اخبار آرشیوی
سعدالله زارعی در سرمقاله امروز "کیهان": هدف از تحریم ایران ایجاد مانعی بر سر راه گسترش نفوذ ایران در محیط پیرامونی و محیط بینالمللی است/ نفوذ ایران از جنس موانعی که بر سر راه توسعه آن قرار داده میشود، نیست/ ایران دارای نفوذ معنوی است
سعدالله زارعی، کارشناس مسائل بین الملل در شماره امروز روزنامه کیهان نوشت: تحریم و تداوم تحریم ها علیه جمهوری اسلامی ایران، مهمترین راهکار، شیوه و منطق غرب در مواجهه با مخالفان خود به حساب می آید و از این رو می توان گفت اقدامات «سلبی گرایانه» غرب از ناتوانی در مواجهه با یک موضوع، پدیده و یا روند فعال حکایت می کند و دقیقا به دلیل عدم تناسب میان واکنش و کنش به نتیجه نمی رسد و از همین حالا نتیجه این مواجهه روشن است و کم نیستند کسانی در خود غرب که بر بی نتیجه بودن آن تاکید می ورزند و خبر آن هر روزه به رسانه ها راه می یابد. غرب اگر می توانست آورده ای نظیر یا نزدیک به آورده جمهوری اسلامی داشته باشد، نیازی به استفاده از شیوه های تقابلی نداشت. کما اینکه در زمانی که ژاپنی ها حرکت پرشتاب اقتصادی خود را در دهه 1340 شروع کردند، غرب خود را در موضع برتر می دید و مطمئن بود که ژاپن به هر جا برسد نمی تواند عرصه را بر آمریکا و اروپا تنگ کند و از این رو در مواجهه با حرکت پرشتاب ژاپن هیچگاه از شیوه های سلبی نظیر تحریم و تهدید استفاده نکرد در عمل هم حرکت ژاپن تا یک سقفی رفت و از آغاز دهه 1370 به مرور به روند نزولی رسید و امروز از
پیشرفت های دهه های 1340 به بعد آن چندان خبری نیست. اما غرب در مواجهه با حرکت جمهوری اسلامی از همان گام های اول به حربه تهدید و تحریم متوسل شد و هر روز بر دامنه و دایره آن افزود و به نظر می آید که تا مدتی دیگر هم، همین روند استمرار پیدا کند. البته بدون آنکه نظام اسلامی ایران آسیب ببیند و یا غرب به چیزی دست پیدا کند. در واقع در مواجهه با پدیده بر کشیدن «اسلام ناب» و سر بر آوردن «ایران اسلامی»، غرب نه می تواند تحمل کند و نه می تواند کار موثری در رقابت با آن انجام دهد از این رو غرب تنها می تواند بر همان راه پیموده تاکید کند. تحریم های رسمی و اعلامی غرب علیه ایران از اردیبهشت سال 1358 شروع شده و در یک دوره هایی با جنگ مستقیم و یا جنگ نیابتی علیه ایران هم پیوند خورده است. حمله مستقیم آمریکا به هواپیمای مسافری و حمله مستقیم به سکوهای نفتی ایران در خلیج فارس و جنگ نیابتی 8 ساله نمونه هایی از پیوند خوردن تحریم ها و اقدامات نظامی علیه ایران بود که نتیجه ای برای غرب در برنداشت و از این طرف عزم ملت و نظام سیاسی ایران را برای دست یافتن به آنچه لازمه یک زندگی امن و پیشرفته است، جزم تر کرد و به نتیجه رساند. فاصله ایران
زمان وقوع جنگ و ایران زمان اسقاط هواپیمای مسافری ایران توسط آمریکا با «ایران امروز»، زیاد و معنادار است. امروز ایران به اندازه ای از پیشرفت رسیده است که ماهواره امید آن فضا را درنوردیده و پهپاد آن بر فراز ناوهای آمریکایی در خلیج فارس و دریای مدیترانه پرواز می کند و به عمق حوزه اطلاعاتی امنیتی غرب نفوذ می نماید. در حوزه نفوذ منطقه ای هم به آن درجه از موقعیت رسیده است که دولتهای غربی اذعان دارند که هیچ تحول منطقه ای بدون همراهی ایران امکان پذیر نیست و در عین حال ایران می تواند بدون همراهی دیگران، تحولات بسیاری را در منطقه به وجود آورد. ایران در اوج اقتدار نظامی امنیتی آمریکا در عراق یک دولت دوست خود را در این کشور بر سر کار آورد و 8 سال است که علیرغم توطئه های مشترک آمریکا، اروپا، عربستان، ترکیه و ... علیه عراق، این دولت را حفظ کرده است. از آن طرف همه این دولت ها در 18 ماه اخیر برای تغییر نظام در سوریه به انواع اقدامات پنهان و آشکار دست زده و علیرغم آنکه همه مسایل اخلاقی و قواعد حقوق بین الملل را زیر پا گذاشته و همه هستی خود را در گرو موفقیت در این قمار قرار داده اند ولی کمترین موفقیتی پیدا نکرده اند. مردم و
نظام سوریه در مقابل این توطئه ها ایستاده اند و ایران از دوردست ها مردم و دولت سوریه را حمایت می کند و بدون آنکه هیچیک از قواعد حقوقی و یا اخلاقی- انسانی را نقض کرده باشد به حفظ این کشور و نظام سیاسی آن نایل گردیده است. بر این اساس کاملاً واضح است که ضمیمه کردن «تهدید» به «تحریم» موضوعیت خود را از دست داده چرا که چند بار تجربه شده و نتیجه معکوس آن به اثبات رسیده است و درست از این رو حتی در سطوح دولت های آمریکا، فرانسه و انگلیس به دفعات بر این موضوع که از جنگ با ایران حمایت نکرده و آن را نتیجه بخش نمی دانند، تأکید می شود. البته به نظر می آید بیش از آنکه بی نتیجه بودن حمله نظامی، غرب را از نزدیک شدن به درگیری منصرف کرده، اولاً تأثیرات معکوس جنگ با ایران و ثانیاً توانایی وسیع ایران در دفع اقدام نظامی، غرب را از استفاده مجدد از این گزینه بازمی دارد. غرب به خوبی می داند که وقوع جنگ با ایران به جای اینکه فضای امنیتی منطقه را ببندد، فضای امنیتی- نظامی را باز می کند و این باز شدن فضا، نیروهای فراوانی را «آزاد» می کند. اولین سؤال فراروی غرب این است که این نیرویی که در پرتو شرایط جنگ آزاد می شود در کدام سمت میدان
درگیری می ایستد؛ سمت ایران یا سمت غرب؟ پاسخ این سؤال بسیار روشنتر از آن است که کسی در غرب درباره آن تردید داشته باشد. سؤال دوم این است که کدام نیروی برنامه ریز منطقه ای یا بین المللی قادر است این نیروهای آزاد شده را مدیریت کند؛ غرب یا ایران؟ پاسخ این نیز از چنان بداهت و قطعیتی برخوردار است که نیاز به بحث ندارد. تجربه همین چند سال اخیر پیش روی غرب قرار دارد. وقوع جنگ در عراق با هدف سیطره طولانی مدت غرب بر این کشور و از طریق آن بر منطقه انجام شد این جنگ حجم وسیعی از نیروها را در منطقه آزاد کرد و این نیروها در چارچوب طراحی ایران بر عراق مسلط شدند و ضمن بدست گرفتن قدرت ، اشغالگران را اخراج کردند و امروز بر همه شئون خود مسلط شده اند. همین اتفاق در جنگ 33 روزه و 22 روزه افتاد و نتیجه هزینه های سنگین غرب، گسترده تر شدن نفوذ ایران بود و از این رو اوباما، اولاند و کامرون وقوع جنگ بین غرب و ایران را با جدیت رد می کنند و آن را احمقانه به حساب می آورند. بر این اساس جمعبندی غرب از اواسط 2009 م. کاملاً تغییر کرد و بر ادبیات آنان نیز اثر گذاشت و از این رو «تشدید تحریم ها» تا حد بسیار زیادی جای تأکید بر تهدیدات نظامی امنیتی
را گرفت. از منظر غرب شدت دادن به تحریم ها بخشی از مردم را در مقابل نظام سیاسی ایران قرار داده و با غرب درباره لزوم تغییر نگرش و رفتار ایران همداستان می کند از آن پس ضمن اینکه جمهوری اسلامی در دو جبهه داخلی و خارجی- حول محور تجدید سیاست ها- درگیر می شود به غرب این امکان را می دهد تا اقدامات ضد ایرانی خود را از نظر اخلاقی توجیه کرده و آن را گامی در جهت تحقق خواسته های مردم معرفی نماید. از منظر غرب، نظام ایران حتی وقتی با تصویر چنین فضایی مواجه گردد، برای «حفظ بقا» به «اولین عقب نشینی» تن می دهد و اولین شکست را می پذیرد، آنگاه غرب می تواند فشارهای خود را برای «دومین عقب نشینی» که در زمان کوتاه تری محقق می شود، وارد کند و این مسیر را تا آخر ادامه دهد. غربی ها معتقدند اولین عقب نشینی در ادبیات دیپلماتیک ایران بروز می کند به عبارت دیگر یکی از شاخص های اندازه گیری موفقیت یا عدم موفقیت «تحریم های فزاینده» میزان استحکام کلامی مسئولین ارشد ایران در مواجهه با مطالبات 1+5 و بطور خاص مطالبات آمریکاست. بر این اساس در روزهای اول مهرماه محافل سیاسی دیپلماتیک و رسانه های آمریکا با استناد به مواضع یکی از مسئولان ایرانی و
مقایسه آن با مواضع وی در سفرهای قبلی، هیاهویی به راه انداخته و درصدد القای این مطلب بودند که اولین عقب نشینی ایران بالاخره روی داد و مقامات ایرانی از آمادگی خود برای گفتگو در مواردی که قبلا آنها را خطوط قرمز خود می خواندند، خبر داده اند و بر این اساس دو روز پیش خانم اشتون که تجربه چندانی در عرصه سیاست ندارد و قطعا شناختی نیز از نظام سیاسی ایران و کانون اصلی تصمیم گیری آن ندارد، گفت ایران باید علاوه بر توضیح برنامه هسته ای خود، درباره مسایل موشکی خود به ما پاسخ دهد! غربی ها به نادرستی گمان می کنند، اظهارنظر و نگرانی یک مقام رسمی در ایران درباره تحریم ها، بیانگر حاد شدن شرایط برای حرکت ایران و نگرانی از وقوع گسترده واکنش های اجتماعی است و از این رو به خود وعده دادند که بالاخره آن «لحظه طلایی» برای تغییر نظام سیاسی و یا تغییر در سیاست های اصول نظام سیاسی ایران فرا رسیده است. و هیلاری کلینتون در اظهارات رسانه ای به اقران غربی خود گفت «حالا دیگر بپذیرید که شدت دادن به تحریم ها، مهمترین و بهترین راه حل مسایل ما با ایران است و می توانیم با آن راه بسته بسیاری از مشکلات خود را در منطقه خاورمیانه باز نماییم.» تشدید
تحریم ها علیه ایران با یک خوش گمانی مفرط دنبال می شود و پایه این خوش گمانی جاهلانه را باید در بعضی از اقدامات و عدم اقدامات و بعضی از مواضع غیرمسئولانه جستجو کرد. البته طبعا زمان زیادی نیاز نیست تا «تحریم گران» دریابند که نظام جمهوری اسلامی و ملت ایران از آنچنان ظرفیتی برخوردارند که می توانند ضمن خنثی کردن این اقدامات خصمانه، مسیر خود را از موانعی که چندان موثر هم نیستند، پاک نمایند. تحریم و تشدید پلکانی که با اقدامات در حوزه انرژی به انتهای خط نزدیک شده است به نفع آن مسئله ای تمام می شود که غرب، جمهوری اسلامی را بخاطر آن مورد تحریم قرار داده است. در واقع تحریم برای آن صورت می گیرد تا مانعی بر سر راه گسترش نفوذ ایران در محیط پیرامونی و محیط بین المللی باشد. اگر نفوذ ایران بر یک بستر مادی استوار بود، قاعدتا مانع تراشی مادی بر سر راه توسعه منطقه ای نفوذ ایران موثر بود و با منطق سیاسی هم تطبیق می کرد. مشکل لاینحل غرب این است که نفوذ ایران از جنس موانعی که بر سر راه توسعه آن قرار داده می شود، نیست ایران در منطقه در درجه اول، نفوذ معنوی دارد و از این نفوذ برای بسط نفوذ مادی خود هم استفاده می کند و این نفوذ معنوی
منحصرا در اختیار جمهوری اسلامی است و رقبای ایران از آن بهره ای ندارند. نفوذ معنوی ایران با این ذهنیت و قضاوت منطقه ای توام است که «در مواجهه غرب و ایران، اولا حق با ایران بوده و ثانیا به نفع مسلمین و اسلام است که در کنار ایران قرار داشته باشند.» غرب بدون تغییر این ذهنیت فراگیر هرگز نمی تواند دست ایران را از نفوذ در منطقه ای که در آن قرار دارد، کوتاه کند و از قضا به میزانی که به تحریم بیشتر متوسل می شود، ذهنیت حقانیت ایران و لزوم دفاع از آن در منطقه بیشتر تقویت می شود و به همین میزان کارایی تحریم ها کمتر می شود چرا که ایران می تواند سخت ترین تحریم ها را در محیط همدلانه منطقه ای حل و هضم کند کما اینکه در عمل شاهد این وضعیت هستیم. غرب چون بر «راسیونالیسم مادی» استوار شده قادر نیست این معادله را به نفع خود حل کند و در آن می ماند. تنها چیزی که گاهی او را به اثرگذاری اقدامات مادی خود امیدوار می کند. اظهارنظرهای ناپخته ای است که گاهی از سوی بعضی ها در محیط داخلی جمهوری اسلامی ابراز می شود البته بد نیست که غرب در این اشتباه بماند، چنین اشتباهی به نفع ما تمام می شود.