اخبار آرشیوی
نشست "بررسی وضعیت فرهنگ سیستان و بلوچستان" در دفتر «نسیم»// مدیرکل ارشاد استان: درگیریهای طایفهای و توجه کمیتی به خانواده از جمله ضعفهای فرهنگ استان است/ مسئول نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاههای استان: عدهای از طریق ترسیم فضای ناامنی در استان ارتزاق میکنند
نشست "بررسی فرهنگ سیستان و بلوچستان" با حضور حجتالاسلام عباس دانشی، مدیرکل ارشاد، حجتالاسلام عبدالرضا پورذهبی، مسئول نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاهها و حجتالاسلام رضا ایمانیخواه، مدیر حوزههای علمیه سیستان و بلوچستان در دفتر خبرگزاری «نسیم» استان برگزار شد. به گزارش خبرنگار «نسیم»، متن این نشست به شرح زیر است: *حجتالاسلام عباس دانشی: تنوع قومی و مذهبی موجب پیچیدگی مسائل فرهنگی سیستان و بلوچستان شده است. وضعیت فرهنگی این استان بسیار متفاوت از سایر استانهای کشور است و این امر تحلیل فضای فرهنگی آن را دشوار میکند. - سیستان و بلوچستان دارای مزیتهای فرهنگی بسیاری است. پیشینه و تاریخ تمدن پنج هزار ساله و بزرگانی که در ادوار تاریخی گذشته در این استان حضور داشتهاند از جمله مهمترین این مزیتها است. سیستان و بلوچستان در دوران اولیه اسلام کانون توجه بوده و در کنار سرزمینهایی مانند "قم، ری و طبرستان" جزو اولین پایگاههای ارادتمندان به اهل بیت(ع) بوده است. بزرگان زیادی در این استان ظهور کردند که خدمات شایان توجهی به اسلام داشتهاند. ظهور سلسله صفاریان در این استان و قیام "یعقوب لیث صفاری" به عنوان یکی از مفاخر
ایران و اولین حاکم ایرانی در رویارویی با دستگاه حکومت بنیعباس در تاریخ منطقه بعد از اسلام، از دیگر افتخارات فرهنگی این استان است. - مزیت فرهنگی مهم استان در دوران معاصر همگرایی پیروان مذاهب اسلامی و اقوام موجود در منطقه است. در این دوره با وجود تفاوتهای قومی و مذهبی همواره وحدت و اتحاد در استان جاری بوده و به دنبال تفاهمی که بین اقوام و مذاهب وجود دارد؛ وحدت اجتماعی و عاطفی شکل گرفته که ازدواجهای فامیلی بین شیعیان و اهل سنت و مراوداتی که ایجاد شده از نمودهای این وحدت است. این اتفاقات تابلوی زیبایی از اتحاد اسلامی را در استان به وجود آورده است؛ به طور مثال در یکی از خیابانهای شهر زاهدان مسجد "فاروقیه" ویژه اهل سنت و مسجد "حسینی" ویژه شیعیان توسط اعضای یک خانواده که یکی از آنها شیعه و دیگری سنی است؛ احداث شدهاند. همچنین مراودات علمای شیعه و سنی استان در طول تاریخ نیز حاکی از وحدت، دوستی و اخوت اسلامی میان آنها است که یک امتیاز مهم فرهنگی محسوب میشود. - همگرایی مردم سیستان و بلوچستان با ایران اسلامی دیگر مزیت مردمان این خطه است. مرزداری مردم استان، دفاع آنها از تمامیت ارضی کشور و مقابله آنها با انگلیسیها
و پرتقالیها در دورههای مختلف تاریخی مزیت مهمی است که در این منطقه وجود دارد. طرحها و نقشههای جداییطلبانه و سازهای مخالف تمامیت ارضی جمهوری اسلامی ایران با همه تمرکزی که از جانب دشمنان روی آن وجود داشته؛ هیچگاه در میان مردم سیستان و بلوچستان خریدار نداشته است. - دینداری و تدین مردمان شیعه و سنی استان و توجه آنها به معارف اسلامی و تحصیلات علوم دینی از نقاط حائز اهمیت فرهنگ استان است. هنر سالم و پاک مردمان این خطه ویژگی مهم فرهنگ استان است. بخشهای مختلف هنری مردم سیستان و بلوچستان بسیار سالم و بیگانه با لهو و لعب، مصادیق فساد و اشاعه گناه است. - از جمله نقاط ضعف حوزه فرهنگی سیستان و بلوچستان میتوان به درگیریهای طایفهای بین اقوام و طوایف که گاهی اوقات با بهانههای کوچک و کم اهمیت آغاز میشود؛ اشاره کرد. این درگیریها برخی اوقات به یک معضل و مشکل بزرگ بین دو طایفه تبدیل شده که حتی قربانیانی از دو سوی نزاع گرفته میشود. - مسائل مربوط به مواد مخدر از دیگر نقاط ضعفی است که میتوان به آن اشاره کرد. برخی از مردم سیستان و بلوچستان با وجود آنکه مصرف مواد مخدر را حرام میدانند؛ خرید و فروش و تجارت آن را امری
مباح تلقی میکنند و با وجود فتواهای متعدد علمای فرقین، همچنان بخشی از درآمد آنها از این طریق تأمین میشود. - توجه کمیتی به خانواده و عدم توجه کافی به کیفیت و رشد و ارتقای علمی و فرهنگی خانوارها دیگر مشکل فرهنگی استان است. بسیاری از خانوادههای استان پرجمعیت هستند ولی میزان سواد و تحصیلات تکمیلی و دانشگاهی در آنها اندک است. سستی کانون خانوادهها و شیوع طلاقهای ثبت نشده و غیرقانونی از دیگر مشکلات خانوادههای سیستان و بلوچستان است. اگرچه میزان آمار طلاق ثبت شده در استان نسبت به میانگین کشوری از سطح پایینی برخوردار است؛ اما اگر همه موارد طلاقهایی که در سطح استان رخ میدهد لحاظ شود؛ سطح بالاتری از میانگین کشوری دارد. بسیاری از زنان استان با وجود اینکه طلاق نگرفتهاند؛ در کانون خانواده جایگاهی ندارند. در خانوادههایی که تعدد همسر در آنها وجود دارد؛ معمولاً زنهای اول معلق از بسیاری از حقوق شرعی و اجتماعی هستند. - پایین بودن سرانه مطالعه دیگر ناهنجاری فرهنگی سیستان و بلوچستان است. این استان در زمینه میزان مطالعه یکی از استانهای ضعیف کشور محسوب میشود. *حجتالاسلام عبدالرضا پورذهبی: برخورداری سیستان و بلوچستان از
مزیت بکر بودن نسبت به پایتخت و سایر استانهای کشور، از جمله مزیتهای فرهنگی این استان است. فراوانی جمعیت جوان در استان، دیگر مزیت فرهنگی مهم استان محسوب میشود و براساس آخرین آمارها حدود 90 هزار دانشجو در استان وجود دارد. سوابق فرهنگی سیستان و بلوچستان چه پیش از انقلاب و چه پس از آن بسیار درخشان است؛ به خصوص در دوران جنگ تحمیلی افراد بسیار فعالی از این استان در جنگ حضور داشتهاند. - نقاط ضعف حوزه فرهنگی سیستان و بلوچستان را نیز میتوان در سه بخش اساسی تعریف کرد. سه گروه عمده فرهنگی در استان وجود دارد که ما در هر سه قسمت دچار ضعف مفرط هستیم. بخش اول مربوط به حوزههای علمیه است که نیروسازی عرصه فرهنگی را بر عهده دارند و در سیستان و بلوچستان در این زمینه ضعف فراوانی وجود دارد. تقویت حوزههای علمیه استان در شرایط فعلی ضروری است. البته طی سالهای اخیر اقداماتی در این زمینه انجام شده که امیدواریم در آینده نزدیک نتایج آن حاصل شود. - بخش دوم حوزه آموزش و پرورش است. استان در زمینه آموزش و پرورش دچار ضعف مفرطی است. سیستان و بلوچستان پس از انقلاب در زمینه ارائه درس و تدریس بسیار فعال شده ولی در مدارس استان کار فرهنگی
ملموسی مشاهده نمیشود و حرکت فرهنگی که در شأن انقلاب اسلامی باشد؛ در مدارس استان وجود ندارد. درسزدگی و دانشگاهزدگی به تنهایی و بدون تربیت فرهنگی، یک معضل در جامعه است. مدارس شاخص استان در حال حاضر خروجی فرهنگی مناسبی ندارند و کار فرهنگی عمقی در آنها انجام نمیشود. - بخش سوم، دانشگاههای استان است که ضعف فرهنگی آنها در صورت ادامه، در آینده مشکلات فراوانی را در پی خواهد داشت. حدود یک دهم جمعیت استان را دانشجویان تشکیل میدهند. در حال حاضر کار فرهنگی قوی در دانشگاههای استان انجام نمیشود. حدود 15 هزار دانشجو در دانشگاه سیستان و بلوچستان وجود دارد که تنها پنج روحانی ثابت مطالب فرهنگی را به آنها ارائه میکنند. در برخی از دانشگاههای استان در زمینه فرهنگی زیرساخت فکری وجود دارد؛ ولی نیروی اجرایی کافی موجود نیست. بسیاری از دانشگاههای استان به علت کمبود نیرو فاقد مسئول نهاد نمایندگی رهبری هستند. اقدامات تروریستی سالهای گذشته موجب شده اقبال عناصر فرهنگی برای حضور در سیستان و بلوچستان کاهش پیدا کند. - ترسیم مسأله ناامنی در سیستان و بلوچستان و دامن زدن به آن، یکی از مهمترین نقاط ضعف فرهنگی استان است و عدهای از
این طریق ارتزاق میکنند. برخی افراد با بیان مسئله ناامنی در سیستان و بلوچستان، تلاش میکنند نیروهای توانمند جدید به استان وارد نشوند. این مسأله یکی از دلایل اصلی کمبود عناصر فرهنگی در استان است. *حجتالاسلام رضا ایمانیخواه: موازیکاری تیمهای فرهنگی مختلف سیستان و بلوچستان در زمینه اجرای برنامههای فرهنگی، از جمله نقاط ضعف حوزه فرهنگی استان است. گاهی این موازیکاری موجب میشود نیروهایی که باید یکدیگر را پوشش بدهند؛ در عمل مخالف یکدیگر کار کنند و در این زمینه در بسیاری از مواقع میان نیروهای فعال عرصه فرهنگ استان همپوشانی و تقویت کار یکدیگر، مشاهده نمیشود. - کمبود نیروی انسانی در عرصه فرهنگی دیگر مشکل اساسی عرصه فرهنگ استان است. انقلاب اسلامی در عرصه بینالمللی موجب شکلگیری یک عرصه کاری بزرگ شد و به علت آن که نیرو و فعال مذهبی و حوزوی به اندازه کافی نداریم؛ امکان پاسخگویی به همه نیازهای فرهنگی فراهم نشده است. در بسیاری از مواقع در ساماندهی نیازهای فرهنگی روز جامعه نیز کمکاریهایی در استان صورت میگیرد. - کمبود اعتبارات و پشتیبانی مالی از بخش فرهنگ استان، دیگر ضعف این عرصه است. خیلی وقتها فرهنگ فدای اقتصاد
شده و در بسیاری مواقع در استان، فرهنگ فدای مسائل امنیتی میشود. بعضی مواقع کار فرهنگی مربوط به بخش خاصی است که به تخصص نیاز دارد؛ اما افرادی که تخصص ندارند در انجام آن ورود پیدا میکنند. همچنین میتوان گفت در حال حاضر حمایتهای مالی مناسبی از افراد متخصص عرصه فرهنگ در استان، صورت نمیگیرد. - عدم وجود نگاه فرهنگی میان بسیاری از مسئولان استان، دیگر نقطه ضعف عرصه فرهنگ استان است. برای حل مشکلات عرصه فرهنگی استان باید پیش از هر چیز یک مدیریت فرهنگی قوی در استان شکل بگیرد.