اخبار آرشیوی

کدخبر: 433390

اندیشکده "آکسفورد" طی گزارشی، نوشت: با توجه به ظرفیت تهران برای ایستادگی در برابر حمله اسرائیل و حتی آغاز ضدحمله‌های سایبری در مقابل آمریکا، لازم است غرب همراهی بیش از پیش متواضعانه با ایران داشته باشد/ غرب نباید از سوریه برای تحت فشار گذاشتن ایران استفاده کند

"اشراف" نوشت: اندیشکده انگلیسی «گروه پژوهشی آکسفورد» در گزارشی به نوشته «پل راجرز» نوشت: با توجه به ظرفیت رو به افزایش تهران برای ایستادگی در برابر حمله اسرائیل و حتی آغاز ضد حمله‌های سایبری در مقابل اسرائیل و آمریکا، لازم است غرب همراهی بیش از پیش متواضعانه و پایدار با ایران داشته باشد. این اهمیت دارد که درصدد از بین بردن وضعیتی باشند که در آن سوریه توسط بعضی از سیاستگذاران واشنگتن به عنوان راهی برای تحت فشار گذاشتن بیشتر ایران قلمداد شود. ■ کاهش آسیب‌پذیری ایران در برابر حملات■ حضور بیش از هزار شبه نظامی خارجی و سوری که تا ماه آگوست مشغول مبارزه با حکومت بودند کم‌کم عاملی مهم در درگیری می‌شد. حتی اگر حکومت «اسد» قرار است به زودی سقوط کند، عنصر جهاد احتمالاً در سوریه بعد از «اسد» مؤثر خواهد بود. به علاوه، این مسئله می‌تواند بخشی از گرایش به سوی تولد دوباره طرح «القاعده» را شکل دهد. اگرچه نیروگاه غنی‌سازی سوخت «فردو» (FFEP) در مقایسه با نیروگاه بسیار بزرگ‌تر غنی‌سازی اورانیوم در «نطنز» نسبتاً کوچک است، از نظر حفاظتی به مراتب بهترین تأسیسات هسته‌ای شناخته شده در ایران است. بسیار بعید است که در حمله اسرائیل این نیروگاه در برابر تخریب آسیب‌پذیر باشد، اگرچه ممکن است نسبت به چند حمله توسط «نفوذگر غول‌پیکر اُردنانس» (GBU-57A/B) نیروی هوایی آمریکا آسیب‌پذیر باشد. اولین گروه سی عددی این جنگ‌افزارها در ماه‌های اخیر وارد ارتش شده‌اند. در واقع، نیروگاه «فردو» (FFEP)به عنوان بخش کلیدی برنامه تجدید قوای ایران بعد از حمله قلمداد می‌شود، و طبق گزارش ماه سپتامبر ما، «ایران تاکنون در تغییر توازن موفق شده است». ضمن اشاره به خطرات حمله اسرائیل پیش از انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، «بنابراین حمایت از همراهی بیش از پیش متواضعانه و پایدار (با ایران) در ماه‌ها و سال‌های آینده، و با انتظارات محدودتر برای توافق، عاقلانه است». ■ واکنش ترکیه نسبت به سوریه■ - تحولات در سوریه جنگ با امید کمی به توافق هم‌چنان ادامه دارد، و امیدواری اندکی برای هر نوع آتش‌بس سراسری، هر چند موقت، وجود دارد. درگیری‌های اخیر در مرز سوریه و ترکیه بیش از هر چیز ریشه در تلاش افسران رده میانی ارتش سوریه برای محدود کردن قاچاق مرزی اسلحه دارد، چون درگیری‌های سوریه نزدیک نقاط شناخته شده بوده‌اند. قدرت واکنش ترکیه، در حملات متقابل، در پذیرفتن ریسک به زور فرود آوردن یک هواپیمای مسافربری، و در ممنوع کردن پروازهای تجاری سوریه در فضای هوایی ترکیه، نشان‌دهنده نگرانی رو به افزایش آنکارا نسبت به برگشت‌پذیری حکومت «اسد» است. در حالی‌که ترکیه ممکن است باز هم به شورشیان کمک کند یک احتمال قوی علیه درگیری مستقیم در کشمکش وجود دارد. اما این‌ها شرایط بحران هستند، که در آن عوامل «اِی‌آی اِم» "AIM" (تصادفات، حوادث، و افراد خودرأی) همه می‌توانند به آسانی تأثیر داشته باشند. ■ حکومت «اسد» هم‌چنان می‌تواند پابرجا باشد■ چهار مسئله دیگر که باعث نگرانی است: 1- کاهش محسوسی در میزان پشت کردن از نیروهای مسلح حکومت «اسد» به سمت شورشیان وجود داشته است. این مسئله حاکی از آن است که بسیاری از آن‌هایی که احتمال می‌رفت پشت کنند هم‌اکنون این کار را انجام داده‌اند، اما این مسئله هم‌چنین نشان می‌دهد که تا اندازه‌ای این اطمینان در میان نیروهای وفادار (مخصوصاً شمار بسیار زیادی از واحد سرآمدان) وجود دارد که حکومت برای ماه‌های زیادی و در واقع سال‌های آینده می‌تواند برجا بماند. ■ حمایت ایران از حکومت «اسد» ■ 2- در حال حاضر حکومت «اسد» حمایت چشمگیری از ایران دریافت می‌کند، و این کار به واسطه سهولت جابه‌جایی از طریق عراق، از جمله پروازهای آزادانه بر فراز قلمرو خارجی، به سادگی بسیار انجام می‌شود. تمایل حکومت «مالکی» به یاری کردن ایران در کمک رسانی به حکومت «اسد» نشانه دیگری برای از بین رفتن تأثیر آمریکا در عراق، یعنی یکی از دور از انتظارترین نتایج پایان حکومت «صدام حسین» ، است. ■ فقدان گروه‌های مخالف متحد در سوریه■ 3- حزب مخالف هم‌چنان به شبه نظامیان متعددی تقسیم می‌شود که آن‌ها شامل گروه‌های سکولار و گروه‌های فرقه‌ای مذهبی و همچنین رهبران از درون سازمان یافته که با گروه‌های دور از وطن رقابت می‌کنند هستند. فقدان گروه‌های مخالف متحد مشکلات قابل توجهی برای حمایت آمریکا و عربستان سعودی از شورش ایجاد کرده است، با این حال سیل عظیم منابع مالی، مخصوصاً از طرف عربستان سعودی، را متوقف نکرده است. ■ نقش‌های متضاد ایران و عربستان سعودی در بحران سوریه■ 4- جنگ در سوریه شاید بسیاری از ویژگی‌های یک جنگ داخلی را داشته باشد، اما وجود پدیده نیابتی دوگانه و غیر معمول آن را خیلی پیچیده می‌کند. سخت‌ترین مسئله برای این درگیری، نقش‌های متضاد ایران و عربستان سعودی است. اولی سخت تلاش می‌کند تا از فروپاشی حکومت «اسد» جلوگیری کند، در حالی‌که دومی دقیقاً به دنبال همین مسئله است. ورای این عوامل نیابتی، مسئله گسترده‌تر اتحاد سیاسی روسیه و آمریکا است، که اثر اصلی آن قرار است هر گونه اقدام مؤثر سازمان ملل را محدود کند. ■ افزایش نفوذ شبه‌نظامیان جهاد افراطی■ همه این عوامل نشان می‌دهد که حکومت بعید است در آینده نزدیک سقوط کند و نیروهای شورشی نیز هم‌چنان حمایت خواهند شد تا اندازه‌ای که حکومت نتواند کنترل کامل آن‌ها را به دست آورد. در این شرایط، شواهد فراوانی وجود دارد مبنی بر این‌که شبه‌نظامیان جهادی افراطی‌تر نفوذ خود را افزایش دهند، آخرین نمونه آن پیش از این در همین ماه حمله بمب‌گذاری انتحاری دو نفره و اساسی به مرکز اطلاعاتی و امنیتی نیروی هوایی بود. همچنین مدارکی وجود دارد که منابع سعودی، هر چند نه الزاماً حکومت، در کمک به گروه‌های جهاد، که شاید اکنون تعداد آن‌ها بیش از 1500 مبارز باشد، پافشاری می‌کنند. ■ حیات دوباره «القاعده» ■ به طور خلاصه، به دلیل حامیان قدرتمندی که دلالت بر جنگی طولانی با افزایش نفوذ نیروهای جهادی دارند، اکنون تعادل نیروها وجود دارد. این مسئله باید به نوبت با گرایش گسترده‌تری مبنی بر این‌که «القاعده» ، هرچند عمدتاً یک طرح محکم است، حیات دوباره‌ای می‌یابد در نظر گرفته شود. ممکن است موانعی در «سومالی» و «یمن» وجود داشته باشد، اما تحولات در «نیجریه» ، «مالی»، و «سوریه» همگی به گسترش این طرح کمک می‌کنند. «القاعده» به عنوان یک جنبش شاید رو به زوال باشد، اما یقیناً در مورد طرح آن این‌گونه نیست، و خشن‌ترین نمودش نیز در سوریه است. در واقع، طبق گزارشات موثق از منابع آمریکا و خاورمیانه، قسمت عمده همه تسلیحاتی که اکنون برای نیروهای شورشی در سوریه فرستاده می‌شوند نصیب گروه‌های جهادی می‌شود. ■ کاهش احتمال حمله اسرائیل به ایران■ - تحولات در ایران هنوز این ریسک وجود دارد که اسرائیل ممکن است قبل از انتخابات ریاست جمهوری آمریکا به ایران حمله کند، اما این ریسک اکنون به‌شدت کاهش یافته است. این در حالی است که این مسئله برخلاف این حقیقت است که گروه‌های نومحافظه‌کار در حزب جمهوری خواه با صدای بلند از نامزدهایشان درخواست می‌کنند که در آخرین روزهای مبارزات انتخاباتی آمریکا اصلاً سر سازش نداشته باشند. تغییر محاسبات اسرائیل تا اندازه‌ای بر پایه عدم قطعیت نتیجه انتخابات آمریکا، عدم حمایت برای حمله از طرف بخش‌هایی از سرویس‌های نظامی و اطلاعاتی اسرائیل، و تغییر مسیر سیاسی انتخابات عمومی‌ای که اخیراً اعلام شده بود است. گزارش ماه سپتامبر حاکی از کاهش آسیب‌پذیری ایران در مقابل حمله بود، در حالی که تحولات دیگری نیز وجود داشته است. علی‌رغم وضعیت اقتصادی بسیار سخت در داخل ایران، منابع ایرانی در برابر حمله احتمالی مطمئن به نظر می‌رسند، و برای مثال، در اظهار نظرهایشان در مورد پرواز اخیر حزب‌الله بر فراز صحرای «نِگِو» ، که قبل از این‌که به آن شلیک شود در 30 کیلومتری نیروگاه هسته‌ای «دیمونا» بود، صریح بوده‌اند. ■ ایران به دنبال افزایش امنیت و قابلیت تجدید قوای بعد از حمله است■ مخصوصاً، ایران برای بهبود امنیت و قابلیت تجدید قوای بعد از حمله به چند شیوه اقدام کرده است: - افزایش بی‌سابقه‌ای در همکاری با کره شمالی در زمینه‌های متعدد علم و تکنولوژی همراه با سفر تعداد زیادی از پرسنل کره شمالی به ایران وجود داشته است. - متخصصان آی‌تی ایران از مشکلات ایجاد شده توسط حملات سایبری، از قبیل «استاکس‌نت» و «شعله» ، درس‌هایی یاد گرفته‌اند و مشغول ایجاد یک شبکه آی‌تی مستقل از اینترنت هستند. قسمت عمده این قابلیت توسط شرکت چینی «هوآوِی» تهیه می‌شود و اداره‌های مهم نظامی و دولتی تا آخر اکتبر به این سیستم وصل خواهند شد. - نشانه‌هایی وجود دارند مبنی بر این‌که ممکن است واحدهای سایبری نظامی ایران، که تنها سال گذشته راه‌اندازی شده‌اند، مسئول ویروس «شامون» که اخیراً 30000 کامپیوتر در «آرامکو» ، شرکت نفت با مالکیت سعودی و بزرگ‌ترین شرکت نفت دنیا، را آلوده کرد باشند. در حالی‌که قابلیت‌های حمله سایبری ایران از اسرائیل و آمریکا خیلی عقب است، رویداد «شامون» حاکی از اراده‌ای است برای روبرو شدن با حمله از طریق حمله. به علاوه، حضور یک شرکت بزرگ چینی در توسعه قابلیت‌های دفاع سایبری ایران ممکن است به متخصصان آی‌تی ایرانی در «سازمان دفاع غیرعامل» ایران، در حین تلاش برای توسعه قابلیت‌های حمله کمک کند. ■ پیامدهای سیاست‌های غرب■ در ماه بعد از آخرین گزارش، ایران باز هم به سمت برگشت‌پذیری بیشتر نسبت به حمله حرکت کرده است. این مسئله این نتیجه‌گیری را تقویت می‌کند که سیاست غرب باید به سمت یک چارچوب بلند مدت‌تر و تمایل بیشتر برای سازش تغییر جهت دهد. به موازات این مسئله، جنگ در سوریه به نظر می‌رسد احتمالاً کشدار و به صورت فزاینده‌ای سخت شود، در حالی‌که نه هیچ یک از طرفین و نه حامیان بین‌المللی آن‌ها احتمال دارد که در کوتاه مدت شکست بخورند. یک پیامد این روندهای موازی ممکن است این باشد که، از آن‌جایی که ایران کمتر آسیب‌پذیر است، از طرف آمریکا ضمن تلاش برای اطمینان بخشیدن از شکست حکومت «اسد» ، اقدامی محسوس‌تر برای تمرکز بر سوریه وجود خواهد داشت. این مسئله اگر ماه آینده «رامنی» انتخاب شود محتمل‌تر است، که در این مورد درخواست‌های شدیدی برای کمک مستقیم‌تر به شورشیان سوری، از جمله کمک مستقیم نظامی، وجود خواهد داشت. این عقیده وجود دارد که اگر نمی‌توان به ایران مستقیماً حمله کرد، پس فقدان متحد منطقه‌ای مهم ایران، سوریه، موقعیت ژئوپولتیکی این کشور را باز هم تضعیف خواهد کرد، و فشار بیشتری بر حکومت فعلی قرار می‌دهد. در شروع جنگ عراق در سال 2003، نو محافظه‌کاران علاقه‌مند به بحث در این‌باره بودند که اگر عراق به آغوش غرب دعوت شود، آن‌گاه ایران بی‌سر و صدا خواهد بود. بنابراین گفته شد، «جاده‌ای که به تهران می‌رود از میان بغداد می‌گذرد» . احتمال دارد جاده‌ای که به تهران می‌رود اکنون به نظر می‌رسد از میان دمشق می‌گذرد. تحولات در هر دو کشور نتیجه‌گیری‌های گزارشات اخیر را تقویت می‌کند: - اهمیت حمایت از همراهی بیش از پیش متواضعانه و پایدار با ایران در ماه‌ها و سال‌های آینده، ضمن بحث‌های قدرتمند علیه اقدام نظامی. - ضرورت تشویق و حمایت از هر نوع روش دیپلماتیک موجود برای تأکید خطرات عوامل نیابتی دوگانه اخیر در رابطه با سوریه، حمایت از وظیفه سختی که نماینده سازمان ملل متحد و اتحادیه عرب در سوریه، «لاخدار براهیمی» ، در پیش گرفته است، و تلاش برای از بین بردن وضعیتی که در آن سوریه به عنوان مسیری برای تحت فشار گذاشتن بیشتر ایران تلقی شود.
ارسال نظر: