اخبار آرشیوی
غلامحسین الهام در دانشگاه شیراز: بحث هستهای از دهه ۸۰ با خیانتهای مکرر کلید خورد و ادامه دارد/ آمریکاییها هر موقع طرف مقابل را ضعیف ببینند نابودش میکنند/ این مذاکرات به معاهدهای انجامید که طی آن همه چیز را دادهایم و طرف مقابل تحریمهایش را تعطیل نکرده است
به گزارش خبرنگار «نسیم»، محور سخنان غلامحسین الهام، حقوقدان و سخنگوی دولت دهم شب گذشته در همایش 'دیپلماسی با عزت' در تالار فجر دانشگاه شیراز به مناسبت روز ملی فناوری هستهای بدین شرح است: - امروز به عنوان روز ملی فناوری هستهای شناخته شده است؛ من این روز را هم تبریک و هم تسلیت میگویم. -تبریک از باب رسیدن به چنین دستاورد ارزشمندی و تسلیت هم یکی به معنای تاسف از اینکه یک تجربه شکستخورده تکرار شد و مومن از سوراخ واحدی دو بار گزیده شد که البته ملت ما در این گزش تقصیری ندارد و دیگری به معنای تسلیت خاطر که به خصوص با توجه به صحبتهای امروز مقام معظم رهبری دستاوردهای ارزشمند هستهای توقفبردار نیست و این حرکت به همت عالمان و جوانان دانشگاهی و اراده ملی و رهبری احیا میشود و شتاب گذشته را پیدا میکند. -خرسندیم که تشت رسوایی غرب زودتر از آنچه تصور میشد از بام باور مسئولین سقوط کرد و واقعیتها روشن شد. -در بررسی سیاست خارجی اگر دولتها را با هم مقایسه کنیم مناسب است که مهمترین رویدادهای سیاست خارجی را در هر دولت مرور کنیم و سیاست اتخاذ شده را با محک اصول و قواعد نظام و منافع ملی بسنجیم. -برخی رویدادها اختصاصی یک
دولت است و امکان مقایسه با دولتهای دیگر وجود ندارد؛ لذا همت انقلابی آن دولت را باید در همان تصمیم مهم زمان خودش بررسی کرد. -بعد از شورای انقلاب و دولت موقت، مهمترین رویدادهای سیاست خارجی دولتها در دولت شهید رجایی حل مسئله گروگانها و تسخیر لانه جاسوسی بود. آغاز دولت با حل این مسئله مهم مواجه بود و منتهی به بیانیه الجزایر و مسائلی که ما در ارتباط با آمریکا در موضوعات اختلافی قبل از انقلاب پیدا کردیم، شد و مسئله به حل مشکل از طریق دیوان بینالمللی داوری لاهه گذاشت. -ضعفهای خاصی در آن بیانیه هست و اشتباهاتی در آن کار به وسیله برخی عناصر سیاسی مخالف و منتقدان سیاستهای اصولی انقلاب هم صورت گرفت. یک جاده یک طرفهای با آمریکا باز شد و قرار شد که معادل دعواهایی که در دیوان داریم به یک حساب ویژه بانکی پول واریز کنیم و بعد دیوان شروع کند به رسیدگی کردن و هر جا هم این پول از میزان دعواها کمتر شد رسیدگی متوقف میشود تا به حد نصابش برسد. یک کار غیر کارشناسی به وسیله کسانی که متصدی این کار بودند و مسئولیتش را همچنان هم بر عهده دارند صورت گرفت. اختیار را هم مجلس واگذار کرده بود. عموم مسائل در آن دیوان علیه ما رأی
صادر شد و ما پیش از صدور رأی آن را اجرا کرده بودیم یعنی پول را به حساب ویژه واریز کرده بودیم و از قبل خود را تسلبم کرده بودیم. - اصل پدیده تسخیر لانه جاسوسی مهم و نقطه عطفی در تحولات سیاسی خارجی و داخلی است. خروجی بیانیه الجزایر به معنای دستاورد این حرکت نباید تحلیل شود اما این بیانیه نتوانست به نحو کامل منافع ما را تأمین کند. به دلیل تجربه پایین اول انقلاب خیلی از این مشکلات قابل اغماض است. -بحث مهمی در دولت زمان جنگ و دولت موسوی نداریم هرچند خود جنگ و دیپلماسی جنگ مهمترین مسئله است و برخی مسائلی که در این ارتباط با آمریکا پیش آمد و به وسیله امام به بهترین شیوه مدیریت و هدایت شد -در سیاست خارجی قضیه مکفارلین بود. آمریکا از رسوایی مک فارلین عصبانی است و همچنان در صدد گرفتن انتقام میشود. بحرانی که با تدبیر امام به کاخ سفید منتقل و اساس کاخ سفید را با مشکل مواجه کرد. -دوران هاشمی حوادث و نکات مهمی دارد. بحث دیپلماسی نتیجه جنگ هست که مهمترین آن مسئله تبادل اسرا است که یک اتفاق خوب بود. اقتضائات و شرایط زمانی در این قضیه به خصوص اهدافی که صدام برای تجاوزگری بیشتر در ذهنش بود به انجام این اتفاق مبارک کمک کرد.
-جنگ اول خلیج فارس و حمله به کویت را هم در این دوره داریم که اتخاذ موضع درست با مدیریت رهبری انقلاب صورت گرفت و کشور را از بعضی تصمیمات تند و نسنجیده حفاظت کرد و امنیت ملی ما را تحت تأثیر قرار نداد. -در دوره بعد از هاشمی در سه دولت پیوسته بحث هستهای مهمترین مسئلهای است که استمرار داشته و دارد. حوادث خیلی مشابه نیست ولی تجربه کلانش در سیاست خارجی ما نقش مهمی دارد. -از دوره خاتمی تا دوره فعلی مسئله هستهای مسئلهای مشترک است بنابراین سیاست دولتها در برابر این موضوع قابل بررسی و مقایسه است هرچند نسبت به دو دولت قبل کار تمام شده است در حالی که کارنامه دولت فعلی همچنان باز است. -معیارها و رویکردهای سیاست خارجی نیز در هر دولتی به اقتضای گفتمان دولتها ممکن است تفاوتهایی داشته باشد. -بحث هستهای از دهه 80 با خیانت مکرر و مستمر منافقین کلید خورد و ادامه دارد. منافقین گزارشاتی دادند که ایران فعالیتهای هستهای اعلام نشده دارد و این قضیه حساسیتهای بینالمللی را نسبت جمهوری اسلامی را که ریشههای دیگر فکری داشت تحریک کرد. -اگرچه مدیرکل وقت آژانس اعلام کرد که آژانس از فعالیتهای ایران با خبر بوده اما فرصتی برای
مخالفین انقلاب ایجاد کرد که از نقطه نظر هستهای به جمهوری اسلامی فشار بیاورند. -از آن موقع موضوع هستهای مهم شد و گفتگوها آغاز شد و گفتند ایران باید اعتمادسازی کند. آن روز یک سانتریفیوژ هم برای کار نداشتیم که بگوییم یک چرخه غنیسازی اورانیوم وجود دارد. -این اتفاق و رفتوآمد های سیاسی در دولت اصلاحات منجر به بیانیه سعدآباد و بیانیه پاریس شد. - هیچ کاری هنوز در این عرصه انجام نشده بود اما در شروع کار اتفاق جدیدی افتاد و گفته شد که برای اعتمادسازی همین فعالیتهای هستهای ابتدایی هم باید تعلیق بشود و ایران باید معاهده الحاقی NPT را بپذیرد. این موضوع برای کشور و ملت که با عزت و اقتدار ملی و مستقل خود در پرتو انقلاب خو کرده بودند سنگین بود. -عدهای از اول موافق نبودند و عدهای هم به صورت تفریطی میگفتند تهدید آمریکا جدی است و باید از کل هسته ای چشمپوشی کرد. توجیهکننده این نظر این بود که آن روز آمریکا عراق را اشغال کرده بود و تهدید آمریکا برای حمله نظامی به ایران مهم تلقی می شد. عدهای هم گفتند ما از NPT خارج میشویم. - NPT در سال 48 و به صورت مدت زمانی محدود 20 ساله توسط ایران پذیرفته شده بود که سال 74 این مدت
تمام شد و دولت خاتمی این معاهده را به صورت نامحدود پذیرفت. تردید دارم که این تأیید به تصویب مجلس رسیده باشد در صورتی که معاهدات بینالمللی حتما باید به تصویب مجلس برسد و اگر این صورت نگرفته باشد یک خلاف آشکار انجام شد. -خود NPT چند نکته مهم دارد که گویای نظام نابرابر جهانی است. ماده یک میگوید هرکس هستهای دارد نوش جانش ولی حق ندارد به دیگران بدهد. ماده دو هم میگوید هرکسی هم که هستهای ندارد حقگرفتن آن از دیگران را ندارد.NPT موازنه بین دارا و ندار است. -یک ماده هم دارد که میگوید کسانی که این معاهده را بپذیرد در برخورداری از حق استفاده از انرژی اتمی در مصارف غیر نظامی مورد حمایت آژانس قرار میگیرند در صورتی که نه تنها ما را حمایت نمیکنند بلکه برای ما مشکل هم ایجاد میکند. -مادهای دیگر هم بحث خلع سلاح را مطرح میکند که کسی هم آن را اجرا نمیکند ولی حالا وضعیت نظام بینالملل در شرایطی نیست که اولین کشوری که بمب اتم ساخت و استفاده کرد را خطرناک بخواند و رئیسجمهور آمریکا ایران هستهای را خطرناک میداند ولی رژیم صهیونیستی با داشتن کلاهکهای هستهای خطری برای صلح جهانی نیست. -دنیا دوقطبی دارا و ندار است و
اگر کسانی در شرایط ویژه باشند میتوانند از NPT خارج شوند. کسانی میگفتند پاکستان در کنار ما بمب هستهای دارد و چون برای ما تهدید است میتوانیم از معاهده خارج شویم. -دولت NPT و معاهده CTPT را بدون تصویب مجلس در منع آزمایشات هستهای پذیرفت. -این موضوع مورد بحث واقع شد و سیاست حاکم، پیدا کردن فرصت و دفع تهدید بود و به این خاطر وارد مذاکره شدند و الحاقیه را هم داوطلبانه اجرا میکنیم. الحاقیه میگوید بازرسان آژانس با دریافت هر گزارشی در هر وقت و هر زمان همهجا را از بیت رهبری تا دفتر ریاست جمهوری را بررسی کنند. در سالهای اخیر مشاهده کردیم گزارشات بازرسان آزانس به صورت غیر قانونی در اختیار آمریکا و اسرائیل قرار میگرفت و این یعنی بازکردن اسناد کشور بر کسانی که به آمریکا و اسرائیل تعهد دارند. -دولت الحاقیه را پذیرفت و قبول کرد بقیه فعالیتهای هستهای را تعلیق کنیم. در بیانیه پاریس که مذاکرات با فراز و نشیبهایی یک گام به جلو رفت؛ مشوقاتی دادند که در بحثهای فراتر از هستهای هم به آنها متعهد بشویم و به تدریج ماهیتشان آشکار شد. در بیانیه پاریس در ازای آبنبات، هستهای را فروختند و فشارهای هستهای نهایتا به تعلیق
همهجانبه انجامید. از طرفی دیگر بابهای جدیدی برای تغییر نظام جمهوری اسلامی انجام گرفت. اتحادیه اروپا را هم با این توجیه واد مسئله هستهای کردند که بین اروپا و آمریکا در موضوع آمریکا اختلاف افتاده است و باید به اتحادیه اروپا بچسبیم و آمریکا را راضی کنیم و تهدیدها را از بین ببریم که منجر به گفتگوهای 1+5 شد. -اتحادیه اروپا باب جدید با عنوان گفتگوی انتقادی با جمهوری اسلامی باز کرد و گفتگوهای حقوق بشری کلید خورد که عمدتا نقدهای ساختاری به نظام بود و در اواخر دولت اسبق با توقف کامل دستاوردهای هستهای منجر شد. -با تشکیل دولت جدید در سال 84 سیاست احمدینژاد عبور از این وضعیت و احیای توانمندی علمی و دستاورد مناسب انرژی برای کشور بود. دولت جدید میخواست با یک سیاست جدید و یک رویکرد جدید با بحث هستهای مواجه شود. -تصور من این است که مسئولین دولت فعلی انرژی هستهای و ضرورت آن را برای کشور باور ندارند و پای آن نایستادهاند که این را با توجه به رفتار قبل و خاطرات روحانی میگویم. روحانی خاطرات خود در مورد بحث هستهای را به صورت منفی مطرح کرده است. ایشان میگوید در سال 57 که امام در پاریس بودند دانشجویان رشته فیزیک نامهای
به امام نوشتند که این بحث هستهای که رژیم آغاز کرده است حرکتی بر خلاف مصالح ملی و مصالح کشور است و از امام خواستند با این موضوع برخورد کند و آن را متوقف کند. این نگرش نشان میدهد که از آغاز یک پدیده منفی حرکت میکند. -در حالیکه در دولت احمدی نژاد میدیدیم که به آنچه باور داشت با تمام قدرت ورود میکرد و به توانمندی و مفید بودن انرژی هستهای برای کشور ایمان داشت. رهبری ورود کردند و بالاخره تصمیمگیری نظام این شد دولت قبل که هستهای را تعلیق کرده از آن رفع تعلیق کند. دولت خاتمی تعلل کرد و دستور رفع تعلیق را یک روز پس از تنفیذ احمدینژاد صادر کرد. -از اصفهان رفع تعلیق شد و کار نطنز با سرعت صورت گرفت. احمدینژاد قبل از تنفیذ از نطنز و تأسیسات آن بازدید کرد. پس از تنفیذ به فاصله یک ماه به سازمان ملل رفت و اعلام کرد که ایران آماده پذیرش سرمایهگذاری از هر کشوری است؛ چرا که یک نقطه مثبت در اعتمادسازی بود. اگر کسی بمب هستهای داشته باشد دعوت به سرمایهگذاری جهانی در این عرصه نمیکند. -ایشان این بحث را با منطق معتدل و محکم طرح کرد در حالی که برخی فکر میکنند سیاست خارجی احمدینژاد غیر منطقی و تند بود. تمام مواضع
بینالمللی احمدینژاد مبتنی بر یک منطق معقول، قابل استماع و محکم و مقتدرانه است. این مواضع به مقدار زیادی جامعه جهانی را منفعل میکرد. -ایشان مذاکرات را هم با این نگرش که باید جایگاه حقوقی سازمانهای بینالمللی به جایگاه خودش برگردد؛ موضوع هستهای مربوط به آژانس است نه آمریکا و اتحادیه اروپا، دنبال میکرد. کسانی که خودش بمب اتم دارند صلاحیت نظارت ندارند. -این تلاش جلو میرفت و حرکت علمی با نشاط آغاز شد. پشتیبانیها و تأییدات رهبری هم نشان داد این سیاست، سیاست منسجم نظام اسلامی است. -در فاصله 22 بهمن 84 به نحوی یک رفراندوم ملی صورت گرفت. با توجه به سیری که طی شده بود مطالبه ملی در سراسر کشور نشان داد که این حرکت مورد قبول و پشتیانی ملت نیز قرار دارد و رئیس جمهور هم موظف است به این مطالبه پاسخ دهد. -در فروردین 85 کار تحقیقات آزمایشگاهی به غنیسازی 3.5 درصد رسید و توانستیم حلقههای غنیسازی را به تدریج کامل کنیم که جشن این پیروزی در سال 85 و در مشهد مقدس انجام شد و این روز، روز ملی فناوری هستهای شناخته شد. -بودند کسانی که میگفتند در این پدیده داریم کشور را با تهدید مواجه میکنیم. -برخی کسانیکه در گذشته منتقد
بودند وقتی به این نقطه رسیدیم، دیگر توان پیگیری موضوع را نداشتند و ادامه کار را بر نمیتابیدند. گفتند مهم این بود که از نظر علمی به این نقطه برسیم و به غنیسازی و تولید سوخت نیاز نداریم و باید پرونده هستهای را ببندیم. -از طرفی عده دیگری گفتند احمدینژاد با بحث هستهای کشور را در معرض تهدید قرار داده است و یکی از رجال کشور حتی زمان حمله آمریکا به ایران را هم مشخص کرد. -سیاسیون و رجالی که تریبون نماز جمعه هم داشتند مثل آقای هاشمی دائم دولت را به بیتدبیری و ایجاد مشکل در کشور متهم میکردند و تلویحا این جنگ روانی را به درون جامعه القا میکردند. بارها در جلسات خواص دانشگاهی وقتی بحث هستهای بود میگفتند چه فایده دارد علیه ما قطعنامه صادر شده است. حال آنکه در جنگ تحمیلی هشت قطعنامه علیه ما صادر شد. اگر بخواهیم در برابر تهدیدات عقب بنشینیم که تا آخر باید تسلیم شویم. -باید ببینیم چه میگیریم و چه به دست میآوریم و مقایسه بین اینها مهم است. احمدینژاد میگفت این ورقپارهها در برابر این حرکت علمی که اقتدار ما را در عرصه جهانی به منصه ظهور میرساند و تهدیدات بالقوه و بالفعل فراوانی را از ما دفع خواهد کرد ناچیز است.
-احمدینژاد اگر از این روحیه ملی و این باور و اعتقاد اسلامی که خود را یک مسلمان متوکل و مسئول در برابر مردم و متعهد در برابر رهبری نمیدانست قطعا این دستاورد حاصل نمیشد. -بهتدریج پیشرفتها حاصل شد و به فوردو رسید و گزارش آن را هم زودتر از موعد به آزانس دادیم. یعنی حرکت حقوقی، فنی و سیاسی توامان انجام شد. وقتی احمدینژاد وارد گفتگوها شد گفت مسئله هستهای ما حل شده است اما موضوعات مشترک فراوانی برای گفتگو داریم. فضای گفتگو از حالت انفعال به فعال تبدیل شد، اشکالات رفع شد و جامعه جهانی نیز به حمایت آمد. گروه غیرمتعهدها برای اولین بار از حق هستهای ایران دفاع کردند. کشورهای دیگر نیز وارد این بحث شدند که انرژی هستهای حق مسلم ایران است و ایرانی تهدید به شمار نمیرود و بنابراین بحث ایرانهراسی خنثی شد. تا سال 90 هم تحریمهای جدی نداشتیم. -بحث مبادله هم با سیاست نظام در سال 89 پیگیری شد و طرف غربی متعهد شد که 3.5 درصد را بگیرند و 20 درصد بدهند اما ما در موضع برتر و اقتداری بودیم که همین مقدار هم به آنها اعتماد نداشتیم؛ البته آنها هم قابل اعتماد نیستند و لذا مبادله انجام نشد. آن روز هم که عدهای احمدینژاد را به
سازش در سیاستها متهم کردند بحث مبادله بود با همه چیزی که ما خواسته بودیم و چیزی هم از دست نمیدادیم. -متاسفانه در فضای تحریمها شرایط سختی به وجود میآید و ما شک تحریمها را از سر گذرانده بودیم. متاسفانه دولت جدید با موضع کاملا ضعف ورود کرد. روز اولی که دولت به سازمان ملل رفت از تحریمها نالید و آنها را به عنوان یک ظرفیت فشار بر کشور پذیرفت. کسی با دست خالی به مذاکره نمیرود. با این شرایط که آمریکا احساس اقتدار کند اصلا امکان مذاکره نیست. اینها با اینکه قبل از انقلاب میگفتند تحریمها در مسائل اقتصادی تاثیری ندارد؛ بعدا گفتند تحریمها کشور را نابود میکند و چارهای جز تسلیم نداریم. آمریکاییها جنسشان طوری است که هر موقع طرف مقابل را ضعیف ببینند با تمام وجود نابودش میکنند. -این مذاکرات با این روش شروع شد و به معاهدهای انجامید که طی آن همه چیز را دادهایم و طرف مقابل تحریمهایش را تعطیل نکرده بلکه تعلیق کرده است آن هم فقط تحریمهای مربوط به بحث هستهای را. -پولی هم که آزاد کرده برای فروش نفت، گفته نفت در برابر غذا و کارگروهی درست کردند که در ازای نفتی که خودمان تولید کردهایم به ما دارو و غذا بدهند و
تحریمهای نفتی هم کماکان بر قوت خود باقی است. اوباما گفته بنشینیم 20 سال با هم مذاکره کنیم در حالی تحریمها بر جای خود هست و همه هستهای ما هم قفل است. -پس از گذشت این دوران در مدت نهایی هم میگویند ما باید بگویم ایران کجا غنیسازی داشته باشد و اجازه آن را هم ما بدهیم و ایران پروتکل الحاقی را هم بپذیرد. -اگر این تعهد است چرا مجلس آن را تصویب نکرده و اینها چرا تعهداتی فراتر از اختیاراتشان در قانون اساسی برای کشور پذیرفتهاند و کشور را نسبت به آن متعهد کرده اند. -جزئیات این قضیه هم برای خیلیها شفاف نیست و ضرورت شفافیت در جزئیات از اصول حقوقی کار است. مذاکره میتواند محرمانه باشد اما معاهده دیگر محرمانه نیست.