اخبار آرشیوی
اندیشکده آمریکایی "مطالعات راهبردی و بینالمللی" در گزارشی با اشاره به آسیبپذیری اسرائیل در مقابل رقبای خود، نوشت: اسرائیل باید با شرایط موجود کنار آمده و خود را برای ایران هستهای آماده کند
پایگاه تحلیلی "اشراف" نوشت: اندیشکده «مطالعات راهبردی و بینالمللی» در گزارشی به نوشته «متیو فارگو» آورده است: اوباما بر اهمیت امنیت اسرائیل برای سیاست خارجی آمریکا در خاور میانه، به خصوص در زمینهی بحران هستهای فعلی در ایران، تاکید کرده است. اما متأسفانه در خصوص تفاوت اساسی دیدگاه اسرائیل و آمریکا نسبت به بازدارندگی اتمی صحبتی به میان نیاورد. این تفاوت در استنباط از خطر، پیوند سیاسی و نظامی میان آمریکا و اسرائیل را مورد تهدید قرار داده و لازم است در ماههای آینده به آن پرداخته شود تا از عواقب شوم یک حملهی شتابزده علیه تجهیزات اتمی ایران جلوگیری شود. آسیب پذیری متقابل ایالات متحده با بیمیلی، دکترین انهدام حتمی متقابل را به عنوان جنبهای از بازدارندگی هستهای در قبال روسیه پذیرفته، و این به دلیل گزینههای تحمیل شده است. بدون توان هستهای کموبیش قابل قیاس و قابل دوام، ممکن است بین این دو رقیب شناخته شده، شکاف سخت استراتژیک و بیثباتی شدیدی از نظر بحران ایجاد گردد. هر چند در حال حاضر خیال ما [آمریکا] در مورد آسیبپذیری در مقابل روسیه به تدریج آسودهتر شده، اما نگرانیهای طراحان استراتژیک آمریکا در طول جنگ
سرد، و خطرات ناشی از بیثباتی این بحران، تا به امروز ادامه یافته است. ■اسرائیل باید آسیبپذیری در مقابل رقبای خود را بپذیرد■ اما اسرائیل هنوز این آسیبپذیری در مقابل هر یک از رقبا را در دکترینهای استراتژیک خود نپذیرفته است. در عوض ترجیح داده از طریق هدف قرار دادن برنامههای هستهای نوظهور در دو کشور همسایهی خود سوریه و عراق، ادعای یک انحصار هستهای را در خاور میانه حفظ نماید. هر چند تأثیر این گونه حملات مورد تردید است (سوریه هنوز انبار بزرگی از سلاحهای کشتار جمعی و سیستمهای پرتاب در اختیار دارد، ضمن آن که اجرای برنامهی هستهای عراق پس از حمله به رآکتور اوسیراک سرعت یافته است) ، اما چنین تهاجماتی سیاست استراتژیک اسرائیل را در خصوص منع آن دسته از برنامههای تسلیحاتی که ممکن است بر ماهیت روابطش با سایر کشورهای خاور میانه تأثیرگذار باشد، مستحکمتر کرده است. ■ تناقض در نگرش استراتژیک اسرائیل حائز اهمیت است■ اگر چه اسرائیل عمیقاً معتقد است که از زرادخانهی اتمی پیچیدهای برخوردار است، اما تقریباً به مدت 50 سال سیاست اکیدی را در مورد ابهام هستهای خود دنبال کرده است. نخست وزیران اسرائیل مرتباً اعلام کردهاند
که «اسرائیل نخستین دولتی نخواهد بود که سلاحهای اتمی را در خاور میانه مطرح میسازد.» تناقض در نگرش استراتژیک اسرائیل حائز اهمیت است. تاکنون هیچ یک از قدرتهای هستهای دیگر تلاش نکردهاند تا پس از موفقیت در ایجاد توانمندیهای هستهای، در مورد این توانمندیها محتاطانه (رازپوشانه) عمل نمایند. بلکه باید گفت کاملاً برعکس، مالکیت سلاحهای اتمی، از نظر چشماندازهای داخلی و خارجی (از جمله به خاطر ارزش آنها به عنوان یک بازدارندهی استراتژیک) ،توانی است که اغلب کشورهای هستهای غالباً به آن میبالند. ■جنگ کیپور چالشی بر توان بازدارندگی اسرائیل■ اما رهبران اسرائیل از این شیوه متابعت نکردند و این خصوصاً به دلیل عدم مواجههی این کشور با تهدیدهای اتمی است. اگرچه داشتن تسلیحات اتمی از نظر سایر کشورها برای نیل به اهدافی متعدد مفید است (مانند بازدارندگی هستهای یا حملات فراگیر غیر اتمی) ، اما در مورد اسرائیل، در وهلهی اول این توانمندی غیر اتمی اسرائیل(و تمایل دولت به استفاده از آن)میباشد که رقبای این دولت را به سوی تداوم برنامههای تسلیحات اتمی سوق داده است، ضمن آن که زرادخانهی هستهای ادعا شده از سوی دولت اسرائیل، ناچار
است بیکار بنشیند! اگر چه اعتقاد بر این است که اسرائیل در سال 1973 به تسلیحات اتمی دست یافته و به داشتن توانمندیهای غیر اتمی برتر مشهور شده است، اما مصر و سوریه با به راه اندازی جنگ یوم کیپور از خطر مقابله به مثل هستهای اسرائیل استقبال کرده و تأثیر سیاست بازدارندگی هستهای این دولت را زیر سؤال بردند. ■ ابهامی که اسرائیل در توان اتمی خود ایجاد کرده، چه نفعی برایش دارد؟ ■ اگر چه آن دسته از تحلیلگران خارجی که به بررسی شواهد تاریخی در اطراف سیاست بازدارندگی اسرائیل پرداختهاند، ممکن است نسبت به تأثیر ابهام هستهای و یا حتی ارزش مداوم تسلیحات اتمی برای اسرائیل تردید نمایند، اما به نظر میرسد انعکاس منطقهای کمتری نسبت به گرایشهای رقابتی در تفکر استراتژیک اسرائیل موجود است. اکنون ظاهراً با توجه به وجود ترس از برتری نظامی اسرائیل در منطقه، گفتمان دولتی اسرائیل در بیانیههای خود دیگر این وارونه نمایی را که یک منطقهی آزاد هستهای تنها پس از گسترش تمهیدات در زمینهی صلح در منطقه ایجاد میشود، کنار گذاشته است. اگر چه ابهام در توانمندی اتمی اسرائیل به این دولت اجازه داده تا بتواند از پرداختن به موضوعات پیچیدهی
دکترینی هستهای که سایر قدرتهای اتمی با آن مواجهند، پرهیز نماید، اما در عین حال این دولت را از هر گونه مناقشهی جدی در خصوص چگونگی تطبیق اسرائیل با تغییرات خارج از کنترلی که در محیط استراتژیک این دولت رخ میدهد، مصون داشته است. ■رایزنی آمریکا برای پذیرش آسیبپذیری از سوی اسرائیل■ به منظور تغییر دیدگاههای اسرائیل در خصوص گزینههای این دولت برای مقابله با تحولات تهدیدآمیز در خاورمیانه، آمریکا باید با رایزنی اسرائیل را متقاعد سازد تا به خاطر ایجاد ثبات بیشتر در منطقه، تا حدودی به پذیرش آسیبپذیری متقابل تن در دهد. به علاوه آمریکا بسیار مایل است اطمینان حاصل نماید که رهبران اسرائیل به تسلیحات اتمی، نه به عنوان ابزارهای جنگی بلکه به عنوان ابزارهایی برای ممانعت از جنگ مینگرند. -درسهایی از گذشته- در طول چند دههی اول جنگ سرد، موانع کلیدی متعددی بین آمریکا و شوروی بر سر راه ایجاد ثبات استراتژیک میان ایران و اسرائیل وجود داشت. قبل از آن که شوروی توانایی وارد نمودن «ضربهی دوم» را به صورتی مقاوم و قابل قبول بیابد، برخی از مهمترین دانشمندان سیاسی و نظریهپردازان بازی معتقد بودند که آمریکا یک «ضربهی نخست» هستهای
را به منظور حفظ خود به اجرا در خواهد آورد. پیش از بحران موشکی کوبا هیچ مسیر مستقیمی برای گفتگو بین مقامات ارشد آمریکا و شوروی وجود نداشت تا بتواند سوء محاسبات و سوء تفسیرهای دوجانبهی نمایشی و بالقوه مصیبت باری را موجب گردد. ■قیاس روابط آمریکا و شوروی با روابط اسرائیل و ایران■ اگر چه این دو رابطه قابل قیاس نیست، اما شباهتهای موجود حائز اهمیت بوده و میتواند شناخت مفیدی را در مورد این نکته به وجود آورد که چگونه اسرائیل ممکن است به تدریج، دکترین هستهای ملموستری را پذیرفته و در نتیجه تغییر (و تثبیتی) تدریجی در توازن نظامی بین اسرائیل و همسایگانش ایجاد گردد. تشابهاتی در دیدگاه آمریکا نسبت به شوروی با دیدگاه اسرائیل نسبت به ایران وجود دارد (هر یک از آنها از نظر ایدئولوژی، یک رِویزیونیستی [تجدیدنظر طلب] محسوب میشوند که از هیچ کاری برای رسیدن به اهداف خود رویگردان نیستند) . این تجربه میتواند فرصتی را در اختیار سیاستمداران آمریکا قرار دهد تا تأثیرات متعادلتری را در تشکیلات سیاسی- نظامی اسرائیل ایجاد کنند. اگر روابط بین آمریکا و اسرائیل متحد و حسابشده باشد، شاید آمریکا بتواند به اسرائیل کمک کند تا با ایجاد یک
هیئت تحقیقاتی، نسبت به چگونگی تطبیق خود با تغییر شرایط استراتژیک (از جمله توان هستهای بالقوهی ایران) شناخت بهتری پیدا کند. ■تغییر در شیوهی نگرش اسرائیل پیرامون بازدارندگی تسلیحات اتمی، کاری یک روزه نیست■ تغییر در شیوهی تفکر اسرائیل دربارهی نیروی هستهای به عنوان یک عامل بازدارنده، کاری نیست که بتوان به سرعت انجام داد، در نتیجه لازم است آمریکا از هماکنون آن را آغاز کند. هر چند در درون رهبری و ارتش اسرائیل، اینرسیهای سازمانی فراوانی وجود دارد که با این نوع تغییر به مقابله خواهد پرداخت، اما نتایج بالقوهی سازش ناپذیری اسرائیل در مورد موضوعاتی مانند برنامهی هستهای ایران، بدون مدرکی که نشان دهندهی تهدیدی واقعی باشد، آنقدر حائز اهمیت است که نمیتوان آن را نادیده گرفت. آمریکا به عنوان بزرگترین متحد اسرائیل خود را موظف میداند از آمادگی اسرائیل برای پذیرش چالشهای آینده، اطمینان حاصل نماید. ■تسلیحات اتمی اسرائیل برای مقابله با چالشهای موجود در خاور میانه کافی نیست■ آمریکا باید نسبت به غیر هستهای بودن ایران متعهد شده و اسرائیل را از این بابت متقاعد نماید. احتمالاً با حمایت و ایجاد هیئتی از استراتژیستهای
سیاسی و نظامی در اسرائیل به منظور مطالعهی بازدارندگی نیروی اتمی (همانند آنچه در سایر کشورهای هستهای انجام میشود) ، ممکن است آمریکا بتواند تنشی را که نتانیاهو و سایر جنگطلبان اسرائیل با درخواست عملیات نظامی(علیرغم پیامدهای زیانبار آن برای منافع آمریکا) ایجاد کردهاند، برطرف سازد. بدیهی است افزایش توانایی اسرائیل برای تطبیق با تغییراتی که در شرایط امنیتی این دولت در دهههای آینده ایجاد میگردد، امری حیاتی برای تضمین ثبات بیشتر در خاورمیانه محسوب خواهد شد. تسلیحات اتمی اسرائیل برای مقابله با چالشهای برخاسته از جنبش عرب(نتیجهی بالقوهی جنگ داخلی در سوریه) و یا افزایش توانایی جنگهای کلاسیک(غیر هستهای) در کشورهای همسایه، از جمله در میان بازیگران غیر دولتی[9]در نوار غزه، ساحل غربی و لبنان، مناسب نیست. چنین چالشهایی مستلزم بازتحولی بنیادین در نگرش استراتژیک اسرائیل خواهد بود. ■هوچیگری اسرائیل، لفاظی بیتأثیری در سیاست آمریکاست■ آمریکا این فرصت را دارد که منطق و خردمندی را در نگرش اسرائیل تزریق نماید: نگرشی که در آن برنامهی هستهای ایران بیجهت از سوی اسرائیل به عنوان تهدید تلقی میگردد. لفاظی
هوچیگرانهی اسرائیل قادر نیست شیوهی برخورد آمریکا را با این موضوع سیاسی تحت تأثیر قرار داده و بر آن غلبه نماید.