اخبار آرشیوی
سایت تحلیلی تبیینی برهان در یادداشتی، به بررسی نحوه تعامل غرب با جریان انحرافی و رویکرد جبهه رسانهای مخالفان نظام ایران در رابطه با این گروه پرداخت
یک ماه قبل مقالهای دربارهی «گفتمانشناسی جریان انحراف» منتشر شد. پیش از آن نیز اساتید و بزرگواران دیگری به بررسی ابعاد این مسأله پرداخته بودند. اصرار بر تداوم نگاه عمیق و به دور از جنجالهای خبری نسبت به جریان انحراف با هدف ارایه الگویی است برای نقد علمی، ژرفنگرانه و به دور از هیجان و سطحینگری. از اینرو، در پژوهش پیش رو سعی شده است به جریان انحرافی از منظری نو و این بار از نمای بیرونی نگریسته شود. پرواضح است که توجه به تحلیل اتاق فکرهای مستقر در کشورهای غربی از جریانهای سیاسی داخل کشورمان، فارغ از ارزش خبری و ارزشگذاری محتوایی آنها، در یافتن «نقشه راه» و «آیندهکاوی رفتار طرف بیرونی» بسیار حائز اهمیت است. پیش گفتار پیش از ورود به بحث، توجه به نکاتی که میتواند تحلیلهای پیش رو را در مقام یک «ارزیابی استراتژیک» از نظر مخاطب بگذراند، ضروری مینماید. لزوم توجه به نگاه و برآورد غرب از جریان انحرافی و کنشهای پیرامون آن را میتوان چنین برشمرد: 1- غرب نشان دادهاست که به دنبال شناسایی و کمک برای روی کار آمدن افرادی در نظام جمهوری اسلامی است که طرف مناسبتری برای تعامل در فعل و انفعالات بینالمللی هستند؛ از این
رو، تحلیلهای غربی از جریان انحرافی میتواند در برنامهریزیهای آیندهی غرب برای ایران نقش مهمی داشته باشد. 2- بررسی پیش رو نشان میدهد؛ نکات، علائم و موضعگیریهایی که مواد خام تحلیل غربی را تشکیل دادهاند، حاصل تحلیل رفتار رئوس ساختار سیاسی کشور است. در واقع تحلیلهای ارایه شده، ارتباط مستقیمی با عملکرد و مواضع جریان انحراف دارند. این مهم با تدقیق در زمانبندی کنشهای داخلی جریان انحراف و واکنشهای خارجی به وضوح نمایان است. 3- استفاده زیرکانه رسانههای غربی از تکنیکهای اقناع خبری برای همراهسازی مخاطب با خود در ارایه تحلیل، نکتهای حایز اهمیت است. به عنوان نمونه؛ این رسانهها از خانه نشینی رییسجمهور به عنوان «بروز بیشتر شکاف موجود در هرم قدرت» یاد کرده و در تحلیل غرضآلود آن، دلایلی را در جهت منافع خود و با ارایه اطلاعات بعضا دقیق و تکیه بر نظر تحلیلگران منتشر میکنند. 4- در پژوهش پیش رو، طرف غربی در تحلیل جریانهای سیاسی داخل ایران، از دو طیف تحلیلگر استفاده کردهاست؛ تحلیلگران زبدهی بومی غربی و تحلیلگرانی که اصالت ایرانی دارند و در مراکز و اتاق فکر بینالملل مشغول به کارند. در بسیاری اوقات، نگاه
تحلیلگران ایرانی مقیم کشورهای غربی -با توجه به شناخت دقیقتر این افراد از فرهنگ کشور- با درصد بالایی به واقعیت نزدیکتر است. و اما بیان نکات و ملاحظات ذیل از آنرو مهماند که زمینه سوءبرداشتها و سوءتفاهمهای احتمالی از این مقاله را خنثی نمایند: 1- در تحلیلهای غربی، «جریان انحرافی»، طیف احمدی نژاد نامیده میشود؛ از این رو، در نقلهای مستقیم این گزارش، بارها با این نوع برداشت مواجه میشویم. 2- توجه به این نکته -خصوصا برای منتقدین نگاه نگارنده در نقد جریان انحراف ضروری است که این قلم بدون تردید به سوگیری و بیاعتباری اکثر بنگاههای خبرپراکنی غربی واقف است؛ از این رو، به دنبال استفاده ابزاری از نگاه طرف خارجی -که بارها در امتحان صداقت مردود شدهاست- برای نقد یک جریان سیاسی داخلی نیستیم. با این وجود اما اصلیترین انگیزه برای نگاشتن این متن، یافتن پاسخی برای این پرسش جدی است که چرا نگاه سراسر بغض و عداوت رسانههای غربی به دولت اصولگرا و حلقه اطرافیان ریاست محترم جمهور به ناگاه دچار استحاله شده و در چرخشی 180 درجهای حتی به نوعی طرفداری تلویحی تبدیل شدهاست؟ چرا غربیها در تحلیلهای اخیر خود، اطرافیان ریاست محترم
جمهور را مصداقی برای تقابل با ساختار نظام و حفرهای در صف یکپارچهی اصولگرایی یافتهاند؟! و چرا به یکباره «تهدید» دولت اصولگرا جای خود را به «فرصت» در برخی اظهارنظرهای جدید طرف غربی دادهاست؟! پاسخ پرسشهایی از این قبیل و انبوهی سؤال دیگر، در واقع مقدماتی هستند برای پاسخ به این موضوع که این تفاوت رویکرد و تحلیلهای متفاوت رسانهها و اتاق فکرهای غربی نسبت به دولت محترم حاصل چیست؟ در روش و منش دولت تغییری حاصل شدهاست یا غربیها تغییر کردهاند؟! 3- همانطور که در نقدهای منتشرشدهی قبلی در خصوص جریان انحراف نیز تأکید شد، معادل دانستن حلقهی کوچک موسوم به «جریان انحراف» با کلیت دولت و نادیدهانگاشتن خدمات بیبدیل، مثالزدنی و اوصاف تکرارناشدنی آن به دور از منطق، انصاف و عدالت است. تمرکز بر موضوع «جریان انحراف» نیز نه از آن رو است که این جریان به مثابه «خطر اصلی» در کمین انقلاب لحاظ شدهاست؛ بلکه نوعی ژرفنگری و توجه به «غدهی سرطانی» است که شاید در اثر بیتوجهی، عدم بصیرت و سطحیاندیشی توان تکثیر یافته و سلامت گفتمان انقلاب را در آینده به مخاطره اندازد. 4- نکتهی پایانی پیشگفتار نیز آنکه برای هر تحقیقی بایستی
مقدماتی همچون طرح سؤال، روش تحقیق و معیار داوری مشخص باشد؛ از این رو، سؤالات فوق بخش اول مقدمات تحقیق را مهیا نموده و با روش مطالعهی کتابخانهای در این پژوهش عمل شدهاست. بهترین معیار داوری نیز جملهی امام راحل (ره) است که فرمودند: « اگر امریکا [و منافقین] تعریف کنند از یک کسى، تعریف کنند از یک چیزى، وقتى تعریف کردند، مردم مىفهمند این عیبى دارد که اینها تعریف مىکنند از او.»[1] و یا جملات مشابهی از ایشان نظیر آنکه فرمودند: «اگر چنانچه امریکا از ما تعریف کند و روزنامههاى امریکا از ما تعریف کنند، آن وقت است که باید مردم بگویند این چه است قضیه؟ یک قضیهاى هست که دارند تعریف مىکنند! البته باید از ما تکذیب کنند، از شما هم باید تکذیب کنند، و جمهورى اسلام را هم باید تکذیب بکنند.»[2] تحلیلهای غرب پیرامون جریان انحراف تحلیلهای طرف غربی پیرامون جریان انحراف، از اسفندماه سال 1389 آغازشده و در ماجرای خانهنشینی رییسجمهور اوج میگیرد. این تحلیلها را میتوان به سه مقطع تقسیم کرد: 1- پیش از خانهنشینی رییسجمهور؛ در این مقطع، تحلیلها حول «اسفندیار رحیممشایی»، گمانههای ارسال پیامهای ارتباطی وی به آمریکا و
موضعگیریهای جنجالیاش صورت پذیرفتهاست و البته اینها پس از دولت نهم و رویکرد خصمانه و غیر منعطف غربیها به دولت صورت گرفتهاست. 2- در طول 11 روز خانهنشینی رییسجمهور رئوس مطالب مطرح شده در این برهه عباتند از: توصیف شرایط، تلاش برای علتیابی شکاف و گمانهزنی پیرامون احتمال عزل یا استعفای رییسجمهور 3- پس از خانهنشینی رییسجمهور در این دوره، ارایهی تحلیلهای دقیقتر آغازشدهاست. انتساب شکاف رهبری-ریاست جمهوری به عنوان یک بحران در کشور به بهار عربی و نمود آن در ایران، تحلیل شرایط و رفتارشناسی «اسفندیار رحیممشایی» و بررسی آن از ازاویهی تقابل با اهداف مقام معظم رهبری، نمونههایی از این تحلیلها است. در این برهه، طرف غربی تلاشهای فراوانی برای القای وجود شکاف میان ارکان اصلی نظام جمهوری اسلامی انجام دادهاست. حاصل آنکه، ظهور «جریان انحرافی»، این فرصت را به طرف غربی دادهاست تا از این جریان و حواشی ایجادشده توسط آن به عنوان «شکاف عمیق میان رهبری و ریاست جمهوری» یاد کند و به تحلیل آن بپردازد. رئوس تحلیلهای طرحشدهی طرف غربی پیرامون این موضوع را میتوان چنین برشمرد: 1- شناسایی و توانسنجی از دو طرف شکاف
پیشآمده در سطوح عالی جمهوری اسلامی؛ 2- گمانهزنی پیرامون امکان استعفا یا عزل احمدینژاد از ریاست جمهوری؛ 3- ریشهیابی شکاف نوظهور در حاکمیت ایران؛ 4- شناسایی طرف مطلوب غرب در شکاف حاکمیت ایران؛ 5- فواید شکاف رهبری-ریاست جمهوری برای طرف غربی؛ 6- گمانهزنیها پیرامون پیروز انتخاباتهای آتی ایران؛ 7- گمانهزنیهای طرف خارجی پیرامون رییسجمهور آیندهی ایران؛ 8- بررسی تأثیر جریان انحرافی بر آیندهی هستهای ایران؛ 9- آیندهپژوهی تحلیلگران غربی از جریان انحرافی.