اخبار آرشیوی
مجموعه اسناد و صورت مذاکرات محاکمه حسین شریعتمداری در دادگاه مطبوعات، تحت عنوان کتاب "متهم ردیف اول" منتشر شد/ این کتاب بهعنوان چهل و یکمین کتاب از سری کتابهای "نیمه پنهان" همزمان با نمایشگاه بین المللی کتاب منتشر شد و در جمع کتابهای پرفروش نمایشگاه قرار گرفت
به گزارش «نسیم» کتاب «متهم ردیف اول» در جمع پرفروش های نمایشگاه کتاب: مجموعه اسناد و صورت مذاکرات محاکمه حسین شریعتمداری در دادگاه مطبوعات منتشر شد. کتاب «متهم ردیف اول» به کوشش دفتر پژوهش های موسسه کیهان به عنوان جلد 41 از سری کتاب های نیمه پنهان که همزمان با نمایشگاه بین المللی کتاب تهران منتشر شد، در جمع کتابهای پرفروش نمایشگاه قرار دارد. این کتاب در 250 صفجه و با قیمت 8200 تومان منتشر شده است. همچنین کتاب های «ارتش سرس روشنفکران» نوشته پیام فضلی نژاد و «رازهای دهه 60» نوشته مرتضی صفار هرندی و «راز قطعنامه» نوشته کامران غضنفری از دیگر کتاب های سری «نیمه پنهان» است که در جمع پرفروش های نمایشگاه کتاب جای دارد. شرح سند: کیفرخواست دادسرای فرهنگ و رسانه علیه حسین شریعتمداری رای نهایی دادگاه مطبوعات مبنی بر برائت مدیرمسئول کیهان شرح عکس: مرحوم امیر حسین فردی (امیر ادبیات انقلاب اسلامی و مدیرمسئول وقت نشریه کیهان بچه ها) در کنار پیام فضلی نژاد (پژوهشگر ارشد موسسه کیهان) همراه حسین شریعتمداری در دادگاه مطبوعات. مرحوم فردی مقدمه کتاب متهم ردیف اول دادگاه حسین شریعتمداری را میتوان یکی از جنجالیترین و در عین...
حال استثناییترین محاکماتِ قضایی دهه 1380 دانست؛ دادگاهی که تحقیقات مقدماتی آن از تیرماه 1388 و همزمان با شروع فتنه سبز در دادسرای ویژه کارکنان دولت کلید خورد و 2 ماه بعد و در اوج روزهای فتنه، بخشی از پرونده روزنامه کیهان شامل 40 شکایت برای رسیدگی به 2 شعبه متفاوت دادگاه کیفری استان تهران ارجاع شد. درست در همین زمان، سران فتنه یعنی میرحسین موسوی و سیدمحمد خاتمی و مهدی کروبی نیز علیه مدیرمسئول کیهان به میدان آمدند و در حالی که به اغتشاشات خیابانی دامن میزدند، به جمع شاکیان شریعتمداری پیوستند! غیر از سران فتنه، دیگر شاکیان شریعتمداری طیفهای متفاوتی از مقامات دولتی مانند اسفندیار رحیممشایی (رئیسدفتر رئیسجمهور) تا کارگزاران فراری اپوزیسیون خارج از کشور مانند شیرین عبادی (برنده جایزه صلح نوبل) را در برمیگرفتند. عبادی در حالی که از ایران فرار کرده بود، 4 وکیل خود (نسرین ستوده، عبدالفتاح سلطانی، محمدعلی دادخواه و مهناز پراکند) را مامور شکایت از شریعتمداری کرد که بعدها هر 4 وکیل وی به اتهامات امنیتی و مشارکت در فتنه به زندان محکوم شدند و از میان آنها مهناز پراکند از ایران گریخت و به گروهک تروریستی منافقین در
اروپا پیوست. تیم وکلای عبادی در جلسه اول و دوم دادگاه کیهان 5 فقره شکایت جداگانه را از شریعتمداری طرح کردند و در هر یک او را به «توهین»، «نشر اکاذیب» و «افترا» متهم ساختند و در کنار آنها، تیم وکلای اسفندیار رحیممشایی نیز با طرح همین اتهامات خواهان مجازات مدیرمسئول کیهان شدند. دفاعیات شریعتمداری در جلسه اول دادگاه مطبوعات که روز 2 اسفند 1388 برگزار شد، تقریباً همه حاضران را حیرتزده کرد. گرچه بیش از نصفِ وقت جلسه به قرائت کیفرخواست و اعلام شکایت شاکیان گذشت، اما در همان زمان اندک مدیرمسئول کیهان از 3 شکایتِ انجمن غیرقانونی دفاع از حقوق زندانیان، شادی صدر و اسفندیار رحیم مشایی دفاع کرد و فرصت به دفاع از 5 شکایت شیرین عبادی و... نرسید. شریعتمداری برای رد این 3 شکایت طی 2 ساعت 22 سند ارائه کرد که اسناد «حمایت مالی آمریکا از گروهکِ عمادالدین باقی»، «همراهیِ انجمن غیرقانونی دفاع از حقوق زندانیان با گروهک تروریستی ریگی»، «ارتباط هوشنگ امیراحمدی و اسفندیار رحیممشایی» و «حمایت مالی بنیاد صهیونیستی هیفوس از شادی صدر» گوشهای از آنها بود. وکلای شاکیان ناگهان با کوهی از اسناد مواجه شدند و روند رسیدگی برخلاف میلشان
پیش میرفت. بیش از همه، وکلای عمادالدین باقی از افشای اطلاعاتِ تکاندهنده ارتباطات اعضاء انجمن انجمن غیرقانونی دفاع از حقوق زندانیان با بیگانگان در یک دادگاه علنی شوکه شده بودند و به بهانه اینکه دفاعیات شریعتمداری در چارچوب کیفرخواست نیست، با اعتراضات پیاپی کوشیدند تا روند دادگاه را به هم بزنند. این حربه کارگر نیفتاد؛ چون مدیرمسئول کیهان هربار در پاسخ به اعتراضات آنان اسناد جدیدتری را ارائه میداد. شاکیانی که در تبلیغات رسانهای خود علیالدوام روزنامه کیهان را دارای «حاشیه امن» و حسین شریعتمداری را برخوردار از «مصونیت قضایی» معرفی میکردند، اینبار و در جریان رسیدگی به پرونده، حمایت نامتعارفِ نماینده مدعیالعموم را نیز با خود داشتند. شفیعی (نماینده مدعیالعموم در این دادگاه) همان دادیار اظهارنظر دادسرای کارکنان دولت بود که شکایت عمادالدین باقی علیه حسین شریعتمداری را وارد دانست و از رئیس دادگاه کیفری تهران تقاضای «تعیین مجازات» برای مدیرمسئول کیهان را کرد! دادیار شفیعی در جلسه اول ادعا کرد که شریعتمداری هنگامی که برای تحقیقات مقدماتی در دادسرای کارکنان دولت حاضر شد، به بازپرس گفته بود که اسناد خود را فقط در
دادگاه ارائه خواهد کرد و به همین دلیل برای شکایت انجمن علیه شریعتمداری «کیفرخواست» صادر کرده است؛ در حالی که شفیعی جای دیگری مدعی شده بود مدیرمسئول کیهان در هیچ یک از مراحل بازپرسی حضور نیافته و اقدام به «جلب» وی نیز به نتیجه نرسیده است، چون مشخصاتی از وی در دست نیست! جلسه اول دادگاه به دلیل تقارن با اذان ظهر پایان یافت و قاضی مدیرخراسانی ادامه رسیدگی را به جلسه بعد موکول کرد. کمتر از دو ماه بعد، روز 29 فروردین 1389 دومین جلسه دادگاه کیهان به ریاست قاضی مدیرخراسانی برگزار شد. اینبار وکلای مدافع تصور میکردند که باید همه لوازم حقوقی و اصول آئین دادرسی را کنار بگذارند و جو دادگاه را صرفاً تحت تاثیر «عملیات روانی» خود قرار دهند. در فاصله برگزاری این جلسه، صالح نیکبخت به تیم وکلای عمادالدین باقی پیوست و از رئیس دادگاه خواست تا در ابتدای جلسه دوم مجدداً شکایت انجمن غیرقانونی دفاع از حقوق زندانیان را از مدیرمسئول کیهان طرح کند. قاضی مدیرخراسانی با این درخواست موافقت کرد، اما نیکبخت در طول یک ساعت فقط به تخریب شخصیت شریعتمداری پرداخت. رفتار و ادبیات غیرحرفهای او در طرح شکایت با تذکرات هیات منصفه و هیات قضایی
دادگاه روبرو شد و آنها اظهارات نیکبخت را «توهین» به قصد تخریب شخصیت متهم دانستند. با این همه، صالح نیکبخت (وکیل عمادالدین باقی) دست از ناسزاگویی نکشید و با ادبیات غیرمتعارف، همچنان به تخریب ادامه میداد و میگفت شریعتمداری بیسواد و هتاک است، ولی همه ما از فرهیختهترین اقشار جامعه هستیم! شروع ملتهب جلسه دوم میتوانست کارِ مدیرمسئول کیهان را برای ارائه یک سلسله دفاعیات منسجم از 10 فقره شکایت سخت کند، اما شریعتمداری در مقابل 1 ساعت برخورد تخریب آمیز، کمتر از 1 دقیقه به نیکبخت پاسخ داد و صرفاً گفت «فحاشیهای ایشان مساله جدید و مهمی نیست؛ همه این فحاشیها قبلاً در رادیو اسرائیل و رادیو فردا علیه من منتشر شده است.» شریعتمداری نمیخواست که حاشیه بر متن غلبه کند و فضای استدالالی دفاعیات از شکل حقوقی خود خارج شود. برای همین 3 سند جدید درباره «ارتباط انجمن غیرقانونی دفاع از حقوق زندانیان با بنیاد صهیونیستی وودرو ویلسون» و «دریافت پول توسط عمادالدین باقی از وزارت خارجه آمریکا» را به دادگاه ارائه داد و ارائه همین اسناد، ناگهان داد وکلای مدافع شیرین عبادی را درآورد؛ سندی که حکایت از دریافت بودجه 15 هزار یورویی توسط
باقی از دولت آمریکا داشت و از عبادی نیز به عنوان یکی از دریافتکنندگان این بودجه اختصاصی یاد کرده بود. ارائه این سند، اعتراض نسرین ستوده (وکیل شیرین عبادی) را برانگیخت. از نقطه نظر قضایی، ستوده دلیل موجهی برای اعتراض نداشت، چون حسین شریعتمداری در حال ارائه اسناد مورد درخواست شاکیان به دادگاه و هیات منصفه بود، اما وکیل شیرین عبادی در چند نوبت به بهانه اعتراض، دفاعیات مدیرمسئول کیهان را قطع کرد و وقتی که شریعتمداری در پاسخ به اعتراضات او زونکن اسناد و عکسهای مربوط به ارتباطاتِ شیرین عبادی (برنده جایزه صلح نوبل) با محافل صهیونیستی و سلطنتطلب را به دادگاه و هیات منصفه ارائه کرد، ستوده یک جمله بیشتر نداشت و آن اینکه بگوید: «ادبیات آقای شریعتمداری بسیار سخیف است و مجبور به ترک جلسه هستم!» این دومینبار بود که در کمتر از 2 ساعت، هیات منصفه برای رعایت نظم جلسه و شئونات دادرسی مجبور به دادن تذکر به شاکیان و وکلای آنان میشد. اعضاء هیات منصفه رفتار نسرین ستوده را خلاف شأن دادگاه مطبوعات و توهینآمیز تشخیص دادند و از دادگاه خواستند اجازه ندهد که «حقوق متهم» بیش از این ضایع شود. شریعتمداری در ادامه دفاعیات خود 10 سند
درباره شیرین عبادی شامل اسناد «ارتباط با بنیاد اشرف پهلوی در واشنگتن دی. سی»، اسناد «حمایت از همجنسبازی» و «تبلیغ برای لغو مجازات انحرافات جنسی»، «عکسهای عبادی در جلسات بهائیان و سلطنتطلبان در آمریکا»، اسناد «دریافت جایزه صلح نوبل با حمایت صهیونیستها» و... را به دادگاه ارائه کرد، اما مهناز پراکند دیگر وکیل عبادی - که 1 سال پس از برگزاری این دادگاه عضویت وی در گروهک تروریستی منافقین فاش شد- نمیتوانست اضطراب و نگرانی خود را از افشاگریهای شریعتمداری پنهان کند. پراکند آنقدر عصبی شده بود و با صدای بلند حرف میزد که حتی به رئیس دادگاه هم اجازه صحبت نمیداد! او مدام میگفت دفاعیات ربطی به «کیفرخواست» و «موضوع شکایت» ندارد و چرا اجازه میدهید که شریعتمداری این اسناد را ارائه کند! رئیس دادگاه در برابر این اعتراضات از مدیرمسئول کیهان خواست که همه اسناد خود را ارائه کند، اما در طول دفاعیات، هیچگاه اعتراضات پراکند قطع نشد و هربار که شریعتمداری سندی را فاش میکرد، او تذکر میداد که این اظهارات «توهین به خانم عبادی» و «خارج از موضوع» است. در هیاهوی این اعتراضاتِ پیاپی، حسین شریعتمداری در جلسه دوم دادرسی بیش از 40
سند از فعالیتهای ضدملی و ضددینی شیرین عبادی ارائه کرد و مجموع اسنادی که او طی 2 جلسه دادگاه کیهان در دفاعیات خود تقدیم دادگاه و هیات منصفه کرد، به بیش از 100 فقره رسید. سرانجام اعضاء هیات منصفه ساعت یک بعد از ظهر 29 فروردین 1389 برای شور و اعلام رای نهایی به اتاق جلسات شعبه 76 دادگاه کیفری استان تهران رفتند و پس از 4 ساعت بحث و تبادل نظر، مدیرمسئول کیهان را از کلیه اتهامات تبرئه کردند. *** حسین شریعتمداری متهم ردیف اول دادگاه کیهان که در روزهای اوج فتنه با شکایت فتنهگران محاکمه و سرانجام تبرئه شد، از معدود شخصیتهای سیاسی است که پیش از حوادث انتخابات ریاستجمهوری 1388 پروژه آشوبگران را پیشبینی کرد و در یکی از معروفترین سرمقالههای خود نوشت: «تقلب، رمز آشوب». درست در همان روزهایی که شریعتمداری پیشبینی تلخ خود درباره فتنه را تحقق یافته میدید و روزنامه کیهان در خط مقدمِ 8 ماه نبرد مقدس علیه فتنهگران بود، او باید برای دفاع از شکایات همین فتنهگران به دادسرای کارکنان دولت میرفت. با این همه، آنچه از دفاعیات حسین شریعتمداری در دادگاه مطبوعات به جای ماند، آمیزهای از استنادات حقوقی، استدلالهای منطقی،
تبارشناسی تاریخی و اصول سیاسیِ بنیادینی است که مطالعه آن دید «دشمنشناسی» مخاطب را وسعت میدهد و حتی سبک کارآمدی را در «بحث با مخالفان» ارائه میکند. رویکرد و روش دشمنشناسیِ شریعتمداری که امروزه در رسانههای بینالمللی آن را در صدر توجه و تهاجم قرار داده، نه تنها حاصل 20 سال حضور شریعتمداری در مسند مدیریت موسسه کیهان است، بلکه برآیند 40 سال تجربه سیاسی او به شمار میرود. در طول 4 دهه، حسین شریعتمداری با گروهکهای التقاطی و ضدانقلاب مبارزه نفسگیر و بیوقفهای داشته است. او دهه 1350 هنگامی که دانشجوی میکروبیولوژی دانشکده پزشکی بود، توسط ساواک دستگیر شد و سالهای منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی را در زندان شاه به سربرد. از همان زمان، شریعتمداری نقد ایدئولوژیهای التقاطی، از جمله مبانی فکریِ سازمان مجاهدین خلق (گروهک تروریستی منافقین) را آغاز کرد و علیه آنان هشدار داد، اما نقش موثر وی پس از پیروزی انقلاب اسلامی حوزههای متنوع و اثرگذاری را در برمیگیرد. شریعتمداری که با تاسیس سپاه پاسداران در کادر شورای مرکزی دفتر سیاسی سپاه جای گرفت، به پژوهش پیرامون ماهیتِ ایدئولوژیک جریانهای فعال در صحنه سیاسی ایران پرداخت.
کتابهای جنبش مسلمانان مبارز (نقد گروه حبیبالله پیمان) و... حاصل برخی کوششهای او در این دوره است. از سالهای نخست دهه 1360 شریعتمداری ابتدا در نشریه داخلی رویدادها (ویژه فرماندهان سپاه پاسداران و مسئولان ارشد نظام) و سپس در نشریه رویدادها و تحلیل (ویژه اعضاء سپاه پاسداران) مینوشت. پژوهشهای سیاسی شریعتمداری مانند سلسله مقالات نیزهداران معاویه (جریانشناسی نهضت آزادی ایران)، بررسی کارنامه و عملکرد انجمن حجتیه که دهه 1360 در نشریه رویدادها و تحلیل به چاپ میرسید، سبک جدیدی داشت و مخاطبان بسیاری را یافت. نفوذ این سبک در میان انبوهی از مخاطبان حامی انقلاب اسلامی، هم مرهون مجاهدتهای شریعتمداری بود، هم به جوهر ژورنالیستیِ قلم او بازمیگشت و هم ذوق ادبی و شاعرانه و مطایبهآمیزش بر استحکام نوشتههایش میافزود، اما آنچه آثار او را برجستهتر میکرد، اتکاء شریعتمداری به دکترین اسلام ناب محمدی(ص) بود که از سوی امام خمینی(ره) پرچمداری میشد. این رویکرد را در تمام پژوهشها و کتابها و مقالات شریعتمداری میتوان به وضوح دید؛ چه اینکه وقتی به تبارشناسی انجمن حجتیه یا نهضت آزادی میپرداخت، تحلیلهایش را به زاویه نگاه و
آراء امام راحل مستند میکرد و زمانی که برای سخنرانی پیرامون «ولایت فقیه» نیز به اروپا میرفت، فلسفة سیاسی اسلام ناب را معیار و ملاکِ تبیینها و تحلیلهایش برای دانشجویان ایرانی قرار میداد که حاصل آن انتشار کتاب ولایت فقیه: خط حاکم بر سپاه بود. همین ویژگیها از حسین شریعتمداری شخصیتی ساخت که در میانسالی طرفِ مناظره با احسان طبری غول مارکسیسمِ خاورمیانه و تئوریسین برجسته حزب توده ایران - که شهرت جهانی داشت- قرار گرفت. مباحثات شریعتمداری و برخی از دوستانش با احسان طبری یکی از جذابترین رویدادهایی است که گرچه بیشتر ماهیتِ فلسفی دارد، اما آثار سیاسی پایداری را بر جامعه ایران باقی گذاشت و منجر به تجدیدنظر ایدئولوژیک در بالاترین سطح کادر رهبری حزب توده ایران شد. آنان، روزها و ساعات بسیاری را در یک منزل مسکونی روبهروی هم مینشستند و درباره مبانی و عقاید اسلامی، به نحو روشمند، بحث میکردند. این گفتگوها که زمینههای اعتقادی بسیاری را شامل میشد، پس از چندین دور مباحثه، بیاعتباری فلسفه مارکسیستی را نشان داد و سرانجام احسان طبری را به تأمل و تجدیدنظر در عقاید مارکسیستیاش رهنمون ساخت. از پایان دهه 1360 شریعتمداری
برای روزنامه کیهان و هفتهنامه کیهان هوایی مینوشت و سلسله مقالات او درباره سازمان عفو بینالملل با عنوان «شلیک با تفنگهای بدون فشنگ» پاسخ مستندی به تبلیغات ضدایرانی محافل غربی بود که به صورت کتاب در آمد و به زبانهای مختلف ترجمه شد. در همین زمان، آرایش سیاسی کشور دستخوش تغییر شد و با استقرار دولت هاشمی رفسنجانی، جرقههای تولد حزب کارگزاران سازندگی نیز زده شد. یکی از اولین اقدامات این حزب در صحنه مطبوعات کشور انتشار روزنامه همشهری و دعوت غلامحسین کرباسچی از چهرههای نزدیک به عبدالکریم سروش (مانند احمد ستاری، ماشاالله شمسالواعظین و رضا تهرانی) برای همکاری با روزنامه همشهری بود. حضرت آیتالله خامنهای رهبر معظم انقلاب در سال 1371 به حسین شریعتمداری ماموریت دادند تا به «تحلیل محتوا» و بررسیِ سرمقالههای 10 شماره از روزنامه همشهری (ارگان شهرداری تهران) بپردازد. شریعتمداری تحلیلی را در 11 صفحه دستنویس به محضر مبارک حضرت آقا ارائه کرد و رهبر معظم انقلاب پس از مطالعه آن در یادداشتی خطاب به حجتالاسلام والمسلمین حجازی مرقوم فرمودند: این تحلیل، بسیار خوب، تیزبینانه و دقیقاً منطبق بر همان برداشتی است که من از
مطالعة آن چند شماره داشتم. البته آنچه من مجملاً درک میکردم، در این نوشته به روشنی تبیین و برای آن اتخاذ شواهد شده است. به ایشان ]حسین شریعتمداری[ بگویید این نوشته را ویرایش لفظی اگر میخواهند بکنند، شاید لازم باشد در زمانی نزدیک به نحوی انتشار یابد. سعید حجاریان معتقد است که حسین شریعتمداری در ماجرای استعفای سیدمحمد خاتمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در خرداد 1371 نقش اصلی را بازی کرد. شریعتمداری در این سال یکی از اعضاء کمیسیون ویژه بررسی «تهاجم فرهنگی» در شورای عالی امنیت ملی بود. او در جلسات محرمانهای که با حضور سیدمحمد خاتمی وزیر وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار میشد، هشدارهای مستندی را از پیامدها و تبعات شیوه مدیریت فرهنگی دولت و سیاستهای تکنوکراتهای دولت هاشمی داد. خیلی زود این جلسات عملاً به صحنه مباحثة دو جریان فکری در مدیریت فرهنگی کشور تبدیل شد. وزیر، هوادار «لیبرالیسم فرهنگی» بود و آن را اقتضاء سیاستهای تکنوکراتیک دولت در دیگر حوزهها میدانست. در برابرِ خاتمی، شریعتمداری خواهان اجرای «اصول» بود و به شدت با باج دادن به سکولارها و عملکرد فرهنگی دولت موسوم به کارگزاران سازندگی مخالفت میکرد.
چهرههای سرشناس دیگری نظیر آیتالله احمد جنتی، محمدجواد لاریجانی، احمد مسجدجامعی، علی لاریجانی و... هم در صحنة این مباحثات حضور داشتند و حسن روحانی در مقام دبیر شورای عالی امنیت ملی، مسئول برگزاری این جلسات ویژه بود که گزارشِ نتایج آن را به رهبری و رئیس جمهوری میداد. سرانجام خاتمی پس از اعتراضات گستردهای که به تریبون نماز جمعه نیز کشیده شد، روز 3 خرداد 1371 از سمتش استعفاء داد. سعید حجاریان میگوید خاتمی پس از خاتمة بحثی مفصل و پرالتهاب با حسین شریعتمداری گفت: مشکل آقایان من هستم. «تهاجم فرهنگی» امثال بندهایم و برای همین میروم استعفاء میدهم. سال 1372 رهبر معظم انقلاب طی حکمی حسین شریعتمداری را به سمتِ نماینده ولی فقیه و سرپرست موسسه کیهان منصوب کردند و از آن روز تاکنون، روزنامه کیهان در جبهههای گوناگونی علیه دشمنان انقلاب اسلامی، مافیای اقتصادی و افراد و جریانات انحرافی قد علم کرده است. پایبندی به اصول البته بدون هزینه هم نبوده است. در جامعهای مردمسالار که دولتهای متفاوتی از لحاظ بینش سیاسی و سبک مدیریتی روی کار میآیند، کار برای یک روزنامهنگار دشوار میشود، اما حسین شریعتمداری چه در دولت هاشمی
رفسنجانی، چه در دولت سیدمحمد خاتمی و چه در دولت محمود احمدینژاد جایگاه کیهان را فارغ از معادلات و تعاملات سیاسی با دولتمردان وقت ترسیم کرد و اینچنین اصل حرفهای «هویت مستقل» را در رسانههای انقلابی تثبیت کرد که امروز آن را به عنوان یک مشی و مرام سیاسی میشناسند. این «هویت مستقل» و خط مشی که مانند یک ذرهبین تحرکات سیاسی و اجتماعی و فرهنگی را رصد و درباره آنها به جامعه اطلاعرسانی میکند، البته شاکیان زیادی دارد و شکایتهای زیادی برمیانگیزد؛ چنانکه در دو دهه گذشته فعالان ضدانقلاب رتبه اول شکایتها علیه کیهان را به خود اختصاص دادهاند. مسئولان دولتی نیز اغلب در میان شاکیان کیهان رتبه بالایی را داشتهاند. برای نمونه، بهمن 1378 که شریعتمداری برای دفاع از 74 شکایت علیه روزنامه کیهان به دادگاه مطبوعات رفت، از یک سو دفتر تحکیم وحدت و مدیران روزنامههای زنجیرهای مانند حمیدرضا جلاییپور و لطیف صفری در صف شاکیان بودند و از سوی دیگر، غلامحسین کرباسچی (شهردار وقت تهران) و استانداران مازندران و قزوین و... که شرح آن شکایات علیه شریعتمداری در کتاب یک سینه سخن (انتشارات کیهان، 1379) آمده است. 10 سال بعد، همین اتفاق باز
هم در دادگاه کیهان افتاد. در سویی، رئیسدفتر رئیسجمهور و معاون او ایستاده بود و در سوی دیگر نیز شاکیانی مانند شیرین عبادی، عمادالدین باقی، شادی صدر و...؛ مرور زمان نشان داد که بسیاری از پیشبینیها و اخبار مستند کیهان که شاکیان از انتشار عمومی آن برآشفته بودند، درست بوده است و این کتاب روایتگر بخشی از آنهاست. دفتر پژوهشهای موسسه کیهان خرسند است که علیرغم انرژی زیادی که تدوین و انتشار کتاب متهم ردیف اول میطلبید، سرانجام توانست متنی پیراسته و مستند همراه با منابع و ارجاعات اصیل را در اختیار مخاطبان قرار دهد. در تدوین این کتاب باید معیارهای زیادی مدنظر قرار میگرفت که وفاداری به صورت مذاکرات صوتی، تصویری و مکتوب جلسات محاکمة مدیرمسئول کیهان از مهمترین آنها بود. برای همین، ابتدا مطابقت و سپس ویراستاری فنی متن مذاکراتِ دادگاه که زمان آن بیش از 7 ساعت است، دقت و زمان بسیاری میطلبید تا نسخههای مختلف با یکدیگر مطابقت و تائید شوند. هرچند به اقتضای برگزاری یک دادگاه، فضای گفتگوها و مباحثات و مجادلات شاکی و متهم و وکلا گاهی به زبان عامیانه پهلو میزند، اما کوشیدیم نثر کتاب ضمن وفاداری به لحن اصلیِ مذاکرات، دارای
انسجام و استحکام باشد. از ابتدا، نظر دفتر پژوهشهای موسسه کیهان این بود که اسناد ارائه شده از سوی مدیرمسئول کیهان در دادگاه به صورت پانوشت در زیر متن بیاید و منابع و ارجاعات جامعی در اختیار خوانندگان قرار داده شود. به تدریج این رویکرد شکل گرفت که هر سند - غیر از آنکه منبع مورد استناد در دادگاه را شامل شود- به منابع متعدد و معتبر دیگری نیز ارجاع شود تا مخاطبان مجموعه غنیتری را از رویکرد «دشمنشناسیِ» کیهان در اختیار داشته باشند. با توجه به ماهیتِ قضایی این کتاب، غیر از ارجاعات مستند متنی، اسناد قضایی نیز دارای اهمیت ویژهای برای گردآورندگان آن بود، اما با توجه به گذشت 3 سال از برگزاری دادگاه کیهان دسترسی به آنها آسان به نظر نمیرسید و پیگیری از روابط عمومی قوه قضاییه نیز عملاً به نتیجهای نرسید. برای این کار، اسناد آرشیو اداره حقوقی موسسه کیهان بازبینی شد. از میان صدها برگ از پروندهها، اسناد مرتبط با این دادگاه گردآوری و به ترتیب تاریخ در بخش پایانی کتاب قرار گرفت تا سیر رسیدگی قضایی به پرونده روزنامه کیهان از ابتدا تا انتها پیش روی خوانندگان قرار گیرد. همچنین تلاش شد تا بیوگرافیهای بازیگران اصلی دادگاه
کیهان در این کتاب ارائه شود تا تصویر روشنی از همه طرفین دعوا شکل گیرد. دفتر پژوهشهای موسسه کیهان از مدتها پیش و در پاسخ به تقاضاهای مکرر مخاطبان خود قصد داشت تا مجموعه آثار حسین شریعتمداری را منتشر کند و کتاب متهم ردیف اول حاصل این کوشش است. انتشار مجموعه «یادداشت روز» مدیرمسئول روزنامه کیهان که عمر آن به 20 سال میرسد، با موضوعبندیهای «رجالشناسی»، «جریانشناسی سیاسی معاصر»، «پیشبینیهای تحققیافته» و... از دیگر کتابهایی است که انشاءالله به زودی در قالب مجموعه آثار حسین شریعتمداری منتشر خواهد شد