اخبار آرشیوی
سعدالله زارعی در سرمقاله امروز کیهان: در تحرکات اخیر سوریه شاهد غیبت نسبی آمریکا، ترکیه و عربستان در صحنه تحولات هستیم/ طبیعت بحرانهای امنیتی "سرایت به اطراف" است/ طی هفتههای اخیر شاهد سرایت شعلههای بحران سوریه به کشورهای ترکیه، لبنان و عربستان بودیم
سعدالله زارعی در سرمقاله روزنامه "کیهان" نوشت: طی 3 تا 4 روز گذشته سلسله حوادث و خبرهایی را با محوریت «سوریه» شاهد بوده ایم. از یک طرف موج خشونت و اقدامات وحشیانه در دمشق، ادلب و حمص به نسبت هفته های اخیر بشدت بالا گرفت و بعضی از این جنایات-از جمله سر بریدن 60 نظامی اسیر در منطقه «سراقب» در استان شمالی- آنقدر رقت انگیز بود که وزارت خارجه آمریکا که از حامیان اصلی جنایت علیه مردم سوریه بود، برای اولین بار محکوم کرد و بر این اساس دفتر رئیس دوره ای شورای امنیت سازمان ملل نیز برای آن بیانیه ای داد. از سوی دیگر در پایان 4 روز جنایت، رئیس جمهور فرانسه دیروز به لبنان و فرانسه سفر کرد و اگرچه بطور تلویحی جنایت اخیر ادلب را غیرقابل قبول خواند ولی در همان حال با صراحت از لزوم رسمی شدن حمایت تسلیحاتی از گروههای تروریست مخالف دولت سوریه سخن گفت دولت آلمان نیز در بیانیه ای رسمی ضمن اذعان به اینکه مخالفان مسلح مشروعیت ندارند، اعلام کرد که از وحدت معارضان حمایت می کند. در کنار اقدام این دو کشور اروپایی، شاهد دیدار همزمان نبیل العربی دبیرکل اتحادیه عرب و اخضر ابراهیمی نماینده ویژه سازمان ملل در امور سوریه با وزیر خارجه روسیه
در قاهره بودیم. نخست وزیر ژاپن هم از برگزاری یک نشست بین المللی در ژاپن در اواخر ماه نوامبر- اواسط آذرماه- برای اعمال تحریم های بیشتر علیه دولت سوریه خبر داد. باید به این زنجیره برگزاری اجلاس فردای وزرای خارجه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و نیز نشست معارضان سوریه در دوحه را اضافه کرد. با این وصف کاملا پیداست که «وضعیت جدید»ی پیش روی سوریه می باشد. اما چه وضعیتی؟ 1- بیانیه وزارت خارجه آمریکا که در آن به ناتوانی رهبران کنونی تشکیلات وابسته به سازمان اطلاعاتی آمریکا- موسوم به شورای ملی سوریه- در غلبه بر مردم و دولت سوریه حکایت می کرد، بیانیه دولت آلمان که در آن به فضای متشنج میان مخالفان دولت سوریه اشاره می کند، اظهارات اولاند رئیس جمهور فرانسه در فرودگاه طائف که به عدم مشروعیت مخالفان اشاره می کرد، اظهارات شیخ حمد بن جاسم نخست وزیر قطر خطاب به مخالفان دولت سوریه که رفتار آنان را «بچه گانه» و «تئاترگونه» خواند و اظهارات عبدالباسط سیدا رئیس دست نشانده تشکیلات موسوم به شورای ملی سوریه که در آن به فروپاشی اتحاد مخالفان بشار اشاره کرد، همه از بحرانی بودن شرایط مخالفان سوریه حکایت می کند و این همه در حالی است
که طی ماههای گذشته کشورهای غربی و عربی و ترکیه در حمایت همه جانبه از مخالفان سنگ تمام گذاشتند و ملک عبدالله پادشاه عربستان با صراحت اعلام کرد که 200 میلیاردتومان را برای تغییر نظام سیاسی سوریه آماده کرده است! 2- شدت گرفتن اقدامات تروریستی طی روزهای اخیر که به کشته شدن دهها نفر از مردم سوریه انجامید و بخصوص پایتخت، ادلب و حمص را تحت تاثیر جدی قرار داد در واقع مقدمه ای بود برای سفر اولاند به لبنان و عربستان، دیدار العربی و ابراهیمی با وزیرخارجه روسیه و نیز تشکیل دو اجلاس وزرای خارجه اتحادیه عرب در فاصله کوتاهی در قاهره و دوحه. با این وصف و با تکیه بر منطق ارتباط پدیده هایی که یک موضوع را تعقیب می نمایند، می توانیم بگوئیم افزایش فشار بر ارتش سوریه طی روزهای اخیر سیاست متداومی نیست بلکه برای یک هدف سیاسی دنبال می شود و به نظر می آید این هدف سیاسی قدرتمند نشان دادن معارضه و جا انداختن ادعای محفوظ ماندن قدرت عملیاتی معارضان مسلح سوری است. این در حالی است که سران این کشورها با اقدامات تعجیلی خود نشان دادند که مخالفان بشار دچار وضعیت بحرانی اند. 3- در تحرکات اخیر شاهد غیبت نسبی آمریکا، ترکیه و عربستان در صحنه تحولات
هستیم. غیبت دستگاه سیاست خارجی آمریکا تا حدی قابل قبول به نظر می رسد چرا که آمریکا طی روزهای آینده شاهد مرحله پایانی انتخابات ریاست جمهوری است اما غیبت عربستان و ترکیه و سکوت نسبی مقامات این کشورها نشان می دهد که نه فقط گروههای معارض مسلح سوری به بن بست رسیده اند بلکه این بن بست در صحنه منطقه ای و جبهه حامیان معارضه نیز بروز و ظهور دارد. در عین حال اظهارات مقامات قطر در اجلاس معارضان هم نشان داد که آنان نیز امید چندانی به موفقیت مخالفان بشاراسد ندارند. او در اجلاس مخالفان گفت: «باید به خود بیائید و هوش و حواس خود را باز بیابید». در عین حال سفر اولاند به عربستان و اظهارات او و در همان حال سکوت دستگاه سیاست خارجی عربستان نشان داد که مأموریت اولاند این بوده که عربستان را پای کار بیاورد و سکوت مقامات ریاض پس از سفر اولاند نشان داد که او دستاوردی نداشته است. 4- مهمترین راهکارهایی که در جریان جلسات اخیر و دیدارهای دیپلماتیک علیه دولت سوریه مطرح شده، تشکیل «دولت در تبعید» و متحد کردن معارضه سیاسی و معارضه مسلحانه بوده است. ایده شکل دادن به دولت در تبعید به اجلاس دو ماه پیش اسلامبول برمی گردد و قرار بود در اجلاس
بعدی- در پاریس- عملاً شکل بگیرد ولی این اتفاق نیفتاد و به اجلاس بعد- در قاهره- موکول شد که در قاهره هم اتفاق نیفتاد و بقول امیر قطر آن اجلاس به تئاتر اختلافات بدل گردید. براساس آخرین خبرها این اتفاق در اجلاس دوحه هم نیفتاد و به نشست پنجشنبه موکول شد و این در حالی است که دولت در تبعید خود به اختلاف بزرگ میان معارضان تبدیل شده است. در این میان «عبدالباسط سیدا» رئیس شورای ملی معارضان، دولت در تبعید را اقدامی غیرمفید خواند و پیش از او عمرالشواق و مرح البقاعی که از رهبران گروههای مسلح هستند در مقابل شکل گیری دولت در تبعید موضع منفی گرفته و جدایی خود را از معارضه اعلام کردند. علاوه بر آن «ریاض سیف» یکی از اصلی ترین رهبران معارضه کنونی اعلام کرد که حاضر به پذیرفتن پست نخست وزیری در «دولت در تبعید» نیست و تعدادی دیگر از سران معارضه گفتند ریاض حجاب شایسته نخست وزیری معارضان نمی باشد. با این وصف کاملاً پیداست که تحرک جدید فرانسه و بازسازی نقش قطر قادر نیست از اختلافات میان معارضه کنونی بکاهد و نخست وزیری و کابینه در تبعید نیز چاره درد نیست چرا که مشکل معارضه کمبود پست های سیاسی نیست بلکه فایق آمدن بر مردم و دولت و
ارتش سوریه است از این رو آنان این ابتکار عربی غربی را غیرعملی می دانند. 5- واقعیت این است که معارضه مسلح کنونی از ابتدا هم نتوانست جمعیت انبوهی را در سوریه با خود همراه کند و از این رو از آغاز معارضه ای ضد ملی بود. با گذشت نزدیک به 14 ماه از درگیری سنگین با ارتش، معارضه نتوانسته است موفقیتی داشته باشد و نام آن هم با اقدامات ضد انسانی توأم گردیده و این خود یک مانع جدی در مقابل آنان برای ایفای نقش سیاسی- حتی اگر دولت بشار سقوط کند- است. با گذشت این دوره طولانی، حتی همان اندک مردم مخالفی که به امید تغییر به معارضه مسلحانه دل بسته و به آنان پناه می دادند، از آنان نا امید شده و دور آنان را خالی کرده اند. و به همین دلیل است که معارضان مسلح طی ماههای اخیر بر شدت اقدامات ضد مردمی خود افزوده اند و این یعنی یک روند معکوس که از یک سو به قدرت بیشتر ارتش سوریه و از سوی دیگر به ضعف رو به گسترش معارضه انجامیده است. در این فضا غرب و کشورهای عربی دچار اختلاف و شکاف جدی شده اند. بعضی از آنان پذیرش این واقعیت که دولت سوریه ماندنی است را غیرقابل تحمل می دانند و بعضی هم معتقدند چاره ای جز پایین کشیدن فتیله درگیری ها وجود ندارد
که به نظر می آید ترکیه و آمریکا اکنون به این نقطه رسیده اند و عربستان در حال تأمل است. 6- پیوند زدن میان معارضه مسلح و معارضان سیاسی خارج از کشور که رئیس جمهور فرانسه و امیر قطر از آن به عنوان ابتکار یاد می کنند اساسا جدید نیست. پیش از این ریاض الاسعد جریان معارضه مسلح و برهان غلیون جریان سیاسی خارج از کشور را نمایندگی می کردند که این روزها هر دو منزوی شده اند و طرح وحدت میان عناصر مسلح با افراد جدا شده از نظام سوریه- شامل عبدالحلیم خدام و ریاض حجاب- هم مدت هاست دنبال می شود و به نتیجه نرسیده است. به نظر می آید طرح این موضوع و ابتکار جدید خواندن آن عمدتا با هدف روحیه دادن به مخالفان در حال پراکنده شدن صورت می گیرد. معارضه مسلح در سوریه طی هفته های اخیر آمریکا و عربستان را متهم کردند که به اندازه کافی به آنان کمک نکرده اند و در همان حال امیر قطر معارضه مسلح را نابالغ و بی برنامه می داند اما واقعیت این است که نه آمریکا، عربستان و... لحظه ای از حمایت همه جانبه از معارضه طفره رفته اند و نه معارضه مسلح در انجام طیف وسیعی از اقدامات خشن کوتاهی کرده اند. در واقع اختلافات دو طرف ناشی از «شکست در برابر مقاومت» می
باشد و اگر اولاند در سفر به عربستان می گوید «باید یک شخصیت ایجاد شود که نماینده معارضان سوری باشد و با تشکیل دولت و حل اختلافات درونی، کسب مشروعیت کند، دولتی که بتوان به آن اعتماد کرد و معارضه ای که بتوان به آن سلاح داد» این ها نشانه های آشکار شکست سنگین یک طرح بین المللی و منطقه ای و به قول بشار اسد «جنگ جهانی» است. 7- نکته آخر این که تسلیح معارضه مسلح از یک سو در یک دوره طولانی قابل دفاع و ادامه نیست و از سوی دیگر دارای پیامدهای خطرناکی می باشد. چرا که طبیعت بحران های امنیتی «سرایت به اطراف» است و از این رو طی هفته های اخیر شاهد سرایت شعله های بحران امنیتی سوریه به کشورهای ترکیه، لبنان و عربستان بودیم، این موضوعی است که طبیعتا این کشورها را نگران می کند از این رو خبرهای موثق از تلاش عربستان برای ساکت کردن جریان لبنانی 14 مارس حکایت می کند. بیانیه وزارت خارجه آمریکا و نیز اظهارات صریح اولاند در عربستان مبنی بر این که «باید دولتی موقت و جناح معارض سازماندهی شده ای وجود داشته باشد که بتوان به آن اعتماد کرده و سلاح بدهیم و تضمین کنیم که با این سلاح ها چه کاری انجام می گیرد و چگونه به کار برده می شود.»