قیام حسینی در نگاه بزرگان جهان
مهاتما گاندی: بر من روشن شده که اگر هندوستان بخواهد یک کشور پیروز گردد، باید از سرمشق حسین پیروی کند
مهاتما گاندی : من زندگی حسین آن شهید بزرگ اسلام را به دقت خوانده ام و توجه کافی به صفحات کربلا نموده ام. بر من روشن شده است که اگر هندوستان بخواهد یک کشور پیروز گردد، بایستی از سرمشق حسین پیروی کند .
محمدعلی جناح (قائد اعظم پاکستان ): هیچ نمونه ای از شجاعت، بهتر از آنکه حسین از لحاظ فداکاری و تهوّر نشان داد در عالَم پیدا نمیشود. به عقیده ی من تمام مسلمین باید از سرمشق این شهیدی که خود را در سرزمین عراق قربانی کرد، پیروی نمایند .
چارلز دیکنز (نویسنده معروف انگلیسی ): اگر منظور حسین جنگ در راه خواسته های دنیایی بود، من نمی فهمم چرا خواهران و زنان و اطفالش به همراه او بودند؟! پس عقل چنین حکم می نماید که او فقط به خاطر اسلام، فداکاری خویش را انجام داد .
توماس کارلایل (فیلسوف و مورخ انگلیسی ): بهترین درسی که از تراژدی کربلا میگیریم، این است که حسین و یارانش ایمان استوار به خدا داشتند. آنها با عمل خود روشن کردند که برتریِ عددی در جایی که حق با باطل روبرو میشود اهمیت ندارد و پیروزی حسین با وجود اقلیتی که داشت، باعث شگفتی من است !
لیاقت علیخان (نخستین نخست وزیر پاکستان ): این روز محرم، برای مسلمانان سراسر جهان، معنایی بزرگ دارد. در این روز، یکی از حزن آورترین و تراژدیکترین وقایع اسلام اتفاق افتاد. شهادت حسین در عین حزن، نشانه ی فتح نهایی روح واقعی اسلامی بود، زیرا تسلیم کامل به اراده ی الهی به شمار میرفت. این درس به ما میآموزد که مشکلات و خطرها هر چه باشد نباید از راه حقیقت و عدالت منحرف شویم .
ادوارد براون (مستشرق معروف انگلیسی ): آیا قلبی پیدا میشود که وقتی درباره ی کربلا سخن میشنود، آغشته با حزن و درد نگردد؟! حتی غیر مسلمانان نیز نمیتوانند پاکی روحی را که این جنگ اسلامی در تحت لوای آن انجام گرفت، انکار کنند .
فردریک جمس : درس حسین و هر قهرمان شهید دیگری این است که در دنیا اصول ابدی عدالت و ترحّم و محبت وجود دارد که تغییر ناپذیرند و همچنین میرساند که هرگاه کسی برای این صفات مقاومت کند و بشر در راه آن پافشاری نماید، آن اصول همیشه در دنیا باقی و پایدار خواهد ماند .
ل. م. بوید : در طی قرون، افراد بشر همیشه جرأت و پردلی و عظمت روح، بزرگی قلب و شهامت روانی را دوست داشته اند و در همینهاست که آزادی و عدالت هرگز به نیروی ظلم و فساد تسلیم نمیشود. این بود شهامت و این بود عظمت حسین. و من مسرورم که با کسانی که این فداکاری عظیم را از جان و دل ثنا میگویند، شرکت کرده ام، هر چند که 1300 سال از تاریخ آن گذشته است .
واشنگتن ایروینگ (مورخ مشهور آمریکایى ): برای حسین ممکن بود که زندگی خود را با تسلیم شدن اراده ی یزید نجات بخشد، لیکن مسئولیّت پیشوا و نهضت بخش اسلام اجازه نمیداد که او یزید را به عنوان خلافت بشناسد. او به زودی خود را برای قبول هر ناراحتی و فشاری به منظور رها ساختن اسلام از چنگال بنی امیه آماده ساخت. در زیر آفتاب سوزان، روح حسین فناناپذیر است. ای پهلوان و ای نمونه ی شجاعت و ای شهسوار من، ای حسین !
توماس ماساریک : گرچه کشیشان ما هم از ذکر مصائب حضرت مسیح مردم را متأثر می سازند، ولی آن شور و هیجانی که در پیروان حسین یافت می شود، در پیروان مسیح یافت نخواهد شد و گویا سببش این باشد که مصائب مسیح در برابر مصائب حسین مانند پر کاهی است در مقابل یک کوه عظیم پیکر !
موریس دوکبری : در مجالس عزاداری حسین گفته میشود، که حسین برای حفظ شرف و ناموس مردم و بزرگی مقام و مرتبه ی اسلام، از جان و مال و فرزند گذشت و زیر بار استعمار و ماجراجویی یزید نرفت . پس بیایید ما هم شیوه ی او را سرمشق قرار داده، از زیردستی استعمارگران خلاصی یابیم و مرگ با عزّت را بر زندگی با ذلّت ترجیح دهیم . جرج جرداق (دانشمند و ادیب مسیحی ): وقتی یزید، مردم را تشویق به قتل حسین و مأمور به خونریزی میکرد، آنها میگفتند: «چه مبلغی میدهی؟» اما یاران حسین به او گفتند: «ما با تو هستیم؛ اگر هفتاد بار کشته شویم، باز میخواهیم در رکابت جنگ کنیم و کشته شویم .»
آنتوان بارا (مسیحی ): اگر حسین از ما بود، در هر سرزمینی برای او بیرقی بر میافراشتیم و در هر روستایی برای او منبری برپا مینمودیم و مردم را با نام حسین به مسیحیت فرا میخواندیم .
عباس محمود عقاد (نویسنده و ادیب مصری ): جنبش حسین یکی از بی نظیرترین جنبشهای تاریخی است که تاکنون در زمینه ی دعوتهای دینی یا نهضتهای سیاسی پدیدار گشته است... دولت اموی پس از این جنبش، به قدر عمر یک انسان طبیعی دوام نکرد و از شهادت حسین تا انقراض آنان بیش از شصت و اندی سال نگذشت .
علامه طنطاوی (دانشمند و فیلسوف مصری ): ( داستان حسینی) عشق آزادگان را به فداکاری در راه خدا بر میانگیزد و استقبال مرگ را بهترین آرزوها به شمار میآورد، چندان که برای شتاب به قربانگاه، بر یکدیگر پیشی جویند .
ماربین آلمانی (خاورشناس ): حسین با قربانی کردن عزیزترین افراد خود و با اثبات مظلومیت و حقانیت خود، به دنیا درس فداکاری و جانبازی آموخت و نام اسلام و اسلامیان را در تاریخ ثبت و در عالَم بلند آوازه ساخت. این سرباز رشید عالَم اسلام، به مردم دنیا نشان داد که ظلم و بیداد و ستمگری پایدار نیست و بنای ستم هر چند ظاهرا عظیم و استوار باشد، در برابر حق و حقیقت چون پر کاهی بر باد خواهد رفت .
گیبون (مورخ انگلیسی ): با آنکه مدتی از واقعه ی کربلا گذشته و ما هم با صاحب واقعه هموطن نیستیم، با این وجود مشقّتها و مشکلاتی که حضرت حسین تحمل نموده، احساسات سنگدل ترین خواننده را بر میانگیزد، چندانکه یک نوع عطوفت و مهربانی نسبت به آن حضرت در خود مییابد .
سِر پِرسی سایکس (خاورشناس انگلیسی ): حقیقتا آن شجاعت و دلاوری که این عده ی قلیل از خود بروز دادند، به درجه ای بوده است که در تمام این قرون متمادی هر کسی که آن را شنید، بی اختیار زبان به تحسین و آفرین گشود.(1 ) به نقل از کتاب عطش عشق (پاسخ به شبهات محرم و عزاداری) روح الله زال و حسین جمالی
پی نوشت: (1) فرهنگ عاشورا، جواد محدثی