اخبار آرشیوی

کدخبر: 663229

نشست"انقلاب اسلامی و سیاست خارجی"/ جهانگیرزاده: تا زمانی که آمریکا خوی استیلاطلبی دارد رابطه ما با آن تغییر نمی‌کند/ ما نگاهمان را عوض نمی‌کنیم، آنها باید عملکردشان را تغییر دهند/ ایزدی: آمریکا۶۰ سال است که مردم ایران را به روش‌های متعدد می‌کشد/ اگر در سیاست خارجی ایدئولوژی اسلامی نداشته باشیم یعنی سیستم انگلوساکسونی جهان را پذیرفته‌ایم

به گزارش خبرنگار «نسیم» همزمان با از سرگیری مذاکرات هسته ای و همین طور گسترده شدن اظهار نظرها پیرامون این مذاکرات و نتایج آن و همچنین در خصوص ارتباط جمهوری اسلامی ایران با ایالات متحده آمریکا و به دلیل برداشتهای متفاوت از وقایع و رخداد ها و مسائل پیش رو، خبرگزاری «نسیم» با دعوت از دکتر جواد جهانگیرزاده عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی و همینطور دکتر فواد ایزدی عضو هیات علمی دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران و کارشناس مسائل آمریکا، به واکاوی مباحث مربوط به ارتباط و مذاکره ایران با کشورهای غربی بویژه دولت ایالات متحده آمریکا نمود. این نشست تخصصی همزمان با سالروز واقعه 13 آبان منتشر می شود که مشروح آن به شرح زیر است: مهمترین محورهای سخنان دکتر جواد جهانگیرزاده: ** تا زمانی که آمریکا خوی استیلا طلبی و استعمارگری خودش را دارد رابطه ما با آن تغییر نخواهد کرد. ** زمانی وزیر خارجه آمریکا می گفت ما با ملت ایران مشکل داریم، نمی گویم این تفکر در همه سطوح مردم آمریکا جریان دارد اما حداقل طراحان سیاستهای خارجی آمریکا یا عاملان سیاست خارجی آمریکا از این تبعیت می کنند. ** به نظرم ما در یک بخش هایی شیفتگی هایی پیدا کردیم که این شیفتگی هم موجب یک اضطراب و عجله بیجایی شده است. ** اساس تعارض با غرب منافعی هم برای ما دارد که باید آن منافع را جستجو و تقویت کنیم. ** منظور از تغییر نوع رفتار ایران که مد نظر غرب است، نوع نگرش در رابطه با موضوعات هسته ای نیست، بلکه بحث عقب کشیدن جمهوری اسلامی از ایده آلها و آرمانهایی است که غربیها خود را با آن درگیر کرده اند. ** اینکه آمریکایی ها و مذاکره کننده ارشد آنها در جلسه "سنا" یا در مصاحبه ها طوری برخورد می کنند که انگار به دنبال یافتن راههای جدید تقابل با جمهوری اسلامی هستند، با انصاف در مذاکره یا رعایت حداقلهای مذاکره متفاوت و مغایراست. ** تا بحال صداقت از غربی ها و آمریکایی ها ندیده ایم. براین اساس فکر می کنم ما نباید نگاهمان را عوض کنیم بلکه آنها باید عملکردشان را تغییر دهند. ** با طرح این بحث که محرمانه بودن مذاکرات برای این است که مردم اطلاعی نداشته باشند مخالفم، همانطور که با اصرار بر اینکه مذاکرات محرمانه بماند هم مخالف هستم. هر دو موضع را موضع مطلوبی برای بحثی که باید نماد انسجام ملی ما باشد نمی دانم. مهمترین محورهای سخنان دکتر فواد ایزدی: ** باید توجه داشت این شعار مرگ برآمریکا را که الان بعضی ها می خواهند تغییرش بدهند در حقیقت برمی گردد به عملکرد آمریکا؛ یعنی آمریکایی ها در کشور ما به غیر از مرگ و مشکلات دیگر کار دیگری نکردند. ** در واقع طرف آمریکایی60 سال است که دارد مردم ایران را با روشهای متعدد می کشد. ** برخی از دوستان بدون اینکه کوچک ترین تغییری در سیاست های آمریکایی ها نسبت به ایران صورت گرفته باشد، دم از حذف شعار" مرگ بر آمریکا" می زنند . ** اگر در سیاست خارجی ایدئولوژی اسلامی نداشته باشیم یعنی سیستم انگلوساکسونی حاکم بر جهان را پذیرفته‌ایم. ** متاسفانه برخی روزنامه های کشور، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا شده اند. ** یکی از موارد منفی سفر نیویورک این بود که اگر جلسه ای سنتی با جناح های ضد جنگ گروه های ضدجنگ برگزار می شد دوستان این را کنسل کردند. ** اینکه ما دنبال لابی ایرانی در آمریکا باشیم، برای کشور خطرناک است برای کشور این تفکر لابی ایرانی نتیجه اش شده یکی دو نفر که مشهورند به دلالی رابطه در بهترین شرایط ؛ مامور دوجانبه هستند یعنی از امریکاییها پول میگیرند از ما هم می خواهند پول بگیرند. باید به دنبال لابی ایران بود نه لابی ایرانی. ** چطور در راس 120 کشور دنیا هستیم و از ظرفیت به این بزرگی استفاده نمی کنیم و مدام می گوییم که به دنبال تعامل با دنیا هستیم. مگر اعضای جنبش عدم تعهد جزء جهان نیستند؟ * نسیم: نگرش امام خمینی (ره) و مولفه های انقلاب و جمهوری اسلامی در عرصه سیاست خارجی چیست و مصادیق اصول و هنجارهایی انقلاب گفتمان انقلاب اسلامی در سیاست خارجی و رابطه با غرب با مصداق 30 ساله رابطه با امریکا؛ چیست؟ دکتر جواد جهانگیرزاده: موضوع روز ما امروز سیاست خارجی است و طبیعی است که موضوع ارتباط و مذاکره با امریکا به نقل محافل سیاسی داخلی و بین المللی تبدیل شده است طبیعی است که هر چه بیشتر مورد نقادی قرار بگیرد و زوایای آن بیشتر شناخته بشود به نفع کشور هم خواهد بود اما به این معنا نیست که ما اصل ارتباط با امریکا را پذیرفته باشیم چرا که ما مبانی و اصولی داریم که در طی دهه های قبل از انقلاب بر این مبانی و اصول تاکید کردیم - ایران نیز مانند کشورهای دیگر دنیا دارای چهارچوبی تحت عنوان روابط خارجی و خط قرمزهایی است که بنا به ایدئولوژیک بودن انقلاب یا تفکرات قبل از انقلاب برای خود ترسیم کرده است - اینکه تفاوت قائل بشویم بین چهارچوب نظام و میدان عمل سیاسیون و دولتها تاکنون، امر درستی است چرا که ما در خیلی بخشها معتقدیم که هنوز به فضای آرمانی نگاه خودمان نرسیده ایم لذا اینگونه نیست که قطع رابطه، تنظیم رابطه یا ارتقای یک رابطه­ای به معنای این باشد ما به سطح مطلوبیت سیاست خارجی خودمان برسیم - امام(ره) می فرمود" ما شریک غم همه مظلومان جهان هستیم"؛ آیا این امر در حوزه روابط خارجی به راحتی می تواند محقق شود یا نه؟؛ طبیعی است بخشی ثروت می خواهد بخشی نگاهها را می خواهد و ... - ما الان در طول سه دهه و نیم پس از انقلاب شاهد فراز و فرود در عرصه روابط خارجی مان بودیم که بخشی از آن برمی گردد به کارگزاران، بخشی به تئوری سازی ای که دیگران صورت داده اند و یا به سیستم افکارسازی رسانه های متعدد نظام سلطه علیه ایران تبیین میکنند. - شما می بینید بعضی انقلابیون نسبت به انقلابی بودن خود پشیمانند؛ تجدیدنظر کردن یا انتقادی نگاه کردن نسبت به گذشته خودمان هیچ مشکلی که نیست قطعا نیز زمینه ساز پیشرفت هست، اما گاهی دشمن کاری می کند که در طول فرآیند زمانی طولانی مدتی نسبت به آنچه که انجام دادید و امکان دارد که درست هم باشد با نگاه منفی ببینیم. - این در خیلی از رویکردها و در برخی جریانات مشاهده شده مثل اینکه حتی اصلاحات در دوره های اخیر برخی ازشاخص ها مثل حجاب را کنار گذاشتند و نسبت به گذشته خود بسیار پشیمان هستند و یا اینکه از اسرائیل هم بازدید کردند؛ همه اینها نشان می دهد فضا شما را به سمتی که نسبت به آرمانهای خودتان بی توجه شوید سوق می دهد - در حوزه سیاست خارجی نیز همینگونه است؛ یعنی میدان عمل تعیین کننده آرمانها نیست بلکه ظرفیت رسیدن به آرمانها است - حال می­تواند این ظرفیت صددرصدی باشد یا چند درصدی؛ اما من معتقدم ما هنوز هیچ دوره ای را طی نکردیم که در آن دوره بتوانیم بگوییم به آرمانهای مطلوب خودمان دست پیدا کردیم چرا که گاهی با فقدان نیروی انسانی مناسب مواجه بودیم گاهی با فقدان منابع مالی وگاهی با مشکل نهاد بین المللی روبرو بودیم و گاهی مسائل داخلی خودمان چنین فرصت و اجازه‌ای را نداده اما اینکه نگرش امام به انقلاب و بحث مولفه های سیاست خارجی نظام چه هست امری روشن است. - امام در حوزه عرصه روابط خارجی قائل به ایجاد ارتباط با خیلی از کشورهای دنیا بودند اما خطوط قرمزی هم داشتند؛ امام هیچ موقع رابطه ظالم و مظلوم را در مورد ایران نپذیرفتن و رابطه گرگ و میشی که مشهور و مطرح شده از سوی ایشان در عرصه سیاست خارجی هم درست است چرا که این عرصه، میدان روابط برابر و متقابل توام با احترام و تبادل منافع توسط کشورها است - بنابراین بحث پرهیز از ظلم کردن و پرهیز از ظلم پذیرفتن یکی از مبانی فکری امام در عرصه روابط خارجی است؛ بحث نپذیرفتن کشورهایی که رفتار آنها با اصول انسانی مغایر بودند یا به موضوع قومیت، نژاد و رنگ به عنوان یک موضوع برتری جویی و استیلا جویی نگاه می کردند که با مبانی فکری اسلام در تعارض است و یا سرزمینی را غصب کردند و ساکنان اصلی آن را از کشورشان خارج کرده بودند این با نگاه اسلام متعارض است و امام نیز بر همین تفکر بوده اند - نمی توانم به صراحت بگویم ولی اگر بخواهیم الگوی مد نظر امام را پیاده کنیم به نظرم ایشان تمایل به ایجاد ارتباط و توسعه روابط صرفا بر مبنای توانایی و قدرت بین المللی نداشته اند. - امام به روابطی که در آن انسانیت، دین و کمک به مظلومان و همنوعان تجلی کند تمایل بیشتری داشتند. - قبلا بحث جنبش های اسلامی که الان تحت عنوان بیداری اسلامی مطرح است و بحث نهضتها بسیار مورد تاکید جمهوری اسلامی بوده است بر مبنای همین تفکرات است. - سالهای اولیه انقلاب بر مبنای همین تفکرات و متاثر از انقلاب اسلامی حزب الله پدید آمد و نشان داد چه ظرفیت فوق­العاده ای در منطقه است - اینکه کشورهای اسلامی در اولویت کار باشند، کشورهایی که نیازمند تجدیدنظر و بازنگری در روحیات روش ها و تفکراتی هستند، کشورهایی که مورد ظلم ظالمان هستند فرق نمی کند استبداد داخلی باشد یا استعمار بین المللی از خطوط فکری امام (ره ) است البته ایشان به صورت ویژه هم در رابطه با کشور خاصی تاکید نداشتند امکان داشت کشور مسلمانی که اهل ظلم بوده و نسبت به منطقه ظلم می کرد، مورد برخورد امام قرار گیرد - اما روی رابطه با کشوری خاص تاکید نداشتند ولی امام(ره) روی بعضی از نشدها و نبایدها تاکید داشتند؛ بحث قهر ابدی ما با رژیم صهیونیستی، بحث قطع رابطه ما با امریکا تا زمانی که خوی استیلا طلبی و استعمارگری خودش را دارد (عملکرد امکان دارد عوض بشود یعنی آمریکا عملیات استعماری نکند اما خوی استعماریش را داشته باشد و یک زمانی مجددا به آن برگردد) امام ریشه چنین ماجرایی را زده است، امام روی نفی ها تاکید زیادی داشتند روی اثبات ها هم از جمله بحث کمک به مظلومان عالم در راستای ایجاد یک ظرفیت بین المللی در جهان اسلام نظر داشتند. * نسیم: با توجه به اصول انقلاب اسلامی و نظام در حوزه سیاست خارجی روابط با امریکا چه بایدها و نبایدهایی را در برمی گیرد؟ دکتر فواد ایزدی: موضع امام نسبت به آمریکا از سال 42 بدلیل سیاستهای دولت امریکا بوده است. جمله مشهور امام (ره) مبنی براینکه " انگلیس از امریکا بدتر بود امریکا از انگلیس شوروی از هر دو بدتر" به سیاستهای ضد ایرانی این سه کشور در قبال ایران برمی گردد. چرا امام نسبت به ژاپن، آرژانتین و کره چنین جمله ای را نفرمودند؛ چون این کشورها نسبت به ما سیاستهای خصمانه نداشتند. - این نکته را هم حضرت امام داشتند که اگر روزی آمریکا سیاست هایش را عوض کرده و آدم شود با آمریکا هم می شود رابطه برقرار کرد؛ پس مشکل سیاستهای دولت آمریکا است. - سیاستهای دولت امریکا هم از کودتای 28 مرداد یعنی از حدود 60 سال پیش به این طرف ما با این مشکل داشتیم، به این معنی که این کشور احساس می کرده که حتما باید در ایران حضور داشته باشد و حتما باید حکومتها را تعیین کند. - باید توجه داشت این شعار مرگ برآمریکا را که الان بعضی ها می خواهند تغییرش بدهند در حقیقت برمی گردد به عملکرد آمریکا؛ یعنی آمریکایی ها در کشور ما به غیر از مرگ و مشکلات دیگر کار دیگری نکردند. - در کودتای 28 مرداد سیاست آمریکا موجب مرگ تعدادی از افراد شد بعد از آن هم ترورهایی با باهدایت ومدیریت آمریکایی ها در ایران انجام شد. -اگر به بحث تحریم دارو از این زاویه نگاه کنیم، واضح است که این مقوله اثر در زندگی و مرگ افراد دارد - در واقع طرف آمریکایی60 سال است که دارد مردم ایران را با روشهای متعدد می کشد، پس اگر مردم ایران مقابله به مثل کنند حق دارند البته ما چنین نکردیم بلکه صرفا در حد شعار آن هم نسبت به دولت آمریکا برخورد کرده ایم. - زمانی که شعار مرگ بر آمریکا مطرح می شود نسبت به دولت آمریکا نقد ارائه می شود. - برخی از دوستان بدون اینکه کوچک ترین تغییری در سیاست های آمریکایی ها نسبت به ایران صورت گرفته باشد، دم از حذف شعار" مرگ بر آمریکا" می زنند . - چندی پیش خبری در نیویورک تایمز منتشر شد که حاکی ازعقب گرد آمریکایی ها نسبت به پیشنهاداتی است که در روند مذاکرات هسته ای در دولت قبل به ایران داشتند؛ در واقع آنها می خواهند به جای اینکه تحریم ها را کاهش بدهند( اگر ایران حرفشان را گوش کند) تحریمها را حفظ کرده و صرفا پولهای بلوکه شده ما را به خودمان برگردانند. - به نظر من اگر امریکایی ها تصمیم بگیرند سیاستشان را نسبت به ایران و نسبت به مباحثی که ما دغدغه داریم عوض بکنند مثل دغدغه جمهوری اسلامی در حوزه امنیت ملی و یا نسبت به دوستان ما در منطقه امکان تغییر نگاه ما هم به آنها وجود دارد. در فرمایشات مقام معظم رهبری هم بود تحت عنوان اینکه اگر آنها حسن نیت نشان بدهد ... ما هم در حقیقت دولت جمهوری اسلامی همینطور برخورد خواهد کرد . پس چرا شعار مرگ بر آمریکا باید ادامه پیدا کند خیلی دور نیست چون اینها سیاستشان نسبت به ما عوض نکردند . در بحث ایدئولوژی این هم نکته ای است که معمولا می گویند که در زمانهایی سیاست های خارجی جمهوری اسلامی خیلی ایدئولوژیک بوده این هم برای افرادی که در این حوزه کار کردند حرف عجیبی است. شما نمی توانید در روابطتان ایدئولوژی نداشته باشید یعنی اگر ایدئولوژی اسلامی نداشته باشید یعنی سیستم انگلوساکسونی حاکم بر جهان را پذیرفتید. البته آمریکایی ها هم ایدئولوژی دارند. نگاه بکنید به ادبیات مسئولین امریکایی ؛ از تاکیدشان بر اقتصاد آزاد و بازار تا مباحث فرهنگی که تاکید براینکه همجنسگرایی باید آزاد باشد گزارشات حقوق بشر را اگر نگاه بکنید می بینید کاملا مباحث آن ایدئولوژیک است مثلا در فلان حوزه نسبت به فردی که جنایت کرده قتل کرده شما بخواهید اینگونه برخورد بکنید بحث دارند. از این جهت این تصور هم که سیاست خارجی ایدئولوژیک نباشد حرف خیلی عجیبی است چون سیاست خارجی نمی تواند ایدئولوژیک نباشد. اگر ایدئولوژی اسلامی در سیاست خارجی نباشد ایدئولوژی دیگری جایگزینش می شود که غاالبا ایدئولوژی غربی است. البته دغدغه امام هم این بود که جمهوری اسلامی در زمانی که سیاست خارجی بر اساس اصول اسلامی باشد و در وصیت نامه ایشان هم هست که یک کاری بکند این سیستم در مباحث سیاست خارجی ادامه پیدا بکند و در نهایت این مقوله رمز موفقیت جمهوری اسلامی بوده است. کشور مصر را ببینید که دولت اخوان تصورش این بود که اگر مباحث ایدئولوژیک را کنار بگذارد و درباره اسلام صحبت نکند و خود را به عنوان فردی که سیستم غالب جهانب را پذیرفته است معرفی کند، طرف مقابل قبول می کند که اینها هماهنگ شدند و اخوان را می پذیرد. این توهم است، دیدید برای حکومت اخوان در مصر چه اتفاقی افتاد ؟ مرسی به رژیم صهیونیستی نامه نوشت، هر هفته با سفیر آمریکا قهوه هم می خورد ولی آمریکا در اولین فرصتی که پیدا کرد با دولت برخورد کرد و با کودتای نظامی علیه مرسی اقدام کرد. حکومت خودگردان هم همینطور، آنها هم تصورشان این بود که اگر با آمریکایی ها و یا با اسرائیل مذاکره کنند، مشکلشان حل می شود. 21 سال هم هست که دارند مذاکره می کنند، الان وضعیت مردم فلسطین چطور است خوب شده؟ امام هم این نکته را خوب فهمیده بودند. ابتدای انقلاب خیلی ها پیشنهاد می کردند که نظام اسمش جمهوری اسلامی نباشد. آنها می گفتند چون شما حکومتداری بلد نیستید، از پس کار بر نمی آیید و نام اسلام را خراب می کنید. امام هم در یکی از سخنرانی هایشان در همان ابتدا، با همان ادبیات خاص خودشان فرمودند: اسلامی نباشد که ما را با اردنگی بیرون کنند. اما ظاهرا آقای مرسی این جمله حضرت امام را نشنیده بود یا نخوانده بود. مرسی گفت ما اسلامی نیستیم روابطش را هم خواست با غرب عادی بکند، خب دیدید آقای مرسی را با اردنگی بیرون کردند. تصوری که در کشور متاسفانه بعضی از دوستان تبلیغ می کنند تصور درستی نیست و باعث از بین رفتن بعضی از دستاوردهای سیاست خارجی می شود. * نسیم: در رابطه با این چند نکته ای که گفتید، سوال این است که اگر پرونده هسته ای ما حل بشود تحریمها هم کامل برداشته می شود؟ دکتر فواد ایزدی : به جای اینکه من نظرم را بگوبم، شما را ارجاع میدهم به سخنان خانم شرمن در پنج شنبه بعد از اینکه آقای روحانی از نیویورک برگشتند. خانم شرمن می رود در جلسه سنای آمریکا، در کمیسیون روابط خارجی و آقای رابرت منندز که رئیس این کمیسیون است. شرمن در آنجا به صراحت می گوید حتی اگر در بحث هسته ای ایران همراه بشود و با ما همراهی بکند، دو موضوع دیگر یعنی حقوق بشر و بحث حمایت از تروریسم در خاورمیانه را با ایران داریم، که ایران باید این مسائل را نیز حل کند. ایشان به صراحت می گوید که ما بحث کاهش تحریم را پیشنهاد نمی کنیم. همچنین آقای ملندز نیز طرح می دهد که ما تحریم های جدیدی علیه ایران داشته باشیم. خلاصه آنها با هم کاملا هماهنگ هستند. آنجا کار دست قوه مقننه آمریکاست و کنگره هم فعلا علاقمند به تحریمهای بیشتر است. از آن طرف خانم شرمن هم که فردی هست که در مذاکرات شرکت می کند و در تیم قبلی هم بوده، ایشان هم همین را می گوید که تحریم ها نباید برداشته بشود، او می گوید که در DNA ایرانی ها فریب و نیرنگ است. ما با اینجور آدمهایی سروکار داریم . الان متاسفانه تیترهای برخی روزنامه های مرتبط با دولت و روزنامه هایی که الان سخنگوی وزارت خارجه آمریکا شده اند، تصویری را در جامعه ایجاد می کنند که مشکلات دارد در مذاکرات حل می شود، و فضای خوشبینانه ای نسبت به مذاکرات ایجاد کرده اند، و در بحث رابطه معیشت مردم را با موفقیت در این مذاکرات گره میزنند و ایجاد یک انتظار اجتماعی می کنند که در عمل این ممکن است مشکل ایجاد کند چرا که اگر انتظار اجتماعی برآورده نشود ممکن است انفجار اجتماعی ایجاد بکند. باید پرسید زمانی که از طرف مقابل کوچکترین نشانه ای وجود ندارد، این کارها را چرا انجام می دهند. ببینید مشکل ما دریافت فلان مبلغ نیست و نباید فریب آمریکا را بخوریم، مشکل شروع و ادامه این تحریم هاست و این تحریم ها هستند که باید متوقف شوند. * نسیم: آقای دکترجهانگیرزاده آیا با حل شدن پرونده هسته ای مشکل تحریممان حل میشود یا مشکل خصومتی که به دنبال آن هر روز در ایالت متحده آمریکا بیانیه علیه جمهوری اسلامی ایران صادر می شود یا محور شرارتی که آن موقع گفتند متوقف می شود؟ دکتر جواد جهانگیرزاده: اینکه انتظار حل شدن تمام مشکلات در یک مقطع زمانی بخاطر پرونده ای که ریشه و مقدمه مفصلی دارد، را داشته باشیم، صحیح نیست و اینکه با حل این ماجرا همه مشکلات ما با غرب یا آمریکا حل خواهد شد قطعا چنین اتفاقی نمی افتد بلکه تسهیل و کاهش پیدا می کند. حداقل یک مقطع زمان مجددی لازم است تا پرونده جدیدی برای جمهوری اسلامی ایران ساخته شود. چون در پرونده هسته ای اتفاق غیرمتعارفی رخ نداده بلکه یک موضوعی که در خیلی از کشورها می تواند رخ دهد و بر اساس مفاد مختلف کنوانسیونهای بین المللی هم هست توسط همان رسانه قدرتمند نظام سلطه موضوع یابی شده، از برخی عوامل داخلی هم استفاده شده، از برخی از گروهکهای معاند هم استفاده شده، آرام آرام تبدیل به یک پرونده شده و بعد این پرونده در سازمان ملل و آژانس مطرح شده و پس رفتارها و اظهارنظرهای متفاوت و متناقض نهایتا به شورای امنیت برده شده و قطعنامه صادر شده است. - روند پرونده هم از ابتدا در این چندسال اخیر طوری ساخته شده که جمهوری اسلامی ایران را درگیر خود کند. - اگر در موضوع انرژی هسته ای به توافق برسیم مجدد می شود در یک موضوع دیگر اعم از حقوق بشر و تروریست پرونده سازی علیه ما صورت گیرد. - اما ما واقعا باید در مواجهه با آمریکایی ها چکار کنیم؟ اگر نرویم به سمت مذاکره و حل و فصل موضوعات مورد تعارض باید چه کار کنیم؟ اگر بگوییم پرونده هسته ای حل شد اینها پرونده های جدیدی خواهند داشت؛ بنابراین مواجهه با این مقوله هوشیاری بیشتر ما را می طلبد. - سیاست ها طی دهه های گذشته تفاوت چندانی نکرده بلکه همان سیاستهایی است که علیه منافع جمهوری اسلامی و در بعضی مواقع علیه ملت ایران است؛ یک زمانی وزیر خارجه آمریکا می گفت ما با ملت ایران مشکل داریم، نمی گویم این تفکر در همه سطوح مردم آمریکا جریان دارد اما حداقل طراحان سیاستهای خارجی آمریکا یا عاملان سیاست خارجی آمریکا از این تبعیت می کنند. - به نظرم ما در یک بخش هایی شیفتگی هایی پیدا کردیم که این شیفتگی هم موجب یک اضطراب و عجله بیجایی شده است. آنچه که در اینجا مورد غفلت قرار می گیرد منافع بلند مدتی است که ما داریم الزاما همه منافع بلند مدت منافع اقتصادی نیست بلکه منافع سیاسی منطقه ای و بین المللی را نیز شامل می شود. - نمی گوییم داشتن تعارض با غرب بدون رفع مشکل هست، اما الزاما همه دستهای خالی ما را هم بند نمی کند که بگوییم اگر با غرب تعارض پیدا کردیم از زندگی ساقط شدیم و همه توانایی و ظرفیت خودمان را هم از دست دادیم؛ مثل دوران جنگ است که امام می گوید جنگ برای ما منافعی هم داشت براین اساس تعارض با غرب منافعی هم برای ما دارد که باید آن منافع را جستجو و تقویت کنیم. - اما ما بجای آنکه از تعارض با غرب به دنبال کسب منافعی در عرصه بین الملل باشیم بیشتر به دنبال آن مشکلاتی هستیم که خود غربیها برای ما پدید آورده اند. - غرب پی در پی به مشکلات مردم ما اضافه می کند؛ وقتی نفت صادر نشود پول ما به کشور عودت داده نشود یک بخشی از دولت متضرر خواهد شد، دولت این پولها را چه کار می کند؟ یا به صورت مستقیم به مردم پرداخت می کند یا در جهت ایجاد آسایش و راحتی مردم هزینه می کند، یک همچین اتفاقی بحث تعارض با دولت نیست بلکه تعارض با ملت ایران هم هست. - اما واقعا منظور از تغییر نوع رفتار ایران که مد نظر غرب است، نوع نگرش در رابطه با موضوعات هسته ای نیست، بلکه بحث عقب کشیدن جمهوری اسلامی از ایده آلها و آرمانهایی است که غربیها خود را با آن درگیر کرده اند. مثل هویت رژیم صهیونیستی ، موضوع لشکرکشی به عراق و ... این مهم است که بعد از ده سال از حمله به عراق و انجام هر نوع فعالیت در آنجا تازه بخش دیگری از تحریم ها را از عراق مرتفع کردند. لذا ولو یه ایجاد توافق در مذاکرات، انتظار برداشته شدن تحریم ها در کوتاه مدت انتظار بجایی نیست. * نسیم: آقای دکترلاریجانی در نطقی اخیر خود نشان دادند که یکی از انقلابی ترین مسئولان کشور هستند که در بخشی گفتند" ما نتیجه اعتماد به غرب را قبلا دیدیم" یا اینکه اذعان داشتند "ما دُر غلتانی می دهیم و در ازای آن غربیها به ما آب نبات نشان میدهند" اگر این را بخواهیم برای دستگاه دیپلماسی سیاست خارجه خودمان تفسیر کنیم چه مسیری را باید برای آنها ترسیم کنیم؟ دکتر جواد جهانگیرزاده: این روزها دستگاه سیاست خارجه ما تحت فشار زیادی است. - معتقدم بجای اینکه دشمن را بیشتر بشناسیم داریم خودمان را بیشتر تخریب می کنیم، باید در نظرداشت کسانی که از جانب جمهوری اسلامی ایران چه در دوره های قبل چه در این دوره برای مذاکره پیش می روند نمایندگان جمهوری اسلامی ایران هستند و اگر تخلفی از اینها رخ می دهد می شود در مجموعه مذاکره کنندگان تجدید نظرکرد، به هرحال آنها نیازمند حمایت هستند و این حمایت به معنای تشویق کردن صرف نیست بلکه به معنای نشان دادن راهها و انتقادهاست که دست آنها را هم در مذاکرات بازمی گذارد. - امکان دارد یک نویسنده، منتقد یا یک سیاستمداریا یک سیاست شناس و استاد علوم سیاسی دانشگاه در نقدهای منطقی خودش اگرچه دشوار و سخت هم باشد به باز بودن دست مذاکره کنندگان کمک کند. - اما در پاسخ به اینکه در روند مذاکرات چه داده و چه گرفته ایم، باید گفت هنوز چیزی نگرفتیم و چیزی هم در مقام دهش و دادش مطرح نیست، اما اینکه آمریکایی ها و مذاکره کننده ارشد آنها در جلسه "سنا" یا در مصاحبه ها طوری برخورد می کنند که انگار به دنبال یافتن راههای جدید تقابل با جمهوری اسلامی هستند، با انصاف در مذاکره یا رعایت حداقلهای مذاکره متفاوت و مغایراست. چرا که هدایت مسیر به سمت تراضی طرفین باید پیش رود درحالیکه طرف غربی از یکسو به دیگران وعده می دهند که نگران نباشند موضوع حل شدنی است و از سوی دیگرعنوان می کنند موضوعات دیگری هم هست تا طی سالهای آتی با تکیه برآن موجب تیره و تار شدن روابط بین ایران و غرب شود. - البته تلاش برخی کشورهای غربی را برای ایجاد ارتباط با جمهوری اسلامی مثبت می دانم اما از طرف دیگر نیت های لابی صهیونیستی، برخی از سیاستمداران آمریکایی به ویژه کسانیکه در این موضوع موثر هستند مغایر با اصل مذاکرات می دانم؛ فعلا هم آنها مجری و تصمیم گیرنده سیاست های اعمال شده در روند مذارکات هسته ای هستند. - آنها از یک طرف هیچ اقدام مطلوبی در خصوص موضوعات تحریم صورت نمی گیرد و از طرف دیگر انتظار این است که جمهوری اسلامی ایران همه پروژه های خود را در زمینه انرژی صلح آمیز هسته ای متوقف کند. - تا حالا صداقت از غربی ها و آمریکایی ها ندیده ایم. براین اساس فکر می کنم ما نباید نگاهمان را عوض کنیم بلکه آنها باید عملکردشان را تغییر دهند. - برخی انتظار دارند ما خوش خیالانه چشم ببندیم و بگوئیم آنچه الان هست با گذشته متفاوت است اما "مارگزیده از ریسمان سیاه و سفید می ترسد "؛ ما هم از گذشته غربیها نسبت به جمهوری اسلامی ایران می ترسیم پس آنها باید زمینه اعتماد ما را جلب کنند آن موقع هست که میتوانند تلاش کنند تا ما هم زمینه اعتماد آنها را جلب کنیم. - گره های اساسی بین روابط ایران و آمریکا وجود دارد که هنوز کسی برای واگشایی این گره ها کاری نکرده است. *نسیم: آمریکا سعی میکند جبهه خود را با استفاده از اهرم ها و فرصت های مختلف تقویت کند، به مصداق رژیم صهیونیستی که از آن خیلی خوب دارد استفاده میکند. در طول دو روز مذاکره نخست وزیر رژیم صهیونیستی سه بار صحبت میکند و علیه ایران موضعهای خیلی تندی هم میگیرد. در مقابل ما از برگهای برنده خودمان مانند افکار عمومی چگونه استفاده می کنیم؟ دکتر فواد ایزدی : در سفر آقای دکتر روحانی در برخی از حوزه ها ما پیشرفت داشتیم مثلا در حوزه دیپلماسی عمومی برای مخاطب غربی سفر ایشان مثبت بود. در بعضی از حوزه ها هم متاسفانه پس رفت داشتیم. الان آقای اوباما ما را دارد تهدید می کند به حمله نظامی بعد از سفر هم این نکته را تکرار کرد. در درون امریکا ما گروههای متعددی را داریم چهره های شاخص و اساتید دانشگاه که ضدجنگ هستند. زمانی که رئیس جمهور کشورشان ایران را تهدید می کند به حمله نظامی، که بعضا تظاهرات هم می کنند و در نهایت با این اظهارات مخالفت می کنند. بصورت سنتی روسای جمهور ما که به امریکا می رفتند دیدارهایی را با این گروه های ضدجنگ چه در زمان آقای خاتمی چه زمان آقای احمدی نژاد برگزار می کردند. یکی از موارد منفی سفر آقای دکتر روحانی هم همین بود که ایشان با همه چهره هایی از جناح های متعدد دیدار داشتند غیر از همین افرادی که از نزدیکترین آدمها با ما هستند، یعنی اگر جلسه ای سنتی با جناح های ضد جنگ گروه های ضدجنگ برگزار می شد دوستان این را کنسل کردند. این برای ما خیلی خوب نیست. چرا دولت امریکا به سوریه حمله نکرد؟ مشکل اصلی آقای اوباما افکار عمومی مردم امریکا بود 65 تا70 درصد مردم مخالف جنگ هستند، در انگلستان هم باز به دلیل مساله افکارعمومیو مخالفت پارلمان، انگلیس نتوانست آمریکا را همراهی کند بعضی اعضای کنگره آمریکا می گفتند ما برای هر تلفنی که در رابطه با حمایت از حمله به سوریه داریم 250 تا تلفن در مخالفت با این حمله داریم. لذا فشاری در حوزه افکار عمومی وجود داشت که در نهایت اگر حمله به سوریه در کنگره هم به رای گذاشته می شد معلوم نبود رای بیاورد از آن جهت بحث افکار عمومی در امریکا اهمیت دارد مخصوصا در این روزها که مردم امریکا به شدت منتقد دولتمردان خودشان هستند. الان بر اساس نظرسنجی گالوپ که یکی از بزرگترین شرکت های نظرسنجی است محبوبیت کنگره سه درصد است و یک ماه پیش حدود نه درصد بود. رئیس حزب دمکرات در کنگره در صحبتی گفته بود محبوبیت کنگره در امریکا کمتر از محبوبیت کره شمالی است در ذهن افکار عمومی. من رفتم چک کردم دیدم بله محبوبیت کره شمالی در امریکا11 درصد است. چه کسانی می توانند در حوزه افکار عمومی به ما کمک کنند؟ افرادی که از نظر فکری به ما نزدیکتر هستند و سیاست خارجی دولت امریکا را نقد می کنند . چهره های برجسته دانشگاهی، تشکلهای ضدجنگ و نهادهای متعددی هستند که میتوانند اثر گذار باشند. در تاریخ امریکا در بحث سوریه این اولین بار بود که چنین اتفاقی افتاد. از جنگ جهانی دوم تا امروز تعداد دفعاتی که امریکا از نیروی نظامیش استفاده کرده 188 مورد است. در این 188 مورد در هر مورد که نظرسنجی شده مردم در ابتدا موافق بودند. ویتنام و جنگ عراق نشان داد که در نظرسنجیها مردم موافقند. البته ممکن است بعد از اینکه جنگ طولانی می شد این نظر برمی گشت. لذا شاهد یک نوع بیداری در بین مردم امریکا هستیم که تا قبل از این نبوده. انتقاد نسبت به حکومت وسیاست خارجی و در نهایت تاثیر بر اینکه بعضی از سیاستها عوض می شود. به خاطر فشار افکار عمومی ما باید از این فرصت استفاده کنیم افرادی که علاقه مند به رابطه با امریکا هستند باید از این فرصتها استفاده کنند اما متاسفانه در عمل دارند مسیر خلاف را طی می کنند. دکتر روحانی با برخی از چهره های به شدت ضدایرانی هم جلسه داشت که اشکال ندارد چون در نهایت سعی میکنیم نظر آنها را برگردانیم، نقد نمی کنیم چرا به آن گروه ها جلسه داشتند، نقد ما این است که چرا با افرادی که همفکر ما هستند و می توانند تاثیرگذار باشند جلسه برگزار نمی شود. فردا اگر خدای نکرده بحث حمله نظامی جدی شود نسبت به ایران چه کسانی باید بروند در خیابانهای آمریکا تظاهرات ضدجنگ کنند؟ همینها باید این کار را بکنند. یک از رووسای جمهور کشورهای امریکای لاتین خواهان دیدار با رئیس جمهور ما بوده و این دیدار انجام نشده! دکتر روحانی وقت داشتند با نخست وزیر "فیجی" که اقتصاد 157 در دنیا هستند دیدار کنند ولی جواب مثبت ندادند به آن درخواست ندادند. آمریکای لاتین 600 میلیون نفر جمعیت دارد و حدود 5 تریلیون دلار مبادلات اقتصادی آن است و می تواند در حوزه دور زدن این تحریم های غیر قانونی برای ما بسیار مفید باشد. متاسفانه هیچ نوع تماس و دیداری با هیچ کس از رهبران آمریکای لاتین که در آنجا بودند انجام نشده و دوستان فقط پیگیر دیدار با این کشور اروپائی و غیره بودند. البته این اشکال ندارد ولی این تصور در ذهن ناظر ایجاد می شود که به نظر می رسد در حوزه ایدئولوژی ما داریم مشکل پیدا می کنیم یعنی پیامی را که انقلاب اسلامی داشته نسبت به مخالفت با استکبار و ظلم و حمایت از مظلوم. چرا کشورهای آمریکای لاتین نظرشان نسبت به ما مثبت است بخاطر اینکه همان تجربیاتی که با آمریکا داشتیم آنها هم داشتند. در سال 32 که آمریکایی ها در کشور ما کودتا میکنند در سال 33 در گواتمالا کودتا می کنند. رژیمهای دیکتاتوری و نظامی را ده ها سال مردم امریکای لاتین تجربه کردند آدمهایی را که امریکائیها مستقر کردند. آیا ما نباید در روابطمان نسبت به امریکای لاتین حساس باشیمدر سنای امریکا وقت رای گیری میشود نسبت به آراء معمولا رای صد به صفر میدهند. در مجلس نمایندگان 435 عضو دارد 5-6 نفر عضو مجلس نمایندگان هستند که رای به تحریم نمی دهند بسیار هم رویشان فشار هست از لابی اسرائیل زمانی که می خواهیم برویم به سمت رسیدن به یک تعامل با طرف آمریکائی آیا نباید فکری برای آن 4-5 نفر بکنیم چرا سنای امریکا صد به صفر رای دارد ؟ برای اینکه اگر فلان سناتور رای منفی بدهد با لابی اسرائیلی مواجه است و کسی نیست از وی حمایت کند و اگر رای مثبت دهد مورد حمایت لابی اسرائیلی است نکته ای که آقای روحانی بعد از سفر فرمودند که ما دنبال لابی ایرانی هستیم این خطر است برای کشور این تفکر لابی ایرانی نتیجه اش شده یکی دو نفر که مشهورند به دلالی رابطه در بهترین شرایط ؛ مامور دوجانبه هستندیعنی از امریکاییها پول میگیرند از ما هم می خواهند پول بگیرند اگر لابی می خواهید که باید داشته باشیم، لابی ایران می خواهید نه لابی ایرانی. حالا چه کسانی می توانند لابی شما شوند؟ همین افرادی که باهاشون ملاقات نکردید. قبلا حتی در دوره اصلاحات ملاقات می شد. از این جهت ادبیات دوستان به سمت این هست که ما دنبال تعامل با جهان هستیم به این هم نقد وجود دارد رئیس جمهوری که در راس 120 کشور دنیا هست به عنوان رئیس عدم تعهد بنظر می رسد جهان را همین چند کشور اروپائی که در نیویورک ملاقات کرد می دانند. اینها نکاتی هست که باید گفته شود. اینها را میخوانند طرف مقابل هم میخواند مقامات کشور ما می گویند ما باید با دنیا روابطمان را بهتر کنیم ما که ریاست اکثریت کشورهای دنیا را در"نم" داریم آنها دنیا هستند؟ از نظر جمعیت و ثروت و نفوذ نگاه کنید جنبش عدم تعهد جنبش کمی نیست بنظر میرسد توجه خاصی نمی شود طرف مقابل هم اینها را می بیند و در نهایت به سمتی میرود که میرود. من فکر می کنم بد نیست مجلس شورای اسلامی هم در این حوزه ها فعالتر باشد اگر رئیس جمهور ما تصمیم بگیرد گفتگوی تلفنی داشته باشد با رئیس جمهور امریکا در نهایت مشکل اصلی ما در امریکا قوه مجریه نبوده مشکل اصلی ما با همین کنگره امریکا هست بد نیست پروژه هایی تعریف شود برای اینکه در این حوزه بیشتر کار شود 4-5 نماینده ای که با فشار زیاد دارند رای منفی به تحریمها می دهند یک بار هم نشده کسی در مجلس ما و قوه مجریه ما تشکر خشک و خالی از اینها کند. امید داریم بقیه هم مثل شما رای بدهند این پروژه ها باید تعریف شود. در امریکا نسبت مباحث اخیر ایران سه گروه داریم. یک عده ای که حرفهای آقای نتانیاهو را تکرار می کنند. مثل آقای ملندز و برخی از سناتورهای تندرو که کارها هم دست اینها هست. گروهی هم داریم که بحث دولت یازدهم را فرصت میدانند به این معنی که فکر می کنند امتیازهایی را از این دولت می توانند بگیرند که از دولت قبلی نمی توانستند بگیرند. خانم شرمن را هم در این گروه بگذارید در عین حالی که مذاکره میکند، در ژنو یک ساعت هم با آقای عراقچی ملاقات می کنند ، اما بعد که برمی گردد همان ادبیات خاص خودش را همچنان دارد، ولی برخلاف گروه یک که مخالف هرگونه تماس هستند گروه دو میروند به سمت اینکه از این فرصت استفاده کنند. گروه سومی هم داریم که در نهایت ایران هسته ای رابه رسمیت شناختند .مشکل این است که کار دست اینها نیست. کار جدی دست گروه یک و دو هست گروه یک در کنگره گروه دو در قوه مجریه. کارهایی را دولت آقای روحانی باید تعریف کند که گروه سه جایگاهش ارتقا پیدا کند بدون اینکه به خطوط قرمز ما خدشه وارد شود بدون کار این اتفاق نخواهد افتاد. اگر ما فکر کنیم در 5+1 ما به نقطه ای که میخواهیم برسیم تصور باطلی هست. طرف مقابل می خواهد ما را ببرد به سمت اینکه ما را متمرکز کند در گفتگوی 5+1 . * نسیم: خطوط قرمز مجلس شورای اسلامی در مذاکرات چیست؟ دکتر جواد جهانگیرزاده: آنها از قبل توقف همه فعالیتهای هسته ای ایران را میخواستند، حتی بحث تحقیقات را هم شامل این امر می کردند و حتی اگر یک دانشجوی رشته فیزیک هم میخواست که تحقیقی انجام دهد، از نشر آنها ممنوع بود. آنها مدام در رسانه های خود اعلام می کنند که ما باید به سمت پذیرش پروتکل الحاقی و بحث توقف غنی سازی برویم. اما مجلس در برابر این موضوعات مقاومت ویژه دارد.البته در این حوزه در هیچ کجای دنیا یک قوه تعیین کننده تصمیمات نیست و تمام نظام است که موضع گیری و تصمیم گیری می کند. اما با توجه به اینکه غربی ها به صورات مزورانه در مذاکرات حضور می یباند و صحبت هایی را نیز در قبل و بعد از مذاکرات مطرح می کنند، سطح اطمینان را نسبت به خود مذاکرات کاهش داده است. مجلس معتقد است که باید از مذاکره کنندگان حمایت کاملی داشته باشد اما با این حال مجلس با هرگونه اقدامی که خارج از قوانین و مخالف منافع ملی ایران باشد مخالف است و در موضوع پروتکل الحاقی نیز آن را خط قرمز خود می داند. رسانه های بین المللی با فشار زیاد خود تلاش می کنند که ما با زبان خود بگوییم که در کدام موارد از انرژی هسته ای حاضر به کوتاه آمدن هستیم. * نسیم: در همه مذاکرات الزاما باید بخش هایی از صحبت ها محرمانه باقی بماند . اما از سوی رسانه های غربی به صورت مداوم گزارش هایی از متن دیدار به گوش می رسد. نظر شما در مورد این سری وقایع چیست؟ دکتر جواد جهانگیرزاده: در همه دوره های مذاکره مباحث محرمانه بوده است. و این حرکت هم نمی تواند از سوی دستگاه های امنیتی کشور انجام نشود. این بیشتر یک فضا سازی و مانور تبلیغاتی رسانه های غربی است. من به عنوان یک نماینده در جریان همه مذاکرات قرار نگرفتم و توقع هم ندارم که همچنین اتففاقی هم بیافتد. اما اینکه غربی ها بیان می کنند که ایرانیها تمایل دارند که مذاکرات محرمانه بماند دقیق نمی دانم که استناد درستی بوده یا نه. و. اینکه برخی از دوستان مطرح می کنند که عدم بیان متن مذاکرات به خاطر این است که مردم از مدذاکرات جدا بیافتند من این حرف را حرف درستی نمیدانم . چون مردم با نتایج مذاکات کار دارند و آیا این منطقی است که مجموعه مذاکرات را آن هم در این سطح منتشر کنیم؟ بعضا شاهد هستیم که در جهان برخی از اسناد را ده ها سال بعد منتشر می کنند تا تبعات امنتی آن کاهش یابد . لذا این را بحث بسیار فرعی میدانم. طبیعی است که اتخاذ هر نوع تصمیمی چه در طرف ایرانی و چه در طرف غربی بستگی تام به افراد مذاکره کننده ندارد . نباید این تصور را ایجاد کنیم که تیم مذاکره کننده ایران در پشت در های بسته به دنبال تحویل دادن ایران به غربی ها هستند. با چنین نظرهایی مخالف هستم همانطور که با اصرار بر اینکه مذاکرات محرمانه بماند هم مخالف هستم. هر دو موضع را موضع مطلبوبی برای بحثی که باید نماد انسجام ملی ما باشد نمی دانم. مثلا پاکستانی ها در خوزه هایی مثل کشمیر و یا افغانستان همه با هم متحد بوده اند. باید احتیاط توام با تدبیر برای مذاکرات وجود داشته باشد. * نسیم: در خصوص بحثی که راجع به نظر سنجی درمورد رابطه با آمریکا مطرح شده، نظرتان را بفرمائید. دکتر جواد جهانگیرزاده: دراین خصوص تصحیحی صورت گرفته و گفتند که ما چنین موضوعی را برای نظرسنجی مطرح نکردیم بلکه ارزیابی سفر دولت به نیویورک از دیدگاه مردم مد نظرما بوده است. - خوب است مردم در جریان مسائل کشور قرار بگیرند اما باید توجه داشت که این حاکمیت، دولت و کشور برای این مردم تلاش می کنند و صلاح آنها را در نظر می گیرند. - در واقع از ابتدای انقلاب تاکنون اگر بر حفظ استقلال و آزادی، حفظ منافع ملت در عرصه های بین المللی و بر مقاومت نسبت به رژیم صدام و ... پافشاری شده همه اینها برای ارتقای جایگاه ایران در عرصه های بین الملل و حفظ کشور و ایجاد زمینه های مطلوب بر زندگی مردم بوده است. - حضور مردم در موضوعاتی مثل سیزده آبان و لانه جاسوسی آمریکا یا 22 بهمن یا روزهای قدس باعث دفاع مردم از جایگاه بین المللی انقلاب اسلامی شده است، و در واقع مردم در چنین عرصه هایی با حضور خود اظهار نظر می کنند. - ضمن احترام به دولت در خصوص بحثی که راجع به نظرسنجی مردمی مطرح شد، اما بحث های این چنینی طبق قانون اساسی ما که در مواردی که نیاز به اظهار نظر مردم هست و یا حتی در کشورهای دیگر جهان به رفراندوم می گذارند؛ اما تابحال در کشور ما باب نبوده که مواردی از جمله" رابطه با آمریکا" را به رفراندوم بگذارند - آثار چنین حرکتی را هم نمی دانم؛ اینکه شما چه کسانی را می توانید پیدا کنید؟ مردم خودشان داوطلبانه رای خواهند داد یا ما جامعه آماری مد نظرمان را پیدا خواهیم کرد؟ اینکه نوع جهت گیری هایمان در پرسشها چگونه خواهد؟ - به نظرم می رسد در موسسات نظرسنجی و آن را برای کمک دولت منتقل می کنند، ولی روی آوری به چنین روش هایی را خیلی امرتاثیرگذاری برای آینده کشور ایران نمی دانم و به نظرم جزء حواشی ای هست که بر متن غلبه پیدا کرده است.
ارسال نظر: