اخبار آرشیوی

کدخبر: 488794

سعدالله زارعی در سرمقاله روزنامه کیهان: مصر در شرایط دوره گذار، مصری نیست که بتواند یک تصمیم بزرگ و تعیین کننده پیرامون رابطه با ایران بگیرد/ اگر ما بتوانیم اقتصاد کشورمان را با مصر پیوند بزنیم، می‌توانیم در روابط سیاسی هم به مرور گام برداریم

سعدالله زارعی در سرمقاله امروز روزنامه کیهان نوشت: تحولات مصر یک شاقول ارزیابی دارد. این شاقول «ایران» است. اگر مصر با ایران راه خصومت را در پیش بگیرد و یا به آن بی اعتنا باشد، همان سیاست دوره حسنی مبارک را در پیش گرفته و این فقط مربوط به مناسبات یک کشور عرب با یک کشور غیر عرب نمی شود بلکه از آنجا که امروزه، ایران به عنوان «شاخص» و میزان برای ارزیابی تحولات در منطقه شناخته می شود، حرکت احتمالی یاد شده به معنای «عدم تغییر» ارزیابی می شود کما اینکه اگر مصر به ایران نزدیک شود به این معناست که مصر راه دگرگونی اساسی را در پیش گرفته است. مصر در حال حاضر شرایط دوره گذار را طی می کند و به نظر می آید که این دوره حداقل 2 تا 3 سال دیگر به طول می انجامد در این دوره هر کس براساس تحلیل و برداشت خود از مصر سخن خواهد گفت و برای اثبات مدعای خود به مواردی استناد می کند اما واقعیت این است که هویت آینده مصر را هیچکدام از این موارد تشکیل نمی دهند. مصر دوره گذار بشدت دچار بی ثباتی در تصمیم گیری و موضع گیری است. این موضوع بخصوص تحت تأثیر نیروهای مختلف داخلی و عملگراهای مختلف خارجی می باشد. با این وصف دوراندیشی اقتضا می کند که در جمع بندی تحولات این کشور شتاب به خرج ندهیم و روشن شدن بسیاری از موضوعات را به آینده بسپاریم. آینده ای که بالاخره مصر راه خود را مشخص و خطوط فاصل و متصل خود را با حوزه های مختلف و بعضاً متضاد مشخص نماید. این موضوع بخصوص درباره ایران از اهمیت بیشتری برخوردار است زیرا همانگونه که ذکر شد «ایران شاخص ارزیابی است». سفر دو هفته پیش رئیس جمهور به مصر از این منظر حائز اهمیت می باشد و براساس نگاه دوراندیشانه اقدامی «شتاب آلود» و تا حدود زیادی «نسنجیده» به حساب می آید. مصر در شرایطی که هنوز از معیارهای دوره مبارک فاصله نگرفته و اکثر نهادها و واحدهای اثرگذار دوره گذشته به فعالیت مشابه دوره مبارک ادامه می دهند، نمی تواند پذیرای رئیس جمهور «یک کشور انقلابی» باشد. این سفر برای هاضمه مسئولان کنونی مصر سنگین بود. مصر جدید اگرچه هنوز شکل نگرفته است اما رهبران آن در زیر باران انتقاد نسبت به سفر رئیس جمهور ایران می خواهند وانمود کنند که از «جایگاه مستقل» با ایران مواجه شده و می تواند مطالبه گری کند. اما اگر به مطالبات مطرح شده از سوی محمد مرسی رئیس جمهور، وزیر امور خارجه و شیخ الازهر نگاه بیاندازیم می بینیم که این ها مطالبات ناشناخته ای نیستند و ربطی هم به منافع ملی مصر ندارند، بحث درباره حکومت نوری مالکی در عراق، بحث درباره تحولات سوریه و انتقاد از مواضع ایران در خصوص این دو کشور و بحث پیرامون روابط ایران و همسایگان عرب جنوب خلیج فارس اولاً هیچ کدام ربطی به مصر ندارد و ثانیاً این ها بخشی از مطالبات و مدعیات واهی آمریکا و عربستان در مورد جایگاه منطقه ای ایران است. با این وصف کاملاً واضح است که مقامات مصری به تکرار مواضع یک «جبهه معین» روی آورده و البته از این کار هدف خاصی داشته اند. خود این مواضع آنهم بعضاً با صراحتی که در بعضی از ملاقات ها مطرح شده و به خبرگزاری ها هم راه یافته است، نشان می دهد که مصر هنوز استقلال خود را بدست نیاورده است. مقامات مصری در این ملاقات ها خواسته اند از «کارت ایران» در بازی با غرب و حوزه عربی استفاده کنند به این معنا که از یک سو با سفر هیأت عالیرتبه ایران خواسته اند به غرب و حوزه عربی بگویند اگر به ما کمک نکنید امکان گرایش مصر به سمت جبهه ایران وجود دارد. از سوی دیگر با طرح مسائلی که کمترین ارتباطی به مصر نداشته و دغدغه مشترک آمریکا، عربستان و اسرائیل است، به حوزه عربی غربی و عبری بگویند ما با ایران مشکلات اصولی و بنیادی از همان جنس مشکلاتی که شما با ایران دارید، داریم. به اظهارات سخنگوی شیخ الازهر در مصاحبه مشترک مطبوعاتی با رئیس جمهور نگاه بیاندازید. جدای از اینکه حتی شیخ الازهر در تراز و در سطح رئیس جمهور نیست تا با او مصاحبه مشترک داشته باشد، اظهارات سخنگو که به نوعی بازتاب دهنده مذاکرات دکتر احمدی نژاد و احمدالطیب به حساب می آید بیانگر آن است که مصری ها خواسته اند به عربستان بگویند همان مشکل ایدئولوژیکی که شما در مسائل مذهبی با ایران دارید، ما هم داریم و برخورد ما در این مسائل با ایران هیچ تفاوتی با برخورد شما با ایران ندارد. با ملاحظه آنچه در این مواجهه گذشته در واقع مصری ها خواسته اند «روابط با ایران» را به آمریکا و سعودی بفروشند و از این طریق عدم اطمینان های آمریکا و عربستان را نسبت به مصر کاهش دهند. پس کاملاً واضح است که آنان در جریان سفر رئیس جمهور ایران به قاهره به دنبال گشودن باب مراوده و رابطه با ایران نبوده اند و هیچ توافقی روی همکاری مشترک نیز صورت نگرفته و موضوعات فیمابین و از جمله مذاکرات سه جانبه ایران، مصر و ترکیه پیرامون مسائل منطقه ای بوده و فقط درباره سوریه به موضعگیری مشترکی پیرامون روند سیاسی منجر شده است که با توجه به اینکه پیش از این نشست سه جانبه بحث سوریه عملاً وارد این فرایند شده است، توافق یاد شده ارزش چندانی ندارد. مصر در شرایط دوره گذار، مصری نیست که بتواند یک تصمیم بزرگ و تعیین کننده پیرامون رابطه با ایران بگیرد. دولت مصر در این زمینه تحت تأثیر دو کانون فشار متضاد قرار دارد. از یکسو مخالفت شدید آمریکا، عربستان و برخی کشورهای عربی دیگر که رابطه مصر با ایران را به معنای خروج با اهمیت ترین کشور عربی منطقه از بلوک تحت سلطه آمریکا می دانند و از سوی دیگر خواسته بارها اعلام شده توده های مردم مصر که دولت محمد مرسی را برای برقراری رابطه با ایران و خروج از حوزه آمریکایی عربی تحت فشار قرار داده اند. مرسی و اخوان المسلمین می دانند که مردم مصر به آنها اجازه بازگشت به مناسبات دوره حسنی مبارک را نمی دهند و رابطه و نزدیکی با ایران را ملاک انقلابی بودن دولت تلقی می کنند. مصر در حوزه اقتصاد و تجارت به کمک نیاز دارد و در عین حال یک بازار مهم و سواحل ترانزیتی هم دارد نباید تردید داشته باشیم که آمریکا و اروپا و نیز دولت عربستان به مصر کمک نخواهند کرد. کما اینکه اگر قرار بر این بود، این اقدام در دوره مبارک افتاده بود کسانی که با مصر ارتباط دارند می دانند که مصر 1390 به مراتب از مصر 1360 فقیرتر و عقب افتاده تر بوده است. ایران می تواند به نرمی وارد این بازار شود. این درخواست مصر نیز هست و از قضا همین روزها یک حیات اقتصادی برای جلب همکاری های اقتصادی راهی ایران می شود. ایران در حوزه صنایع تبدیلی کشاورزی امکانات و تجربه خوبی دارد. مصر هم در بخش کشاورزی امکانات فراوانی برای سرمایه گذاری دارد. اگر ما بتوانیم اقتصادهای دو کشور را بهم پیوند بزنیم، می توانیم در روابط سیاسی هم به مرور گام برداریم هرچند رابطه اقتصادی نیز از رابطه سیاسی کم اثرتر نیست. در مورد مصر و انقلاب آن اخیرا نامه ای با امضای 17 شخصیت فرهیخته علمی ایران خطاب به مقامات مصری صادر گردید این ابتکار از چند جنبه حایز اهمیت است. جنبه اول این است که نخبگان علمی در هر جامعه ای می توانند در بسیاری از مسائل کشورداری از جمله در حوزه سیاست خارجی به صحنه بیایند و بخشی از ساز و کار ملی در توسعه روابط و مناسبات خارجی باشند از این منظر ابتکار 17 شخصیت علمی حائز اهمیت فراوان بود. جنبه دوم لحن نامه اساتید محترم بود. ادبیات نامه -احیانا ناخواسته- به گونه ای بود که گویا ما از مصری ها می خواهیم که الگویی با همه خصوصیات «جمهوری اسلامی» را در این کشور برپا نمایند و حال آنکه رهبرمعظم انقلاب اسلامی چندی قبل با صراحت (نقل به مضمون) اعلام فرمودند که «این الگو خاص ایران است و در کشورهای دیگر قابل تکرار نیست» البته کشورهای اسلامی دیگر می توانند به این الگو نزدیک شده و از آن بهره ببرند و به هر میزان که به آن نزدیک شوند، به سعادت و رستگاری می رسند اما بالاخره این الگوی عالی از فرهنگ، تمدن، تاریخ و... خاصی برخاسته که تکرار آن در کشورهای دیگر به این پیشینه نیاز دارد. ما می توانیم شرایط تاریخی که رهبرمعظم انقلاب اسلامی از آن به «پیچ تاریخی» تعبیر کردند را به فرهیختگان مصری یادآور شویم و آنان را به ایفای نقش تاریخی خود فرا بخوانیم این کار می تواند از سوی دو دانشگاه مهم- مثلا دانشگاه تهران و دانشگاه عین شمس- بصورت سلسله نشست های علمی دنبال شود. از این رهگذر می توانیم به نخبگان مصر یادآور شویم که ایران پس از 34 سال مقاومت به چه درجه بالایی از پیشرفت رسیده است و چه دستاوردهای بزرگی به دست آورده است. به هر حال کار با مصر و انتظار از مصریان و همگرایی مصری- ایرانی پروسه ای نرم افزارانه است و نمی توان با آن مواجهه ای عادی داشت باید کارشناسان برجسته کشور در این خصوص با دقت دست به کار شوند. انتقال تجربیات ایران به مصر خدمت و هدیه بزرگی برای مردم این کشور بزرگ عربی خواهد بود.
ارسال نظر: