اخبار آرشیوی
علیاکبر صالحی: میتوانیم با تغییر طراحی در راکتور اراک نگرانیهای طرف غربی را کاهش دهیم/ در حال کار روی سانتریفیوژهای پیشرفته هستیم/ سانتریفیوژهایی که غنیسازی ۲۰ درصد را متوقف کردهاند، اورانیوم با غنای ۵ درصد تولید خواهند کرد
به گزارش«نسیم» مهمترین محورهای سخنان علیاکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران در مصاحبهای که با شبکه" پرستیوی " داشته است بدین شرح است: - اگر شما در لغت نامه به واژه پیاده کردن (dismantle) نگاهی بیاندازید، میبینید که این واژه به معنای جدا ساختن قطعات یک سیستم و پیاده کردن آنهاست. خوب، شما میتوانید بیایید و ببینید که آیا سایت، تجهیزات و تاسیسات هستهای ما اینگونه شدهاند یا خیر. - تنها چیزی که ما به صورت داوطلبانه متوقف کردهایم، تولید اورانیوم با غنای 20 درصد است و بس. - تاسیسات هستهای به کار خود ادامه میدهند. غنی سازی ادامه دارد و به کار خود ادامه میدهد. غنی سازی 5 درصد اورانیوم ادامه دارد و آن سانتریفیوژهایی که غنی سازی 20 درصد را متوقف کردهاند، اورانیوم با غنای 5 درصد تولید خواهند کرد. به عبارت دیگر، تولید اورانیوم 5 درصد غنی شده افزایش پیدا خواهد کرد. کل فعالیت هستهای ایران ادامه دارد. - سانتریفیوژهایی که برای تولید اورانیوم با غنای 20 درصد استفاده میشدند، اورانیوم 5 درصد تولید خواهند کرد. - سانتریفیوژهایی که غنی سازی 20 درصد را متوقف کردهاند، اورانیوم با غنای 5 درصد تولید خواهند کرد. -
بهترین بخش از طرح عملیاتی مشترک، بخش تحقیقاتی است. روشن است که تحقیق و توسعه هیچ محدودیتی ندارد. ما در حال کار روی سانتریفیوژهای پیشرفته خود هستیم. ما تعدادی سانتریفیوژ پیشرفته داریم که تحت نظارت آژانس بین المللی انرژی اتمی هستند و مورد آزمایش قرار گرفته و گاز اورانیوم به آنها تزریق میشود؛ البته نه برای انباشت بلکه برای آزمایش و تست به محض اینکه یک سانتریفیوژ ساخته میشود، شما باید اول آن را تست کنید. همینکه اولین سانتریفیوژ را تست کردید، دو سانتریفیوژ خواهید داشت. آنها را با هم تست کنید و 10 تا 20 سانتریفیوژ خواهید داشت. سپس به رقم 50 و سپس 164 میرسید. - حدودا باید دو سال سانتریفیوژها کار کنند تا اطمینان حاصل شود که این سانتریفیوژها عملکرد خوبی دارند تا بتوان آنها را به صورت انبوه تولید کرد. - ما دو سایت غنی سازی داریم. یکی در نطنز است و دیگر در فردو که از 18 هزار سانتریفیوژ تقریبا 9000 تای آنها کار میکنند و دایر هستند و ما داوطلبانه پذیرفتهایم که به 9 هزار تای دیگر گاز تزریق نکنیم. - شما پیش از طرح مشترک نیز به سانتریفیوژها گاز تزریق نمیکردیم و بنابراین وضعیت تغییری نکرد و تنها این مسئله یک تصمیم
سیاسی بود که در دولت قبلی گرفته شد و این تصمیم همچنان پابرجاست بنابراین، عملا امریکاییها در رابطه با تزریق گاز به این سانتریفیوژها به چیزی دست نیافتهاند و فقط اینکه ما پذیرفتیم این مهلت را تمدید کنیم و برای 6 ماه دیگر به این سانتریفیوژها گاز تزریق نکنیم. - ما نیروگاه اتمی بوشهر را داریم که یک نیروگاه اتمی 1000 مگاواتیست. ایران تنها کشور در غرب آسیا محسوب میشود که نیروگاه اتمی دارد. - ما در سال 1992 در دوران ریاست جمهوری آقای رفسنجانی با روسها یک پروتوکل را امضا کردیم و روسها متعهد شدند که یک نیروگاه 4 هزار مگاواتی دیگر در ایران بسازند.ما در تلاشیم این پروتوکل را اجرایی کنیم. ما اکنون در حال مذاکره با روسها در مورد نیروگاه بعدی 4 هزار مگاواتی هستیم. هنوز در حال مذاکره در مورد شرایط آن هستیم. امیدواریم که سال آینده کار روی نیروگاه بعدی را آغاز کنیم. و البته تکمیل چنین نیروگاهی با روسها 7 الی 8 سال زمان خواهد برد. - در حال حاضر ما با روسها به طور جدی در حال صحبت هستیم. اخیرا از برخی کشورهای دیگر هم پیشنهادهایی داشتهایم. - ما در داخل به شدت در تلاش هستیم تا نیروگاه بومی 360 مگاواتی خود را بسازیم. اما
این زمان میبرد و اولین تجربه ماست اما اگر آنها خواستار کمک شوند، ما میتوانیم به آنها کمک کنیم. ما میتوانیم در بسیاری از ابعاد مشاوران خوبی باشیم.ما آمادهایم به آنها کمک کنیم. حتی در نصب تجهیزات نیز ما تجربه خیلی خوبی داریم. - ما همواره پای میز مذاکرات حاضر بودهایم. این طرف مقابل است که گاهی اوقات پای مذاکره حاضر و گاهی اوقات ناپدید میشود. ما هرگز مذاکره با گروه 1+5 را رد نکردیم.از همین رو، ما همچنان در همان مسیری که مدتها پیش آغاز کردیم قدم بر میداریم. ما به مذاکرات ادامه خواهیم داد.ما ملتی تمدن ساز هستیم و همواره حسن نیت خود را نشان دادهایم اما امیدواریم که این بار آنها نیز حسن نیت خود را نشان دهند.اگر آنها واقعا با حسن نیت ظاهر شوند، این فرصتی است که میتوانند از آن استفاده کنند. در غیر اینصورت، ایران به مسیر طبیعی و روند روزانه خود ادامه خواهد داد. بله من انکار نمیکنم که تحریمها مشکلاتی را ایجاد کرد اما این بدان معنا نیست که این تحریمها برای ایران فلج کننده بودهاند.ایران یک کشور بزرگ است. از بسیاری از جهات خودکفاست. میتواند مواد غذایی خود را تولید کند و بسیاری از نیازهای خود را به صورت بومی
برآورده سازد. ما توانایی ادامه این مسیر را داریم.بنابراین، به طرف مقابل بستگی دارد که از این فرصت بهترین استفاده را کند و با ایران به توافق برسد. آنها بارها ما را آزمودهاند و ایران 3 هزار سال است که از مشکلات سربلند بیرون آمده است. طی 35 سال گذشته آنها به روشهای گوناگونی ما را آزمودند. فکر میکنم دیگر کافی است. توصیه من به آنها این است که واقعا از این فرصت استفاده کنند و با شرایط ایران کنار بیایند. - ایران در بین کشورهای مسلمان تا کنون تنها کشوری بوده است که توانسته به صورت موفقیت آمیز سه مرتبه ماهواره به مدار زمین بفرستد و جهت اطلاع بگویم که کره جنوبی بعد از ما شروع به این کار کرد و دو بار شکست خورد. ما اولین کشور و احتمالا تنها کشوری هستیم - خیلی اطمینان ندارم - که دست به شبیه سازی حیوانات زدیم. و ما شروع به تولید مواد دارویی از شیر این حیوانات کردهایم. - اگر لازم باشد اورانیوم با غنای 20 درصد تولید کنیم این کار را خواهیم کرد. - همانطور که میدانید ما انواع زیادی راکتور داریم. ما غیر از راکتور آب سبک، راکتورهای آب سنگین و خنک شده با گاز هم داریم. درست همان طور که خودروهای مختلفی داریم از انواع و اقسام
راکتورها هم برخورداریم. شما میتوانید خودروهایی داشته باشید که با باتری، دیزل یا گاز یا چیزهای دیگر کار میکنند. هر یک از آنها موتور خاص خود را دارد و در مورد راکتورها هم همین مساله صدق میکند. شما انواع مختلفی از راکتورها را دارید. - از راکتور آب سنگین اراک برای تولید پلوتونیوم استفاده نمیشود. تعریف این راکتور به این شیوه نادرست است. این راکتور یک راکتور تحقیقاتی است. این راکتور با هدف ساخت رادیوایزوتوپها و اجرای سایر آزمایشها نظیر آزمایش سوخت و مواد، مورد استفاده قرار میگیرد. آزمایشهای دیگری نیز وجود دارد که شما با استفاده از این راکتور قادر به اجرای آنها خواهید بود؛ مثلا میتوانید از نوترونها استفاده کنید و با نوترونهایی که از هسته این راکتور سرچشمه میگیرد آزمایشهای متنوع زیادی انجام دهید بنابراین این راکتور یک راکتور سنگین است اما ما آن را با هدف تولید پلوتونیوم طراحی نکردهایم. این نکته اول دوم این که این راکتور را میتوان برای تولید پلوتونیوم مورد استفاده قرار داد. - شما همچنین میتوانید در راکتورهای آب سبک هم پلوتونیوم تولید کنید. اما چرا آنها از تولید پلوتونیوم در راکتورهای آب سبک سخنی به
میان نمیآورند؟ ما در بوشهر در حال تولید پلوتونیوم هستیم. پاسخ فنی و تکنیکی به این سوال این است که همه پلوتونیومها پلوتونیوم مناسب برای استفاده در تسلیحات نیستند. شما به اصطلاح «پلوتونیم با درجه تسلیحاتی» دارید. - پلوتونیوم با درجه تسلیحاتی با این راکتور تولید نمیشود. این راکتور حدود 9 کیلوگرم پلوتونیوم تولید میکند اما نه پلوتونیوم با درجه تسلیحاتی. من میخواهم بر این مساله تاکید کنم که پلوتونیوم تولیدی این راکتور پلوتونیوم با درجه تسلیحاتی نیست. - همانطور که گفتم این راکتور یک راکتور تحقیقاتی است و برای تولید پلوتونیم استفاده نمیشود چرا که اگر شما بخواهید از پلوتونیوم تولیدی این راکتور استفاده کنید به یک کارخانه بازفرآوری نیاز دارید.ما چنین کارخانهای نداریم. اما قصد نداریم یک کارخانه بازفرآوری هم احداث کنیم هرچند این حق ماست ولی ما نمیخواهیم این حق را پیگیری کنیم. بنابراین تا زمانی که شما یک کارخانه بازفرآوری نداشته باشید هرگز قادر نخواهید بود پلوتونیم را از سوخت استخراج کنید. - فرض کنید که تکمیل این راکتور 2 سال زمان ببرد، بعد برای اجرای آزمایشهای زیادی که پیش از رسیدن این راکتور به ظرفیت عملیاتی
کامل خود باید انجام شود هم به یک سال دیگر زمان نیاز خواهید داشت که در مجموع 3 سال میشود. سپس یک سال دیگر هم برای تزریق سوخت به راکتور مورد نیاز خواهد بود که در مجموع 4 سال میشود. - شما به محض این که بتوانید سوخت را از هسته راکتور استخراج کنید قادر نخواهید بود این سوخت را لمس کنید زیرا بسیار داغ و به شدت رادیواکتیویته است بنابراین باید چند سال آن را در یک استخر نگهداری کنید. - پیش از آنکه ما بتوانیم پلوتونیوم را استخراج کنیم -البته اگر قصد استفاده از پلوتونیوم را داشته باشیم- 6، 7 یا 8 سال زمان لازم است. 7 تا 8 سال زمان به علاوه به یک کارخانه بازفرآوری مورد نیاز است که ما چنین کارخانهای نداریم و قصد احداث آن را هم نداریم. - سال 2003 وقتی گزارش ایران را درباره فعالیتهای صلح آمیز جمهوری اسلامی به آژانس اتمی ارائه کردم به این نکته هم اشاره کردم که ایران قصد ندارد یک کارخانه بازفرآوری احداث کند. - ما نمیخواهیم سوخت مواکس (سوخت اکسید جامد) تولید کنیم یا پلوتونیوم استخراج کنیم و پلوتونیوم هم در وهله اول پلوتونیوم با درجه تسلیحاتی نیست و ما نمیخواهیم حتی برای سوخت اکسید جامد هم آن را استخراج کنیم. پس مساله این
است. - راکتور تحقیقاتی آب سنگین اراک در وهله اول این یک دستاورد علمی است یک دستاورد تکنولوژیکی.دوم این که این یک راکتور تحقیقاتی است. به عبارت دیگر از آن برای تحقیق در حوزه علم و فناوری استفاده میشود. شما میتوانید مواد مختلفی را در این راکتور آزمایش کنید، شما میتوانید برای بیماران سرطانی رادیوایزوتوپ تولید کنید، میتوانید سوختهایی را که در بوشهر آزمایش میکنید - سوختهای آتی که ممکن است ما مورد استفاده قرار دهیم- در این راکتور مورد آزمایش قرار دهید.ما میتوانیم با آن تحقیق علمی انجام دهیم یا با استفاده از نوترونها سطح مقطع را اندازه گیری کنیم - سطوح مقطع واکنشهای مختلف با استفاده از مواد مختلف.این راکتور میتواند تا این اندازه مورد استفاده قرار بگیرد و ما هیچ دلیلی برای توقف کار با این راکتور نمیبینیم. - ما در این جا میتوانیم تغییراتی در طراحی بدهیم به عبارت دیگر در طراحی این راکتور تغییراتی بدهیم تا پلوتونیوم کمتری در آن تولید شود و به این شیوه از میزان نگرانیها در این زمینه بکاهیم. - تجربه من نشان داده که نگرانیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی واقعی نیست.آنها فقط از این مساله به عنوان دستاویزی
برای اعمال فشار سیاسی بر ایران استفاده میکنند.بگذارید یک مثال بزنم: وقتی کل این آتش ساختگی در اواخر سال 2002 آغاز شد و به سال 2003 کشیده شد یک اتهام وجود داشت مبنی بر این که ایران اورانیوم را بیش از 50 درصد غنی سازی میکند. و ما بر این نکته پافشاری کردیم که چنین اقدامی انجام ندادهایم و در آن زمان حتی سانتریفیوژ هم نداشتیم البته به جز یک یا 2 سانتریفیوژ وارداتی که در حال آزمایش آن بودیم. ما تاکید کردیم که این یک آلودگی وارداتی است و آنها قبول نکردند.دو طرف به مدت 3 سال بر مواضع خود پافشاری کردند و نهایتا آنها در برابر این حقیقت تسلیم شدند که این یک آلودگی و سرایت وارداتی از یک کشور دیگر بود. ما مثالهای زیادی از این نمونه داریم. - همان طور که میدانید وقتی دانشمندان و کارشناسان دور هم جمع میشوند میدانند که درباره چه چیزی با هم صحبت میکنند. فقط وقتی که این مساله سیاسی میشود ما به همه این مشکلات برمیخوریم. - این راکتور یک راکتور تحقیقاتی است. ممکن است این سوال مطرح شود که چرا شما در ابتدا هم با غنی سازی شروع کردید و هم با آب سنگین؟ این یک سوال معتبر است.پاسخ این سوال این است ... پس از جنگ (جنگ ایران
وعراق که از سال 1980 تا 1988 میلادی) به طول انجامید ما میخواستیم فعالیتهای هستهای ایران را آغاز کنیم، فعالیتهایی که در زمان رژیم شاه به توصیه موسسه تحقیقاتی استنفورد امریکا آغاز شده بود. - طرف مقابلمان حدود 50 جلد از مطالعات آتی درباره تحولات اقتصادی و سیاسی در ایران را جمع آوری و توصیه کرده بودند که احداث کارخانه برق هستهای با ظرفیت 20 هزار مگاوات به نفع ایران خواهد بود و این توصیه آنها بود. - من از این که در توافق ژنو دو طرف به این توافق رسیدند خوشحال شدم منظورم این است که نخستین گام را در یک مسافرت هزار مایلی برداشتند.