مناظره "مهدی نصیری و حسین کچوییان"

کدخبر: 939990

"نصیری": در جمهوری اسلامی دچار فقر غرب‌شناسی و تجددشناسی هستیم؛ معصوم همه چیز را برمی‌گرداند به قبل از مدرنیته/ "کچوییان": بخشی از ادله شما ادله حجتیه است؛ ما ادعا نکرده‌ایم می‌خواهیم جامعه عصر ظهور بسازیم

به گزارش «نسیم» هفته نامه پنجره در شماره این هفته خود نوشت:«تحقق تمدن تراز اسلامی در عصر غیبت ممکن نیست! اسلام در تقابل کلی با مدرنیته است و اساسا تمدن مدرن یک انحراف از مسیر تمدنی‎ای بود که انبیا برای بشر ارائه کرده بودند». شاید در برخورد اول با این جملات ثقیل مهدی نصیری آن هم در روزنامه‎ی اصلاح‎طلب اعتماد عقل حکم به نادیده گرفتن آن بدهد، چرا؟ معلوم است. تجربیات تاریخی نشان داده گشودن مباحثی که از آن بوی ضدیت با آرای علما، مراجع، حضرت امام و رهبری بدهد، پیچیده و حساس است و نیاز به ظرافت‎‎های خاص رسانه‎ای دارد تا خدای ناکرده از آن سوء برداشت نشود. اما چه باید کرد با کنجکاوی و دغدغه.

بیش از ما خطرات این مهم را مهدی نصیری می‎دانست. پیشکسوت رسانه است و آشنا با فوت و فن، به همین دلیل بود که تا همین چند روز پیش درباره انتشار مناظره مردد بود. از سوی دیگر در روز‎های ناخوش احوالی و کسالت دکتر کچویان راضی کردن ایشان برای برقراری دیالوگ و چالش با نصیری که از دوستانش نیز محسوب می‎شود کار دشواری بود اما به‎نظر می‎رسید اظهارات نصیری درباره تمدن، مدرنیسم و تمدن اسلامی او را مجاب کرده بود تا در میزگردی اشکالاتش را بر دیدگاه‎‎های نسبتا جدید نصیری وارد کند. در ادامه گزیده هایی از مناظره مهدی نصیری و حسین کچویان در هفته نامه پنجره را می خوانیم:

نصیری :ما نمی‎توانیم در عصر غیبت، جامعه‎ای را شکل بدهیم که مثلا بالای 50 درصد، فرض کنید 70ـ 80 درصد اسلامی باشد که من تعبیر به تراز اسلام می‎کنم. گرچه تحقق نسبی‎ آن ممکن است و همین الان ما نسبیتی از تمدن اسلامی و شیعی را در جامعه خودمان داریم نصیری :اولین شرط تحقق جامعه و تمدن تراز اسلامی حضور و بسط ید امام معصوم(ع) است.ائمه معصومین (ع)جامعه‎ای را محقق می‎کردند که 70 یا 80 درصد مناسبات سیاسی‎، اجتماعی و اقتصادی آن در فرم، محتوا و ساختار‎‎ها منطبق با موازین دینی بود. کچویان : ما امروز در سیاست، ساختار‎‎هایی ایجاد کرده‎ایم که در آن مجلس خبرگان، ولی فقیه و... را داریم. این ساختار‎‎ها کاملا شرعی و مورد تایید دیانت است. لذا این درصد کمتر و بیشتر در این ساختار‎‎ها چه معنایی پیدا می‎کند؟ کم و زیاد اسلامی بودن آن چگونه می‎شود؟ نصیری : نظام پارلمانتاریستی، انتخابات مجلس، انتخابات ریاست‎جمهوری و تفکیک قوا برگرفته از مدل حکومتی اسلامی و دینی نیست. البته مشکل حادی با این مدل ندارم و آن را مبتنی بر مصلحت سنجی درست می‎دانم. کچویان : زمان حضرت رسول(ص)نظام قبیله‎ای نظام معمول بود و حضرت هم در قالب همان نظام عمل می‎کردند.بنابراین شما نمی‎توانید به اعتبار اینکه الان پارلمان آمده و ما پارلمانتاریستی عمل می‎کنیم بگویید مدل ما غیراسلامی است. یک آدم دینی در تراز حضرت رسول آمده و در این جهان زندگی کرده و می‎خواسته جامعه خود را دینی کند. خودش را با جهان واقعی سازگار می‎کند و متناسب با آن عمل می‎کند. ما هم همین کار را کرده‎ایم. نصیری : مسئله بیعت با پارلمانتاریسم، انتخابات و این قصه‎‎‎ها فرق می‎کند و یک امر ثابتی هم هست.یعنی این اشتباه است فکر کنیم چون آن روز نظام قبیله‎ای بوده و مطلوبیت داشته، امروز که تمدن مدرن و تجدد آمده، آن مدل مطلوبیت ذاتی‎اش را از دست داده و دیگر اساسا آن مطلوب نیست. کچویان : الان هم همین کار را می‎کنیم. یک ساختار حقوقی گذاشته‎ایم می‎گوییم‎ هرکس در این ساختار حقوقی رای داد باید ملزم به آن باشد. یک قانون اساسی وجود دارد که این حقوق را به شما می‎دهد و این وظایف را هم برای شما تعریف می‎کند نصیری : وقتی پیامبر اکرم (ص)از جانب خدا مبعوث می‎شود، هیچ نیازی به اخذ مشروعیت از مردم ندارد. منتها برای اینکه حکومتش را محقق کند نیازمند این است که قلوب مردم را با خودش همراه کند. کچویان :الان هم همین طور هست. وقتی ولی فقیه در نماز روز جمعه25 خرداد 1388 و بعد از آن حوادث گفتند جمع کنید و دیگر به نقض قانون ادامه ندهید، از کجا و چگونه این مشروعیت را گرفته‎ بودند که این‎گونه حرف بزنند؟ نصیری : اینکه ولی فقیه نمی‎تواند براساس قانون اساسی، مسئول اجرایی کشور را خودش مستقیم انتخاب کند، این‎‎ها ربطی به مدل حکومتی تراز دین ندارد. حکومت پیامبر و بیعت ربطی به ساختار‎‎های قبیله‎ای نداشت صندوق رای نگذاشت یا تفکیک قوا ایجاد نکرد و برای مسئولان اجرایی‎اش و والیانش از مردم رای نگرفت. کچویان : نظام اجرایی تراز اسلامی ما نظام ولایت فقیه است که تمام ارکان قدرت، بازوی اجرایی او هستند. ولی الان در وضعیت فعلی این سیستم محقق نشده و شکل نیمبندی از آن محقق شده است اما سیستم تراز ما آن است. نصیری : اولین شرط تحقق تمدن، جامعه و دولت تراز اسلامی، حضور امام معصوم و بسط ید اوست؛ یعنی امام معصوم و مصون از خطا باید در رأس قدرت قرار داشته باشد. وقتی امام معصوم در میان شما نیست، بین خودی‎ترین و مومن‎ترین آدمهایتان، اختلافات نظری جدی دارید. نصیری : اساسا گویا اسلام‎شناسی در روزگار ما با چند تن از مشاهیر به تمامیت خودش رسیده است و الان در بهترین مقطع تاریخی هستیم و تنها نیاز به چند تا برنامه پنجساله و 10ساله داریم تا اسلام در همه وجوه محقق شود و کاری که انبیا نتوانستند انجام بدهند ما داریم به سرانجام می‎رسانیم و از این دست خیالات.رئیس جمهور سابق سال آخر ریاست‎جمهوریشان یکبار گفت تا یکسال دیگر مشکل بیکاری را حل می‎کنیم. واقعا حرف از این بی‎پایه‎تر در دنیای امروز که عصر غلبه اقتصاد مدرن و تکنولوژی مدرن است و بیکاری در ذات آن نهفته است، نمی‎شود زد. نصیری : متاسفانه ما به‎شدت در جمهوری اسلامی ایران دچار فقر غربشناسی، مدرنیته و تجددشناسی هستیم. تحلیل غالب از امر تجدد و مدرنیته تحلیلی بسیار سطحی است. مدرنیته را حادثه‎ای بسیار معمولی می‎بینند و در نهایت می‎گویند شتاب امور بیشتر شده و مدرنیته سرعت امور را بیشتر کرده و امکانات و قدرت بشر را افزایش داده است. بعد هم می‎گویند علم و تکنولوژی مدرن و ساختار‎‎های معیشتی را از فرهنگ و اخلاق تفکیک می‎کنیم و با این‎‎ها مشکلی نداریم. کچویان : در طول تاریخ، نظام‎‎‎های تراز دینی متعددی داشته‎ایم که یکی از آن‎‎ها نظام تراز دینی حضرت رسول(ص)است. چه‎کسی می‎تواند بگوید در مدینه حضرت رسول نظام تراز دینی محقق نشده است؟ بحث کدام عدم تحقق است؟ آنجایی که انبیا موفق شده‎اند و جامعه‎ای را در دست گرفته‎اند و اداره کردهاند، نظام تراز دینی محقق شده است. اگر کسی گفته می‎خواهیم نظام تراز دینی عصر غیبت را الان محقق کنیم، قطعا خطا کرده است. ولی ما نظام‎‎‎های تراز دینی متعددی داشته‎ایم که در جهان محقق شده‎اند. کچویان : وقتی می‎گوییم حکومت تراز دینی، نمی‎گوییم می‎رسیم به آن اوجی که در عصر ظهور است. یعنی کلیت ساختار‎‎ها دینی می‎شود، بنیاد‎‎ها دینی می‎شود به‎نحوی که بتواند فرآیند تحولش را به‎سمت دینی شدن بیشتر ادامه دهد. تا امروز کسی نگفته ما می‎خواهیم جامعه عصر ظهور را درست کنیم. جامعه عصر ظهور با اعجاز ایجاد می‎شود. یکی از اعجازهایش شکوفایی عقول انسان است. براساس احادیث و فهمی که از آن‎‎ها وجود دارد تا قبل از ظهور از پنج درصد عقل بشر استفاده می‎شود ولی در عصر ظهور تمام عقول شکوفا می‎شود.البته نمی‎خواهم و دوست هم ندارم این‎گونه بگویم اما بخشی از ادله شما همان ادله انجمن حجتیه است. مگر آن‎‎ها نبودند که امام را به استهزا می‎گرفتند؟ مگر نمی‎گفتند نمی‎شود به این حکومت دست زد و تمام قدرت و توان شرق و غرب دنبال این حکومت است؟ نصیری : جناب کچویان بنده را تلویحا با انجمن حجتیه قیاس کردند. اما آنچه منسوب به انجمن حجتیه است، این است که‎ آقایان اساسا قائل به تشکیل حکومت در عصر غیبت نیستند و جایز نمی‎دانند. بنده اصلا نظر و عقیده‎ام این نیست.

نصیری :به‎نظر من بخش قابل توجهی از تنش‎‎های فکری، فرهنگی و اجتماعی ما به این برمی‎گردد که ما وعده‎‎‎هایی داده‎ایم و ادعا‎‎هایی کرده‎ایم که قابل عمل و تحقق نبوده‎اند کچویان : ما بهاندازه وسعمان مکلف به اصلاح هستیم و باید تلاش کنیم. در جامعه امروز باید افقی را به مردم نشان دهیم؛ یک افق واقعبینانه و نسبی که باید برای آن تلاش کنیم. این‎‎ها همه سر جای خودش، ولی بنده می‎خواهم عرض کنم همه این کار‎‎هایی که می‎کنیم و همه زور‎‎هایی که می‎زنیم، در حد آن نسبیت است نصیری : ولی بنده هیچ امیدی به بهتر شدن وضع حجاب در این ‎جامعه ندارم. بنده هیچ امیدی به اینکه بانکداری بدون ربا داشته باشیم ندارم. بله، می‎تواند نرخ سود پایین بیاید و باید برای این تلاش کنیم. این نظام آموزشی از آغاز تا پایانش در حد زیادی غیردینی است. البته می‎توان برای اصلاح نسبی آن کار‎‎هایی کرد و باید هم کرد اما تحقق نظام آموزشی تراز دین رویای بی‎تعبیر است. همین الان بسیاری از شاخص‎‎‎های فرهنگی و اجتماعی شما رو به سقوط و افول بیشتر است؛ مثل طلاق، مثل فردگرایی و فرار از ازدواج، مثل افزایش پرونده‎‎‎های قضایی و خیلی چیز‎‎های دیگر.

ارسال نظر: