اخبار آرشیوی
سردبیر سایت خبری تحلیلی برهان و دکتر قدیری ابیانه در نشستی رادیویی با موضوع "آمریکا در مورد انقلاب اسلامی چگونه میاندیشد؟" به بحث و تبادل نظر پرداختند
امروزه تأثیر انقلاب اسلامی بر اهداف و منافع ایالات متحده در نظام بینالملل و نیز تقابل اندیشهای و تمدنی جمهوری اسلامی ایران با تمدن غرب بر کسی پوشیده نیست، اما این پرسش جای بررسی دارد که آیا در عرصهی داخلی ایالات متحده هم تأثیر انقلاب اسلامی و اسلام سیاسی قابل مصداق یابی است؟
برهان نوشت: امروزه تأثیر انقلاب اسلامی بر اهداف و منافع ایالات متحده در نظام بینالملل و نیز تقابل اندیشهای و تمدنی جمهوری اسلامی ایران با تمدن غرب بر کسی پوشیده نیست، اما این پرسش جای بررسی دارد که آیا در عرصهی داخلی ایالات متحده هم تأثیر انقلاب اسلامی و اسلام سیاسی قابل مصداق یابی است؟ جناب آقای عبداللهی با توجه به نکاتی که مطرح شد در خصوص تقابل تمدنی جمهوری اسلامی ایران با تمدن غرب و تقابل اندیشهای که شاید به نوعی امروز افکار عمومی در حدی توانسته باشد درک بکند، مصداقیتر بحث کنیم. در خصوص تقابل ایران و آمریکا ما میبینیم که در جهان اسلام این تقابل به نوعی وجود دارد. تأثیری که انقلاب اسلامی گذاشته است و این تأثیر زنده شدن تفکر مردم است و این با منافع آمریکا تقابل دارد. آیا در عرصهی داخلی ایالات متحدهی آمریکا هم این تقابل با جمهوری اسلامی ایران و تأثیر خاص در آن شرایط موجود داخلی کشور آمریکا را میتوانیم حساب کنیم، میتوانیم به نوعی آنها را جزیی و مصداقی بحث کنیم یا خیر؟ آقای عبداللهی: فرمایش شما را باتوصیفاتی از آقای «پروفسور لگن هاوزن» که در مؤسسهی پژوهشی امام خمینی(ره) مشغول هستند و 12سال
است که شیعه شدهاند، پاسخ میدهم. شنیدن توصیف ایشان -به عنوان یک آمریکایی اصیل -از کشورش پس از پیروزی انقلاب اسلامی و تغییر و تحولی که در آنجا روی داده، به واقع تکان دهنده است البته اشخاص دیگری مانند «پروفسور مولانا» و دیگرانی هم هستند که بسیار توصیفهای شگفتآوری دارند. هم اکنون آمارها از رشد 25درصدی جمعیت مسلمان آمریکا حکایت می کنند.این آمارها نشان میدهد هماکنون در آمریکا همان طور که اشاره شد تعداد زیادی تازه مسلمان داریم و جالب این که این تازه مسلمانها بیشتر از قشر فرهیخته، استاد دانشگاه، جوانان دانشگاهی و زنان دانشگاهی هستند. رشد جمعیت مسلمان آمریکا در طول 30 سال اخیرـ در حدود ـ چهار برابر بوده است. در طول این چند سال، تعداد مساجدی که در آمریکا ساخته شده، بسیار زیاد بوده است. به هر حال ما مسجد را به عنوان یک معبد، کنیسه و کلیسا نگاه نمیکنیم. مسجد در فرهنگ و ادبیات ما پایگاهی برای فعالیتهای اجتماعی و سیاسی است و تاریخ انقلاب نشان میدهد که مسجد آغازگر تحول های بنیادین است. در واقع مرکز مبارزه است. اینکه میگویند در ایالتهای اصلی آمریکا تعداد مساجد چند برابر شده است مثلاً فکر میکنم در ایالت
کالیفرونیا که یک ایالت اصلی است در مجموع قریب به دو هزار مسجد کوچک و بزرگ در طی این سالها ساخته شده است و فعال شده و اینها نشان میدهد که برد گفتمانی انقلاب اسلامی ایران و اسلام در بطن جامعهی آمریکا وجود دارد. احیای نقش دین و مذهب در سیر بین المللی را به عنوان یک مجموعه تأثیر عام ببینید. به صورت خاص بر آمریکا به عنوان مرکز ثقل تمدن غرب که این اتفاق در آن جا افتاده و یکی از دلایل این اتفاق شاید تشکیکی است که در مورد حجاب و عفاف وجود دارد که ضریب امنیت اجتماعی در این کشور فوق العاده نازل است. آمارها میگویند که مثلاً در فلان کشور اروپایی، ضریب امنیت یک زن در طول شبانه روز به نیم ساعت رسیده است و آمارهای اصلی «اف.بی.آی» در آمریکا نیز همین مطلب را نشان میدهد. آقای «فوکویاما» کتابی دارند با نام «فروپاشی نظم» که در آن کتاب به این مسأله اشاره میکند. مستندش را هم از آمارهای «اف.بی.آی» میآورد و نتیجه میگیرد که سرمایهی اجتماعی آمریکا در حال فروپاشی است. وی معتقد است سرمایهی اجتماعی در مؤلفههایی مانند صنایع اجتماعی، تولید نسل، خانواده، فرهنگ ایثار و ... بنا نهاده شده و این خلاء و فروپاشی که در این کشورها وجود
دارد حتی موج معنویت خواهی در جوامع غربی را افزایش میدهد. این گونه است، هالیوودی که فیلمهای مستهجن تولید میکرد، به سمت سینمای معناگرا میرود البته این سینمای معناگرا هم قرار است که برای مردم نقش مخدر را داشته باشد. هماکنون سدی آهنین در مقابل افکار عمومی غربیها وجود دارد که همان امپریالیست رسانهای است که یک وجه ایجابی و یک وجه سلبی دارد و مراقب است الگوهای موفقی از جوامعی که دارای دین هستند به خصوص اسلام، به آنجا منتقل نشود؛ ولی به هر حال عصر، عصر ارتباطات و اطلاعات است. مقام معظم رهبری اشاره کردند که بیداری اسلامی به قلب اروپا هم خواهد رفت. مسألهای که در اسپانیا دارد اتفاق میافتد، همین است. شاید ظاهرش یک شورش اجتماعی است. شاید زمینهی اقتصادی دارد ولی مردم در میدانها تابلو بلند میکنند، میگویند که اینجا در واقع نماد میدان التحریر مصر است و میدان التحریر مصر نیز میگوید که ما از انقلاب اسلامی ایران و میدان آزادی، یاد میکنیم. «اوباما» بود که همان اوایل میگفت که آنچه در میدان التحریر اتفاق میافتد از میدان آزادی تهران آغاز شده و این یک تسلسل است. به هر حال یک جایی مولد است و تأثیر در اقصا نقاط
عالم خودش را نشان میدهد. اما من مسألهی اسلام سیاسی را عرض کردم، اجازه بدهید که چند جملهی کلیدی را عرض کنم که در طول تاریخ گم شده است. توصیف اینها از امام و کاری که امام کرد برای خود بنده بسیار جالب بود چون این همهی تأثیر حرکت امام بود. «هنری کیسینجر» میگوید: «آیت الله خمینی غرب را با بحران جدی برنامه ریزی مواجه کرد، تصمیمات او آن چنان رعد آسا بود که مجال هر نوع تفکر و برنامه ریزی را از سیاستمداران و نظریه پردازان سیاسی میگرفت.» یا «گراهام فلور» که یک مقام امنیتی آمریکایی است در مورد اسلام سیاسی میگوید: «قبل از انقلاب ایران ایالات متحده هرگز از اسلام سیاسی چیزی نشنیده بود. انقلاب ایران شوک عمدهای برای سیاست ایالات متحده بود. ایالات متحده و مردم اکثر کشورها در غرب و دیگر مناطق غرب از اسلام سیاسی بیمناک هستند و به طور کلی ترجیح میدهند که اسلام سیاسی به قدرت نرسد.» یعنی هماکنون مبنای موج ایران هراسی، اسلام هراسی و شیعه هراسی همین استدلالی است که از زبان امثال گراهام فلور میشنویم. یک مثال بسیار جالبتری است که به لحاظ استنادی هم برای آقایان به اصطلاح دگراندیشی که ولع اتمام این کار را داشتند و هنوز
هم دارند و چه بسا میگویند که اگر ما ناکارآمدیهایی داریم به خاطر اینکه باب گفتوگو و تعامل را بستهایم و هنوز مقهور این قدرت توهمی و پوشالی هستند، بسیار محکم است. بخشی از سند راهبرد ملی آمریکا، ایران را به عنوان بزرگترین کشور دردسرساز و بزرگترین چالشگر فراملی توصیف میکند. اسلام اصیل و جمهوری اسلامی ایران را به عنوان تهدیدات اساسی و فرامحوری خودش در بسیاری از بخشهای مورد چالش منافع کشور آمریکا معرفی میکند و میگوید که بایستی با ابزارهای سخت و نرم به مقابلهی این تهدید جدّی، برویم. «هنری کیسینجر» میگوید: «آیت الله خمینی غرب را با بحران جدی برنامه ریزی مواجه کرد، تصمیمات او آن چنان رعد آسا بود که مجال هر نوع تفکر و برنامه ریزی را از سیاستمداران و نظریه پردازان سیاسی میگرفت.» در مورد بازخورد گفتمان جمهوری اسلامی ایران در سطوح مختلف منطقهای، فرامنطقهای و بینالمللی میتوان کتابها نوشت. بنده تحقیقی در بازتاب گفتمان جمهوری اسلامی ایران بر خود آمریکا داشتم، بسیار گشتم و از اساتید مختلفی مشورت خواستم، کتابی که به طور مشخص در مورد این که ایران بر آمریکا چه تأثیری دارد، نداریم و اگر هم بود، تولید روز نبود
یعنی اینکه ما در مورد تحولات این چند سال اخیر به خصوص دورهی زعامت مقام معظم رهبری کتابی نداریم در حالی که دادهها انبوه است و خود آمریکاییها مکرر اعتراف کردهاند که این تأثیرات دیده میشود. متأسفانه کتابی تولید نشده است و پژوهشگران ما نرفتهاند این بازتاب را رصد کنند. شاید ما ناخواسته در لاک انفعال یا لاک تدافع فرو رفتیم. این یک ابزار تهاجمی فوق العاده کارآمد است که ما بیاییم به رخ بکشیم که جمعیت مسلمان در آمریکا روز افزون است و کنار کاخ سفید، جمعیت یک میلیون نفری سیاه پوستها شعار «الله اکبر» و «لااله الا الله» سر میدهند و این برای کاخ سفید یک تجربهی نو و البته خطرناک است. نهایت تلاش آنها بر این مبنا قرار گرفته است که اگر هم در نهایت اسلام را بپذیرند مثل همین اتفاقاتی که در منطقه دارد میافتد، طوری مهندسی کنند که اسلام سیاسی از جنس خمینیسم نشود، این تعبیر خودشان است. کتاب «هراس بنیادین» آقای «بابی سعید»، بحث «خمینیسم» را مطرح میکند و هم بحث «کمالیسم» را و این که «کمال آتا ترک» در ترکیه چه کرد که اینها را نقطهی عطف جهان میداند. جالب است در بحث این که حضرت امام چه کرد، میگوید: «اصلیترین دال گفتمان
خمینی، اسلام بود و موفق هم شد.» نگرانی اینها از این است که این تفکر و نوع نگرش عملیاتی و جهادی و رو به صحنهی عمل، تئوریزه و منتقل شود لذا تمام تلاش در مصر این است که سطح از انقلاب به فرم تغییر پیدا کند و تا حد امکان تغییر ساختار باشد نه تغییر گفتمان. تونس، مصر و کشورهای دیگر درگیر همین موضوع هستند. نکتهای که بد نیست به آن اشارهای داشته باشیم این است که در طول سی و چند سال که از انقلاب اسلامی گذشته، دولتهای مختلف آمدند، فراز و فرودهایی داشتند، تفکرات مختلفی داشتند ولی آن تأثیری که انقلاب اسلامی در جوامع مختلف داشته منوط به اشخاص و افراد و سیاستهای دیپلماسی خاص نبوده، ما میبینیم که تفکر حضرت امام و بعد هم مقام معظم رهبری به صورت مشخص در کشورهای مختلف تأثیر گذاشته است. گروهی از نخبگان مصری چند روزی است که در ایران هستند از تأثیر خطابهی مقام معظم رهبری در نماز جمعه صحبت میکنند. ما مقداری در مسایل داخلی در فهم تأثیر انقلاب در کشورهای دیگر دچار اشکال هستیم. برخی افراد و اشخاص فکر میکنند این تأثیر منوط به شخص یا فرد است که گفتمان انقلاب اسلامی در کشورهای مختلف مطرح میشود. آقای ابیانه وقتی ما ریشه یابی
میکنیم و وقتی با خود کشورها روبهرو میشویم آیا این گفتمان انقلاب و رهبری نیست که باعث شده که آنها علاقه مند به اسلام شوند، نه افراد دیگری که گذرا میآیند و میروند؟ دکتر قدیری: بله! نظام، مبتنی بر اسلام است و براساس اسلام شکل گرفته و در قوانین مان هم اسلام حاکم است. همین که نظام مبتنی بر اسلام علی رغم طرحها و فشارها پیشرفت میکند این خود الگو میشود البته ما چون نظاممان ولایت فقیه است این پیشرفت صورت میگیرد؛ مثل اتوبوسی که به سمت مقصدی میرود، مسیرش مشخص است که باید برود و به مقصد برسد اما در امور اجرایی رانندهاش ممکن است عوض شود، یکی قویتر یا یکی ضعیفتر باشد. ـ اگر مثال بزنیم ـ رییس جمهور به عنوان رانندهی امور اجرایی کشور مطرح است که حال یکی تندتر و یکی کندتر میرود یعنی حرکت رو به جلوی آن هم به خاطر اصل نظام ولایت است که همیشه در کشور بوده است. یعنی اگر اینطوری نبود و مثلاً در رأس امور کشور فقط رییس جمهور بود، حرفهای او میتوانست مسیر را منحرف سازد. این تأثیر هست. باید به شما، به خانوادهی شهدا، جانبازان و آنهایی که فداکاری کردهاند بگوییم که بدانید خون فرزند شما، مجاهدت شما، صبر شما، مشارکت
شما همه در انقلابهایی که رخ میدهد، تأثیر گذاشته و اینها در آن جا مشارکت و نقش داشتهاند و دارند. من دههی 90 را دههی شکلگیری جمهوریهای اسلامی در جهان اسلام میدانم و امیدوار و مطمئن هستم که ما اگر عمر طبیعی داشته باشیم شاهد شکلگیری اتحاد جماهیر اسلامی هم خواهیم بود. جناب آقای عبداللهی شما هم اگر جمع بندی دارید، بفرمایید؟ در یک جمع بندی لازم است مواردی را فهرستوار به عرض برسانم؛ نکته حایز اهمیت در خصوص تاثیر گفتمانی جمهوری اسلامی بر جامعهی آمریکا بررسی نمودهای عینی بازتاب انقلاب اسلامی ایران در آن جاست. مسأله نخست در این خصوص هویت جویی، افزایش اقبال عمومی نسبت به فرائض دینی و حساسیتهای اسلامی و رشد فزایندهی تازه مسلمانان و شیعیان در آمریکا است. «پیتر فورد» نویسندهی «کریستین ساینس مانیتور » و روزنامه نگار آمریکایی در این رابطه معتقداست: «گرایش جوامع غربی به دین مبین اسلام و گسترش هویت جویی و رفتار مذهبی بین جوانان مسلمان این کشورها موضوعی غیر قابل انکار است که به رغم تلاش رسانهها و کوشش دولتمردان در پنهان نگهداشتن این موج اسلام خواهی، شاهدیم که این جریان توجه عموم جامعه را به خود جلب نموده است و
هر روز شاهد گرایش بیش از پیش این جوامع و به ویژه زنان به اسلام هستیم.» این تأثیرها البته کلیت تمدن غرب را هدف گرفتهاست؛ چراکه تلقی ما از غرب یک منطقهی جغرافیایی مشخص نیست. موضوع بحث یک تمدن است با فراگیری بسیار. آن چه در واکاوی ابعاد و اشکال این تاثیر ها نمایان است در چند محور قابل بررسی است که به اجمال از آن میگذرم: - شکلگیری جنبشهای اجتماعی از نوع دینی در اروپا و به ویژه در آمریکا و در حمایت از سلامت اخلاقی و جنسی و حمایت از کانون خانواده - ظهور و گسترش انواع مذاهب فردی و معنویتگرایی حقیقی یا کاذب همچون بودیسم، حرکتهای صوفیانه اسلامی و ... - گرایش بیشتر زنان به حفظ حجاب - افزایش اقبال عمومی به انجام فرائض دینی مثل برگزاری نماز جماعت و جلسات قرائت قرآن و احیای مراسم عزاداری و سینه زنی (حتی رشد قابل توجه روضههای خانگی) - افزایش تعداد مساجد و مراکز مذهبی مطابق آمارهای وزارت خارجه امریکا، در سال 2001 بیش از 1200 مسجد در این کشور وجود دارد. این رقم در مقایسه با تعداد مساجد در 1994، یک افزایش 25 درصدی را نشان می دهد. بر اساس این بررسی در حدود 2 میلیون مسلمان در آمریکا با مساجد محل زندگی خود در ارتباط
هستند. در سال ???? این تعداد بیش از ???? مسجد برآورد شدند. از این تعداد، ??? مسجد (بیشترین تعداد) در کالیفورنیا و سپس نیویورک (??? مسجد) قرار دارند و بیش از ??? این مساجد دارای مدرسههای تمام وقت (دبستان، راهنمایی، و دبیرستان) میباشند. - گرایش مسلمانان و غیر مسلمانان آمریکا به غذاهای حلال و رشد روز افزون سوپرمارکتهای حلال - کشور آمریکا با جمعیتی بالغ بر 304 میلیون نفر حداقل هفت میلیون مسلمان را داراست. از این تعداد سی درصد تازه مسلمان، 25 درصد عرب و 1 درصد ترک هستند اکنون رشد جمعیت مسلمانهای آمریکا در حدود ?? در سال تخمین زده شده است. نکته حایز اهمیت دیگردر حوزه بررسی تاثیر گفتمانی مکتب امام(ره) رشد مطالبات سیاسی و مشارکت بین المللی مسلمانان، نهادسازی و افزایش مؤسسات مذهبی همسو با انقلاب اسلامی که مصادیقی از این قبیل را شامل می شود: - برگزاری تظاهرات عمومی و گسترده ای که به دنبال حمله آمریکا به افغانستان و عراق و بحرین بزرگ ترین تظاهرات مسلمانان آمریکا در طول تاریخ در اعتراض به کشتار علیه مسلمانان بحرینی برگزار شده است. - حضور حدود 12 هزار مسلمان آمریکایی در مراسم حج - فعالیت اثرگذار انجمن دانشجویان
مسلمان که تحت نظر و رهبری ایرانیان مقیم آمریکا و کانادا اداره میشود. - شکلگیری و فعالیت مراکز اسلامی نظیر «مرکز اسلامی آیت الله خویی» در «نیویورک»، «مراکز امام علی(ع)» در نیویورک، «سازمان جوامع مسلمان اثناعشری آمریکای شمالی» (که برای ایجاد وحدت میان شیعیان آمریکای شمالی تلاش میکند) و... نکته پایانی در این خصوص بررسی ابعاد تأثیر انقلاب اسلامی بر فضای روشنفکری و مطالعاتی آمریکا است که در حوزههای ذیل نمود داشتهاست: - رشد تولید ادبیات در مورد اسلام و ابعاد گوناگون آن (نوشتههای پژوهشگرانی همچون «بری روزن»، «تدا اسکاچ پل»، «جان اسپوزیتو»، «همایون کاتوزیان»، «فرهاد کاظمی»، «سعید امیر ارجمند»، «جیمز دو فرونزو»، «حامد الگار» و… ) - انتشار کتب و مقالات بسیار فراوان در خصوص انقلاب اسلامی، ریشههای بروز تحولات، روابط با قدرتها، نقش عوامل مختلف در پیروزی و... - برگزاری کنفرانسها و میزگردهای بسیار فراوان نکتهای را باید متذکر شوم و فضای رسانه هم جای این تذکر است که ما در نوع نگرش دیپلماتیک به مسایل منطقه چون بحث گسترش نگاه اسلامی است یک خطای استراتژیک را بعضاً شاهد هستیم. همچنین از حضرت امام(ره) جملهای را
عرض میکنم. ـ بسیار جالب بود که ـ ایشان فرمودند: «معنای صدور انقلاب ایجاد حس بیداری است.» این ایجاد حس بیداری اتفاق افتاده و هر تلقی غیر از اینکه این بیداری از جنس اسلام است و حاصل گفتمان حضرت امام و پایداری 32 سالهی مردم در انقلاب است، اشتباه میباشد. این تلقی بیداری انسانی و هر چیز دیگری که باشد، اشتباه است. ـ خدای ناکرده ـ دیپلماسی ما، دیپلماسی منفعل که هست، حداقل منحرف نشود.