"جلوگیری از برداشت بیش از حد آبهای زیرزمینی خطر فرونشست دشت اردبیل را کاهش میدهد"
کارشناس ارشد زمینشناسی گفت: به دلیل تغییرات آب و هوایی و کاهش بارش و همچنین کاهش منابع آبهای زیرزمینی پمپاژ بیش از اندازه آب زیرزمینی باعث فرونشست دشت اردبیل میشود
سمیه ندایی، کارشناس ارشد زمینشناسی زیست محیطی در گفتگو با «نسیم» به برخی از سوالات پیرامون "فرونشست دشت" با محوریت شرایط جغرافیایی و خشکسالی اردبیل پاسخ گفت:
فرونشست زمین چه زمانی رخ میدهد؟
فرونشست یا نشست سطح زمین به سمت پایین و بدون محدودیت در سرعت، بزرگی یا ناحیه وقوع پدیده میباشد. پدیده فرونشست به صورت نشست تدریجی یا ناگهانی سطح سطح زمین و به هر دو علت طبیعی یا در اثر فعالیت بشر ایجاد میشود. فعالیتهای بشری همچون معدنکاری زیرسطحی و یا پمپاژ نفت یا آبهای زیرزمینی(برداشت آبهای زیرزمینی در نواحی کشاورزی) از جمله دلایل وقوع فرونشست محسوب میشود. فرونشست در اثثر خروج و استفاده سیالات از زمین به تدریج انجام میشود و در طول زمان اتفاق میافتد.
خطرات احتمالی فرونشست را چه چیزی ارزیابی میکنید؟
بعضی از نتایج منفی حاصله از افت سطح سفره آب زیرزمینی غیرقابل برگشت بوده و جبران آن مشکل است. خطرات احتمالی فرونشست شامل تغییر در ارتفاع و شیب رودخانهها، کانالها و آبراههها، آسیب به پلها، راهها، خطوط راهآهن، مجاری فاضلاب، کانالهای آبی و خاکریزها، خسارت به ساختمانها و سازهها، خرابی پوشش چاهها به دلیل نیروی ناشی از تراکم مواد خوب دانهبندی شده در سازمانهای آبخوان، تخریب زمینهای مساعد کشاورزی و عدم توانایی در توسعه شهرسازی به علت نشست بیشتر است.
راهکارهای جلوگیری از فرونشست یک دشت به خصوص دشت اردبیل چه مواردی است؟
جلوگیری از برداشت بیش از حد آبهای زیرزمینی(جلوگیری از ادامه فعالیت چاههای حفر شده غیرمجاز)، تغییر الگوی کشت و جایگزین کردن کاشت محصولاتی با ارزش افزوده بالا که نیازمند به آب کمتری دارند و تزریق مصنوعی آب و سیال و افزایش دبی رسوبی وارد به محدود نشست از جمله مواردی است که میتواند از فرونشست یک دشت جلوگیری کند. برای جلوگیری از نشست اصلاح روشهای مدیریت منابع آبی الزامی است.
دلایل فرونشست دشت اردبیل را چه چیزی ارزیابی میکنید؟
استفاده بیش از حد از آب زیرزمینی موجب خطرپذیری و فرونشست میشود، به دلیل اینکه سامانههای آب زیرزمینی واکنش کندی به فعالیتهای بشری دارند، در نتیجه مدیریت صحیح این منبع با ارزش لازم و ضروری است. به دلیل تغییرات آب و هوایی و کاهش بارش و همچنین کاهش منابع آبهای زیرزمینی پمپاژ بیش از اندازه آب زیرزمینی باعث فرونشست یک دشت به خصوص دشت اردبیل میشود.
در نتیجه بهرهبرداری غیراصولی آب از آبهای زیرزمینی، استفاده نکردن از روشهای نوین کشت و زرع، اصرار بر کشت محصولاتی با مصرف آب بیشتر باعث استفاده زیاد از آبهای زیرزمینی میشود که از عوامل مهم فرونشست به حساب میآیند.