اخبار آرشیوی
میزدگرد نقش مبارزاتی مردم بیرجند در بهمن ۵۷ در دفتر «نسیم» خراسان جنوبی/۱- عضو هیأت علمی دانشگاه بیرجند: دبیرستان آیتالله طالقانی و شریعتی مرکز پخش اعلامیهها بود/ خیابانهای شهید مطهری، منتظری و میدان شهدای فعلی بیرجند مرکز ثقل تظاهرات علیه رژیم شاه بوده است
به گزارش خبرنگار «نسیم»، حمیدرضا رضوینژاد بهمنظور یادآوری فعالیتهای انقلابی مردم بیرجند در پیروزی انقلاب اسلامی در دفتر «نسیم» خراسان جنوبی افزود: - قبل از انقلاب در منطقه بیرجند احزابی مثل حزب توده، جبهه ملی و طرفداران "اسدالله علم" روبروی هم صف آرایی کردند. بخشی از مذهبیون و متدینین تحت سرپرستی آیتالله کاشانی نیز در این منطقه مبارزاتی داشتند که آقایان آیتالله جواد عارفی و تهامی کسانی بودند که جزو سران اصلی روحانیت شهر و جناح مذهبی به شمار میرفتند. این مسائل بود تا کودتای 28 مرداد و 32 مرداد سال 1334 پیش آمد که موجب خفقان شدید کشوری شد. - سران فداییان اسلام در سال 1334 به رهبری شهید نواب صفوی تیرباران شدند. در همین سال ساواک دستگاه مخوف امنیتی رژیم شاه به دستور آمریکا و هدایت اسرائیل در ایران تشکیل شد. گروههای مبارز مجبور شدند فعالیتهای خود را بیش از پیش زیرزمینی کنند. از طرفی در این منطقه آنهایی که زیرزمینی مبارزاتی داشتند شناسایی و تحت کنترل قرار گرفتند. - با توجه به اینکه بیرجند دارای فرهنگ مذهبی و دیرینی در دفاع از اسلام داشته است از زمان ظهور امام خمینی(ره) در سال 1340 به بعد تقریبا مبارزات
مردم این منطقه حتی اگر اندک بود جنبه دینی و مذهبی به خود گرفت. بهخصوص پس از فروردین 1340 که آیتالله بروجردی فوت کردند و گروههای مبارز با حمایت روحانیون در این منطقه فعالیتهایی علیه رژیم شاه داشتند. با دستگیری و تبعید امام خمینی(ره) به نجف این فعالیتها کم رنگتر شد. - قدرت گرفتن دستگاه امنیتی شاه، شناسایی مبارزین، اعدام گروههای مبارز در سطح کشور از جمله عوامل کمرنگ شدن فعالیتهای مبارزین بود. اما رویکرد مذهبی مردم منطقه جنبه بارزتر و پر رنگتری به خود گرفته بود و یکی از دلایل اینکه این منطقه از کشور مانند سایر مناطق در فعالیتهای مبارزاتی کم رنگتر دیده میشد علاوه بر شناسایی مبارزان، نفوذ خاندان "اسدالله علم" به طور سنتی در اقصی نقاط استان بود. - اما با جریانات 17 دی 1356 و نوشتن مقاله سیاه علیه امام و روحانیت به اسم مستعار شخصی به نام "احمد رشیدی" مطلق در روزنامه اطلاعات مردم قم در 19 دی 1356 به خیابانها ریختند و این باعث شد که مردم تبریز در چهلم شهدا شرکت کنند و سپس این چهلمها آتش انقلاب را شعلهورتر کرد. - تقریبا مبارزات مردم بیرجند دو جنبه داشت: نخستین جنبه آن حالت مخفی و نیمهمخفی بود که از
اواخر سال 56 آغاز شد زمانی که جریان فاجعه "سینما رکس" آبادان رخ داد و در بیرجند برای اولینبار برای این جریان مجلس ختمی در مسجد آیتالله آیتی گرفته شد. کانون اصلی مبارزات مردمی در "مسجد آیتالله آیتی" در خیابان شهید مطهری فعلی بود و دلیل اصلی آن وجود روحانیت مبارز مانند آیتالله ربانی، آیتالله آیتی، صالحی، واعظی، فاضلی، شهاب، عماد، واحدی و اسلامی بودند. این روحانیت صحنه گردان اصلی مبارزات انقلابی مردم در بیرجند علیه رژیم شاه بودند. - با توجه به استحکام ررژیم شاهنشاهی این مبارزات تا مهرماه 1357 علنی نشده بود و به صورت خانگی، مساجد، محافل و جلسات هیأتهای مذهبی بود. تا اینکه جریان 17 شهریور 57 در "میدان ژاله تهران" و کشتاری که توسط "ارتشبد اویسی" انجام شد و این موضوع باعث شد موج این جریانات به شهرهای کوچکتر برسد و کمکم اعلامیهها و نوارهای امام خمینی(ره)، نوشتههای علی شریعتی و استاد مطهری در بین جوانان پخش میشد و فضای شهر کاملا تغییر پیدا کرده بود. - با توجه به اینکه حضرت امام(ره) خود یک چهره روحانی و مذهبی سیاسی بودند تحت فشار رژیم عراق در مهرماه 1357 به پاریس منتقل شدند و دیگر مبارزات ایشان جنبه جهانی
پیدا کرد دبیرستان آیتالله طالقانی و شریعتی در بیرجند مرکز پخش اعلامیهها و شروع تظاهرات خیابانی جوانان علیه رژیم شاه در خیابانهای مطهری، منتظری و تا میدان شهدا امروز بیرجند مرکز ثقل تظاهرات بود. دانش آموزان، صنف بازاریان و روحانیت جلودار این تظاهرات بودند. - با شروع گسترده مبارزات مردمی تعدادی از دبیران آموزش و پروش دانشآموزان را تحریک میکردند که علیه رژیم شاهنشاهی در تظاهرات شرکت کنند در این وضعیت مدارس حالت نیمهتعطیل به خود گرفت بهطوری که در ساعاتی از روز باز و در ساعاتی تعطیل بودند. - در اواخر آبان 1357 تعدادی از جوانان وارد دبیرستان آیتالله طالقانی و سپس شریعتی شدند و عکسهای شاه را که در دفتر رئیس دبیرستان نصب شده بود را شکستند و قاب عکس وی را پایین آوردند. در این هنگام تقریبا مبارزات علنی شده بود و رژیم نیز با کشاندن سربازان پادگان 04 بیرجند و ژاندارمری که در اطراف هنگ ژاندارمری بیرجند بودند معمولا بهصورتهای مختلف یا مانع از تظاهرات میشدند و حتی در بعضی از موارد بهروی مردم آتش گشودند که شهیدان "راستگو مقدم"، "خاکشور"، "سندروس" از همین شهدا هستند که توسط گلوله سربازان رژیم شاه به شهادت
رسیدند.