اخبار آرشیوی
مراد عنادی، کارشناس مسائل بینالملل با اشاره به نقشآفرینی جدید ترکیه در تحولات منطقه: آنکارا میخواهد در سطح منطقهای با ایران رقابت داشته باشد و آمریکا و اروپا نیز بدشان نمیآید که ترکیه را به عنوان یک رقیب علیه ایران معرفی کنند
مراد عنادی، کارشناس مسائل بینالملل در گفتگو با «نسیم»، به بررسی پشت پرده نقشآفرینیهای اخیر ترکیه در تحولات منطقه پرداخت که مهمترین محورهای این گفتگو بدین شرح است: * باتوجه به تحولاتی که در منطقه شکل گرفته برخی از کشورها فعالیت گستردهای را در چارچوب رفت و آمدهای دیپلماتیک و اعلام مواضع شروع کردهاند که ترکیه یکی از آن کشورها محسوب میشود. * به نظر میرسد ترکیه با توجه به سیاستی که در پیش گرفته، تلاش میکند تا به نوعی خودش را به عنوان الگو برای کشورهای اسلامی مطرح کند، خصوصاً اینکه یکی از مشخصات بیداری اسلامی در تونس، یمن، بحرین، لیبی و برخی دیگر از کشورهایی که درگیر این مسئلهاند این است که رهبری مشخصی ندارند؛ لذا این تلاشی است که از سوی ترکیه در حال صورت گرفتن است و با توجه به چند حرکتی که آقای اردوغان داشت، نظیر آن بحث لفظی که با پرز داشت، یا سفری که به سومالی داشت، موضع گیری که نسبیت به بحث غزه داشت و اعزام کاروان آزادی به غزه که تعدادی از نمایندگان پارلمان ترکیه هم در آن اتفاق کشته و زخمی شدند و بحثهایی که خود او علیه اسرائیل داشته که تلاش میکند خود را به عنوان چهره مدافع منافع جهان اسلام و
فلسطینیها معرفی کند، نیز در همین راستا ارزیابی میشود. * نکتهای که وجود دارد این است که به رغم تلاشی که توسط آقای اردوغان و حزب عدالت و توسعه انجام میپذیرد، ترکیه دارای یک روابط چندین ساله با اسرائیل، هم در حوزه نظامی و هم در حوزه تجاری است و از طرف دیگر ترکیه یکی از اعضای ناتو است. * با توجه به اینکه سه شاخصه ای که مقام معظم رهبری در خصوص ویژگیهای بیداری اسلامی مطرح کردند یعنی ضداستکباری بودن به معنای مخالفت با امریکا و اسرائیل و مردمی بودن و اسلامی بودن، به نظر میرسد که با توجه به ارتباطاتی که ترکیه با امریکا دارد با این شاخصهها همخوانی ندارد و این پاشنه آشیل ترکیه در قبال این کشورها است. * به نظر میرسد موضع گیریهایی و اقدامت مقامات ترکیه، مثل اخراج سفیر اسرائیل از یک طرف و از سوی دیگر همکاری با ناتو در استقرار سامانه موشکی مانورهایی است که ترکیه با استفاده از آنها از یک طرف میکوشد تا غلظت ضد اسرائیلی بودن خود را بالا ببرد و جاپایی در بین کشورهای اسلامی پیدا کند و از سمت دیگر میخواهد ناتو را هم حفظ کند که اینها قابل جمع نیستند و پارادوکس دارند. * باید به این نکته توجه داشت که ترکیه عضو ناتو
است و در هر صورت تعهداتی را در چارچوب ناتو با اعضای این سازمان دارد؛ بنابراین ملاحظات و رفتارهای ترکیه در چارچوب توافقات صورت گرفته با ناتو نیز قابل بررسی است. * روابط ایران و ترکیه یکسری ملزوماتی دارد که دو کشور به آن پایبند هستند به خاطر قرابت جغرافیایی دارای وابستگیهای فرهنگی هم هستند، عضو سازمان کنفرانس اسلامی هستند، عضو اکو هستند، حجم بالای مبادلات اقتصادی هم جزو وماردی است که طرفین اعلام میکنند در حال گسترش است. * تأسیس حزب عدالت و توسعه ترکیه هم تحت تأثیر انقلاب اسلامی بوجود آمده است. * موج بیداری اسلامی که در منطقه صورت گرفته به خاطر انقلاب اسلامی ایران بوده است، چراکه اگر مقداری به عقب برگردیم خواهیم دید که جنگ 33روزه، مقاومت22روزه و آن بحث فرهنگ مقاومت و جهاد، همه به ریشههای فکری امام خمینی(ره) بر میگردد که از ابتدا مطرح کردند و اکنون آثار آن را در بخشهای مختلف شاهدیم. * روی کار آمدن اسلامگرایان در ترکیه نیز به نوعی متأثر از انقلاب اسلامی ایران بوده است اما ترکیه در سطح منطقهای میخواهد با ایران رقابت داشته باشد و امریکا و اروپا نیز بدشان نمیآید که ترکیه را به عنوان یک رقیب علیه ایران معرفی
کنند. * اگرچه به نظر میرسد که ممکن است در بعضی حوزهها اختلاف سلیقههایی بین ایران و ترکیه به وجود بیاید اما دو کشور بر مناسبات فیمابین تاکید دارند، و در این مسئله جدی هستند، لذا اگر تنشها یا اختلاف سلیقههایی صورت بگیرد به خاطر تأثیرگذاری متغیرهای ورای روابط این دو کشور است که از طرف کشورهای امریکا و اروپایی تحریکپذیری صورت میگیرد وگرنه مقامات ترکیه هم این عقلانیت و جمعبندی را نسبت به روابط با جمهوری اسلامی دارند. * طبیعی است که آمریکا، رژیم صهیونیستی و کشورهای غربی از شکلگیری اتحاد سه قدرت ایران، ترکیه و مصر هراس داشته باشند و به همین خاطر همین هم تلاش میکنند که یک رقابت مصنوعی و ساختگی بین این کشورها ایجاد کنند وآن را نیز در سطح رسانهها،در موضعگیریها و اجلاسهایی که میگذارند، بیش از اندازه بزرگ جلوه بدهند. * روابط ایران با ترکیه و مصر مثل یک بازی شطرنج است؛ بیداری اسلامی در منطقه، معادلات قبلی را به هم ریخته و بدین ترتیب هرکسی که بتواند گزینه بهتری را انتخاب کند برد با آن است. * در حال حاضر تحولات منطقه به ضرر امریکا و اسرائیل است، به عنوان مثال برای اولین بار در قاهره پرچم اسرائیل به آتش
کشیده میشود یا سفیر فراخوانده میشود؛ اینها برای غرب خوشایند نیست و به همین دلیل همه سعی آنها این است که هم از نزدیکی مصر با ایران جلوگیری کنند و هم روابط بین ایران و ترکیه را به هم بزنند و به نوعی قدرتهای جهان اسلام را در یک رقابت درونی درگیر کنند تا به جای اینکه یک جبهه واحد علیه استکبار شوند، در رقابت با هم درگیر باشند.