آیین‌های عزاداری سیدالشهداء در شهرهای مختلف کشور؛ کرمان

ایران یک پارچه سوگوار است و هیچ روزهایی را مثل تاسوعا و عاشورا نمی توان سراغ گرفت که ایران چنین یک پارچه باشد. هیچ روزهایی نمی توان یافت که از هر کوچه و خیابان رودی را ببینی که می آید و همه نیز به یک دریا می پیوندد. ایران در تاسوعا و عاشورا، قیامت معناست و قیامت مفاهیم.

قیامت حقیقت است و ما پیش از این هم از این واقعه گفته ایم و بازهم می گوییم و امروز از کرمان به تماشای این رودهای به دریا پیوسته می نگریم... خبرگزاری مهر از کرمان می نویسد:

کرمانی ها اعتقاد دارند اگر در شام غریبان شهدای عاشورا در چهل تکیه و منبر، چهل شمع بیفروزی سالار شهیدان و شهدای کربلا نگاه ویژه ای به افروزنده شمع می اندازند.این آیین که قدمتی دیرینه دارد شاید به نظر حرکتی برای مراد یافتن باشد اما همین که بی شمار انسان برای روشن کردن چهل شمع در کوی و برزن حرکت و آمد و شد کنند رونق افزایی شام غریبان امام حسین(ع) است و نشان می دهد که شیعه هیچ گاه مولا و سرور خود را فراموش نمی کند حتی اگر با افروختن شمع باشد و نمادی از شعله ور بودن عشق حسین در دل هاست.

در کرمان با نزدیک شدن به روزهای تاسوعا و عاشورا حال و هوای خاصی در شهرهای مختلف این استان حاکم است، زن ومرد، پیر و جوان، کودک و خردسال همه به عشق مولای خود با وجود سرمای شدید کویری، خود را ملزم به اجرای آیین و رسوم می دانند حتی زرتشتیان این استان هم احترامی خاص برای مراسم عزاداری سرور شهیدان، اباعبدا... الحسین(ع) قائل هستند و خود را در کشاکش این آیین عقب نمی کشند.در این استان مردم از هفتم محرم با علم گردانی و عاشوری دادن، عزاداری های خود را به شکل رسمی آغاز می کنند.

مراسم علم گردانی در کرمان آیین پرمغزی است. در این آیین افراد معتمد محلی علم هایی که از چوب و پارچه ساخته شده است را به در خانه های مردم می برند و نذورات مردم را برای برگزاری مراسم عزاداری جمع می کنند این مراسم در گذشته در کرمان هم برگزار می شد، اما امروز بیشتر در شهرستان هایی مانند سیرجان پابرجاست.

در کرمان در مساجد و تکایا از روز اول محرم خیمه امام حسین(ع) برپا می شود، اما مراسم رسمی از روز هفتم محرم آغاز می شود و دسته گردی ها به شور عزاداری دامن می زند.

در روز عاشورا نیز تقریبا تمام تکیه ها گوسفند ذبح می کنند که صرف انجام پذیرایی می شود.

براساس رسوم گذشتگان، کسانی که درگذشتگانی داشته اند از روز اول تا هفتم محرم آش بلغوری به نام «عاشوری» می پزند. خانواده هایی هم که یک سال است عزیزی را از دست داده اند در روز اول محرم این آش را می پزند و معمولا رسم است که پختن این آش پیش از طلوع آفتاب تمام شود.

«چل منبرون» نیز از زیباترین و پرقدمت ترین رسوم کرمانی هاست. در این رسم مردم در شام غریبان امام حسین(ع) در چهل تکیه و منبر به یاد شهدای عاشورا و به امید قرار گرفتن مورد تفقد و شفقت امام همام شمع روشن می کنند و با نجواهای سوزناک نیاز خود را به واسطه امامشان با خدای بزرگ در میان می گذارند.

در روز عاشورا دسته های «لیله عباسی»، «کفنی» و «اجنیان» در قالب اجرای تعزیه حضور دارند. دسته «لیله عباسی» با لباس های قرمز و چماق به عنوان نمادی از لشکر یزید در روزهای تاسوعا و عاشورا در میان عزاداران حضور دارند و به صورت نمادین مراقب اسرای کربلا هستند.

در مقابل آن ها گروه «کفنی» نیز در دسته های عزاداری حضور دارند که کفن می پوشند و با پای برهنه جلوی دسته ها حرکت می کنند و نمادی از حامیان امام حسین(ع) و ابوالفضل(ع) هستند. گروه اجنیان نیز با لباس های رنگی فرسوده به عنوان نمادی از اجنه در عزاداری روز عاشورا حضور دارند.

پابرهنه راه رفتن در روز عاشورا به خاطر همدردی با اسرای کربلا، آتش زدن خیمه ها در ظهر عاشورا و سقایی نیز در استان کرمان مرسوم است.

در روستاهای اطراف شهر کرمان مراسم تعزیه به شکل شبیه سازی کامل واقعه کربلا از روز تاسوعا تا صبح روز بعد از عاشورا به صورت پیوسته انجام می شود.

در این مراسم عده ای به عنوان «شمریان» در مقابل عده دیگری به عنوان «یاران امام حسین(ع)» قرار می گیرند و به صورت نمادین نبرد می کنند.این مراسم به وسیله افراد بومی هر روستا انجام و همه ساله باعث جذب هزاران گردشگر به تعزیه های استان کرمان می شود.

در این تعزیه ها کلیه مراحل واقعه کربلا به تصویر کشیده می شود.زرتشتیان کرمان نیز برای مراسم سوگواری امام حسین(ع) احترام زیادی قائل هستند و مراسم ویژه ای را در این باب برگزار می کنند.

در روز سیزدهم محرم مراسم «پرسه امام» اجرا می شود و گروهی به نام «بنی اسد» که صورت خود را پوشانده اند و بیل و کلنگ هایی در دست دارند، مراسم خاک سپاری شهدای کربلا را به صورت نمادین اجرا می کنند.