اخبار آرشیوی
مرکز پژوهشهای مجلس نقشآفرینی کمیسیونهای تخصصی در لوایح دو فوریتی را با اصلاح "ماده ۱۶۵ آئیننامه داخلی مجلس" مورد بررسی قرار داد
متن این اظهارنظر بدین شرح است: * مقدمه بر اساس بند "2 " ماده (160) آییننامه داخلی مجلس، در طرحها و لوایح دوفوریتی "ضرورت جلوگیری از وقوع خسارت احتمالی و فوت فرصت " وجود دارد. براساس ماده (165) آییننامه داخلی مجلس، برای رسیدگی به اینگونه طرحها و لوایح، کمیسیونهای تخصصی هیچگونه مداخلهای ندارند و طرحها و لوایح، پس از تصویب دوفوریت، چاپ و توزیع شده و پس از هفتادودو ساعت در دستور کار مجلس قرار میگیرد. طرح ارائه شده ازسوی جمعی از نمایندگان، درصدد است زمینهای را برای نقشآفرینی کمیسیونهای تخصصی در این خصوص فراهم نماید. * مفاد طرح رسیدگی به طرحها و لوایح دوفوریتی درحال حاضر با طی چهار مرحله زیر انجام میشود: 1. چاپ و توزیع بین نمایندگان حداکثر 4 ساعت پس از تصویب فوریت، 2. تسلیم پیشنهادهای نمایندگان به هیئترئیسه تا حداکثر 20 ساعت پس از تصویب فوریت، 3. چاپ و توزیع پیشنهادهای نمایندگان تا حداقل یک ساعت قبل از شروع مذاکرات، 4. قرارگرفتن در دستور کار مجلس حداکثر 72 ساعت پس از تصویب فوریت. بر اساس طرح پیشنهادی، در مرحله اول، همزمان با چاپ و توزیع این طرحها و لوایح، بررسی آنها به کمیسیون ذیربط ارجاع میشود و
پیشنهادهای نمایندگان نیز در همان مهلت مقرر، بهجای تسلیم به هیئترئیسه، به کمیسیون ذیربط تقدیم میگردد. در فاصله بین 24 ساعت پس از تصویب فوریت و تشکیل جلسه مجلس، کمیسیون به طرح یا لایحه رسیدگی کرده و گزارش خویش را آماده مینماید. این گزارش در صحن قرائت شده و در مورد آن تصمیمگیری میشود. *ارزیابی مفاد طرح 1. این طرح درصدد دخالت دادن کمیسیونها در تصویب طرحها و لوایح دوفوریتی است تا در این میان دقت فدای سرعت نشود. ضمن اینکه سرعتی که درحال حاضر در این مورد وجود دارد، در طرح نیز حفظ شده و مهلتهای مقرر در این طرح نسبت به مهلتهای مقرر در ماده (165) موجود تغییری نکرده است. 2. برای بررسی طرحها و لوایح عادی و یکفوریتی، هیئترئیسه مجلس آنها را به کمیسیونهای اصلی و فرعی ارجاع میدهد. در این طرح صرفاً به "کمیسیون ذیربط " اشاره شده، ولی در مورد اینکه این کمیسیون اصلی است یا فرعی، مطلبی بیان نشده است. لذا پیشنهاد میشود متن بند "1 " بهصورت زیر اصلاح شود: "حداکثر چهار ساعت پس از تصویب فوریت، طرح یا لایحه چاپ و توزیع و به کمیسیونهای اصلی و فرعی ذیربط ارجاع میشود ". 3. با توجه به پیشنهاد فوق، پیشنهاد میشود بند "2 "
نیز بهصورت زیر اصلاح شود: "حداکثر بیست ساعت پس از تصویب فوریت، گزارش کمیسیون فرعی و پیشنهاد نمایندگان به کمیسیون اصلی تسلیم میشود. پیشنهاددهندگان میتوانند برای دفاع از پیشنهاد خود در کمیسیون حاضر شوند ". 4. در بررسی طرحها و لوایح عادی و یکفوریتی، آنچه در جلسه مجلس مورد بررسی قرار میگیرد، گزارش کمیسیون است و نه متن اولیه طرح یا لایحه. متن بند "3 " طرح به نحوی نگاشته شده که میتواند القاکننده این مطلب باشد که آنچه در مورد طرحها و لوایح دوفوریتی در مجلس مورد بررسی قرار میگیرد، متن اولیه آنهاست و نه گزارش کمیسیون، زیرا براساس این بند "گزارش کمیسیون در صحن علنی مجلس قرائت و بررسی کلیات و مواد طرح آغاز میشود ". درحالی که با توجه به هدف پیشنهاددهندگان طرح و سایر مواد آییننامه داخلی در مورد بررسی طرحها و لوایح عادی (ماده (164)) و یک فوریتی (ماده (152))، باید گزارش کمیسیون در مجلس مورد بررسی قرار گیرد، لذا پیشنهاد میشود متن بند "3 " طرح بهصورت زیر اصلاح گردد: "حداکثر هفتاد و دو ساعت پس از تصویب فوریت، گزارش کمیسیون در مجلس مطرح میشود ". 5. طبق تبصره بند "3 " این طرح "چنانچه کمیسیون گزارش خود را ارائه ننماید،
طرح یا لایحه در دستور کار اولین جلسه بعدی مجلس قرار خواهد گرفت ". ممکن است از این تبصره چنین استنباط شود که عدم ارائه گزارش ازسوی کمیسیون باعث خواهد شد بررسی طرح یا لایحه در مجلس، یک جلسه به تعویق بیافتد. درحالی که ظاهراً چنین قصدی وجود نداشته است. لذا پیشنهاد میشود متن تبصره به صورت زیر اصلاح شود: "عدم ارائه گزارش ازسوی کمیسیون، مانع بررسی طرح یا لایحه در مجلس در زمان مقرر در این بند نیست ". 6. در این طرح مهلت ارائه گزارش توسط کمیسیون، هفتادودو ساعت پس از تصویب فوریت بیان شده که به جلسه علنی مجلس ختم میشود، ولی از چاپ گزارش کمیسیون و توزیع آن در بین نمایندگان سخنی به میان نیامده است. درحالی که پیشبینی این امر ضروری است. قابل ذکر است که براساس ماده (164) آییننامه داخلی، گزارش کمیسیون در مورد طرحها و لوایح یک فوریتی چهلوهشت ساعت قبل از طرح در ملجس، چاپ و بین نمایندگان توزیع میشود. این امر را میتوان در بند "4 " این ماده گنجاند. پیشبینی میشود بند مذکور بهصورت زیر اصلاح شود: "حداقل یک ساعت قبل از شروع مذاکرات، گزارش کمیسیون و پیشنهادهای نمایندگان چاپ و توزیع میشود ". 7. در جزء "2 " بند "الف " ماده
(108) آییننامه داخلی مقرر شده که "در مورد کلیات هر طرح یا لایحه، ابتدا سخنگوی کمیسیون اصلی حداکثر پنجدقیقه گزارش میدهد " و براساس تبصره "2 " ذیل آن "در بررسی کلیات طرحهای دو یا سهفوریتی ... یکی از طراحان میتواند بهجای سخنگو در ابتدا و انتهای رسیدگی در مجلس صحبت کند ". علت این حکم این بوده که براساس آییننامه فعلی، در طرحها و لوایح دوفوریتی کمیسیونها مداخلهای ندارند. در صورت تصویب این طرح و اعطای نقش به کمیسیونها در بررسی طرحها و لوایح دوفوریتی، لازم است تبصره مذکور نیز اصلاح شده و عبارت "دو یا " پس از عبارت "کلیات طرحهای " حذف شود. * نتیجهگیری بررسی طرحها و لوایح دوفوریتی، درحال حاضر بدون دخالت کمیسیونها صورت میگیرد، در حالی که مداخله کمیسیونهای تخصصی در این امر، باعث بهبود کیفیت مصوبات مجلس میشود. طرح مذکور درصدد رفع این نقیصه بوده و با حفظ مهلتهای موجود در این مورد، نحوه مداخله کمیسیونهای تخصصی در این خصوص را مشخص میکند. البته ایرادات مختصری نیز در این طرح به نظر میرسد که پیشنهادهای اصلاحی برای هر یک ارائه شده و تصویب آنها به کمیسیون و مجلس محترم پیشنهاد میشود.