کمبود آرد و نان در سیستان و بلوچستان؛ حقیقت یا توهم؟
موضوع آرد و نان از گذشته تاکنون یکی از مسائل مهم و حاشیهساز در سیستان و بلوچستان بوده است/ سخن از کمبود آرد و نان در میان برخی از مردم شنیده میشود و نیاز به بررسی دارد
«نسیم» سیستان و بلوچستان- محمد فرتوت عنایت: موضوع آرد و نان از گذشته تاکنون یکی از مسائل مهم و حاشیهساز در سیستان و بلوچستان بوده است. زمانی قاچاق آرد به اندازه قاچاق سوخت در این استان سود داشت و در نتیجه تخلف در این زمینه زیاد بود؛ اما هدفمندی یارانهها برای این تجارت مخفی ترمزی شد که در پی آن بسیاری از نانواییهای استان کار خود را تعطیل کردند و رانت هم از این عرصه جمع شد. اما امروز دوباره سخن از کمبود آرد و نان در سطح استان بر سر زبانها افتاده است.
زمزمه خرید گندم تضمینی به قیمت هر کیلو 1050 تومان توسط جهاد کشاورزی، در اوایل کار دولت یازدهم موجب شد اما و اگرهایی در مورد آرد و نان در استان به وجود بیاید و این که نان گران میشود یا دوباره به آن سوبسید تعلق میگیرد؛ جای سوال داشت. همینها کافی بود تا از تابستان سال گذشته مشکل آرد و نان در سیستان و بلوچستان جدیتر از قبل شود و ارزش آرد از سوخت هم پیشی بگیرد.
گرانی آرد تا جایی ادامه داشت که رئیس شورای اسلامی سیستان و بلوچستان چندی قبل به گرانیها واکنش نشان داد و با تأکید بر این که مردم استان گرسنهاند و مشکلات آرد در جنوب استان جدی است؛ عنوان کرد: هیچ مسئولی در استان پاسخگوی این مشکل نیست. عبدالعزیز بلوچزهی همچنین سرانه آرد در حال توزیع 7.5 کیلوگرم استان برای هر نفر را نیز ناکافی عنوان کرده بود.
مدیرعامل شرکت غله و خدمات بازرگانی منطقه 11 کشور اما معتقد است هیچ کمبودی در زمینه تأمین آرد در استان وجود ندارد و هر قدر درخواست وجود داشته باشد؛ آرد در اختیار مردم قرار میگیرد. "غلامعلی کیخایی" ضمن تأکید بر این مسأله در گفتگو با «نسیم» افزود: ما تنها زمانی به دنبال حل مشکل کمبود آرد میرویم که از فرمانداریها، بازرسی صنعت و معدن و یا تلفن 124 در این زمینه گزارشی داشته باشیم.
منابع محلی اما در شهرستانهای سیب و سوران، مهرستان، سراوان، نیکشهر، خاش و ... از صفهای طولانی در نانواییها خبر میدهند. صفهایی که تنها در ساعاتی خاص ایجاد نمیشوند؛ بلکه در تمام طول روز وجود دارند. "غلامعلی کیخایی" در بخش دیگری از سخنانش از گفتههای رئیس شورای اسلامی استان انتقاد دارد و این سخنان را خلاف واقع و به عبارتی نظرهای شخصی میداند.
برای روشنتر شدن این موضوع خبرنگار «نسیم» با مدیرعامل شرکت غله و خدمات بازرگانی منطقه 11 کشور به گفتگو پرداخته است. متن کامل این گفتگو به شرح زیر است:
«نسیم»: موضوع آرد و نان از گذشته تاکنون یکی از مسائل مهم و حاشیهساز در سیستان و بلوچستان بوده است. در گذشته مقدار قابل توجهی از سهمیه آرد استان قاچاق میشده یا برای خوارک دام مورد استفاده قرار میگرفته که این مسائل در سالهای نخست اجرای طرح هدفمندی یارانهها تا حدودی کنترل شد؛ ولی ظاهراً این مشکلات در حال حاضر نیز وجود دارد. گفته میشود در حال حاضر هر کیسه آرد 40 کیلوگرمی در جنوب استان با قیمت 60 هزار تومان به فروش میرسد یا این که برخی نانواییها سهمیه خود را پخت نمیکنند. برخی نمایندگان مردم نیز سهمیه فعلی توزیع آرد استان را ناکافی میدانند. مقدار دقیق سهمیه توزیع آرد در استان چقدر است و آیا شما این مقدار را کافی میدانید؟
مشکل کمبود آرد و گندم در استان ما وجود ندارد. کمبود باید توسط ارگانهای ناظر به ما اعلام شود. مردم به صورت شخصی نمیتوانند عنوان کنند که در این زمینه کمبود داریم. در حال حاضر نان در هر نانوایی در سطح استان آویزان است ولی مشتری ندارد؛ در چنین شرایطی چطور میتوان نتیجه گرفت که در این زمینه کمبود وجود دارد؟ تاکنون هیچ شکایتی در زمینه کمبود نان از طریق تلفن 124 دریافت نشده و این نشان میدهد که نان به اندازه کافی در استان موجود است. وقتی کمبود نان نداریم؛ یعنی ما آرد کافی در اختیار خبازان قرار میدهیم و کمبود تنها شایعه است.
«نسیم»: ولی رئیس شورای اسلامی سیستان و بلوچستان معتقد است که ما در استان هفت هزار تن کمبود آرد داریم؟
اعتقاد ایشان یک اعتقاد شخصی است. من سیستم غله را رصد میکنم و بر اساس اعلام دستگاههای ناظر، بازرسی صنعت و معدن و تلفن 124 اعلام میکنم که سیستمهای ناظر بازرسی امنیتی و فرمانداران گندم و آرد مورد نیاز را در اختیار نانواییها قرار میدهند. این که آقای بلوچزهی، رئیس شورای اسلامی سیستان و بلوچستان شرایط فعلی را مقایسه کنند با قبل از هدفمندی یارانهها که آرد قاچاق میشده؛ صحیح نیست. باید اعلام کنم که اکنون آرد در استان قاچاق نمیشود و بنابراین آرد توزیعی در استان کافی است. در سطح استان هر جا احساس شود که کمبود آرد وجود دارد؛ ما کمبود موجود را از طریق توزیع آرد توسط فرمانداران یا ارگانهایی نظیر سازمان تعاون جبران میکنیم و مشکلی در این زمینه وجود ندارد.
«نسیم»: در حال حاضر سرانه دقیق توزیع آرد در استان چقدر است؟
آرد به مقدار کافی
«نسیم»: این مقدار آرد کافی چقد است؟
هر قدر که درخواست کنند.
«نسیم»: پس این که گفته میشود سرانه آرد به ازای هر نفر در استان بین 7.5 تا 8 کیلوگرم است؛ درست نیست؟
درست نیست. در حال حاضر مقدار آردی که توسط فرمانداریها اعلام میشود بر اساس مقررات توزیع میشود و هر جا کمبودی احساس شود؛ به سرعت این کمبود با تزریق آرد جبران خواهد شد.
«نسیم»: با توجه به این گفته در حال حاضر شما چه مقدار آرد در سطح استان توزیع میکنید؟
فقط میتوانم بگویم که آرد کافی در حال توزیع است. شهرهای استان در این زمینه ناظر دارند و فرماندار و بخشدار و سازمان بازرسی صنعت و معدن در آنها نظارت میکنند. سهمیه آردی که توسط ما جابجا میشود کمیسیونی است و توسط فرماندار و مسئولان غله و اتحادیه خبازان شهرستانها مشخص میشود. همه این امور هم رصد میشود تا آرد به خارج از شبکه توزیع نرود.
بنابراین برخی افراد نظر شخصی خود را عنوان میکنند و ما زمانی دنبال کمبود میرویم که از فرمانداری یا بازرسی صنعت و معدن و تجارت و تلفن 124 به ما اعلام کمبود کنند. در این صورت ما به سرعت و پس از بازرسی کمبود آرد را جبران میکنیم. کمبود نان وجود ندارد ولی گاهی صفهایی در نانواییها تشکیل میشود. علت هم آن است که مردم در برخی ساعات بیشتر به نانواییها مراجعه میکنند.
«نسیم»: آیا این که گفته میشود در برخی روستایهای منطقه سیستان یک گرم آرد هم توزیع نمیشود و یا در روستاهای مناطق جنوبی استان سهمیه پیشبینی شده به طور کامل توزیع نمیشود درست است؟
در حال حاضر اکثر روستاهای منطقه سیستان نانوایی دارند و ما به خبازان آنها آرد میدهیم. آمارشان هم به تفکیک موجود است. حتماً نیازی به توزیع آرد خام در جایی احساس نمیشود کما این که اکنون در بین عشایر زابل آرد توزیع میکنند؛ اما در روستاهایی که خبازی دارند آرد میان مردم آن توزیع نمیشود.
«نسیم»: پیرامون این موضع با برخی از روستائیان شهرستان هیرمند در منطقه سیستان گفتگو کردهایم و مردم گلایه دارند که بسیاری از نانوایی پخت نمیکنند یا نان بیکیفیت عرضه میکنند. نظر شما در این باره چیست؟
این مشکلات بر میگردد به فرمانداری، بخشداری و دستگاههای ناظری که در مناطق مختلف حضور دارند. نماینده دولت و بازرسی هر شهرستان باید در این زمینه پاسخگو باشد. البته اگر همین نانوایی کم کیفیت را هم ببندند؛ مردم اعتراض میکنند که چرا بسته شده و ما نان نداریم. سیستم متولی هر شهرستان باید نظارت کند که نان مناسب پخته و توزیع شود.
«نسیم»: یکی از ویژگیهای مناطق روستایی این است که مردم برخی از مواد غذایی مصرفی روزانه زندگی خود از ماست و دوغ گرفته تا نان را در یک چرخه سنتی تولید میکنند. شهرهای جنوبی و شمالی استان چند سالی است که با خشکسالی شدید مواجه شدهاند و از طرفی هدفمندی یارانهها هم سیستم توزیع آرد را تغییر داده است. این که اکنون ما در این سیستم دست بردهایم و با تغییر طبیعت و ذائقه زندگی روستایی آنها را ناچار به خرید نان از نانوایی کردهایم؛ درست به نظر نمیرسد. آیا در این زمینه برنامهای برای اجرای سیستم توزیع سابق دارید؟
خیر؛ چنین موضوعی در دستور کار نیست چرا که با خواست روستاییان خبازیها ایجاد شدهاند. سنت مردم رو به ترقی و پیشرفت است. امروز دیگر کسی با هیزوم نان نمیپزد. بر اساس درخواست شورای اسلامی روستاها و بخشداریها خبازی ایجاد شده؛ پس تغییرات مردم به عقب باز نمیگردد.
«نسیم»: در مورد تخلفات گرانفروشی گفته میشود در حال حاضر هر کیسه آرد در برخی مناطق جنوب استان حدود 60 هزار تومان به فروش میرسد؛ شما این موضوع را تأیید میکنید؟ تا چه میزان از گرانفروشی در جنوب استان اطلاع دارید؟
بنده تأمین کننده آرد خبازیها هستم؛ این سوال باید از بازرسی صنعت و معدن پرسیده شود.
«نسیم»: اما شما هم بازرسهایی دارید که این مشکلات را رصد میکنند.
بله بازرس ما مربوط به خبازیها است و در مورد کیفیت نان، برخورد نانوا و توزیع نان مسئول است و در زمینه مشکلات سطح شهر مسئولیتی ندارد. در حال حاضر دولت هر کیلوگرم گندم را به صورت تضمینی 1050 تومان از کشاورز خریداری میکند. کشاورز آزاد است تا این گندم را آرد کند و بفروشد و در مورد نانواییها اگر تخلفی درباره توزیع خارج از شبکه باشد باید برخورد شود.