود را مطرح کردم، گفتم می‌توانم سؤالی خارج از کتاب مطرح کنم، گفتند؛ مانعی ندارد، عرض کردم، استاد اگر با این تجربه‌ای که الان به آن رسیده‌اید، خدا شما را مجدداً به‌روزهای آغازین زندگی‌تان بازگرداند، چه راهی را ادامه می‌دادید و چه درسی را انتخاب می‌کنید؟ ایشان با لبخندی گفتند، همین راهی را که رفته‌ام و همین راهی را که انتخاب کرده‌ام، این‌بار با درایت انتخاب خواهم کرد و من همین درس را انتخاب و همین رشته را می‌خوانم».

الهیات پیچیده‌ترین دانش بشری

محقق‌داماد با اشاره به اینکه پیچیده‌ترین دانش در میان دانش‌های بشری، دانش الهیات است، بیان کرد: شاهد این قضیه یک مقایسه تاریخی است، طبیعیات را که ببینید از ارسطو تا الان (قبل از میلاد مسیح تاکنون)، فیزیک ارسطو با فیزیک امروز قابل‌مقایسه نیست و چقدر پیشرفت و تحول پیدا کرده است، تکنولوژی با شتابی که به‌پیش می‌رود و بشر نمی‌تواند شتاب آن را تصور کند اما در متافیزیک (علوم الهیات) از همان ارسطو تا به امروز هنوز هم همان مسائل مانند جبر، اختیار و آزادی بشر عیناً مطرح می‌شود.

وی افزود: در کدام مرکز علمی این مسائل (علوم الهیات) را تمام شده و مختومه تلقی می‌کنید، همان مسائل مطرح است و همان‌ موارد هم مورد گفت‌وگو قرار می‌گیرد ولی نمی‌توان انکار کرد که مسائل جدیدی در الهیات در مقاطعی از تاریخ مطرح شده که قبلاً نبوده است.

وی در این زمینه ادامه داد: مسائل جدیدی در مقاطع مختلفی از تاریخ به‌دست متفکران بزرگ مطرح شده است، در قرون طلایی اسلامی (قرن‌های ۴ و ۵)، یقیناً حرف‌های برخی ملحدان و شبهاتی که امثال زکریای‌رازی مطرح کردند، نوعی تنش نسبت به الهیات بود، به‌قول مرحوم شهید مطهری اگر «ناخن زدن‌های فخر رازی نبود ما امروز این سفره گسترده در دانش الهیات که میراث خواجه طوسی است را نداشتیم».

آنچه که امروز برای الهیات مطرح است نگاه جدید به انسان است

محقق داماد بیان کرد: موارد مهمی در الهیات مطرح شده است و هر کدام از این موارد یک هنگامه و بخشی از تاریخ‌ هستند، درگیری‌های فیلسوفان و الهیون کم نیست، آنچه که امروز برای الهیات مطرح است نگاه جدید به انسان است، امروز دوران حق‌مداری انسان است و دیگر تکلیف‌مداری وجود ندارد، امروز بشر خود را دارای حق می‌داند و نظریه حقوق بشر در قرن معاصر تحولی در نگاه بشری ایجاد کرده است که دانش الهیات باید به این مباحث بپردازد و پرداخته است.

استاد حقوق دانشگاه شهید بهشتی با بیان اینکه علامه طباطبائی یکی از چهره‌های درخشان دانش الهیات است، گفت: در تاریخ دانش الهیات، علامه طباطبائی یکی از قله‌ها است که اندیشه‌های خود را گاهی با نیش قلم، گاهی با نیم‌خط، گاهی کمتر و گاهی بیشتر با آن متن‌نویسی و مشکل‌نویسی خودشان، برای افرادی که اهل فن هستند و می‌توانند مطالب او را بفهمند و با زبان ایشان آشنایی دارند، وسعت می‌داد.

وی افزود: نگاه علامه طباطبائی به واقعیت و حقیقت و اینکه هرکس حق دارد حقیقت را درک کند و حق بر انجام خطا هم داشته باشد، کاملاً معلوم است، شاید برای اولین‌بار باشد که انسان می‌توانست از یک بزرگ الهیاتی به شناخت برسد؛ اینکه چه نگاهی به ادیان می‌کند و چقدر ادیان برای او اهمیت و ارزش دارد، اگر این فکر در جامعه ما نهادینه می‌شد این‌گونه به نام خدا به یکدیگر اصطلاحاً نمی‌پریدیم.

وظایف سیدحسین نصر و داریوش شایگان در جلسات علامه طباطبائی و هانری کربن

محقق‌داماد اظهارکرد: علامه طباطبائی، متن‌نویس و دشوارنویس بود و هرکس به‌راحتی متوجه دیدگاه‌های او نمی‌شد اما موضوعی که برای من طلبه در آن زمان بسیار موردتوجه بود، احترام ایشان به کلیه ادیان بود.

استاد حقوق دانشگاه شهید بهشتی خاطرنشان کرد: در جلسات هانری کربن و علامه طباطبائی، سیدحسین نصر موظف بود متون انگلیسی کتاب‌های مقدس را ترجمه کند و در جلسه بخواند. داریوش شایگان هم مأمور بود متون مقدس را از زبان فرانسه ترجمه کند. در آن زمان، توجه یک استاد حوزه علمیه به کتب مقدس سایر ادیان خیلی آموزنده بود.

احترام ویژه علامه طباطبائی نسبت به همسر

وی در ادامه به بیان خاطره‌ای از علامه طباطبائی پرداخت و گفت: «بعدازظهر روز جمعه‌ای از در درآمدم، زمستان قم بود، باد و سرما چشم و صورت را می‌برد، کمی که به جلو آمدم عبا را به خودم پیچیده بودم و با علامه طباطبائی برخورد کردم با خودم گفتم چه فرصت خوبی است تا سؤالی از ایشان بپرسم. همراهشان راه افتادم به سمت قبرستان، سر قبر همسرشان می‌رفتند، به ایشان گفتم هوا سرد است، کسالت دارید، سر قبر نشستند اول فاتحه خواندند بعد شروع به قرآن خواندن کردند سپس در یک کلمه گفتند، مگر انسان می‌تواند از انس جدا شود، انس است دیگر».

محقق‌داماد سخنان خود را با خواندن این دعا «خدایا به روح مقدس این استاد بزرگ تو را سوگند می‌دهیم ما را آشنا بامعرفت الهیات بفرما» به پایان رساند.

* حتی دانشگاهیان آن‌سوی جهان هم از تکرار کانت، هگل و مارکس خسته شده‌اند/ بسیاری از گره‌های امروز با بهره‌گیری از اندیشه علامه طباطبائی قابل گشودن است

حسین سلیمی رئیس دانشگاه علامه هم در این نشست گفت: امیدواریم این نشست و سلسله نشست‌هایی که به مناسبت هفته علامه طباطبائی تدارک دیده شده‌اند، زمینه‌ای باشند تا این دانشگاه بتواند هرساله به گونه‌های مختلف یاد، خاطره و اندیشه‌های علامه طباطبائی را گرامی بدارد.

وی ادامه داد: باید شرایطی فراهم کرد که بتوانیم از ابعاد مختلف اندیشه ایشان در حوزه‌های گوناگون علوم انسانی و علوم اجتماعی استفاده کنیم.

* تلاش برای شکل‌گیری جایزه بین‌المللی علامه طباطبائی

سلیمی افزود: امیدواریم این نشست زمینه‌ای باشد برای شکل‌گیری جایزه بین‌المللی علامه طباطبائی، همچنین تلاش ما بر این است تا به وسیله این نشست‌ها شرایطی را برای معرفی بیشتر تفکرات ایشان به عرصه جهانی فراهم کنیم.

رئیس دانشگاه علامه طباطبائی بیان کرد: سه سال پیش، پیشنهاد یک جایزه بین‌المللی به نام علامه طباطبائی را به معاون سازمان یونسکو ارائه کردم، اما چون با اندیشه‌ها و شخصیت علامه به اندازه‌ای که بتوانند جایزه‌ای بین‌المللی را به این نام ثبت کنند، آشنا نبودند این مهم میسر نشد.

وی خاطرنشان کرد: در آن زمان احساس کردیم که لازم است ما به عنوان دانشگاهی که به نام ایشان نامگذاری شده است، تلاش بیشتری کنیم تا بتوانیم شرایطی فراهم کرده تا فلسفه، دیدگاه، مفاهیم برآمده از تفکر، نوع نگاه به کتاب مقدس و حتی دیدگاه فقهی ایشان بیشتر در جامعه بین‌المللی شناخته شود.

اندیشه‌های علامه طباطبائی محدود به یک زمان و مکان نیستند

سلیمی با اشاره به اینکه علامه طباطبائی دارای اندیشه‌هایی است که محدود به یک زمان و مکان نیستند، گفت: زمانی که تاریخ تفکر جهانی را مطالعه می‌کنیم، متفکرانی هستند که برای یک دوره تاریخی معین به تفکر و اندیشه پرداختند که اندیشه آنها کاملاً تاریخ‌مند و زمان‌مند است.

رئیس دانشگاه علامه طباطبائی افزود: متفکرین دیگری وجود دارند که علاوه بر شرایط زمانی و مکانی، دامنه تأثیرات اندیشه‌های آنها فراتاریخی و فرامکانی است که علامه طباطبائی از این شخصیت‌ها است.

وی در این زمینه ادامه داد: اندیشه‌های علامه طباطبائی مبنایی را فراهم کرده است که این مبنا می‌تواند در شرایط مختلف برای رشته‌های مختلف علوم انسانی و اجتماعی موثر و تأثیرگذار باشد به همین دلیل است که همایش‌هایی از این قبیل می‌تواند شرایطی را فراهم کند که ما به بهره‌برداری بیشتر، تأثیرگذاری عمیق‌تر و تفاسیر موثق‌تری از اندیشه‌های علامه طباطبائی دست پیدا کنیم.

بسیاری از گره‌های امروز ما با بهره‌گیری از اندیشه علامه طباطبائی قابل گشودن است

رئیس دانشگاه علامه طباطبائی با بیان اینکه بسیاری از گره‌های امروز ما با بهره‌گیری از اندیشه علامه طباطبائی قابل گشودن است، گفت: حضور استادان و اندیشمندان و متفکرانی که در این جلسه تشریف دارند گویای این است که ما می‌توانیم همچنان از این شرایط و اندیشه‌ها بهره بگیریم.

وی ادامه داد: امروزه با به‌وجود آمدن فلسفه تحلیلی و شکل‌گیری مبانی جدید ساختارگرایی در اندیشه‌های مختلف و همچنین همراه با فلسفه‌های زبان‌شناختی که به‌نوعی به تمام رشته‌های علوم انسانی راه پیدا کرده است، شاهد کشاکش‌های نظری گسترده‌ای هستیم که چراغ راه آن در اندیشه‌های علامه طباطبائی کاملاً گشودنی است.

حتی دانشگاهیان آن‌سوی جهان هم از تکرار کانت، هگل، مارکس و مواردی از این قبیل خسته شده‌اند

سلیمی تأکید کرد: امروز ما در شرایطی هستیم که از استادان و اهل نظر در دانشگاه علامه طباطبائی انتظار می‌رود که با استفاده از این اندیشه گرانقدر، بتوانیم دیدگاه‌های تازه‌ای ارائه دهیم که شرایط جدید جهانی به‌شدت تشنه آن است، ضمن‌آنکه در مبادلات بین‌المللی کاملاً احساس می‌کنیم که متفکران، دانشگاهیان و اهل نظر از ما ایرانیان توقع ارائه گونه دیگری از اندیشه را دارند.

رئیس دانشگاه علامه طباطبائی در پایان تصریح کرد: در عرصه تفکر جهانی به‌نظر می‌رسد که حتی دانشگاهیان آن‌سوی جهان هم از تکرار کانت، هگل، مارکس و مواردی از این قبیل خسته شده‌اند و به‌دنبال گونه دیگری از اندیشه هستند، برای آنها هیچ جذابیتی ندارد که متفکران ما در عرصه‌های بین‌المللی همان سخنان تکراری را بیان کنند بلکه نوع نگاه متفاوتی را می‌خواهند و نشست‌هایی ازاین‌گونه می‌تواند شرایط، مقدمات و مفاهیم لازم برای این جهش نوآورانه در تفکر را به متفکران ما ارائه بدهد.

منبع: فارس

مسئولیت صحت اخبار ارائه شده به عهده منبع خبر بوده و این رسانه صرفاً رسالت اطلاع‌رسانی خود را در این رابطه انجام می‌دهد.

ارسال نظر: