نوبری: آمریکا نمیخواهد مذاکرات هستهای با شکست مواجه شود
این کارشناس سیاست خارجی در گفتگو با «نسیم» با بیان اینکه آمریکا به شدت نیازمند همکاری ایران در بعد جهانی و منطقهای است، گفت: تنها صحنهای که هنوز آمریکاییها در آن شکست نخوردهاند، مناقشه هستهای با ایران است
ناصر نوبری، کارشناس مسائل سیاست خارجی و سفیر سابق ایران در شوروی در گفتگو با «نسیم» اظهار داشت: آمریکایی که مدعی رهبری و ابرقدرتی جهان هستند امروز در تمام زمینهها شکست خوردهاند و به شدت نیازمند توافق هستهای با ایران است.
این دیپلمات ایرانی ادامه داد: آمریکا بعد از چندین سال سرمایهگذاری در افغانستان در حالی که هنوز پای خود را بیرون نکشیده، شاهد اوضاع به هم ریخته در آنجا است، حال تصور کنید در صورتی که از آنجا خارج شود اوضاع به چه شکلی خواهد شد؟ همچنین در حالی که آمریکایی ها در موضوع انتخابات و خیلی از مسائل ادعا میکردند که توانستهاند در افغانستان موفق شوند اوضاع کاملا برعکس شده و افغانستان در این موضوعات دچار بیثباتی است؛ درمجموع یکی از موارد بسیار مهمی که آمریکاییها نیاز به ایران دارند، نقش ایران در افغانستان برای حل بحران در این کشور است.
نوبری افزود: اگر در موضوع عراق نیز نگریسته شود شاهد خواهید بود که وضعیت این کشور از افغانستان پیچیدهتر و مهمتر است؛ هرچند آمریکایی ها در این کشور نیز چندین سال سرمایهگذاری و تلاش کردند و تعداد زیادی از جوانهای خود را به کشتن دادند اما شاهدیم همان اتفاقی که در افغانستان روی داد در عراق نیز در حال اتفاق است و وضعیت در این کشور بسیار بدتر از زمان ورود آمریکاییها به عراق است؛ در موضوع عراق نیز آمریکا به شکل جدی نیازمند نقش و امکانات ایران به ویژه برای بازگرداندن ثبات به این کشور است، که این موضوع نیز اثبات کننده نیاز آمریکا به ایران است.
این کارشناس مسائل بین الملل در ادامه به تحولات اخیر سوریه اشاره کرد و گفت: اکنون سیستمها غربی و جهانی در سوریه دچار پشیمانی شدهاند و برای آنها محرز شده که سیاستهای آنها غلط بوده و به همین دلیل در حال چرخش سیاستهای خود هستند؛ برای آنها ثابت شده که نقش ایران در سوریه، نقش ثبات دهنده است و به همین دلیل این آمریکاییها هستند که به همکاری ایران دراین مورد نیازمند هستند.
وی با بیان اینکه آمریکا در سایر مناطق مانند لبنان و فلسطین نیز نیازمند همکاری ایران است ادامه داد: بحران کنونی در فلسطین کاملا نشان دهنده این است که آمریکاییها در تلاش و سرمایهگذاری خود نسبت به ایجاد ثبات برای اسرائیل شکست خوردهاند و اوضاع بسیار بدتر و وخیمتر از قبل شده است و اکنون افتضاحی به بار آمده که عملا آنها در حال حمایت از سیستم آدم کشی به نام اسرائیل هستند که در حال کشتن تعداد زیادی از مردم بیگناه، کودکان و زنان است.
نوبری آمریکا را برای ایجاد ثبات در سرتاسر منطقه نیازمند ایران دانست و گفت: اگر از منطقه نیز فراتر رویم شاهد شکست آمریکا در سطح جهان هستیم، مثلا اگر در اروپا به ماجرای اوکراین بنگیرم شاهد خواهیم بود که آمریکاییها در این بحران کاملا شکست خوردهاند و آنها کشوری را که با جهتگیری به نفع غرب و آمریکاییها حرکتی را شروع کرده بود عملا به تجزیه رساندهاند و اکنون اوکراین یکی از مهمترین نقاط استراتژیک خود به نام کریمه را از دست داده و روسیه توانست این منطقه را ببلعد و آمریکاییها نه تنها نتوانستند در برابر موضوع تجزیه کریمه از اوکراین کاری انجام دهند بلکه حتی اکنون شاهدیم این ناآرامی ها به شرق اوکراین نیز سرایت کرده است.
وی با بیان اینکه امروز به هریک از نقاط جهان که نگریسته شود عملا آمریکاییها یا در حال عقبنشینی هستند و یا مفتضحانه شکستخورده و برگشتهاند، تصریح کرد: در این شرایط آمریکا بسیار نیازمند است که حداقل در یک صحنه و مسئله خارجی موفقت خود را نشان دهد و تنها صحنهای که هنوز برای آمریکاییها باقی مانده مسئله و مناقشه هستهای با ایران است.
این کارشناس بینالملل اظهار داشت: نگاه به وضعیت جهان نشان میدهد که آمریکا به طور جدی و استراتژیک هم به لحاظ هژمونی جهانی به عنوان ابرقدرتی که قدرت را بر باد رفته میبیند، به شدت نیازمند همکاری ایران در بعد جهانی و منطقهای است و به همین دلیل باید تنش جدی خود با ایران را که در شرایط فعلی عامل اصلی آن مسئله هستهای است برطرف کند تا بتواند از همکاری ما در دیگر مسائل استفاده کند.
نوبری با اشاره به موضوع نیاز آمریکا به ایران در حوزه اقتصادی نیز گفت: پرونده اقتصادی ایران چیزی نزدیک به 200 میلیارد دلار ارزش اقتصادی برای آمریکا دارد و این 200 میلیارد در شرایطی که نه تنها آمریکاییها بلکه اروپاییها نیز دچار مشکلات متعدد اقتصادی در داخل کشور خود هستند، حجم بسیار، بسیار مهم و کلانی است که عملا آمریکاییها با سیاستهای غلط خود به کشورهای غربی تحمیل کرده و با تحریم عملا خود را از بازار ایران محروم کردهاند.
غربیها خود را از امکانات پرسود ایران محروم کرده و آن را به سمت کشورهای آسیایی سوق دادهاند
وی افزود: این کشورها خود را از مجموعهای از امکانات پرسود مانند شرکتها و اقتصاد ایران محروم کردهاند و این امکان را به سمت کشورهای آسیایی از جمله چین، ژاپن، کره و روسیه سوق دادهاند؛ ما در حال انجام زندگی خود هستیم و اگر از اروپا یا آمریکا خرید نمیکنیم به جای آنها چین و کره را جایگزین کردهایم و اگر مثلا در اتومبیل غربی تحریم شدهایم به جای آن اتومبیل کرهای در ایران زیاد میشود؛ سوال اینجاست که چه کسی در تحریم ایران ضرر کرده است؟ ما که در نهایت ماشین را سوار میشویم، حال این ماشین میتواند کرهای یا آمریکایی باشد، این آمریکاییها هستند که از تحریم ما ضرر کردهاند.
این کارشناس مسائل بینالملل اظهار داشت: غربیها هم به لحاظ استراتژیک و هم به لحاظ بحرانهای اقتصادی که اکنون در حال دست و پنجه نرم کردن با آن می باشند، بسیار نیازمند به نتیجه رساندن برنامه هستهای ایران هستند تا آقای اوباما و تیم وی بتواند یک مورد جهانی را به عنوان موضوع موفق در کارنامه خود نشان دهد، این در حالی است که در طرف مقابل ایران، به یاری خداوند توانسته در همه زمینهها در سیاست خارجی خود عموما توفیق به دست آورد و نقش تعیین کننده خود را به اثبات برساند.
سفیر سابق ایران در شوروی، موضوع سوریه را یکی از موارد اثبات کننده نقش ایران در تحولات منطقه عنوان کرد و گفت: هرچند طرفهای غربی به مدت 3 سال میگفتند اسد باید برود، ایران بر ماندن او اصرار داشت و در نهایت نیز این ایران بود که پیروز شد و آقای اسد با یک انتخابات کاملا چشمگیری که همه به آن اقرار دارند برای هفت سال دیگر تثبیت شد.
وی ادامه داد: اوباما درصدد است توافق هسته ای با ایران را به عنوان یک نقطه موفقیت و پیروزی در صحنه جهانی را به مردم کشورش و همچنین رقبای انتخاباتی خود نشان دهند چراکه موضوع هستهای به طور قطع توسط رقبای جمهوریخواه اوباما در انتخابات پیشرو برای کنگره به عنوان یک نقطه ضعف تیم وی به رخ خواهد کشیده شد که این دلیل دیگری بر نیاز دولت آمریکا به توافق با ایران است.
نوبری با اشاره به سفر اخیر جان کری وزیر امور خارجه آمریکا به وین و حضور چند روزه در مذاکرات وین 6 اضافه کرد: آقای کری زمانی از افغانستان وارد وین برای بررسی مذاکرات شد که برنامه بعدی وی سفر به خاورمیانه و قاهره برای بررسی موضوع جنگ فلسطین و اسرائیل بود اما وی برنامه دیگر خود را کنسل کرد و سریعا برای دادن گزارش به واشنگتن بازگشت که این خود نشان از حساسیت موضوع هستهای ایران برای تیم سیاست خارجی آقای اوباما دارد.
وی با بیان اینکه کری میداند از سفر به قاهره و منطقه خاورمیانه چیزی گیرشان نمیآید، تصریح کرد: تنها چیزی که آمریکایی ها میتوانند بر روی آن سرمایهگذاری کرده و به عنوان برگ برنده از آن استفاده کنند همین پرونده هستهای ایران است.
این کارشناس مسائل بین الملل در ادامه گفت: به تیم مذاکره کننده ایران توصیه میکنم که با دل قرص و محکم و در چارچوب مواضع رسمی کشور که توسط مقام معظم رهبری تعیین شده در برابر غرب ایستادگی کنند و مطمئن باشند که انشاالله توفیق کامل حاصل خواهد شد.
آمریکاییها میخواهند مطالبه ما از آنها را به یک موضوع پیچیده و دراز مدت تبدیل کنند
نوبری ادعای آمریکایی ها مبنی بر عدم توانایی در لغو یکجای تحریمهاص ضد ایرانی را "ترفند" و "حیلهگری" آنها دانست و افزود: آمریکاییها میخواهند طبق معمول آن اقدامات که برعهده ماست را فوری مطالبه کرده و آن چیزی که مطالبه ما از آنهاست را به یک موضوعی پیچیده و دراز مدت تبدیل کنند تا عملا بتوانند با این وسیله ما را بازی دهند.
وی با اشاره به اینکه ایران تعهدات خود را در همان 6 ماهه اول براساس گام ابتدایی انجام داده است گفت: در موعد گام دوم که نوبت به آمریکایی ها میرسد ما شاهدیم که تعهدات هم دراز مدت بوده و هم اینکه آنها میخواهند در موضوع تحریمها ما را بازی دهند.
نوبری افزود: این صحبتها در مورد موضوع عدم توانایی در لغو تحریمها درحالی اتفاق میافتد که این موضوعات حرفهای بیربط آمریکاییهاست و اولا از آنجایی که اجرای تحریمها به دست رئیسجمهور و دولت آمریکا بوده، وی میتواند مرتبا این اجرا را مثلا به طور مداوم برای مدت 6 ماه به تاخیر بیاندازد و ثانیا با توجه به اینکه کلا تحریمی که آمریکاییها خارج از شورای امنیت انجام دادهاند، غیرقانونی است، لازم است تحریمهای غیرقانونی به سرعت لغو شود؛ موضوع سوم نیز این است که تاکنون هیأت حاکمه آمریکا مجموعهای از کارها را در مذاکرات هستهای انجام داده و بعد از این نیز همین هیأت حاکمه باید از آن پشتیبانی کند و هر چیزی که توافق شده را به سرعت، هرمقداری که در اختیار دولت است توسط دولت و هرمقداری هم که در اختیار کنگره است توسط کنگره در مورد لغو تحریمها صورت دهد.
اگر اراده آمریکا بر اجرای توافقات است، این اراده میتواند به شکل فوری در مجلس و دولت آمریکا اتفاق افتد
وی ادامه داد: اگر اراده در آمریکا بر این است که توافقات حاصله اجرا شود، این اراده میتواند به شکل فوری در مجلس و دولت آمریکا اتفاق افتد اما اگر اراده بر این نیست و آنها به دنبال بازی دادن ایران هستند و میخواهند این موضوع را وارد فرآیند بروکراسی کشور کنند، این دقیقا همان کاری است که ما میتوانیم در مجلس شورای اسلامی در موضوع پروتکل الحاقی انجام دهیم و بگوئیم این موضوع پروسهای دراز مدت است و معلوم نیست که چگونه شود.
این کارشناس بینالملل در ادامه گفت: هرکسی که مدتی دولتداری کرده باشد متوجه میشود که اگر قرار باشد موضوعی به سرعت انجام گیرد، می توان آن را در مجلس و دولت سریع انجام داد اما اگر کسی بخواهد آن را در کش و قوس بروکراسی بیندازد میتواند انواع و اقسام بازیها را در مورد آن انجام دهد و این موضوعی است که آمریکاییها به دنبال آن هستند.
وی افزود: باید از آمریکاییها سوال شود که آیا دولت و کنگره این کشور به دنبال برداشتن تحریمها هستند یا خیر؟ اگر آنها موافق برداشت تحریمها هستند باید سریع این کار را انجام دهند و اگر نیستند پس به دنبال اذیت کردن ایران هستند وگرنه یک نشست و برخواست میتواند همه این موارد را لغو کند؛ در مجموع همه این مسائل مطرح شده ترفند آمریکاییهاست و هیأت ایرانی به هیچ وجه نباید زیربار چنین مسائلی برود و به همین دلیل لازم است همانگونه که از اول توافق شده بود همه تحریم ها فورا و به شکل یک جا برداشته شود.
تمدید مذاکرات به نفع آمریکایی ها است
سفیر سابق ایران در شوروی در خصوص موضوع تمدید زمان مذاکرات هستهای تاکید کرد: آمریکاییها متخصص فعالسازی اهرم های ما برعلیه خود ما هستند؛ این به این معناست که هرچند آنها نیازمند توافق و تمدید مذاکرات هستند درصدد برعکس جلوه دادن نیاز خود با یک پروپاگاندای رسانه ای هستند و میخواهند اینگونه جلوه دهند که اگر قرار است مذاکرات تمدید نیز شود این به دلیل نیاز ایرانیهاست؛ تیم مذاکره کننده ایران باید توجه کند که این آمریکایی ها هستند که نیازمند تمدید مذاکرات بوده و تمدید آن عملا به نفع آنها میباشد.
نوبری افزود: ما براساس توافق ژنو آن کاری را که باید انجام میدادیم را انجام دادهایم و اکنون نوبت آمریکاهاست که به تعهدات خود عمل کرده تحریم ها را از روی ایران بردارند؛ در این شرایط با تمدید مذاکرات، زمان به نفع آمریکایی ها استفاده شد؛ هیأت ایرانی باید اولا توجه کنند که موضوع تمدید مذاکرات ترفند آمریکاییها برای استفاده از اهرم ما در مذاکرات است که میتوان بر روی آن مانور داد، ثانیا لازم است تیم مذاکره کننده ایرانی به شکل جدی به آمریکاییها ابلاغ کند که اگر آنها نسبت به توافقات از پیش پذیرفته شده پایبندی نشان ندهند و بخواهند بیمورد تحریمها را کش داده و روزها یا ماههایی آن اضافه را کنند ایران از مذاکرات خارج خواهد شد.
مذاکرهکنندگان در نگارش مراقب الهامات و کلیگوییها باشند
سفیر سابق ایران در توصیه به تیم مذاکره کننده گفت: مهمترین نکتهای که میخواهم به دوستان مذاکره کننده یادآوری کنم این است که در متنی که در حال نگارش هستند، موارد به شکل صریح و مشخص آورده شود و مراقبت شود از کلمه ای که در آن ابهام، چندپهلویی و کلیگویی باشد، پرهیز شده همه چیز به شکل واضح و با عدد و رقم و جزئیات مشخص شود؛ بعنوان مثال در توافق ژنو این اتفاق در خصوص کلمه long term (بلند مدت) اتفاق افتاد و آن کاری را که ما باید انجام دهیم را در مدت 6 ماهه آوردند و قسمت تعهدات خود تحت واژه long term را به دردسر انداختند و اکنون تیم مذاکره کننده در حال چانه زدن برای تعیین همین زمان است. به همین دلیل لازم است در متن بعدی که برای همیشه متن اصلی خواهد شد به هیچ وجه از کوچکترین کلمهای که ناواضح باشد استفاده نشود و همه چیز با عدد و رقم و به طورمشخص بیان شود.
وی افزود: مورد دومی که بسیار مهم است و حتما باید مورد توجه قرار گیرد این است، که به هیچ وجه، هیچ نوع تعهدی که میتواند به نوعی نقض حاکمیت ملی و سیاسی ایران را در برداشته باشد داده نشود و مانند اشتباهی که در موافقت نامه قبلی اتفاق افتاد و تعیین نیاز عملی ایران به غنی سازی را منوط به توافق دو طرف کرده بود که در واقع به این شکل حاکمیت ما را در مورد اینکه ما خودمان تشخیص دهیم که چه مقدار نیاز به غنی سازی داریم را زیرسوال میبرد.
اینکه بخواهیم نیازمان را با طرف مقابل هماهنگ کنیم نقض حاکمیت ملی ایران است
این کارشناس مسائل بینالملل در ادامه افزود: مهمترین موضوعی که باید با آنها توافق شود این است که راههای اثبات صلح آمیز بودن برنامه هستهای ایران را باز کنیم تا آنها بتوانند، بیایند، ببینند با بازرسی و گزارش مشخص کنند، کارهایی که ما انجام می دهیم صلح آمیز است؛ اینکه نیازمان به یک مورد از موارد صلح آمیز را بخواهیم با طرف مقابل هماهنگ کنیم در واقع نقض حاکمیت ملی ایران است و به هیچ وجه در متنی که در دور جدید در حال تنظیم آن هستند نباید چنین نکتههایی که منجر به نقض حاکمیت و تصمیم گیری ملی ایران میشود در آن گنجانده شود و اگر چنین اتفاقی ببیفتد عملا کل آن متن، به هرشکلی که آماده شده باشد زیر سوال است.
وی گفت: نکته سوم این است که باید در مورد جمله کلی در توافق ژنو که ایران را در پایان این پروسه هستهای یک کشور معمولی و جزء ان پی تی نامیده توجه به عمل آید؛ زمانی که گفته میشود ایران تبدیل به یک کشور معمولی عضو ان پی تی خواهد شد باید توجه داشت که یک کشور معمولی در ان پی تی چندین نوع دارد، در ان پی تی کشورهایی داریم که سلاح اتمی دارند و یا کشورهایی که انرژی اتمی و چرخه سوخت دارند، کشورهایی هم هستند که هیچ کدام از اینها را ندارند؛ زمانی که طرف غربی اینگونه کلمات کلی را در متن میآورند باتوجه به سابقه آنها میتوان پیشبینی کرد که این کلمه مبنای درگیری برای آینده خواهد بود و این همان کلکی است که آمریکاییها میخواهند بزنند و بعد از اینکه ما در آینده تمام محدودیت هایی که توافق شده را انجام دادیم زمانی که قرار است همه چیز تمام شود در آخر کلمه کلی میگذارند و می گویند ایران نیز بشود مانند دیگر کشورهای عضو ان پی تی که این کلمهخود موضوع دعوا جدیدی خواهد شد، لذا ایران باید بتواند به شکل کامل از امکانات انپیتی با همه مشخصات خود بهره برداری کند.