اخبار آرشیوی
علیاکبر صالحی: برای وزارت خارجه سخنگو به زبانهای مختلف را پیش بینی کردهایم/ رسانههای خارجی اقدامات وزارت خارجه در تحولات اخیر را بهتر از داخلیها پوشش دادند
خبرگزاری فارس نوشت: شاید بتوان سیاست خارجی در ایران را بدلیل ماهیت انقلابی ایران و سیاست های مستکبرین یکی از سخت ترین و پیچیده ترین فعالیت دیپلماتیک در جهان دانست چراکه مسئولان این حوزه در ایران باید در یک زمان در چند جبهه فعالیت کنند و در آن واحد با چند پروژه به مقابله بپردازند. ضمن اینکه باید برخی اتفات مهم مثل حوادث اخیر منطقه را نیز به این لیست اضافه کرد. نقد عملکرد وزارت خارجه بعنوان مجری اصلی سیاست خارجی جمهوری اسلامی، هر از چند گاهی از سوی برخی رسانه ها و افراد صورت می گیرد و کارشناسان به بیان نظرات خود در این باره می پردازند. در مورد حوادث اخیر منطقه اما این نقدها رنگ و بوی تند تری به خود گرفت و عملکرد وزارت خارجه در این مورد ناکافی و بعضا منفعلانه عنوان شد. از طرف دیگر علی اکبر صالحی وزیر خارجه برخی از این نقدها را نمی پذیرد و عنوان می کند این موارد کلی گویی و بعضا غیر قابل اجراست. او می گوید از نقدهای سازنده استقبال می کنیم ولی گویا برخی دیواری کوتاهتر از وزرات خارجه پیدا نمی کنند. او به نقد رسانه ها به عملکرد وزارت خارجه در حوادث اخیر منطقه نقدهایی وارد می داند که در این گفتوگو عنوان شده است.
البته در این گفتوگو با مقدمه ای درباره سومالی اشاره ای هم به دیپلماسی عمومی ایران شد که از نظر خوانندگان محترم می گذرد. با این حال خبرگزاری فارس در آینده نزدیک سعی خواهد کرد عملکرد وزارت خارجه در تحولات اخیر را بصورت منصفانه و از سوی هر دو طرف بررسی کند. ایران اولین کشور اسلامی بود که بحث سومالی را مطرح کرد فارس: جناب آقای وزیر! اجازه بدهید بحث را با سفر اخیرتان به سومالی آغاز کنیم تا بعد وارد مباحث بعدی شویم... صالحی: هدف سفر اخیر به سومالی پیرو تاکید مقام معظم رهبری در رسیدگی به مردم مظلوم این کشور و با توجه به شرایط فاجعه باری است که در سالهای اخیر برای آنها اتفاق افتاده است. مردم سومالی امروز به دلیل خشکسالی و جنگهای داخلی وضعیت اسف باری را تجربه میکنند. مقام معظم رهبری هم توصیه موکد کردند که هر چه سریعتر مردم و دولت جمهوری اسلامی به این مشکل خواهران و برادران خود رسیدگی کنند که ما نیز در همین راستا این سفر را انجام دادیم. الحمد الله در این سفر اقدامات خوبی صورت گرفت که زمینه تداوم کمک رسانی و همکاری را با سومالی فراهم کرد. فارس: بنظر شما با توجه به تاکیدات رهبر انقلاب و حساسیت موضوع در سومالی بهتر
نبود این سفر زودتر انجام می گرفت. چون ما این مشکل را در سیل پاکستان هم داشتیم واین موضوع را هم رهبری انقلاب در نماز عید فطر سال گذشته تاکید کردند و حتی نسبت به وضعیت مردم پاکستان اشک ایشان جاری شد ولی از این طرف اتفاق در خوری صورت نگرفت. صالحی: اگر شما رسانه ها را مرور کنید متوجه می شوید اولین کشوری که موضوع سومالی را مطرح کرد ایران بود و تا آن موقع هیچ دولتمردی در میان کشورهای اسلامی این موضوع را مطرح نکرده بود. محمولهای که همراه ما بود، پنجمین محموله کمکهای بشردوستانه به سومالی بود. ولی بهرحال تا این مسئله در جامعه فراگیر شود و صدا و سیما آن را مطرح کند و دولت مصوبهای را برای اقدام بگذراند زمان میبرد. ما شاهد این هستیم که از ابتدای ماه مبارک رمضان ما اقداماتی خوبی انجام دادیم. 25 میلیون دلار به این امر تخصیص داده شد و دو میلیون دلار کار توسعهای انجام دادیم. روز 21 ماه مبارک رمضان هم روز همبستگی با مردم سومالی اعلام شد که اقدام خوبی در جمع آوری کمکهای مردمی بود. نیت ما در کمک به سومالی تبلیغات و خودنمایی نبود فارس: یکی از مشکلات ما اطلاع رسانی در این مورد است. یعنی از کارهای صورت گرفته کسی مطلع نمی
شود در حالی که این کار می تواند در وجه ما در میان مردم جهان و مسلمانان بسیار موثر باشد. صالحی: نیت ما تبلیغات و خودنمایی نیست. به هر حال نیت هم در کارها مهم است. جمهوری اسلامی با نیت خیرخواهانه و انساندوستانه وارد عمل شد و سفر ما، هم در زمینه تسهیل ارائه و هم نحوه ارائه خدمات است و هم اینکه به اطلاع مردم خوبمان برسانیم که چه اقداماتی صورت گرفته است. فارس: آقای دکتر! شکی در این نیست که ایران اولین کشوری است به مردم سومالی کمک کرده است و شاید کمتر کشوری در دنیا باشد که حجم مشارکت مردمی برای کمک به مردم سومالی را به اندازه ما داشته باشد. بحث خودنمایی نیست ولی باید مسلمانان و مردم جهان بدانند که ایران این اقدامات را صورت داده است. صالحی: قرار بود اوایل ماه مبارک رمضان سفری به سومالی داشته باشیم ولی سفرهای دیگری در برنامه کاری بنده بود ضمن اینکه در انتظار مصوبه دولت بودیم تا بتوانیم با دست پر به سومالی سفر کنیم. ولی به هر حال این تدابیر زمانبر است. فارس: نماینده پارلمان سومالی می گفت که عربستان یک محموله هوایی را به سومالی ارسال کرده و برای این محموله هم برنامه ریزی مفصلی برای اطلاع رسانی داشتند و حتی مراسم
پاره کردن روبان برگزار کردند. ولی با وجود کمکها و تلاشهای زیاد ایران در سومالی جامعه سومالی و یا جامعه بینالملل شاید اطلاع زیادی از فعالیتهای ایران نداشته باشد. صالحی: خب این وظیفه رسانههاست که این اقدامات را انعکاس دهند. مردم سومالی ایران را بهتر از کشورهای دیگر می شناسند فارس: یعنی ما باید به مردم سومالی اطلاع بدهیم؟ یا زمانی که در پاکستان به مردم سیلزده کمک میکنیم رسانهها باید به مردم این کشور بگویند ایران این اقدامات را انجام داده است؟ شما می دانید که در پاکستان، آمریکا با نصب بنرهای متعدد در این کشور سعی داشت تا این تصور را به وجود بیاورد که تمام کمکها توسط آمریکا صورت گرفته است. یعنی آنها از خلا ما در این حوزه استفاده میکنند. صالحی: این شیوه و نحوه عمل است که تعیین کننده است. بله اگر از نظر اقداماتی که باید صور بگیرد که بازتاب مناسبی داشته باشد تا اطلاع رسانی صورت گیرد. در این مورد حرف شما وارد است و حق با شماست. بایستی یک هماهنگی و انسجام بین عزیزان باشد و آنگونه که شایسته است این اقدامات بازتاب پیدا کند. ولی وقتی با رسانهها و نخست وزیر سومالی صحبت میکردم اتفاقا تصور من چیز دیگری است. احساس
کردم مردم سومالی چیزی که امروز خود به عینه شاهد آن بودند و مسئولینی که صحبت کردم آنقدر که جمهوری اسلامی ایران در بین مردم سومالی جایگاه دارد و آنقدر که از ایران شناخت دارند در مورد کشورهای دیگر این شناخت وجود ندارد. فارس: به همین دلیل انتظارها هم بالا میرود. درست است؟ بله انتظارات هم بالا میرود. ما امیدواریم با این سفر روز به روز شاهد خدمات رسانی و اطلاع رسانی صحیح باشیم و رسانهها هم رصد کنند تا با تفاهمهایی که انجام شده اطلاع رسانی درست صورت گیرد که روشنگری باشد که این کمکهایی که صورت میگیرد چگونه بوده و کمک های مردم به کجا می رود. یکسری مشکلات درباره سومالی بود که با مسئولین صحبت کردیم که این مشکلات در ارتباط با کمکرسانی مردم ایران و توزیع آن برطرف شود. به آنها گفتیم که امکان تأمین کمپ های جدید را برای ما فراهم کنند و اجازه دهند ما چادرهای جدیدمان را بتوانیم جایگزین چادرهای فرسوده و بیکیفیت کنیم که برای مثال در این سفر قصد داشتیم 500 چادر جدید را مستقر کنیم که با مخالفت دولت سومالی مواجه شدیم. نقدهای سازنده را می پذیریم فارس: چطور؟ صالحی: دلیلی که آنها مطرح کردند این بود که کیفیت و مرغوبیت این چادرها
موجب می شود که غارتگران به این کمپها حمله کنند و همین مسئله باعث ناامنی در کمپها میشود. جواب ما به آنها این بود که از مأموران انتظامی بیشتری برای حفاظت از کمپها استفاده کنند تا هم مردم از این امکانات بهرمند شوند و هم امنیت بیشتری در سطح شهر برقرار شود که الحمدالله مشکلات در حال برطرف شدن است. البته ما مدعی نیستیم که همه چیز ایدهآل است و به صورت آرمانی برگزار میشود ولی هرچقدر نقدهای سازنده صورت گیرد ما آماده هستیم که این نقدها را بپذیریم. برخی ها دیواری کوتاهتر از دیوار وزارت خارجه پیدا نمی کنند البته از نقدهای سیاسی که در حال حاضر در رسانهها زیاد شده است و دلیل آن انتخاب پیش رو است خیلی استقبال نمیکنیم البته در این نقدها دیوار وزارت خارجه ظاهرا از همه کوتاهتر است و انتقادهای زیادی نسبت به آن صورت می گیرد. شما اگر در رسانهها دقت کنید در این سه چهار ماهه تمرکز زیادی بر روی وزارت خارجه بوده و مکرر گفته میشود که این وزارتخانه در تحولات منطقه انفعالی عمل میکند در حالی که حضرت آقا در نشستی که با دانشجویان داشتند فرمودند اقداماتی که دستگاههای ذیربط در ارتباط با تحولات انجام دادند کاملا درست است. از اطلاعات
مستند درباره سیاست خارجی استقبال می کنیم فارس: آقای وزیر! شاید آنقدر که انتظار میرود از ظرفیتها استفاده نمیشود. در کشورهای همسایه با توجه به مشترکات فرهنگی و تاریخی اقدام شایان توجهی برای ارتباط با مردم آنها صورت نمیگیرد در حالی که ما میتوانیم از این ظرفیتها در حوزه دیپلماسی عمومی استفاده کنیم و به مقابله با هجمههای فرهنگی و تصویرهای نادرستی که از ایران ترسیم میشود بپردازیم. اساسا برنامه وزارت خارجه در حوزه دیپلماسی عمومی چیست؟ صالحی: شما اگر این اطلاعاتی که می فرمایید در ارتباط با دیپلماسی عمومی در ارتباط با کشورهای دیگر و مستند است ما استفاده خواهیم کرد. اولا یک اصلی وجود دارد به عنوان عدم مداخله در امور داخلی سایر کشورها که این یک اصل است. ما با لحاظ کردن این اصل، اقدامات دیپلماتیک و رایزنیهایمان را انجام میدهیم و ارتباطاتمان را برقرار میکنیم. نمیخواهم نام کشوری را ببرم که چه اقدامات خوبی در حال انجام است. شاید به اندازه ای که شما میگویید مشکلات نباشد. شما همیشه میتوانید نسبت به کاری که انجام شده است بهتر کار کنید. شما اگر 100 واحد کار انجام دهید جا برای 200 واحد کار است و اگر 200 واحد کار انجام دهید
سؤال میشود که چرا 300 واحد کار انجام ندادید. بحث این است که آیا نظام واقعا بیتوجه است آیا نظام واقعا منفعل عمل میکند؟ من میخواهم بگویم که این طور نیست. وزارت خارجه باید چه کند که نگویند منفعل بوده است یک انتقادی که هست میگویند که وزارت خارجه در تحولات منطقه منفعل عمل کرده است. ما میگوییم اشکال ندارد. ما قبول داریم. شما بگویید که ما چکار کنیم که از انفعال بیرون بیاییم. چه کار بایست میکردیم؟ بعد که میپرسیم میگویند شما باید با مؤسسات و سازمانهای بین المللی تماس میگرفتید. کاری که ما انجام دادیم. ما اصلا سند در سازمان ملل منتشر کردیم. باز میگوییم که دیگر چه کار باید میکردیم. میگویند که باید به کشورهای دیگر سفر میکردید که کردیم. رسانههای خارجی اقدامات وزارت خارجه در تحولات اخیر را بهتر از داخلی ها پوشش دادند باز خدا پدر و مادر رسانههای کشورهای دیگر را بیامرزد که اقداماتی را که ما انجام دادیم را منعکس کردند. برای مثال آقای عبدالرحمن راشد روزنامهنگار الشرق الاوسط نوشته بود که چرا به صالحی اجازه دادید به کشورهای خلیج فارس سفر کند و انسجام ما را به هم بریزد. این در حالی بود که در رسانههای خودمان مدام انتقاد
میکنند که چرا اقدامی بیش از این نشده است. مخالفان ما حداقل حقایق را بیشتر از موافقان ما منعکس میکنند. رسانههای ما بجای پشتیبانی، وزارت خارجه را مقابل افکار عمومی قرار دادند رسانهها می کوشند به خصوص در این شرایط به جای اینکه پشتیبان سیستم باشند و پشتیبان دستگاههای سیاست خارجیشان باشند آمدهاند وزارت خارجه را در مقابل افکار عمومی قرار دادند و اینگونه وانمود میکنند که انگار با یک دستگاه فشل روبرو هستند. آیا این به نفع جمهوری اسلامی است؟ آیا واقعا کاری بوده که انجام نگرفته؟ این چه کاری بوده که انجام نگرفته؟ حداقل بگویید چیست ما آن را انجام میدهیم. در حال حاضر رسانهها باید نه تنها به کمک دستگاه دیپلماسی بلکه به کمک دولت بیایند. یعنی نکات مثبت را هم ببینند. بجای تفعل به خیر، تفعل به شر می کنیم روایت داریم که می گوید: تفعل به خیر کنید. ولی ما تفعل به شر میکنیم. اصلا نمیآیند بگویند که در این اقدامات صورت گرفته دستاوردهایی داشته ایم و توانستهایم تا به امروز با تحریمها مقابله کنیم. پس به چه صورت مملکت اداره میشود؟ رسانهها باید ارزیابیشان یک ارزیابی منطقی و اصولی با لحاظ کردن قیدها و محدودیت دستگاهها باشد.
دستگاه سیاست خارجی ما یا وزیر خارجه یا سخنگوی وزارت خارجه هر حرفی را که نمیتوانند بزنند. اما یک استاد دانشگاه میتواند نظرش را بگوید. ما در چارچوب یکسری قواعد و مقررات بینالمللی و کنوانسیونهایی که وجود دارد میتوانیم اظهار نظر کنیم. برای مثال مواضع تند نسبت به یک کشور نه تنها مشکلی را حل نمیکند بلکه مشکلی بر مشکلات ما می افزاید. دستگاه سیاست خارجی ما در چارچوبی باید عمل کند که مقام معظم رهبری هم فرمودند. یعنی عزت، حکمت، مصلحت. در حکمت خیلی چیزها نهفته است. این سیاست خارجی ما است. برای وزارت خارجه سخنگو به زبانهای مختلف را پیش بینی کرده ایم فارس: دیپلماسی عمومی از اهمیت زیادی در دستگاه دیپلماسی کشورهای بزرگ دارد. آیا وزارت خارجه ما اصلا برنامهای برای دیپلماسی عمومی دارد؟ صالحی: زمانی که برای ارائه برنامه به مجلس مراجعه کردم آنجا اعلام کردم که دیپلماسی عمومی را در وزارت خارجه ایجاد خواهیم کرد. چارت وزارت خارجه را عوض کردیم و مرکزی به نام دیپلماسی عمومی پیش بینی شد که دارای دو اداره کل خواهد بود. البته هنوز شرح وظایف و جزییات مشخص نیست ولی به هر حال این کار را شروع کردیم و در رابطه با سخنگویی در وزارت خارجه
هم اقداماتی پیش بینی شده است که سخنگو به زبانهای متعدد داشته باشیم تا پیاممان را راحتتر به دنیا برسانیم. برای کشورهای عربی، آمریکای لاتین و... . اساسا قصد داریم شیوه ارتباط برقرار کردن با افکار عمومی دنیا را عوض کنیم. این کارها را ما انجام دادیم ولی آیا میشود یک شبه معجزه کرد و همه مشکلات برطرف شود؟ نباید از سفارتخانه ها بیش از اندازه انتظار داشت فارس: چندی پیش یک مهمان هلندی داشتم که زمانی که با او درباره تصورش در مورد ایران صحبت کردم این گونه عنوان کرد که فکر میکردم با سفر به ایران باید سوار شتر شوم و صبحانه شیر بز بخورم. این فرد مکرر برای گرفتن ویزا به سفارت ایران مراجعه کرده بود ولی سفارت ما حداقل تأثیری نتوانسته بود بر تصور او بگذارد. آیا سفارتهای ما در کشورهای دیگر نباید فعالتر باشند؟ صالحی: ببینید 32 سال از انقلاب ما میگذرد و این سفارتخانهها حاصل تراکم تجارب این 32 سال است. اینکه همه چیز را از سفارتخانهها انتظار داشته باشیم و بخواهیم که سفارتخانه ها به گونهای عمل کنند که افکار عمومی همه جهان را به گونهای تغییر دهند که فکر نکنند مردم ایران سوار شتر میشوند تنها از عهده سفارتخانه بر نمیآید. صدا و
سیما، رایزنیهای فرهنگی و خیلی از مجموعههای دیگری وجود دارند که دست اندرکار این گونه کارها هستند. همه این بخشها مسئولیتهایی دارند. با تدارکات و مالی و اجرایی سرجمع در هر سفارتخانه 10 نیرو بیشتر نداریم هر سفارتخانه ما به طور متوسط 10 نیرو دارد. یعنی در کل جهان ما 1500 تا 1600 نیرو و حدود 40 سفارتخانه داریم. اگر این تعداد نفر را تقسیم کنیم میشود 10نفر در هر سفارتخانه. از این 10 نفر یک نفر مسئول مالی و یک نفر مسئول تدارکات و بقیه هم به همین صورت مسئولیتهای اجرایی دارند. پس شما از این سفارتخانه چه انتظاراتی دارید؟ بعضی کشورهای غربی هستند که در یک سفارتخانه 200 نیرو دارند که گاهی این تعداد به 500 نفر هم میرسد. حتی جاهایی به هزاران نفر میرسد. شما با ده نفر نمیتوانید همان کاری را که آنها با هزاران نفر انجام میدهند انجام دهید. با چارت جدید وزارت خارجه «چابکتر» می شود با این وجود اقدامات زیادی صورت گرفته است. بطور مثال نمایشگاههایی زیادی برگزار شده است. شما در موتورهای جست وجو در اینترنت، عبارت نمایشگاههای ایران را در خارج از کشور را جست و جو کنید ببینید که با چه حجمی از تعداد نمایشگاههای برگزار شده مواجه
خواهید شد. با این حال حرف شما درست است. ما باید بیشتر از این کار کنیم و ما این قول را می دهیم. اولا چارت سازمان نیرو را عوض کردیم و این چارت به امید خدا پیاده میشود و زمانی که این اتفاق صورت گیرد تشکیلات وزارت خارجه چابکتر خواهد شد و متتناسب با شرایط زمان خواهد بود. ظرف دو سال آینده هزار و صد نیروی جوان در وزارت خارجه استخدام می کنیم ثانیا زمان بازنشستگی نیروهایی که اوایل انقلاب در وزارت خارجه جذب شدند فرارسیده و نیروهای جوان جایگزین آنها خواهند شد و از امسال شروع کردهایم تا ظرف دو سال، هزار و صد نفر نیروی جوان استخدام کنیم. تلاش میکنیم نیروهای جدیدی که استخدام میکنیم کارشناس ارشد و دکترا باشند که بتوانیم شاکله وزارت خارجه را از نظر علمی ارتقا ببخشیم. تلاش میکنیم به بحث زبان اهمیت بدهیم. زبان انگلیسی، عربی و حتی زبانهای نادر. اینها کمبودهایی بوده که در وزارت خارجه احساس میشده و ما ظرف دو سه سال آینده تلاش خواهیم کرد با مشاوره با نیروهای با تجربه وزارت خارجه بتوانیم وضعیت این وزارتخانه را یک ساماندهی بدهیم که بتواند به صورت سیستماتیک فعالیت کند و بسیاری از دخل و تصرفهای شخصی در آن نباشد و در استخدامها و
همه چیز شایستگی، لیاقت، تعهد به نظام و عشق به کار ملاک قرار گیرد.