اخبار آرشیوی
یک کارشناس مسائل سیاسی در گفتگو با پایگاه "برهان" به پیشبینی ادبیات احتمالی کشورهای غربی در مذاکرات مسکو و همچنین "تناقضات رفتاری" تیم مذاکرهکننده غربی در مواجهه با ایران پرداخت
برهان، نوشت: در ماه اخیر نشست ایران با گروه 1+5 در بغداد برگزار شد و ادامه مذاکرات نیز 92 و 03 خرداد همین ماه در مسکو ادامه پیدا خواهد یافت؛ در خصوص نتایج حاصل شده مذاکرات بغداد و پیشبینی در خصوص مذاکرات مسکو، با «هادی محمدی» کارشناس مسائل سیاسی، به گفتوگو نشستهایم. بر اساس اخبار منتشر شده از مذاکرههای بغداد، گفته میشد که پس از به بنبست رسیدن مذاکرهها، گروه (1+5) با وجود آن که حرف جدیدی برای گفتن وجود نداشت از ترس اعلام این بنبست توسط ایران، تن به ادامهی مذاکرهها داد؛ این پرسش مطرح است که چرا تداوم مذاکرهها برای آنها تا این حد حیاتی است و چه ضرورتی در این خصوص برای غرب وجود دارد؟ اساساً غربیها بهخصوص آمریکا نیاز فوقالعادهای به ادامهی مذاکرهها داشتند. این مذاکرهها از آن جهت اهمیت داشت که از یک طرف صهیونیستها و لابیهای آنها در غرب معتقد به تهدید نظامی و فشار بر ایران بودند و از طرفی دیگر شکست در این مذاکرهها تأثیری مستقیم بر مؤلفههای اقتصادی به ویژه قیمت انرژی در غرب داشت؛ هر دوی اینها دست به دست هم میداد و منجر به نارضایتی مردم آمریکا میشد که تأثیر قابل توجهی بر انتخابات ریاست
جمهوری آیندهی آمریکا و بخت اوباما برای پیروزی در آن داشت. پیشنهاد مذاکره به ایران اصولاً برای مدیریت فضای سیاسی و رسانهای غرب بود؛ در واقع آرامش فضای انتخاباتی و افکار عمومی آمریکا به دلیل فشار لابیهای صهیونیستی به نوعی گره خورده با مذاکرههای گروه (1+5) و ایران بود؛ از این رو حفظ فضای مذاکره و ادامهی آن برای آمریکا و غرب به شدت حیاتی است. جنبهی دیگر این مسئله آن است که غربیها بتوانند از فضای آرام و با ثباتی که از ادامهی مذاکرهها ناشی میشود استفاده کنند تا به نوعی فریب در افکار عمومی دامن زنند؛ به این معنا که در نهایت پس از فرآیند مذاکرات، دست به مقصرسازی زده و ایران را به عنوان طرفی که سرسختی میکند و بنای توافق و همکاری ندارد، نشان بدهند. موضوع دیگر این است که غربیها بتوانند از این فضا برای کاهش سطح مطالبات ایران بهره ببرند و بیشتر روی زمینههای تفاهم ارزش گذاری کنند تا سطح مطالبات. به این جهت در میانهی گفتوگوها در بغداد، زمانیکه «جلیلی» به «اشتون» میگوید ما اعلام میکنیم گفتوگوها به شکست منجر شده و شما کماکان در فضای قبلی خود سیر میکنید، اشتون به سرعت واکنش نشان میدهد و اعلام میکند ما
روی ادامهی مذاکرهها تأکید داریم؛ ضمن این که از طریق سفرای چین و روسیه این موضوع منتقل شد که کشورهای غربی انتظار مواضع محکم و مطالبات قاطع ایران را نداشتند؛ به همین دلیل برای هماهنگ کردن مواضع و دستورکاری خود نیاز به مشورتها و اقدامهای جدید داشتند؛ از این رو ادامهی مذاکرهها را به مسکو موکول کردند. به نظر میرسد از نگاه طرف غربی، مذاکرههای مسکو هرگز نباید به شکست منتهی شود. این سؤال پیش میآید که چرا مذاکرههای مسکو برای آنها تا این حد حائز اهمیت است؟ چه تفاوتی میان این دور و سایر گفتوگوهای ایران و (1+5) وجود دارد؟ این که نشست مسکو برای (1+5) یا غربیها بسیار اهمیت دارد به این معنا نیست که غربیها میخواهند به طور حتم در یک فضای همکاریجویانه، برابر و براساس آن چیزی که در استانبول بر آن تأکید شد، نتیجه بگیرند. مذاکرههای بغداد نشان داد غربیها ضمن ایجاد یک فضای فریب تلاش میکنند همان منطق تحریم، گفتوگو و فشار را ادامه دهند؛ «کلینتون» نیز پس از نشست بغداد به این مسئله اشاره کرد و گفت ما همان سیاستی را که پیش از این استفاده شده بود و در مذاکرههای بغداد مورد استفاده قرار گرفت، ادامه خواهیم داد.
اقدامهای روانی صورت گرفته پس از نشست بغداد هم این مسئله را به شدت تأیید میکند. به نظر میرسد فشارها برضد ایران پس از مذاکرههای بغداد به موضوع حقوق بشر انتقال یافت که گواه این ادعا انتشار گزارش سالیانهی وزارت امور خارجهی آمریکا، انتشار مقدمهی گزارش سالیانهی سازمان عفو بینالملل و نیز انتشار گزارشهایی در همین ارتباط از سوی «فدراسیون بینالمللی جامعههای حقوق بشر» و یا «جامعهی دفاع از حقوق بشر در ایران» که همگی ناظر به متهم کردن ایران به نقص حقوق بشر بود، میباشد؛ از دیگر سو اخبار حاکی از آن است ویروس جدیدی به نام «فلیم» وارد جنگ سایبری با ایران شده است، ارزیابی شما از تقارن زمانی این هجمهها با مذاکرههای هستهای پیش رو چیست؟ آنها در فضای تبلیغاتی و رسانهای طوری نشان دادند که به دنبال نتیجه بخشی در نشست مسکو هستند اما از طرفی از ابزارهای فشار مانند گزارش سالانهی وزارت خارجهی آمریکا یا گزارش سالانهی سازمان عفو بینالملل و مانند اینها استفاده کردند. در این میان مطرح شدن دوباره تهدید نظامی توسط رسانههای رژیم صهیونیستی و غربی نشان از بازگشت غرب به ادبیات سابق خود را دارد. اینها همه دلیل بر آن
است که همان طور که در بیانیهی خانم اشتون هم مورد تأکید قرار گرفته بود و بعداً آمریکاییها هم بر آن تصریح کردند، غربیها مسئلهی به نتیجه رسیدن در مسکو را معادل اجرای قطعنامهها میدانند و این چیزی است که با مطالبات قانونی ایران در تضاد است. ایران ضمن تأکید بر ادامهی حرکت در چارچوب (NPT)، اجرای قطعنامهها را اقدامی مغایر با مواضع استانبول ارزیابی میکند. تأکید بنده بر آن است که آنچه در بغداد مشخص شد در واقع دستور کارهای رژیم صهیونیستی بود که طی دیدارهای مقامهای امنیتی رژیم صهیونیستی با وزرای خارجهی کشورهای اروپایی به آنها ابلاغ شده بود.این موضوعی است که از مضمون مطالبات (1+5) به ویژه آمریکا و اشتون به خوبی برداشت میشد. آنچه در بغداد مشخص شد در واقع دستور کارهای رژیم صهیونیستی بود که طی دیدارهای مقامهای امنیتی رژیم صهیونیستی با وزرای خارجهی کشورهای اروپایی به آنها ابلاغ شده بود. هم اینک نیز گزارشهای تکمیلی این موضوع را نشان میدهند که در واقع لابیهای صهیونیستی معتقدند در کنار حفظ عنوان مذاکره برای اجرای مطالبات غربی، باید فشار سیاسی، دیپلماتیک و تبلیغاتی به جز موضوع هستهای و تحریمها باید به
مؤلفههای دیگر مانند حقوق بشر، اقدامهای امنیتی و فضای سایبر نیز کشیده شود تا ایران احساس تنگنا کرده و تسلیم فشارهای غربی شود. بنابراین موج فشارهایی که هماکنون بعد از بغداد شاهد آن هستیم چه در بُعد تبلیغاتی و چه در بعد حقوقی، سیاسی، دیپلماتیک و حتی فضای سایبر که فعال شدن ویروسهای جدید را هم در بر میگیرد؛ نشان میدهد که غرب با همان شیوهی سابق به مسکو خواهد آمد. آیا فاصلهی کوتاه میان 3 دوره مذاکرههای اخیر بیانگر نوعی تعجیل (1+5) در حصول نتیجه نیست؟ اگر پاسخ مثبت است آیا این رویکرد با تحلیلی که قائل به اتخاذ رویکرد مذاکره برای مذاکره توسط غربیهاست دارای نوعی تناقض نیست؟ فاصلهی زمانی کوتاه بین دورههای مذاکراتی نشان میدهد که آنها مسیر تعجیل را دنبال میکنند؛ از این رو ما مشاهده میکنیم که فاصلهی زمانی 15 ماهه تبدیل به فاصلهی زمانی کوتاهتر از یکماه شده است. اما بنده قائل به تناقض این شیوه با رویکرد مذاکره برای مذاکره نیستم. چرا که غربیها بر اساس پالسهایی که از محیط داخلی ایران دریافت میکنند، چه به شکل رسانهای که بعضاً از روی نادانی صورت میگیرد و یا پالسهایی که توسط برخی جناحها در داخل مبنی بر
تأثیرگذاری تحریمها بر ارادهی ملی ایرانیان به خارج منتقل میشود، به دنبال گرفتن یک امتیاز قبل از انتخابات ریاست جمهوری آمریکا هستند تا بتوانند از مزایای این کار در انتخابات بهرهبرداری کنند؛ به خصوص اینکه اوباما در ابتدای مبارزههای انتخاباتی خود به شکل واضحی با زیر سؤال بردن منطق دورهی «جرج بوش» پسر عنوان کرده بود که از راه تعامل و گفتوگو تحقق اهداف آمریکا را در قبال ایران دنبال میکند. او امروز تلاش میکند تا نشان دهد که این امر را محقق ساختهاست. همچنین آنها با اصرار به تعجیل در مذاکرهها به دنبال آن هستند که اگر ایران تن به مطالبات غرب و آمریکا نداد آن را به عنوان مقصر معرفی کنند و با همین بهانه ادامهی تحریمها را رقم بزنند و اگر ایران بپذیرد که از مواضع اصولی خود کوتاه بیاید، ایران را مغلوب و شکست خوردهی دیپلماسی آمریکا معرفی کنند. طبق اخبار منتشر شده، برای کاهش هزینههای تحریم نفتی ایران، خط لولهای زمینی برای انتقال نفت از امارات کشیده خواهد شد که از تنگهی هرمز نیز عبور نخواهد کرد. ارزیابی شما از میزان کارایی این اقدام برای غربیها چیست؟ گذشته از آن، راه اندازی این خط لوله تا چه حد میتواند
به اعتماد به نفس (1+5) در مذاکرههای آینده برای گرفتن دست بالا در مذاکرهها تأثیر گذار باشد؟ آمریکاییها و غربیها تلاش میکنند در یک مجموعه تدابیر گسترده اینگونه القا کنند که برای خنثی کردن اهرمهای فشار برضد خود امکاناتی در اختیار دارند. همچنین آنها محدود کردن برگههای بازی ایران در تنگهی هرمز را نیز دنبال میکنند. در خصوص این خط لولهای که اماراتیها سالهاست تلاش میکنند آن را به منطقهای خارج از تنگهی هرمز هدایت کنند نیز گذشته از تبلیغات رسانهای فراوان باید گفت از حجم بسیار محدودی برخوردار است. در حال حاضر خطوط لولهی قابل توجهی نیز از عربستان به دریای سرخ منتقل موجود است که اگر بخواهیم درمجموع تأثیرگذاری آنها را در مناسبات نفتی بینالمللی بررسی کنیم، بدیهی است که نخست این خطوط لوله به لحاظ کمّی حجم قابل ملاحظهای را در بر نمیگیرد و دوم اگر مقصود فضای تبلیغاتی کنونی آن باشد که با اجرای این خط لوله امنیت خطوط انرژی برای غرب افزایش مییابد، باید گفت این تصور به طور جدّی با تردید مواجه است. از این رو مطرح کردن افتتاح خط لولهی جدید امارات برای دور زدن تنگهی هرمز بیشتر از اینکه تأثیر اجرایی و عملی
در فضای مذاکره داشته باشد یک کارکرد تبلیغاتی را دنبال میکند که خود غربیها و مراکز اصلی جهانی که بر مسئلهی انرژی و انتقال انرژی نظارت دارند به خوبی به آن واقف هستند؛ از این جهت به اعتقاد بنده این مسئله اثرگذاری چندانی بر روی مذاکرههای مسکو نخواهد داشت. احتمال اعلام عدم مذاکره از سوی ایران تا چه حد است و آیا ایران در شرایط فعلی اساساً توان اتخاذ چنین راهبردی را دارد؟ بله، وقتی ادبیات مشترک برای دستیابی به یک توافق حداقلی مهیا نباشد، هر طرفی میتواند موضع خود را در قبال شرایط به وجود آمده در مسکو اعلام بکند. آن چیزی که غربیها به دنبالش هستند این است که حتی اگر نشست مسکو هم مثل بغداد بینتیجه ماند، در یک فضای تبلیغاتی جوّ را به نحوی مدیریت کنند که بخش انرژی و قیمت نفت متحول نشود. در این راستا و برای اجتناب از شوک احتمالی آنها تلاش میکنند زمینههای اختلاف بین دو طرف را چندان برجسته نشان ندهند. در پایان چنانچه نکتهی خاصی مد نظر دارید بفرمایید. آن چیزی که مهم است اینکه غرب به دنبال یک رفتار همکاریجویانه و برابر با جمهوری اسلامی نیست. از این رو مؤلفههایی که به آن اشاره کردیم چه در بُعد فشارهای سیاسی،
حقوقی و موازیسازی مباحثی مثل حقوق بشر، تروریسم، فشارهای امنیتی و یا سایبری به ایران نشاندهندهی آن است که غربیها خود را این گونه مهیا کردهاند که در مسکو هم با منطق بغداد وارد مذاکرهها شوند. واضح آن که چنانچه در این دور از مذاکرهها نیز ادامهی منطق کهنه و بیاثر فشار و تحریم مشاهده شود، علاوه بر آن که غرب باید منتظر پایان مذاکرهها در مسکو باشد، به طور قطع ایران نیز به مسیر خود برای توسعهی برنامهی هسته ای در چارچوب ضوابط موجود ادامه خواهد داد. از سوی دیگر، اوباما باید هزینهی این مسئله را در انتخابات پیش رو بپردازد. در شرایط کنونی آنچه که در مناسبات میان آمریکا با روسیه، چین و حتی اروپا مشاهده میشود، یک منحنی نزولی در میزان همبستگی و همگرایی آنهاست. از طرف دیگر منحنی مؤلفههای چالش و بحران مالی و در واقع افول سیاستهای منطقهای و بینالمللی آمریکا به شکل فزایندهای رو به صعود است. در شرایط کنونی آنچه که در مناسبات میان آمریکا با روسیه، چین و حتی اروپا مشاهده میشود، یک منحنی نزولی در میزان همبستگی و همگرایی آنهاست. از طرف دیگر منحنی مؤلفههای چالش و بحران مالی و در واقع افول سیاستهای منطقهای و
بینالمللی آمریکا به شکل فزایندهای رو به صعود است. در شرایط فعلی مجموعهی این مؤلفهها در کنار این مسئله که ایران در تنگنای خاص زمانی و یا ابزارهای منطقهای و بینالمللی قرار ندارد خسارتهای بیشتری را برای غرب به ارمغان خواهد آورد. اوباما گزینههای زیادی روی میز ندارد و ما به خوبی میدانیم که حتی اگر در خوشبینانهترین نگاه، ارادهی یک تعامل سازنده در کاخ سفید وجود داشته باشد، ساختار قدرت در آمریکا و محدودیت اختیارات رییس جمهور اجازهی یک اقدام جدّی در این زمینه را به وی نخواهد داد. آنچه که در چشمانداز نشست مسکو از هماکنون میشود انتظار داشت این است که غربیها پس از یک دوره فشار تبلیغاتی که به آن اشاره کردیم با یک سناریوی شبیه به آن چیزی که در بغداد گذشت در مسکو هم حاضر میشوند؛ ولی کماکان به دنبال آن هستند که شوک قیمتی نفت که اقتصاد بحران زدهی غرب را نشانه رفته کنترل کنند. از این رو باز هم درخواست ادامهی مذاکرهها یکی از مفروظاتی است که میتوان متصور بود.