اخبار آرشیوی
مناظره با موضوع 'مبانی نظری حکومت دینی' در دانشگاه شیراز// ایازی: امام میفرمایند تشکیل حکومت بستگی به آرای اکثریت مسلمین دارد/ رهدار: امام در جمع نمایندگان مجلس میفرمایند اگر شما به عنوان نماینده ملت در برابر اسلام بایستید این پیرمرد یک تنه در برابرتان میایستد
به گزارش خبرنگار «نسیم»، مناظره علمی توسط انجمن فرهنگ و سیاست دانشگاه شیراز شب گذشته با حضور حجتالاسلام سیدمحمدعلی ایازی، عضو مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم و حجتالاسلام احمد رهدار، رئیس مؤسسه مطالعات و تحقیقات اسلامی فتوح اندیشه در سالن حکمت دانشگاه شیراز برگزار شد. مشروح این مناظره در ذیل میآید: *ایازی -امام قبل از گفتمان حکومت اسلامی، ولایت فقیه را در آثار خود مطرح کرده بود و فرمودند جمهوری را به همان معنا میگیرم که همه جا جمهوری هست. -طبق فرهنگ دینی مبنای دعوت به دین و دینداری حکمت و منطق است. -یک اصطلاح فقهی به نام ولایتفقیه یا حکومت اسلامی داریم و یک تعبیر مطرحشده در قانون اساسی که حاکمیت مطلقه به جهان و انسان حق خداست و انسان را به سرنوشت خویش حاکم کرده و هیچ کس نمیتواند این حق را از او سلب کند. -مشروعیت یک حکومت به آرای مردم است و امام هم میفرمایند تشکیل حکومت بستگی به آرای اکثریت مسلمین دارد که در قانون اساسی هم از آن یاد شده است. -معیار حکومت جمهوری انتخابیبودن است یعنی فردی که قرار است مدیریت جامعه را عهدهدار شود باید براساس انتخاب با واسطه یا بدون واسطه مردم تعیین شود. البته منظور
از آزادی مردم، دخالت در احکام الهی نیست بلکه منظور دخالت در اموری است که به خود آنها مربوط است و حق دارند در مورد آن تصمیم بگیرند. -شرایط رهبر در کتب فقهی و قانون اساسی مولوی و تعبدی نیست یعنی آنچه فقها برداشت خود از آیات و روایات در مورد شرایط رهبر را بیان کردهاند. از نظر عقلی لازمه حکومت دانایی و آگاهی است و اگر در ادله ما به این شرایط اشاره شده، ارشاد به آن حکم عقلی است. -مبنای انتخاب و حکومت؛ اول ضرورت تشکیل حکومت و مدیریت جامعه است. هیچ عاقلی هرج و مرج و نداشتن حکومت را تجویز نمیکند و حتی یک حکومت غیر الهی و فاجر بهتر از نداشتن حکومت است. -دوم هم اصل ولایت هیچ کس بر کس دیگر است مگر اینکه خودش این ولایت را به کس دیگری واگذار کند و یا از ولایتهایی باشد که خدا در محدوده مقرر مثل پدر به فرزند تعیین کرده است. این یک اصل مسلم حقوقی در بین همه فقها است. -اینکه ما عالمان دین را منسوب کردیم آیا مشکل مدیریت جامعه را حل میکند با بحث این می شود که چه کسی مصداق باشد؟ آیا امام همه را حاکم قرار دادهاند یا یکی را؟ -اگر منظور از نسب عام ارشاد باشد که کسانی که عالم هستند حاکم شما باشند از میان 10 تن عالم یک نفر
چگونه انتخاب شود با این فرض که مردم در مورد کسانی که واجد شرایط هستند تلقیهای مختلفی دارند. -تنها روش جهانی این است که رأی اکثریت را مبنای مشروعیت بدانیم یعنی قانونیت پیدا میکند و احکام و فرامینش معتبر میشود. *رهدار: -شرایع الهی در طول هم قرار دارند و هرکدام نسبت به بعدی جنبه مقدم دارد و کاملترینشان اسلام است. -عقل حکم میکند شرایع به میزانی که نازل شده باید اجرا شود و ضامن اجرا داشته باشد که اگر مردمی به هر دلیل تن به احکام اسلام ندادند مجریان به آن اقتدا کنند. -شرایع الهی هرچه جلوتر آمدند پیچیدهتر شدند و نرمافزار اجرا و پاسداری از آن نیز پیچیدهتر شدهاند. اگرچه در شرایع اولیه بدون اقامه حکومت هم میشد بخشی از احکام را اجرا کرد؛ اما قطعا در اسلام اجرای شرایع بدون اقامه حکومت ممکن نیست. -از زمان ظهور اسلام تاکنون سه نظریه در باب نحوه اجراییکردن احکام دین مطرح شده است. -عنوان نظریه اول که قدیمی است "نظارت فقیه" است که نقش فقیه را نظارت بر حاکم جامعه میداند و اگر حاکم در اجرای احکام کوتاهی کرد فقیه باید به وی تذکر دهد و جلویش را بگیرد. وظیفه فقیه تلاش برای اقامه حکومت اسلامی نیست بلکه دیگران حکومت را
برپا می کنند و فقیه نظارت میکند اما اگر شرایط ایجاد شد؛ قائلان به نظریه نظارت فقیه عیبی نمیبینند که فقیه حاکم شود. -نظریه دوم وکالت فقیه است که از زمان امام هفتم مطرح شد و در زمان امام هادی(ع) تقریبا دارای یک شبکه شد. از الگوی وکالت فقیه در تاریخ فقاهت اسلام کم استفاده شده و فقط در قرون 8 و 9 هجری برای مقطعی محدود و منطقهای محود توسط شهید اول اقتباس شد. -الگوی وکالت فقیه پیاده نشد تا زمان ما که از طریق الهیات سیاسی غرب و به طور مشخص از طریق بحث قرارداد اجتماعی ترجمه و وارد جهان روشنفکران دینی و سپس حوزههای علمیه شد و رنگ دینی گرفت. چیزی که الآن با این نام مطرح است برآمده از الهیات سیاسی غرب است. -و نظریه سوم هم ولایت فقیه است که شاخص آن امام(ره) است که بر حسب آن فقیه موظف است و باید برای اقامه حکومت تلاش کند.. -اندیشه سیاسی با نظام سیاسی متفاوت است. اندیشه سیاسی در خلاء و ناظر بر شرایط مطلوب بسته میشود یعنی همان کار که امام در نجف کرد که خروجی آن کتاب ولایت فقیه است و در آن از مردم، احزاب، جمهوریت، مجلس و .. سخنی نمیآورد -بعد از انقلاب امام میخواهد به مثابه یک معمار نظریه ولایت فقیه را در زمین ایران
پیاده کند و به تبع یک سری محذورات مثل عدم رشد سیاسی مردم، عدم همراهی طیفی از فقها و .. چیزهایی مثل احزاب و .. وارد این نظریه کرد که اینها مربوط به نظام سیاسی امام است نه اندیشه سیاسی امام. -فقیه به نسب عام از جانب امام معصوم نسب شده و مردم به طرقی این جعل را کشف میکنند. -انتخاب حاکم تنها شرط مشروعی حاکم نیست باید شرایط دیگری هم باشد. فرض کنید فقیهی با همه شرایط رای مردم را گرفت اگر روزی به مردم بگوید بروید جنگ و مردم توجه نکنند آیا مردم اینجا معصیتکارند؟ آیا با این شیوه سنگ بر روی سنگ بند میشود؟ -اگر "إنی جعلتم حاکما" را ارشادی بگیریم به معنای این است که اگر از جانب مولا هم صادر نمیشد عقل بدان میرسید. علما و فقها از مجموعه روایات چنین برداشت کردهاند که زعامت جامعه در عصر غیبت با فقیه است. اگر روایات نبود عقل با چه ملاکی بین فقیه، فیلسوف، مفسر و .. تفاوت قائل میشد؟ اگر روایت ارشادی باشد یعنی عقل قادر به فهم آن مسئله است. تردید دارم که اگر روایات نبود عقل بین عالمان تفکیک میکرد و فقیه را انتخاب میکرد. -این جمله امام که میزان رای مردم است بد فهمیده شده و امام بعد از این جمله میفرمایند ملت اسلام را
میخواهد. بازرگان در کتابش میگوید: "من و خمینی اسلام و ایران را میخواستیم اما من اسلام را برای ایران میخواستم و امام ایران را برای اسلام میخواست." -امام سال 62 در جمع نمایندگان مجلس که منتخب مردمند میفرمایند اگر شما به عنوان نماینده ملت در برابر اسلام بایستید این پیرمرد یک تنه در برابرتان میایستد. -نظرم این نیست که امام جمهوری را قبول نداشت اما تفسیری که از ابزاری بودن جمهوری مطرح شد زیادی ناقص و غلط است. اختیاری بودن به معنای جایه جا کردن سریع نیست. -دین اجباری نیست اما اگر کسی اعلام مسلمانی کرد دیگر نمیتواند از احکامش سرباز زند. این که در اسلام گفته میشود دست دزد را قطع کنید و یا زناکار را شلاق بزنید و نمیشود مجری احکام بگوید من جبار نیستم و فقط ارشاد میکنم. دین اگر ضمانت اجرایی نداشته باشد ملعبه میشود. -اگر جامعهای به دلایلی بلوغ فکری لازم را نداشت حاکمان برای پیشبرد جامعه به سمت تعالی حتی از حربه زور هم میتوانند استفاده کنند. مثل بچهای که بلوغ ندارد و پدرش میخواهد درس به وی یاد دهد و ممانعت میکند و پدرش با زور این کار را میکند که نهایتا به شکوفایی تحصیلی وی منجر میشود. -تبل رسوایی
دموکراسی خیلی وقت است که به گوش جهانیان رسیده است. احمدینژاد هولوکاست را مطرح کرد و گفت اگر راست میگویید که آزادی بیان است اجازه دهید اساتید دانشگاهی هولوکاست را نقد کنند و در مورد آن فیلم ساخته شود. -دموکراسی در مبنا و روش و عمل تبل رسوائیش بلند شده است. دموکراسی بر بنیادهایی در حوزه معرفت استوار است که منطقا از تحقق بخشیدن به وعدههای دموکراسی برای بشر عاجزند.