خطر کمآبی دشت اردبیل را با بحران مواجه کرده است
دشت اردبیل این روزها با بحران کمآبی مواجه شده و دلایل این امر عدم مصرف بهینه و مدیریت نامناسب آب در بخشهای مختلف به خصوص کشاورزی عنوان شده است/ کشاورزی سنتی دیگر جوابگو نیست
«نسیم»- اکبر رزمی: کشور ما با وجود داشتن منابع آب طبیعی در سالهای اخیر با برداشتهای غیرمجاز از چاههای زیرزمینی و احداث غیرمجاز این چاهها و صرفهجویی نکردن خانوارها در مبحث آب و اهمیت ندادن به این موضوع و حتی کاهش سرانهای بارشی در کشور و خشکسالیهای اخیر، هموطنان باید منتظر تابستانی با تنش کم آبی باشند.
این روزها هشدارها درباره بیآبی و کمآبی در کشور جدیتر شده است و مقامات وزارت نیرو میگویند وضعیت بیآبی و افت شدید ذخیره سدها در بسیاری از مناطق جدی است و به این ترتیب بدون همکاری مردم برای کاهش مصرف آب، امکان عبور از فصل گرما وجود ندارد، مسوولان بخش آب کشور میگویند سرانه مصرف شهروندان ایرانی در بخش آب از متوسط جهانی بالاتر است و این مساله باعث میشود تا منابع آبی بیشتری تولید و عرضه شود .
بحران کمآبی در استان اردبیل یکی از مشکلاتی است که بخش کشاورزی در حال حاضر با آن روبهرو است که این امر در کنار افزایش جمعیت و لزوم تأمین امنیت غذایی، کشاورزان را بر آن خواهد داشت تا از آبیاری سنتی فاصله بگیرند و به آبیاری مدرن روی آورند، اما برداشتهای بیرویه در این منطقه همچنان وجود دارد و نیازمند چارهاندیشی اساسی است .
یکی از اهداف مهم جهاد کشاورزی در بخش آب و خاک استفاده بهینه از منابع آب سطحی و زیرزمینی است، تا با بهینهسازی مصرف آب موجب افزایش راندمان آبیاری، بالا رفتن سطح زیرکشت و در نتیجه افزایش میزان اشتغال در بخش کشاورزی شوند .
داودد نجفیان، مدیرعامل آب منطقهای استان اردبیل گفت: دشت اردبیل امسال با 10 درصد کاهش بارندگی و 30 درصد روانآبها مواجه شده است و 65 درصد آب در بخش کشاورزی به دلیل سنتی بودن به هدر میرود و آینده بخش کشاورزی استان را با مشکلات جدی مواجه میکند.
وی با یادآوری اینکه امسال ذخیره آب در اردبیل 35 درصد کاهش داشته است، گفت: منابع آبی شمال استان 40 درصد کاهش را نشان میدهد که این امر به دلیل کاهش بارندگی و عدم مصرف بهینه اتفاق افتاده است و در صورت عدم صرفهجویی و کاهش 20 درصدی آب در استان، تابستان سخنی در موضوع آب برای اردبیل انتظار میرود. مصرف آب شرب در شمال استان 150 لیتر است و نسبت به میزان مصرف کشوری 70 لیتر بالاتر است اما مصرف آب در جنوب استان در حد میانگین کشوری و در شرایط عادی است.
شاهین پاک روح، معاون هماهنگی و پشتیبانی شرکت مهندسی آب و فاضلاب ایران نیز در سفر به اردبیل و در دیدار با استاندار اردبیل گفت: کشور با بحران کم آبی روبرو است و در ۳۰ سال گذشته کاهش بارندگیها بیسابقه بوده است .
معاون هماهنگی و پشتیبانی شرکت مهندسی آب و فاضلاب ایران در نشستی با استاندار اردبیل با اشاره به اینکه گذر از بحران آب در کشور در گرو همراهی و همکاری مردم در مدیریت مصرف است، گفت: کشور با بحران کم آبی روبرو است و در ۳۰ سال گذشته کاهش بارندگیها بیسابقه بوده است .
وی گفت: سال به سال بر این محدودیتها افزوده شده و امسال هم با مشکل جدی خشکسالی و کاهش شدید بارندگی مواجه هستیم . بحران کم آبی روستاها به دلیل خشک شدن منابع آب زیرزمینی و آبهای جاری بیشتر از شهرها است . برای جبران این مشکل امسال آبرسانی سیار و تکمیل مجتمعهای آبرسانی نیمهتمام را اولویت برنامهها قرار دادهایم .
مجید خدابخش، استاندار اردبیل هم در این نشست با اشاره به اینکه جلوگیری از هدررفت آب در این استان نیازمند مدیریت صحیح است، افزود: به دلیل خشکسالی در استان و برداشتهای بیرویه از سفرههای زیرزمینی با محدودیت منابع آبی مواجه هستیم که مدیریت مصرف و نهادینه کردن فرهنگ صرفهجویی میتواند در گذر از بحران کمآبی موجود در استان بسیار تاثیرگذار باشد .
وی اظهار کرد: نگاه به آب به عنوان کالایی در دسترس فراوان و ارزان باید تغییر کرده و این مایع حیاتی را کالایی پرارزش و کمیاب تلقی کنیم که مصرف مدبرانه آن باید سرلوحه کارها قرار بگیرد . مدیریت مصرف و صرفهجویی در آب فرصت خوبی است تا مشترکان در استان استفاده بهتر از آب را به عنوان یک فرهنگ در خانواده خود نهادینه کنند . برای تأمین آب مورد نیاز مردم استان باید همه دستگاههای مرتبط با مدیریت صحیح و برنامهریزی اصولی برای مقابله با هدررفت آب و استفاده بهتر از این مایع حیاتی همکاری جدی داشته باشند .
زاهد نوری، بخشدار ارشق در گفتگو با «نسیم» گفت: به دلیل نبود آب شرب و کشاورزی روند مهاجرت از این منطقه روند افزایشی داشته و منطقه در بحران بیآبی به سر میبرد اما هنوز سدهای معیشتی نیمهتمام و اجرایی نشده باقی مانده است.
در حال حاضر 245 چاه آب، 404 چشمه و 17 قنات در روستاهای استان وجود دارد که به صورت منابع آب زیرزمینی از آن استفاده میشود. منابع آب زیرزمینی استان نیز نسبت به سالهای گذشته کاهش شدیدی را داشته و آینده منابع زیرزمینی را در خطر جدی قرار داده است و استفاده نامناسب و سنتی آب در بخش کشاورزی این خطر را دوچندان کرده است.
اما برای خروج از این بحران استان اردبیل نیازمند عزم ملی و مدیریت جهادی مسئولان است که در بخش کشاورزی از روشهای نوین آبیاری به جای روشهای سنتی استفاده شود، عدیل سروی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان نیز در نشست خبری در پاسخ «نسیم» مبنی بر سیاستهای سازمان برای ترویج کشاورزی نوین اظهار داشت: دولت تسهیلات خاصی برای کشاورزان در این راستا در نظر گرفته است که 85 درصد تسهیلات مکانیزه آب توسط دولت به کشاورزان پرداخت و 15 درصد نیز از طریق وام اعطا میشود.
نجفیان، مدیرعامل آب منطقهای استان اردبیل نیز در نشست خبری با خبرنگاران اظهار داشت: با توجه به مرزی بودن برخی از شهرهای استان از اختصاص بودجه مرزی برای اتمام سدهای استان خبر میدهد و اتمام این پروژهها را گامی مهم برای حل بحران کمآبی در اردبیل میداند. این درحالی است که شایعههایی مبنی بر انتقال آب رود ارس به دریاچه ارومیه وجود دارد و دشت اردبیل با توجه به اینکه خود در بحران شدید کمآبی به سر میبرد، با این انتقال این بحران چه بسا برای استان بیش از پیش جلوهگر میشود.
نمایندگان و مسئولان استان با انتقال آب رود ارس به شدت مخالفند و انتقال آب آن را غیرمنطقی و ناشدنی میدانند. زنگ خطر بحران آب در اردبیل به صدا درآمده و روز به روز این امر روشنتر میشود. مهمترین راهکار مقابله با این بحران از نظر مردم و مسئولان و متخصصان مصرف بهینه، روی آوردن به کشاورزی صنعتی، مدیریت بهینه و کاهش مصرف آب است که باید هر چه زودتر این معیارها عملی شده تا دشت اردبیل رونق دوبارهای برای کشاورزی و معاش مردم بگیرد.