پاشیدن نمک غفلت و کمتوجهی بر دستهای زخمخورده نخودکاران
گزارش «نسیم» از تداوم مشکلات نخودکاران استان کرمانشاه حکایت دارد/ قیمت پایین خرید تضمینی، از دست رفتن بازارهای صادرات و بیاعتنایی وزارت صنعت، آینده کشت نخود را با اما و اگرهای بسیاری مواجه کرده است
خبرگزاری «نسیم»- طیبه قدمی: استان کرمانشاه یکی از استانهای معتدل و چهار فصل ایران است که قابلیت کشت انواع گیاهان در شرایط آب و هوایی متفاوت، از سرد و مرطوب تا گرم و خشک را دارد و این ظرفیت مورد توجه، سالها است که قطبیت کرمانشاه از نظر کشاورزی را بر سر زبانها انداخته است.
نخود یکی از محصولاتی استراتژیکی است که در کرمانشاه و به دو روش آبی و دیم کشت میشود و کشت آن علاوه بر تولید محصول نخود با خواص گوناگون کمک فراوانی به تغذیه و حاصلخیزی خاک، عدم استفاده گسترده از کودهای شیمیایی و بحران آب موجود کشور میکند.
در حالی استان کرمانشاه قطب تولید محصول نخود کشور محسوب میشود که به دلیل خروج بخش عمدهای از این محصول از استان و بستهبندی در استانهای دیگر، سودی از این محصول به جیب کشاورزان نخودکار نمیآید تا اقتصاد کشاورزی استان از درآمد این بخش محروم باشد.
نخود استان کرمانشاه از گذشتههای دور در بازارهای داخلی و خارجی ظرفیت شناخته شدهای بوده و این ظرفیت، سرمایهگذاری در این بخش برای ارتقای درآمدزایی و تولید استان را نیز توجیه پذیر کرده است. اما متاسفانه به دلیل غفلت از این ظرفیت تا به امروز نه تنها این محصول نتوانسته باعث رونق اقتصادی استان شود، بلکه خود نخودکاران را نیز منتفع نکرده و این قشر همواره با مشکلاتی در کشت محصول روبرو هستند.
البته در یکسال اخیر شورای ملی نخود تلاشهایی را برای رفع پارهای از مشکلات این قشر از کشاورزان انجام داده است که از آن جمله میتوان به پیگیری تصویب لغو تعرفه صادراتی نخود و خرید تضمینی آن توسط تعاون روستایی اشاره کرد اما متاسفانه وجود موانع دستوپاگیر صادراتی برای این محصول در سالهای گذشته باعث از دست رفتن بازارهای جهانی نخود ایرانی و برند نخود ایرانی شده است و صادرات آن باوجود نداشتن تعرفه، چندان رونقی ندارد.
همچنین در بحث خرید تضمینی نیز کشاورزان نخودکار با مشکلاتی مواجه هستند که از آن جمله میتوان به قیمت پایین خرید تضمینی، احتساب افت نخود و غیره اشاره کرد که همگی باعث میشود کشاورز نخودکار افق مناسبی را برای کشت این محصول پیشبینی نکند و دیگر انگیزه و رغبتی را برای کاشت آن در سالهای آتی نداشته باشد.
همانطور که گفته شد کشت محصول نخود باعث حاصلخیزی و تغذیه خاک میشود و این تغذیه زمینه کشت ارقام پر محصول گندم و جو در سالهای بعد را فراهم میکند و چنانچه کشاورزان از کشت این محصول پرهیز کنند به ناچار برای تغذیه خاک خود به روشهای دیگر چون کودهای شیمیایی متوسل شده و محصولات تولیدی عاری از کودهای شیمیایی و پاک نخواهد بود. از سوی دیگر عدم کشت این محصول و کاشت مستمر محصولاتی چون جو و گندم در اراضی استان که اغلب نیز دیم هستند، باعث تولید محصولاتی با کیفیت پایین میشود.
علاوه بر این، به دلیل نیاز کم محصول نخود به آب، این محصول کمک بسیار زیادی به رفع بحران آب میکند و در صورت عدم کشت آن حتی به شیوه آبی، مسلما محصولاتی با نیاز آبی بالاتر جایگزین شده و نه تنها مانع از بحران آب نخواهند شد بلکه باعث مصرف بیشتر منابع آبی کنونی نیز شده و بحران آب استان و کشور را تشدید میکند.
خرید تضمینی نخود تا پایان آبانماه نیز صورت میگیرد/ نخود سال گذشته خریداری نمیشود
رئیس سازمان جهاد کشاورزی در خصوص موانع خرید تضمینی نخود از کشاورزان به «نسیم» گفت: تعاون روستایی تنها اقدام به خرید نخود امسال میکند و خرید نخود سال گذشته در مصوبه منع شده است و دولت دستور داده آن را خریداری نکنیم. مصوبه دولت خرید تضمینی نخود تا 30 مهرماه بود که ما اقدام کرده و طبق دستورالعمل جدید آن را یک ماه تمدید کردیم. هماکنون فصل برداشت نخود به پایان رسیده است و کسانی که محصول خود را برداشت کردهاند، باید تاکنون آن را تحویل میدادند.
علی اشرف منصوری با بیان اینکه نخودها براساس میزان دانه درشتی نخود(گرید پنج، شش و هفت) تعیین شده است، افزود: چنانچه محصول تولیدی مربوط به امسال باشد و فروشنده کشاورز باشد-نه دلال- میتواند نخود خود را برای بررسی به سازمان جهاد کشاورزی استان بیاورد.
افت نخود براساس مصوبه و استانداردهای تعیین شده است
وی در خصوص چگونگی محاسبه افت نخود از سوی سازمان تعاون روستایی تصریح کرد: افت نخودی را که تعاون روستایی اعمال میکند، براساس مصوبه دولت و ویژگیهایی چون سایز نخود و ناخالصی آن است. دولت قیمت 1900 تومان را برای سایز هفت به بالا تعیین کرده و زیر سایز هفت نیز طبق دستورالعمل دولت به قیمت 1865 و 1830 تومان خریداری خواهد شد. نخود زیر سایز پنج نیز از کشاورز خریداری نمیشود.
رویه کشت نخود را از بهار به پاییز تغییر دادهایم
منصوری در خصوص مکانیزه کردن کشت نخود در استان و تسهیل در تولید این محصول گفت: در استان دستگاههای مکانیزاسیون برای کشت نخود وجود دارد و از این لحاظ مشکلی نداریم. نخودکاران میتوانند برای کاشت مکانیزه نخود به دارندگان ادوات کشاورزی مکانیزه اعم از تراکتور و دستگاههای کشت نخود مراجعه و اقدام به کشت مکانیزه نخود بکنند .
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان کرمانشاه افزود: قصد تغییر رویه کشت را داریم و آن را از بهار به پاییز منتقل کردیم. معمولا کشتهای پاییزه نخود کشتهای مکانیزه است و دو برابر کشتهای بهاره عملکرد دارد. در کشت مکانیزه مبارزه با علفهای هرز راحتتر و راندامان آن بیشتر است. هزینههای کارگران در این کشت نسبت به کشت سنتی کاهش مییابد. همه مناطقی که نخود کشت میکنند، میتوانند کشت پاییزه را اعم از آبی و دیم انجام دهند.
رئیس شورای ملی نخود ایران: نخود زیادی روی دست کشاورزان مانده است
همچنین ناصر مرادی، رئیس شورای ملی نخود ایران در خصوص مشکلات نخودکاران استان به «نسیم» گفت: با وجود خرید تضمینی نخود از کشاورزان هنوز هم نخودکاران با مشکلاتی مواجه هستند. هماکنون تنها نخود با گرید(میزان دانه درشتی نخود) پنج، شش و هفت از کشاورز خریداری میشود.
وی دلیل این موضوع را رغبت بازارهای صادراتی به نخود درشتتر دانست و تصریح کرد: البته همین خرید تضمینی نیز به خاطر پیگیریهای شورای ملی نخود بوده که موافقتنامهای کسب شد و در وهله اول تعاون روستایی تا 30 مهرماه دستورالعمل خرید تضمینی نخود از کشاورزان را اجرا کرد.
مرادی در پاسخ به اینکه آیا خرید تضمینی تمدید شده است، گفت: دستور العمل خرید تضمینی تا 30 مهرماه داده شد و علیرغم پیگیریهای ما چون نخود زیادی روی دست کشاورز مانده و درخواستهایی برای تمدید دو تا سه ماهه مهلت خرید تضمینی داشتیم تاکنون دستورالعمل جدیدی مبنی بر تمدید خرید داده نشده است. تنها تا پایان مهرماه خرید صورت گرفته و اکنون تمام مراکز هم بسته است.
افتگیری یکی از موانع عدم رغبت کشاورز به فروش تضمینی نخود است
رئیس شورای ملی نخود ایران افزود: بر این اساس حداکثر قیمت خریداری نخود از کشاورز نخودکار، یعنی قیمت خالص نخود و بدون افت به ازای یک کیلوگرم نخود گرید هفت(دانه درشتترین) 1900 تومان و گرید شش و پنج نیز به ترتیب 1865 و 1830 تومان است. اما یک مشکل وجود دارد و آن افتگیری محصول است که ما از همان روز اول به آن معترض بوده و نامه آن را به وزیر جهاد کشاورزی و استاندار کرمانشاه فرستادیم.
مرادی افزود: تعاون روستایی در هنگام خرید، یک افت مفید و یک افت غیر مفید را برای کشاورز محاسبه میکند. بر این اساس افت مفید تا 4 درصد و افت غیر مفید تا 2 درصد بخشودگی دارد و نباید محاسبه شود و چنانچه افت مفید و غیرمفید از درصدهای مذکور تجاوز کند به ازای هر درصد غیرمفید 25 هزار تومان و هر درصد مفید 35 هزار تومان از کشاورز کسر خواهد شد که واقعا به ضرر کشاورز است و ما بارها مکاتباتی را برای اصلاح آن انجام دادهایم و نباید اینگونه باشد.
کاسبان بازار حداکثر دو درصد افت را برای کل محصول خریداری شده از کشاورز محاسبه میکنند
وی ادامه داد: اصلا دستورالعمل بالعکس بوده است. چون افت مفید ممکن است نخود سبز، قهوهای و لپه نخود باشد که به درد میخورد و 35 هزار تومان بابت آن کسر میشود. افت غیرمفید چوب و پوشال و سنگ و غیره است که غیرقابل استفاده است و بابت آن 25 هزار تومان کسر میکنند.
مرادی گفت: الان کاسبهایی که در بازار نخود را خریداری میکنند حداکثر افت را برای کشاورز 2 درصد در نظر میگیرند و افت مفید و غیرمفید را محاسبه نمیکنند که با خرید کیلویی 1900 تومان دو درصد آن یعنی 19 هزار تومان را حساب کرده و جمعا 38 هزار تومان از کشاورز کسر میشود. اما متاسفانه تعاون روستایی طبق دستورالعمل من درآوردی بابت هر درصد افت مفید 35 هزار تومان و هر درصد افت غیرمفید 25 هزار تومان را از کشاورز کسر میکند که با احتساب این افت کشاورز کیلویی 200 تا 300 تومان ارزانتر از قیمت تعیین شده محصول خود را میفروشد.
وی یادآور شد: ما نسبت به این موضوع معترض شدیم و پیگیریهایی هم انجام دادیم اما تا این لحظه هیچ اتفاق مثبتی در این زمینه صورت نگرفته است و به جایی نرسیدهایم.
تنها 10 درصد نخود کشاورزان خریداری شده است
مرادی با تشکر از جهاد کشاورزی و تعاون روستایی استان کرمانشاه و وزارت جهاد گفت: البته با وجود مشکلات عنوان شده ما خرید تضمینی نخود را به فال نیک میگیریم. این اقدام بعد از سالهای سال اتفاق افتاده؛ هرچند قیمت آن برای کشاورز بسیار پایین است. البته مقداری از نخودهای ریز داخل بازار هم خریداری شده است که در مجموع در استان بیش از 10 هزار تن نخود خریداری شده است و این رقم در کل کشور حدود 30 هزار تن است که 10 درصد نخود تولیدی سالانه کشور است. تولیدات سالانه بالغ بر 300 هزار تن است.
درخواست تصویب قیمت جدید برای خرید تضمینی داریم
رئیس شورای ملی نخود ایران در ادامه گفت: چون نخود زیادی دست کشاورز مانده است، درخواست ما مصوب شدن دوباره قیمت خرید تضمینی است که رقم بالاتری باشد. دیگر اینکه خرید تضمینی در دوره دیگر ادامه پیدا کند و به صورت مستمر تا برداشت بعدی خرید تضمینی داشته باشیم.
مرادی در خصوص عدم رغبت کشاورزان برای فروش نخود خود به تعاون روستایی هم عنوان کرد: این عدم رغبت به خاطر مسائلی چون قیمت پایین و سختگیریهایی است که به دلیل افت محصول لحاظ میشود که البته استان نیز در این دستورالعمل مقصر نیست و دستورالعمل کشوری است. من آن را مطالعه کردهام و اصلاح آن باید از طریق وزارتخانه صورت گیرد.
نماینده شورای ملی نخود در تصمیمگیری برای نخودکاران و قیمتهای مصوب حضور نداشته است
وی از تصمیمگیری وزارت جهاد برای خرید تضمینی بدون حضور نماینده شورای ملی نخود انتقاد کرد و گفت: مسئولان نمایندهای از شورای ملی نخود را در جلساتشان دعوت نکردند در حالی که حداقل باید در جلسات کارشناسی نماینده شورای ملی نخود دعوت میکردند تا توضیحاتی را برای تعیین قیمتگذاری و اینکه بر چه اساسی قیمتگذاری صورت گیرد به آنها ارائه میداد و در واقع آنها در خلا ذهنی خود این قانونگذاری را کردهاند.
مرادی اظهار داشت: البته کارشناسانی در این جلسات حضور داشتهاند اما کارشناسی که پشت میز بنشیند و تصمیم بگیرد با کارشناسی که از نزدیک وضعیت کشاورز و نخودکار را مشاهده و لمس کند بسیار متفاوت است. نماینده شورای نخود با همه در ارتباط است و مشکلات کشاورزان را به خوبی میداند.
رئیس شورای ملی نخود ایران تاکید کرد: اگر ما بخواهیم با همین قیمت پایین از کشاورز خرید کنیم با وجود بحران کمآبی که در کشور است، کشاورز دیگر رغبتی به کشت این محصول ندارد. نخود نیاز آبی فراوانی ندارد و با یک تا دو بارندگی به ثمر مینشیند.
قیمت خرید تضمینی سال آینده 2200 تومان تعیین شده است
وی افزود: قیمت خرید تضمینی نخود برای سال آینده تا این لحظه 2200 تومان تعیین شده است که به آن هم اعتراض کردیم و درصددیم که در قیمت تعیین شده یک بازنگری صورت گیرد چون اگر اینگونه نباشد دیگر بسیاری از کشاورزان برای سال آینده کشت نخواهند کرد.
وی تصریح کرد: در صورت کشت نخود برای سال بعد و آیش گندم ما نیازی به کودهای نیتروژنه نخواهیم داشت و این ازت توسط ریشه نخود تولید و تا حدی نیز خاک ما از نظر کودهای شیمیایی، پاک و همچنین باعث حاصلخیزی آن نیز خواهد شد.
برند صادراتی نخود ایرانی از بین رفته است/ تلاش برای تصاحب دوباره بازارهای هدف
رئیس شورای ملی نخود ایران در خصوص صادرات نخود نیز گفت: با وجود حذف تعرفههای صادراتی به خاطر اینکه ما یکی دو سال از بازارهای جهانی و هدف صادراتمان دور بودیم، برند جهانی ما کاملا از بین رفته است و کشورهای دیگر بازارهای هدف ما را تصاحب کردهاند و برند آنها نیز جا افتاده است. در مجموع در زمینه صادرات کار سختی را پیش رو داریم. البته هماکنون، تجار و بازرگانان ما به سختی در این زمینه کار میکنند و دو بازار هدف پاکستان و عراق را مدنظر دارند.
مرادی گفت: در این زمینه درخواستی را از سازمان توسعه تجارت داشتیم که به آقای افخمی معاون وزارت صنعت، معدن و تجارت در سفر به کرمانشاه این پیشنهاد را دادیم که چون در دو سال گذشته بخاطر وضع تعرفه صادرات، بازارهای هدف به روی ما بسته شده است این سازمان کمکی کند تا بتوانیم برای توسعه صادرات نخود به کشورهای عراق و پاکستان هیاتهایی را اعزام و هیاتهایی را نیز دعوت کنیم و هزینههایی را برای این موضوع در نظر بگیرند. متاسفانه کمکی نشد و پیشنهاد ما اصلا مورد موافقت قرار نگرفت.
تجار ما با وجود حضور داعش در عراق، همچنان فعال هستند
رئیس شورای ملی نخود ادامه داد: با وجودی که هنوز کمکی از سوی سازمان توسعه صادرات صورت نگرفته است، تجار و بازرگانان ما در حال انجام اقدامات و تبلیغاتی در بازارهای هدف هستند. در بازار عراق با وجود اینکه گروهکهای تکفیری فعال هستند و صادرات به کشور عراق انجام میشود و در کشور پاکستان هم پیشرفتهایی حاصل شده است. چون مصرف حبوبات در فصل گرم چندان استفادهای ندارد با سرد شدن هوا و رفتن به سمت فصول سرد سال افق بهتری را در بازارهای هدف پیشبینی میکنیم و امیدواریم صادراتمان به روال عادی خود بازگردد.
وی افزود: خوشبختانه هماکنون وضعیت صادرات نسبت به دو سه ماه قبل مقداری بهتر است و دلیل آن نیز ماه محرم و صفر است که در کشورهای اسلامی مثل عراق آش نذری پخت شده و مصرف نخود بیشتری دارند. همچنین در ماه اخیر نیز به خاطر اینکه هوا سردتر شده است مصرف بیشتر و به نسبت صادرات ما نیز افزایش یافته است. مقداری زمان نیاز دارد که نخودها وارد بازار شده و مصرفکنندگان دوباره طعم و مزه نخود ایرانی را بچشد و به دنبال تقاضاهای آنها صادرات ما هم انجام شود. اما هماکنون بازار خوبی نداریم و بسیاری از کشاورزان نخودهای خود را به امید افزایش قیمت در نتیجه صادرات نفروخته و نگه داشتهاند.
طرح گنجاندن نخود در سبدکالای دولت علیرغم تلاشهای فراوان منتفی شد
مرادی در خصوص طرح گنجاندن نخود در سبد کالای دولتی هم گفت: طبق پیگیریهایی که ما انجام دادیم، موافقت وزارت رفاه، معاونت نظارت راهبردی رئیس جمهور، سازمان هدفمندی یارانهها، وزارت جهادکشاورزی و... را به صورت کامل و طی نامهنگاریهایی اخذ کردیم. در نهایت ما را به معاونت رفاه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی حواله دادند و بارها خود بنده مراجعه کردم و حتی وزارت جهاد کشاورزی شورای ملی نخود را به عنوان مجری یا دخیل در این امر به وزارت رفاه معرفی کرد که حتما هماهنگی آن با ما انجام شود، اما این اتفاق نیفتاد.
برنج رقیب نخود در بازار/ کسی با کارت کالا نخود نمیخرد
رئیس شورای ملی نخود ایران تصریح کرد: درخواست ما برای سبد کالا دو کیلوگرم نخود بود که دولت با بستههای یک کیلویی در وهله اول موافقت کرد تا در مرحله بعدی مقدار آن افزایش یابد. اما پس از توزیع مرحله اول سبد کالا جلساتی را برای بهتر شدن این روند تشکیل دادند و هفتهها این جلسات ادامه داشت و گفتند ما باید این نخود را تحویل فروشگاههای زنجیرهای بدهیم که ما موافقت نکردیم و پیشنهاد دادیم که خریداران از طریق شورای نخود، از کشاورزان خرید کنند سپس آن را توزیع کنند و به هرکسی اعم از فروشگاههای زنجیرهای تحویل دهند. اما این تصمیم در کانالی دیگر رفت و سبد کالا به همه مردم داده نشد و معلوم نیست ادامه دارد یا نه و نیز بحثهایی برای توزیع آن در بین افراد نیازمند بود و این مصوبه افزودن نخود به سبد کالا نیز فعلا معطل مانده است.
وی اظهار داشت: چنانچه به روال قبلی سبد کالا داده میشد حداقل به هر سبد کالا یک کیلو نخود اضافه میشد اما وقتی کارت شارژ را به افراد مشمول دریافت سبد برای خرید آزادانه از فروشگاه دادند نمیتوان افق مناسبی را برای فروش آن پیشبینی کرد و بسیاری از مشمولین نیز که از افراد کمبضاعت هستند با کارت خود اقدام به خرید نخود نخواهند کرد و اغلب برنج را خریداری میکنند.
وی افزود: این که این مصوبه تاکنون محقق نشده است اتفاق بدی بوده است چون وزارت بهداشت هم خود در این مسئله دخیل بود و باید کالاهایی در سبد کالا قرار میگرفت که از لحاظ پروتئین و مواد غذایی نیاز روزانه را تامین میکرد. نخود هم از آن دست مواد غذایی است که پروتئین و مواد آلی دارد و از این جهت مورد موافقت وزارت بهداشت نیز قرار گرفت اما متاسفانه ساز و کاری که اتفاق افتاد و سبد کالا تنها به نیازمندان تعلق گرفت و مبالغ تعیین شده برای دریافت سبد کالا نیز به صورت نقدی توسط مردم قابل دریافت بود، کار ما را سخت کرد و تقریبا میتوان گفت که منتفی شده است.