اخبار آرشیوی
مدیر سابق شبکه جهانی "العالم" در گفتگوی تفصیلی با «نسیم»/۲- پیش شرط مذاکره با آمریکا رفع فشار و تهدید، محدود بودن موضوع مذاکره و انتخاب نمایندهای قابل اعتماد از جانب دولت است/ طراح تغییر امیر قطر، اخوان المسلمین بود، نه آمریکا/ "قرضاوی" ایدئولوگ جریان اخوان قطر، ترکیه و مصر در برابر تفکر تکفیری وهابی در عربستان است
محمد حسن بهشتی پور، کارشناس مسایل بین المللی و مدیر سابق شبکه جهانی العالم با حضور در خبرگزاری «نسیم» ضمن بررسی مسائل و تحولات بین المللی و منطقهای به بررسی اولویت های دولت یازدهم در سیاست خارجی پرداخت. این مصاحبه طی دو بخش تنظیم شد که روز گذشته بخش اول و امروز بخش دوم آن منتشر می شود. لذا بخش دوم آن به شرح زیر است: * نسیم: در مصداق هایی که جنابعالی بیان کردید بحث هسته ای مشاهده می شود، صرف سیاسی بودن بحث هستهای، این موضوع برای ما چالش ایجاد کرده است و این بحث از بخش فنی و حقوقی کاملا خارج شده است و در شورای امنیت سازمان ملل دستاویزی شده برای تحریم های بی سابقهای که شما فرمودید، در مناظره های انتخاباتی هم شاهد واکنش های متفاوتی با این قضیه بودیم. شما جایگاه این بحث را که هم برای غرب و هم برای ما نا رضایتی هایی را بوجود آورده است در کجا می دانید و راه برون رفت از آن چیست؟ در این زمینه راه کارهای متعددی وجود دارد. حل این مشکل منوط به این است که واقعا دو طرف بخواهند که به این راه کار ها برسند. در کشور ما در این زمینه نظرهای مختلفی وجود دارد که بخشی از ان را در مناظره ها شاهد بودیم. از یک منظر می توانیم همه
این نظرات را به دو دسته کلی تقسیم کنیم. دیدگاه اول می گوید که به امریکاییها هیچ اعتمادی نیست. بر اساس این تفکر بحث هسته ای یک بهانه است و انها می خواهند که اصل جمهوری اسلامی ایران نباشد و در استراتژی بلند مدت به دنبال سرنگونی جمهوری اسلامی ایران هستند. بنابراین بر فرض که ما بحث هستهای خود را برطرف کنیم این ها در مورد حقوق بشر به ما فشار وارد می کنند، اگر حقوق بشر را حل کنیم در مورد تروریسم به ما گیر می دهند، اگر تروریسم را حل کنیم و سلاح های کشتار جمعی دیگری را بهانه می کنند، اگر سلاح های کشتار جمعی دیگر را حل کنیم می گویند شما چرا در مورد مسایل خاور میانه کارشکنی می کنید و در مسایل عراق و افغانستان و فلسطین دخالت می کنید و هر روز یک سوژه ای برای فشار به ما پیدا می کنند. این دیدگاه می گوید که غرب قصد دارد دولت ما را عوض کند و به دنبال تغییر رفتار ما نیست، لذا بیان میکنند که در مسایل هسته ای هم باید منتظر باشیم که این ها به ما امتیاز بدهند و متناسب با ان امتیاز ما نیز به انها امتیاز دهیم و اشتباه محض است که قبل از آنکه آنها به ما امتیاز بدهند ما به آنها امتیاز بدهیم، چون هر گامی که آنها به جلو می ایند، اگر
شما به عقب بروید آنها ده گام جلوتر می آیند و برای رفتن به عقب هیچ محدودیتی وجود ندارد واگر یک امتیاز بدهید باید تا آخر بروید. این تفکر اساسا به طرف مقابله هیچ اعتمادی ندارد و منتظر است که او یک امتیاز بدهد و این یک امتیاز بگیرد و در نهایت این یک روندی می شود که این روند آخر ندارد. سوالی که آقای رضایی در این مناظره مطرح می کرد این بود که آقا شما تا کجا می خواهید که این خط را ادامه دهید؟ باید یک حدی هم مشخص کرد. دیدگاه دوم معتقد است که غرب و امریکا کلا افرادی عمل گرا و منافع محور هستند و ما باید با آنها تعامل داشته باشیم و بگونه ای بازی بکنیم که او احساس نکند که منافع اش در خطر است وگاهی وقت ها باید با ما منافع مشترک پیدا کند مانند سقوط طالبان در افغانستان، مانند سقوط صدام در عراق. این افراد می گویند که ما نباید تصور کنیم که انها می خواهند ریشه حکومت ما را بزنند و ما باید طوری بازی را تعریف کنیم که آنها احساس نکنند که ما می خواهیم منافع انها را به خطر اندازیم بلکه ما به دنبال منافع و زندگی خودمان هستیم و با انها در تعارض نیستیم. آنها احساس می کنند که مسئله هسته ای را می توان حل کرد و بر سر این قضیه با آنها به
توافق برسیم. هر یک از این دو خطی که ادله های خاص خودشان را دارند. مثلا در مورد عراق می گویند که ببینید که تحریم های عراق از 91 طول کشید و این ها در سال 2003 به آن حمله کردند، می خواهند که چنین بلایی را بر سر ما بیاورند. ادله دوم: می گویند که توجه داشته باشید این امریکایی های خبیث که حکومت عراق را بیرون کردند، از سال 2003 تا سال 2010 طول کشید که این تحریم هارا لغو کنند و تازه در سال 2013 از فصل هفتم هم خارج کردند، یعنی بعد از اینکه حکومت عوض شده و کشور زیر و رو شده است. این افراد می گویند که مناسبات بین المللی احساسی و عدالت خواهانه نیست و ظالم است لذا باید در مقابل آن ایستادگی نمود و حق خود را با زور بگیرید. استدلال طرف مقابل میگوید که همین امریکایی ها چند بار حرف خود را عوض کردند؟ چند بار موضع تاکتیکی خود را عوض کردند؟ یک زمانی بود که کاندولیزا رایس و اقای بوش می گفتند که ایران غنی سازی اورانیوم را متوقف کند و ما هر جا و هر زمان و با هر فردی که شما بگویید می نشینیم و مذاکره می کنیم ولی تا زمانی که ایران غنی سازی اورانیوم را متوقف نکرده است ما اصلا بنای بر مذاکره نداریم. اما در مرحله دوم آمدند در زمان
اوباما گفتند که چرا مذاکره نکنیم؟ مذاکره می کنیم و شرط متوقف کردن غنی سازی را کنار گذاشتند. به این افراد می گوییم که ایا امریکا تغییر تاکتیک داد یا نداد؟ طرف ایرانی چه کار کرد؟ در جواب می گویند برای اینکه اوباما آمد و گفت که ما بدون قید و شرط مذاکره می کنیم ولی در مقابل تحریم های زیادی را بر علیه ایران وضع کرد. اوباما تاکتیک فشار و مذاکره را بر روی میز گذاشت یعنی بدون پیش شرط مذاکره کرد اما در مقابل آن چماقی هم به نام تحریم برداشت. پس اگر درشرایط فشار مذاکره کنید دیگر جایی برای مذاکره نمی ماند چون در شرایط فشار هر چیزی که در مذاکره بگویند شما باید قبول کنید پس ما باید مقاومت کنیم. مذاکره هم کردند و تا همین مذاکرات مسکو باز امریکا تاکتیک خود را تغییر داد. * نسیم: مذاکرات آلماتی؟ نه قبل از مذاکرات آلماتی در تیر ماه 91 در مسکو دو سری مذاکره شد. در آنجا به ایران گفتند که ما پیام شما را گرفتیم و با ظرافت آمدند یک چرخش دیگر دادند. قبلا گفته بودند که شما باید سه کار انجام دهید. اول اینکه بیست درصد را کلا متوقف کنید، دوم اینکه فردو را تعطیل کنید و سوم اینکه آن مقدار بیست درصدی که غنی سازی کرده اید به خارج کشور
انتقال دهید. ایران محکم ایستاد و این را قبول نکرد و در مذاکرات یک تاخیر زیادی اتفاق افتاد تا مذاکرات بغداد صورت گرفت. در الماتی یک، امریکایی ها باز تاکتیک خود را تغییر داده و بیان کردند که منطق تعطیلی فردو درست نبود، چون فردو زیر نظر اژانس است لذا آمدند و گفتند که فردو را شما تعلیق کنید. تعطیل با تعلیق فرق می کند، تعطیل مانند سال 2003 می آیند و مهر و موم می کنند ولی تعلیق یعنی گاز هگزا فلوراید را تزریق نکنید تا غنی سازی 20 درصد انجام نشود ولی تعطیل نیست و سانتریفیوژها می توانند کار کنند و بعد برای اینکار یک دوره شش ماهه گذاشتند و این چیز زیادی نبود. یعنی آن تعطیلی فردو به تعلیق شش ماهه تبدیل شد و در مورد آن بیست درصد گفتند که به جای آنکه شما این را به خارج از کشور منتقل کنید بیایید ان را به اکسید اورانیوم تبدیل کنید که ایران از قبل این کار را شروع کرده بود. ایران آمد گفت که ما زمانی این کارها را انجام می دهیم که شما بیایید ما به ازای این، کل تحریم ها را لغو کنید. * ایران اگر پیشنهاد مطرح شده در آلماتی یک را می پذیرفت، مرحله بعدی تعلیق غنی سازی بود اینجاست که آقای ولایتی می گوید که این جور در نمی اید و آنها
نمی آیند برای این کارها کل تحریم ها را لغو کنند و این فرآیند نشدنی است. آنها گفته اند که شش ماه تعلیق کن و آن بیست درصد را هم به اکسید تبدیل کن و شما در مقابل من تحریم های پتروشیمی و فلزات گرانبها را لغو می کنم که این به نظر من یک شروع خوبی بود ولی چون این طرف اعتماد ندارد با خود می گوید که اگر من این را بپذیرم برای باقی تحریم ها باید چه کار بکنم؟ بر روی چه چیزی بیاییم و بنشینم مذاکره کنم؟ چون دیگر چیزی نمی ماند و ایران نمی تواند 5 درصد خود را متوقف کند و خط قرمز ایران توقف نکردن غنی سازی است. خوب او که نگفته غنی سازی را متوقف کن و غیر مستقیم می پذیرد که ما غنی سازی داشته باشیم اما آن را به رسمیت نمی شناسد. مقام معظم رهبری در فروردین ماه امسال گفت که اگر شما می خواهید این موضوع حل شود همین غنی سازی اورانیوم در ایران را به رسمیت بشناسید،چرا نمیشناسید؟ دلیل این است که انها نمی خواهند به این موضوع تن دهند و به طور غیر مستقیم می گویند که حالا شما این بیست درصد را متوقف کن تا یک فضایی باز شود . در مذاکرات بده و بستان وجود دارد یعنی نه این می شود که حرف، حرف ایران باشد و نه حرف، حرف امریکا و اروپا باشد. باید به
دنبال یک سری راه حل میانه گشت و این موضوع یک راه حل میانه ای بود که به هر دلیلی ما این را نپذیرفتیم و زمانی که نمی پذیریم خوب باید فشار ها بیشتر شود. زمانی که می گوییم راه حل هایی وجود دارد یعنی باید دو طرف بخواهند و به راه حل های میانه تن دهند. من می گویم که امریکا به هر دلیل، به دلیل مقاومت ایران آمد و خود را این همه تغییر داد. بالاخره این ها تغییر است و نمی شود گفت که این ها تغییر محسوب نمی شود، حتی تغییر تاکتیکی، ما متناسب با آن چه تغییر تاکتیکی انجام دادیم؟ ما هم باید تغییر تاکتیکی بدهیم. اینجاست که بنده عرض می کنم باید مدام ترفند های جدید بزنیم،راه کار های جدید بدهیم و نیاییم همان پنج پیش نهاد را دنبال بکنیم. ما پنج پیشنهاد داده ایم وهنوز بر سر ان ایستاده ایم. آقای جلیلی می گوید که شما یک کیلومتر به جلو بیایید و ما هم یک کیلومتر به جلو می آییم، یک متربه جلو بیایید و ما هم یک متر به جلو می آییم.خوب این باید مصداق عینی پیدا کند و مصداق عینی این هم همین است، وقتی می آید می گویدکه غنی سازی را به مدت شش ماه متوقف کن و در مقابل ما پتروشیمی و فلزات گران بها را برای شما لغو می کنیم ولی طرف ایرانی می گوید که
باید کل تحریم ها برداشته شود. این یعنی من یک متر بیاییم و تو ده کیلومتر بیایی. * نسیم: در مناظره ها آقای جلیلی این را می گفتند که آنها بحث نطنز را مطرح کردند و ما هم نگفته بودیم که کل تحریم ها را لغو کنید که المیادین این را به سند خود منتشر کرد. آنها می گفتند که بخش عظیمی از فعالیت های نطنز را تعلیق کنید و در قبال آن فلزات گران بها را لغو کنند. ببینید ما در جلسات توجیهی این بودیم و سخنرانی آقای باقری هم در دانشگاه شهید بهشتی موجود است و تمام آن جلسات شورای عالی امنیت ملی برای رسانه ها صورت جلسه می شود و بنده در آن جلسات توجیهی حضور داشتم. دقیقا امریکایی ها این سه شرط را جلو ما گذاشتند واین چیزی نیست که من از مطبوعات خوانده باشم. * نسیم: یعنی این سه شرط در برابر ما گذاشته شد و ما گفتیم که شما هم باید همه تحریم ها لغو کنید؟ بله دقیقا همین طور است. * نسیم: اقای جلیلی گفتند که ما تحریم های بانکی را مطرح کردیم که ما درقبال آن فردو را بر می داریم که آنها قبول نکردند. ببینید مفهوم تحریم بانکی یک بند از تحریم ها است ولی ما مشکلمان تحریم نفت هم است، تحریم کشتی رانی هم است یعنی حداقل در جلسه توجیهی برای رسانه ها آقای
باقری این نکته را می گفت که ما به انها گفتیم که ما به ازای تعلیق فردو شما تحریم بانکداری را لغو کنید، یک حرف حساب است و همه هم می گفتند باشد اما چنین چیزی مطرح نشد و در اینجا بحث حداکثری است یعنی شما باید کل تحریم ها را لغو کنید. تمام این حرف هایی که زده شد آن پنج بند ایران است نه مابه ازای کار انها و ایران می خواهد این را به عنوان نقشه راه دنبال کنیم در حالی که آنها می گویند که اگر شما آن کارها را بکنید من این دو بند را لغو می کنم. بنده می خواهم عرض کنم که ما می توانیم به صورت تاکتیکی این را بپذیریم تا فضا را ایجاد کنیم و دو مرتبه برویم و در یک چهارچوب دیگر کار کنیم و اگر بانکداری را مطرح می کردند چیز بحقی بود ولی ما چیزی در مورد بانکداری نشنیدیم. مشکل ایران این است که می گوید این بند اول این سه اقدام است و بعد از آن بندی نداریم که آنها نگفتند و بعدا می خواهند بگویند عینی می گویند که در فاز اول این سه بند را اجرا کنید.اول بیست درصدرا متوقف کنید، دوم فردو را شش ماه تعلیق کنید و سوم اینکه ان مقدار را اکسید کنید و طرف ایرانی با خود می گوید که این ها در فاز اول است و من در فاز دوم چه کار هایی باید بکنم؟ راجع به
چه چیزی با این ها بنشینم و صحبت کنم و من نمی دانم که در فاز دوم اینها راجع به چه چیزی می خواهند با من صحبت کنند. بنده می گویم هر چه می خواهند بگویند و دیپلماسی یک بده و بستان است. اگر شما می آمدید و می گفتید که من این سه کار را می کنم و شما فقط بانکداری را لغو کن. ببینید ما داشتیم بر سر چیز هایی مذاکره می کردیم که در یک سال پیش وجود نداشت، در زمان مسکو تحریم بانکداری صورت نگرفته بود.یعنی نه تنها ایران نمی تواند نفت را صادر کند بلکه اگر بتواند صادر هم بکند پول آن را نمی تواند به کشور منتقل کند، مارا به این وضع انداختند. من می خواهم بگویم که در یک سال قبل که این وضع نبود شما نمی توانستید بنشینید و توافق کنید که حالا آمده و بر سر این می خواهید توافق کنید،این توافق شد؟ این اصلا دستاورد است؟ من این را در آن جلسه به آقای باقری عرض کردم که این که دستاورد نشد، ما یک زمانی راجع به چیز هایی صحبت می کردیم و این موضوعات تحریم ها هم نبود و حالا به جایی رسیدیم که موضوع دستاورد ما این شده است که تحریم ها را لغو کنیم، این تحریم هایی که خود انها به صورت ناجوانمردانه بر علیه ما وضع کردند. چه اتفاقی باید می افتاد که ما قبول می
کردیم که اشتباه کردیم؟ زمانی که یک اتفاقی می افتد ما باید بنشینیم و ببینیم که ایا ما اشتباه نکردیم؟ یک زمانی بود که این تحریم ها نبود و ما در مورد چیز های دیگری صحبت می کردیم. * نسیم: آن زمان که این تحریم ها نبود آنها هم در مورد این صحبت می کردند که کل فعالیت های هسته ای ما جمع شود. ببینید من ده سال است که درگیر این قضیه هستم. اصلا چنین چیزی نبود. چون ما به شدت به این ها بدبین هستیم و بسیار قدرت طلب هستند و حرف خود را با زور می زنند بنا براین ما سعی می کنیم که همیشه در مواضع خود با قدرت جلوی این ها بایستیم. اما بلد نیستیم در آن اشل بین المللی که توضیح دادم صحبت کنیم، صحبت کردن با آن زبان بین المللی فوق العاده مهم است. بسته هسته ای که چند سال پیش داده بودند را یاد دارید؟ به ما می گفتند که ما در مورد بسته با شما صحبت نمی کنیم و محتوای آن همین است و محتوا تغییری نمی کند و همینی که هست و فقط بیایید با چگونه اجرا شدن ان با ما بحث کنید، یعنی آنقدر متکبرانه و از موضع بالا با ما صحبت می کردند ولی امروز آمده اند و باما در حال بحث بر روی محتوای پیشنهاد شده از طرف آنها هستیم.گیر ما در آن سال ها این بود که ما ادم هایی
نیستیم که یک بسته به جلوی ما بیاندازید و ما بگوییم باشد بیایید در مورد چطور اجرا کردن آن بحث کنیم. بحث من این است که امروز که نشسته ایم در مورد لغو تحریم هایی صحبت می کنیم که یک زمانی نبوده اند، چه اتفاقی باید بیافتد که متوجه شویم اشتباه کردیم؟ باید بنشینیم فکر کنیم و تاکتیک های خودرا عوض کنیم، آدم های خود را عوض کنیم. می خواهم این را بگویم که تا چه زمانی باید این مسیر را ادامه داد؟ حرف من و امثال من این است که ما باید از کلمه حقمان به حق دفاع بکنیم و روش مناسبی در دفاع از حق خودمان را به کار بگیریم و این به این معنی است که تا اکنون دفاع خوبی نکرده ایم که وضع اینجوری شده است. * نسیم: خوب است همینجا در مورد رابطه با امریکا هم بفرمایید. فکر می کنم که خیلی از مفروضات رابطه با امریکا را مطرح کردید. بله اصل آن مفروضاتی که عرض کردم در مورد با آمریکا است.البته ما در مورد اسراییل هم مسئله داریم، در مورد انگلیس و رفتار فرانسه هم مسئله داریم اما اصل قضیه در رابطه با امریکا است.در موضوع امریکا، این یک قصه اساسی است. پرونده امریکا یک پکیج است و در آن موضوعات مختلفی وجود دارد، بطور مثال موضوعاتی مربوط به عراق، سوریه و
افغانستان و یا مسائل هسته ای یا مواردی مثل موضوع حمایت امریکا از گروه های تروریستی و منافقین یا حمایت ایران از حماس و حزب الله وجود دارد. بعضی ها معتقد هستند که اساسا ما نباید با امریکا وارد مذاکره شویم و هرگونه مذاکره با امریکا محکوم به شکست است و امریکایی ها اصلا قابل اعتماد نیستند و بعضی دیگر می گویند که نخیر، مذاکره به معنای رابطه نیست و شما بر اساس منافع خود مذاکره می کنید و حرف خود رابه یکدیگر می گویید و هیچ الزامی وجود ندارد که هر مذاکره ای به رابطه ختم شود یعنی مذاکره یک بحث و رابطه بحث دیگری است البته مذاکره می تواند یک مقدمه برای رابطه باشد ولی الزامی در کار نیست. نکته دومی که وجود دارد بعضی می گویند که در سر میز مذاکره باید در مورد کل این پکیج صحبت کرد ولی بعضی می گویند که نخیر چه الزامی وجود دارد و مطرح کردن این موضوعات به صورت تک تک بهتر است و همیطوری که با امریکایی ها در عراق در مورد عراق نشستید و صحبت کردید بر سر موضوع هسته ای نیز همین طور رفتار می کنیم، در مورد افغانستان باید بنشینیم و به صورت جداگانه صحبت کنیم یعنی در هر نشست با یک موضوع مشخص باید صحبت کرد اما این عده هم بر روی این سه موضوع
تاکید دارند. * پیش شرط مذاکره با آمریکا برداشتن فشار ها و محدود شدن موضوع مذاکره است اول اینکه موضوع مذاکرات محدود شود یعنی مثلا فقط در مورد موضوع هسته ای صحبت بشود،دوم اینکه شرایط مناسبی برای مذاکره باشد یعنی زمانی که طرف تحت فشار است و یکی گلوی دیگری را گرفته که مذاکره ای صورت نمی گیرد. این چطور مذاکره کردنی است که طرف راه نفس کشیدن تورا بسته است؟ پس شرایط مذاکره و فضای مذاکره هم مهم است. نکته سوم خود مذاکره کننده ها است، یعنی ان افرادی که می خواهند بروند و با امریکا مذاکره کنند باید قابل اعتماد باشند، ادم هایی باشند که منافع ملی را بشناسند، آدم هایی با تکیه بر پشتیبانی ملت ایران و مقام معظم رهبری باشند و قلبا مدافع منافع ایران باشند و ادم های متزلزل و مردد نباشند. به نظر بنده اگر این سه بند فراهم شود می توان شرایط مذاکره را برقرار کرد. یعنی باید این فضای فشار کنار برود و دوم اینکه موضوع معلوم باشد و بنده جزو افرادی هستم که می گویم ورود به آن پکیج غلط است و سوم اینکه آدم هایی را در آنجا بگذاریم که مورد اعتماد نظام باشند و ادم های وا داده نباشند و دلشان برای منافع ملی بسوزد و در عین حال که محکم و استوار
هستند بلد باشند که چگونه از موضع و حق ما دفاع کنند. پس ما بصورت مطلق این موضوع را کنار نگذاریم، حالا چون مقام معظم رهبری فرمودند که هر زمان که صلاح بود من خودم اعلام می کنم ولی به نظر بنده قبل از آنکه مقام معظم رهبری بخواهند اعلام کنند آن کمیته های کارشناسی و متخصص که می تواند رسانه ای هم نباشد شرایط را بررسی کنند و همه جوانب را در نظر بگیرند و ببینند که اصلا صلاح است که زیر این فشار به پای میز مذاکره با امریکا بنشینیم؟ قطعا هیچ آدم عاقلی نمی رود پای میز مذاکره بنشیند اما اگر امریکا این فشار را برداشت چه؟پس اگر این فشار را برداشت ما در مقابل عمل انجام شده قرار نگیریم و از قبل ادم ها را چیده باشیم و از طرف دیگر موضوعات را دسته بندی کرده باشیم و نقشه راه ما در زمینه هسته ای،عراق ، افغانستان و سوریه و غیره مشخص باشد. * نسیم: ش رایط منطقه از اتفاقات میدان تقسیم در ترکیه و انفجار ها و هرج و مرج های عراق بعد از انتخابات شورا ها و حوادث اخیر مصر و سوریه را که سلسله وار اتفاق افتادند را فشار بر ایران می دانید یا اصلا ربطی بهم دارند یا خیر؟ از فوریه سال 2011 وقایعی در منطقه بوجود آمد. یعنی زمانی که در تونس آن جوان
خودسوزی کرد و انقلابی را در تونس بوجود اورد و بعد مصر و بعد لیبی و یمن . اصولا خاورمیانه نقطه ثقل مناسبات بین المللی است، کسینجر در یک تحلیلی می گوید که ژئوپولوتیک دنیا یک نقطه ثقلی دارد که نقطه ثقل یک مرکز تعادل بخشی است و این نقطه ثقل خاور میانه است و این مرکز ثقل یک شاقولی دارد که آن خلیخ فارس است. لذا در مورد تحولات خاورمیانه سه تحلیل متفاوت مطرح می شود. یک تحلیل این است بر اساس صحبتهای کاندولیزا رایس است که در سال 2005 در سخنرانی خود اعلام کرد که ما با یک خاورمیانه جدید روبرو هستیم و امریکا به دنبال این است که یک خاورمیانه جدیدی شکل دهد که در آن خاورمیانه جدید هم چند نکته را مشخص کرد. نکته اول اینکه در آن باید دموکراسی سکولاریسم حاکم باشد و حکومت های سلطنتی دموکراتیزه شوند و نکاتی از این قبیل که به خیلی از کشورهای عربی مانند عربستان و مصر آن زمان برخورد. حالا یک عده ای می گویند که این همان خاورمیانه جدیدی است که امریکایی ها ان را پخت و پزکردند و کل تحولات را زیر سر امریکا میدانند که نشریات روسی بر روی این موضوع تاکید دارند و حتی جریانات اخوانی را متهم می کنند که رفتند و در امریکا با هم ساخت و پاخت کرده
اند که مثلا مبارک را بردارند پس از این دیدگاه بهار عربی یک حرکت ساخته دست امریکا برای ایجاد کشور های دارای دموکراسی است و جانشین کردن دموکراسی های وابسته با دیکتاتوری های وابسته که این جان کلام نگاه اول است. نگاه دوم که از جمله مقام معظم رهبری بر روی آن تاکید دارد البته من تقاضا دارم تا می گویم این نگاه مورد تاکید مقام معظم رهبری است ما نگوییم که حتما ما هم باید این نگاه را داشته باشیم چرا که خود ایشان به ما مجوز داده اند که نظرات کارشناسی در محیط های کارشناسی خوب بررسی علمی و همه جانبه شود. در این نظر می گویند که این ماجرا یک بیداری اسلامی است و دلیل آن این است که طیف هایی که در بدنه این ماجرا حضور دارند مسلمان هستند و ارمان های آنها تشکیل حکومت اسلامی است منتهی چند وجه مشترک دارند. در این ها آدم های چپ گرا وجود دارد، ادم های ملی گرا وجود دارد اما اکثریت به دست نیروهای اسلامی است. آن افراد چپ و ملی گرا ها و ادم های مذهبی بر روی چه چیزی با هم اتفاق نظر دارند؟ روی ضدیت بر روی ظلم و حکام ظالم مانند مبارک و بن علی با هم متفق هستند دومین نقطه مشترک اینها ضد دخالت خارجی بودن است، یعنی این ها معتقد هستند که ما
نباید به امریکا فرصت بدهیم که در امور ما دخالت کند و ما باید نفوذ قدرت های بیگانه را قطع کنیم. سوم اینکه ما باید پیشرفت داشته باشیم و حالا بعضی از انها سکولاریزم را پیشرفت می دانند و بعضی دیگر اسلامگرایی را مصداق پیشرفت می دانند ولی در حالت کلی ماجرا از این نگاه دوم که بیداری اسلامی نام دارد یک ماجرای خودجوش است و یک جریان پایه دار و اصیل در بحث مردم است، اما امریکایی ها و غرب از این استفاده می کنند یعنی در عمل انجام شده قرار گرفت و دیکتاتوری مانند بن علی رفت و امریکایی ها آمدند و مدیریت بحران کردند سعی کردند ماجرا را به سمتی بکشند که کمتر ضرر بکنند. پس در این نظریه دوم امریکا بوجود آورنده این حرکت ها نیست و این حرکت ها اصیل و مردمی و اسلامی است. * در انقلاب های منطقه اکثریت با اسلام گرایان است اگرچه طیف های سه گانه چپ و ملی گرا و اسلام گرا در آن وجود دارد ولی اکثریت با اسلام گرایان است اما امریکایی ها از آن استفاده می کنند و آن را به سمتی می خواهند ببرند که خودشان می خواهند. یعنی یک موجی بلند شده است و به جای اینکه این ها در برابر موج قرار بگیرند در حال هدایت موج به سمتی که می خواهند هستند در مورد یمن هم
همینطور است، علی عبدالله صالح را بر می دارند و آقای منصور که روابط خوبی با امریکا دارد را می گذارند و در عین حال پاسخ خواست مردم که برکناری علی عبدالله صالح بعد 33 سال بود را داده اند. اما در برابر سوریه واقعیت این است که بهرحال مردم سوریه یک زمینه های مخالفتی با حکومت اسد داشتند اما دولت امریکا و اسراییل مجموعه طیف هایی مانند ترکیه و عربستان سعودی مردم سوریه را تحریک کردند و چون ارتش سوریه برخورد با مخالفان را بلد نبود آنها را به رگبار بست و بالاخره در آن روز های اول تعدادی کشته شدند یعنی هنوز باتوم و آب پاش و وسایل کنترل آشوب های خیابانی را نداشتند و با تیر مستقیم مردم را زده بودند که این موجب شد که آمریکایی ها، اسراییلی ها، فرانسوی ها و ترکیه و غیره بتوانند از این نوع برخورد و این نارضایتی خوب استفاده کنند و شروع کردند که این جنجال را راه انداختند.ایران به دلیل حمایت از جریان های مردمی در بین جهان عرب خیلی محبوبیت دارد و در بدنه مردم های عرب جایگاه خوبی داشت، مردم لذت می بردند که ایران بر علیه دیکتاتور هایی مانند مبارک و بن علی، علی عبدالله صالح و حاکم بحرین است ولی ماجرای سوریه درست قضیه را عکس کرد چون
ایران در این ماجرای سوریه که همه طیف های مردمی را شامل می شد مدام اعلام می کرد که این جریانات در سوریه بر خلاف جریان های دیگر است و آنها نمی پذیرفتند و می گفتند که اگر بهار عربی است پس همه این ها بهار عربی است و ایران نباید بیایید از دیکتاتوری که سی سال پدر او و ده سال نیز خود او حاکم بوده است حمایت کند و ایران نتوانست خوب این قضیه را توجیه کند. ایران چه کار کرد؟ ایران آمد گفت اینجا خط مقدم جبهه مقاومت بر علیه اسراییل است و در واقع در اینجا می خواهند جریانات ضد اسراییلی را بکوبند، اینجا می خواهند جریانات مقاومت را از بین ببرند و گوش شنوایی برای این پیام های ایران نبود. من بدنه اعراب و افکار عمومی را می گویم و نه حاکمان آنها که تکلیفشان مشخص است افکار عمومی در سوریه و مصر،تونس،سودان و لبنان و اردن و فلسطین نمی تواست این فرق در سوریه را باور کند و با خود می گفت اگر این جریانات مردمی است و اگر این جریانات ضد امریکایی است پس همه آنها یک نوع هستند. الان اصرار ایران بر این است که اینجا خط مقدم مقاومت است و این ها می خواهند اسد را بزنند تا خط مقدم مقاومت را بر اندازند و آنها آمدند این وجهه ایران را خراب کردند. در
نگاه دوم بیداری اسلامی را مطرح کردند که بگویند که این تداوم حرکت انقلاب اسلامی در سطح بین المللی بود. اما غرب با بوجود اوردن ماجرای سوریه کل بیدار اسلامی را تحت تاثیر قرار داد و در واقع بر علیه ایران پاتک زد. متاسفانه بستر ها در سوریه فراهم بود. سوابقی مانند زدن مردم با گلوله در چند روز اول شروع اعتراضات و همچنین سابقه حزب بعث در سوریه که در این کشور تنها سه عدد روزنامه موجود بود در حالی بود که در لبنان صد ها روزنامه چاپ می شد، در سوریه رادیو و تلوزیون به دو عدد محدود می شد، این ها واقعیت های این مسئله است و حالا ممکن است که بنده اشتباه کرده باشم ولی این ها چیز هایی بود که می شد در عمل دید. ما مدام بر روی خط مقاومت تاکید کردیم، همچنین تاکید کردیم که این ها نقشه های اسراییل است و جبهه تکفیری ها را نشان دادیم که با چه خباثتی در حال کشتار مردم هستند و مردم این هار باور کردند ولی کمتر از آن چیزی بود که بر علیه ایران تبلیغ می شد. آنها بیان کردند که ایران در حال توسعه طلبی است، ایران در حال مداخله در امور کشور ها است. * نگاه سوم بیداری انسانی احمدی نژاد است یک جریانی هم اقای احمدی نژاد مطرح کردند که الان اسمی از
این جریان باقی نمانده است، بحثی که ایشان مطرح نمودند بیداری انسانی بود. منظور اقای احمدی نژاد چه بود؟ منظور ایشان این بود که این حوادث نمی تواند فقط اسلامی باشد و چون این ها طیف های مختلفی هستند و در کشور های مختلف با دیدگاه های مختلف هستند انسانی هستند، از این جهت که همه آنها بر روی ازادی خواهی و استقلال طلبی تاکید دارند یعنی آمد دقیقا ضد آن چیزی که رهبری با هوشمندی تمام و با شناسایی دقیق یک جریان در صدد بود تا در بین توده های مردم آن را جا اندازد را خراب کرد البته اقای احمدی نژاد می گوید که این دو هیچ تعارضی با هم دیگر ندارد ولی متوجه نبود که با واژه هایی که می گذارد خود بخود تعارض ایجاد می شود. بهار عربی یک معنا دارد، بیداری اسلامی بگویید یک معنای دیگر دارد و بیداری انسانی هم بگویید یک معنای دیگری دارد. پس نیاز داریم که در دوره آقای روحانی بازنگری کنیم که چه مدیریتی لازم است تا این تخریب و پاتکی که دشمن زده است را مدیریت کنیم و این مقابله نیاز به تفکر و تعمق دارد. این کار یک کار رسانه ای هم نیست بلکه باید در جلسات دور هم بنشینند و ببینند که به چه راه کار هایی می توان رسید که آن اهداف هم تامین شود. * نسیم:
آینده سوریه را چگونه می بینید؟ من هیچ اداعایی در مورد سوریه ندارم ولی به نظر این حقیر یک راه حل میانه می تواند در سوریه راه گشا باشد. راه حل میانه این است که آقای اسد توافق کند که از قدرت کناره گیری کند ولی تشکیلات حزب بعث و ارتش و وفاداران به اسد همچنان با افرادی مانند ولید معلم یا فرد دیگری بتوانند کار کنند.چون اینکه ما فکر کنیم که اسد می ماند و همه این قائله ختم می شود بسیار دور از ذهن است. * نسیم: آقای روحانی فرمودند که تا سال 2014 قضیه روشن می شود. خوب این طبیعی است که در سال 2014 انتخابات سوریه برگزار می شود ولی نکته اینجاست که آقای اسد مصر است که در سال 2014 کاندیدا شود و اگر رای نیاورد کناره گیری کند ولی در این مدلی که بنده می گویم دیگر نیازی نیست که تا سال 2014 صبر کنیم و اسد کاندیدا شود تا در یک انتخابات ازاد یک دولت غرب گرا بر سر کار بیاید. منظور این است که سی سال است که داریم با این ها کار می کنیم و چطور می شود که روابط ما به یک فرد بند باشد و باور این برای من خیلی دشوار است و این نه ربطی به علوی بودن دارد و نه ربطی به بعثی بودن دارد و مهم این است که در آنجا یک دولت نوکر غرب به قدرت نرسد، مهم این
است که در دمشق یک دولت آلت دست فرانسه و انگلیس و آمریکایی در انجا نباشد ولی اگر یک دولتی که مستقل و با حمایت مردم سوریه بر سر کار باشد با ما می تواند بهترین رابطه را داشته باشد و ممکن است خیلی ها از این تحلیل من خوششان نیایید ولی من به عنوان پیش بینی این سخنان را ارائه کردم. * نسیم: انتقال قدرت در قطر را چگونه ارزیابی می کنید؟ ایا در همین راستا است و می توان از آن به کودتای سفید تعبیر کرد؟ اگر ما بخواهیم صورت مسئله را ساده کنیم باید بگوییم که امریکایی ها آمدند پسر امیر قطر را به جای پدر او گذاشتند و کل ماجرا را به امریکا نسبت بدهیم. اما اگر واقع بین باشیم، پدر همین امیر قطر فعلی بر علیه پدر خود کودتا کرد، حدودا 18 سال پیش این اتفاق افتاد و واقعا کودتا کرد و پدر خود را کنار گذاشت. برای اینکه یک نسلی از اخوانی ها به قدرت رسیده بودند و خود او بیشتر به تفکرات اخوانی متمایل بود و در مقابل دیدگاه های پدر بیشتر تفکرات وهابی بود. بنابراین این تفکر متوجه شد که اتفاقات کشورهای عربی در حال گسترش است و مانند یک آدم عاقل آمد قبل از اینکه مانند کشور بحرین اتفاقی در آن رخ دهد خود دست به تغییر زد. * قرضاوی ایدئولوگ اخوان
قطر، ترکیه و مصر است هم نخست وزیر و هم وزیر خارجه که سال ها با اسراییل ارتباط داشتند را کنار گذاشتند و خود امیر نیز کنار کشید و یک تفکر جدید حاکم شد. طراح امریکایی ها نبودند و طراح اصلی جریان اخوانی قطر است چون قطر و ترکیه و مصر باهم یک جریان اخوانی درست کرده بودند و با هم یک نگاه های بشدت سنی که مکتب و ایدئولوگ آن همین آقای قرضاوی است که الان در قطر حضور دارد که یک روحانی سنی نظریه پرداز است و لیدرهای بعدی انها آقای قنوشی در تونس و احمد ترابی در سودان هستند. این ها همه جریان های اخوانی هستند که اگر چه با هم در مواردی اختلاف دارند ولی یک تفکر اخوانی سنی در برابر تفکر تکفیری وهابی در عربستان است.