"رویکرد رسانهای به مذاکرات هستهای" در گفتگوی «نسیم» با مهدی فضائلی
"رفتار برخی رسانههای داخلی در حدی است که اگر روابط عمومی کاخ سفید میخواست در ایران روزنامهای منتشر کند ملایمتر از آنها بود/ انتقاد وقتی مطرح میشود که شائبه باشد توافق خوب، تحت الشعاع مطلق توافق است"
به گزارش خبرنگار نسیم ؛ مهدی فضائلی را با سابقه زیادی که در عرصه رسانه دارد میتوان یکی از کارشناسان صاحب نظر در این حوزه دانست؛ وی که سوابقی همچون مدیر عاملی خبرگزاری فارس و دبیرکلی انجمن روزنامه نگاران مسلمان را در کارنامه دارد اکنون مدیرعامل انتشارات سروش و عضو هیئت مدیره مجمع ناشران انقلاب اسلامی است. همزمان با روزهای پایانی سال 1393 و تقارن ان با روزهایی که مذاکرات به روزهای نهایی خود نزدیک می شود فرصتی دست داد تا با این مدیر رسانهای زمانی را به گفتگو در خصوص آنچه که در رسانه ها در حوزه پرونده هسته ای گذشته و بایدها و نبایدهای رسانه این حوزه بنشینیم.
مهدی فضائلی در ایتدای این گفتگو در خصوص وظیفه رسانههای داخلی در ارتباط با موضوع هستهای گفت: اولاً باید بپذیریم که موضوع هستهای اگر چه تنها موضوع بین المللی ما نبوده و نیست اما جزء مهمترین پروندههای بین المللی ما در طول دوران بعد از انقلاب اسلامی حساب میشود و هرچند ما پروندههای خیلی مهمی در حوزه بین الملل داشتیم ولی این پروندهها شرایطی نداشتند که با افکار عمومی ارتباط زیادی برقرار کنند.
فضائلی ادامه داد: البته پرونده هستهای جزء موضوعات بین المللی بوده که در بدنه جامعه ما مطرح شد و افکار عمومی در جریان آن قرار گرفته و نسبت به آن حساس شده است، این مسئله که با فراز و فرودهایی در جاهایی تبدیل به مسئله اول کشور شده بود از یک مقطعی در فضای رسانهای تدبیر شد.
وی با اشاره مدیریت فضای رسانه گفت: در برهه ای مطرح شد که تا کی باید مسئله اول افکار عمومی ما هستهای باشد و ما موضوعات مهم دیگری در کشور داریم که باید به آن موضوعات هم پرداخته شود.
این کارشناس مسائل رسانه اساساً مطرح شدن موضوع هستهای را با هدف گذاریهای مختلف عنوان کرد و افزود: از جمله آنها این است که ما را از توجه به موضوعات مهمی که در کشور داریم سرگرم خودش کند و این مسئله با این هدف برای ما ساخته و پرداخته شده است البته در مقطعی به درستی تدبیر صورت گرفت و موضوع هستهای از حالت هیجانی و اولویت اول بودن خود کمی خارج شد و که البته مجدداً در مقاطعی دوباره پررنگ و کم رنگ شد.
وی با اشاره به اینکه موضوع هستهای در دو سال اخیر مجدداً تبدیل به موضوع اول کشور شده است گفت: هرچند معتقدم که موضوع هستهای موضوع اول کشور ما نیست و در حوزههای مختلف ما مسائل مختلفی را داریم که باید به آنها پرداخته شود و گره زدن همه مسائل کشور به موضوع هستهای موجب میشود از توجه به بخشهای مهم دیگر کشور دور شویم.
فضائلی اظهار داشت: اکنون سیاست خارجی و اقتصاد ما به مقدار بسیار زیاد و بیش از حد لازم درگیر موضوع هستهای شده است که رسانههای ما نیز در آن نقش داشتهاند؛ این چیزی است که کمتر به آن توجه شده یعنی موج و فضایی ایجاد شده است که همه چه آنهایی که موافق یا مخالف توافقات اخیر هستند درگیر این مساله هستند.
وی واقعیت حاضر در موضوع هستهای را این دانست که امروز موضوع هستهای تبدیل به موضوع اول در حوزه سیاست خارجی و حوزه اقتصاد ما شده است و افزود: امروز ذهنهای زیادی مشغول موضوع هستهای شده است.
این کارشناس مسائل رسانه با تاکید بر لزوم دستهبندی رسانههای داخلی در خصوص موضوع هستهای گفت: برخی از رسانهها هستند که چون به لحاظ مبانی فکری و نظری از همان سالهای دور خیلی قائل به حفظ استقلال سیاسی و مقاومت در برابر فشارهای غرب نبودهاند و نیستند، خیلی اعتنایی به توانمندیهای داخلی نمیکنند و برای آن خیلی ارزش قائل نیستند و راحت از کنار توان داخلی میگذرند.
وی اظهار داشت: برخی از رسانهها به قول بعضی از دولتمردان توان داخلی را در حد آبگوشت بزباش و قورمه سبزی میبینند و طبیعتاً سرمایهگذاری و اهتمام لازم را برای شناخت، حفظ و ارتقاء این توان ندارند و زود حاضرند هم روی استقلال سیاسی و هم توان داخلی معامله کنند.
فضائلی برخی از روزنامهها و رسانههای داخلی را در حدی دانست که اگر روابط عمومی کاخ سفید در ایران میخواست روزنامهای منتشر کند تیتر و عکسی که انتخاب میکرد اگر ملایمتر از بعضی از این رسانهها نبود حداقل شبیه آنها بود.
وی ادامه داد: این نشان میدهد که بعضی از رسانههای ما چقدر از نظر معنوی از بخش مهمی از وظیفهای که باید انجام دهند غافل هستند.
این کارشناس مسائل رسانه بخشی دیگر از رسانهها را نسبت به توانمندی داخلی، استقلال سیاسی و دستاوردهایی که در کشور داشتهایم با انگیزه اهتمام برای مقاومت در مقابل فشارهای غرب بیگانه دانست و گفت: شاید این رسانهها محتوای تحلیلی و تبیینی لازم را برای اینکه مخاطبان خود را اقناع و ارتقاء ببخشند کمتر داشته باشند و بنابر این مشخص است که هدفگذاریهای خیلی روشنی در این خصوص ندارند.
وی رسانههایی را که با هدفگذاری مشخص و قدرت اقناع مخاطب در خصوص موضوع هستهای کار کرده باشند را محدود دانست و افزود: متأسفانه اشکالی که از سالهای دور در موضوعاتی از جمله موضوع هستهای وجود داشته و همچنان هم هست این است که رسانههای غربی بیشتر شروع کننده هستند و آنها هستند که خبرهای دسته اول و یا حتی خبرهایی که مربوط به ما است را زودتر اعلام میکنند که این یک اشکال خیلی مهمی است که هرچند بارها گفته و تذکر داده شده، کمتر به آن اندیشیده شده است.
فضائلی افزود: فراموش نمیکنم مصاحبهای را چند سال پیش خبرگزاری فرانسه با یکی از مقامات کشورمان که مقام در دسترسی هم بود داشت و بعد از آن بعضی از رسانههای داخلی به نقل از خبرگزاری فرانسه این خبر را اعلام کرده بودند؛ معنای این حرف این است که در برخی از مواقع کار رسانهای ما تا این حد تنزل میکند، البته در مواقعی نیز باید بپذیریم که دسترسیهای آنها دسترسیهای بالاتر و تعریف شده است.
وی دلیل رابطه تیم مذاکره کننده غربی با رسانههایی مانند رویترز، AP و روزنامههای برتر در حوزه خبر را به دلیل سرعت بیشتر در تحلیلها آنها دانست و افزود: شما وقتی نگاه میکنید میبینید به دلیل پشتوانههایی که این رسانه ها دارند حجم تولید ادبیاتشان به مراتب از مجموعه ما بیشتر است.
این کارشناس مسائل رسانه با تصریح براینکه ما یا مؤسسههایی پژوهشی در کشور نداریم یا تعداد آنها بسیار کم است گفت: هرچند در این سالهای اخیر حرکتهای خوبی انجام شده ولی هم به لحاظ حجم و هم کیفیت تولید مطلب باید مقدار زیادی در مورد این بحثهای کار کنیم و بتوانیم در جهت توجیه نخبگان، مردم عادی و افکار عمومی چیزهایی که میتواند به تصمیم گیری بهتر کمک کند را ترویج کنیم.
وی با اشاره به فرمایشات مقام معظم رهبری که لازم دانسته بودند افکار عمومی موضوع هستهای را دنبال کرده و نسبت به آن بیتفاوت نباشند گفت: از این منظر رسانهها باید کارهای زیادی را انجام دهند و موضوع را رها نکنند، البته آنها جاهایی نیز حرکت خیلی خوبی انجام دادند که بعضاً از آن برداشتهای نادرستی صورت گرفت.
فضائلی با اشاره به اینکه در آمریکا زمانی که مثلاً کنگره به نفع جمهوریخواهان تغییر وزن میدهد میگویند که این شرایط وضعیت را برای چانهزنی تیم مذاکره کننده و وزارت امور خارجه اوبامای دموکرات تقوت میکند گفت: هرچند این تحلیلها واقعی نیست ولی اینطور مطرح میشود که این اتفاقی که افتاده باعث میشود که آنها قدرت چانهزنیشان بالا برود و اساسا نوع برخورد ما به گونهای است که این امکان را به آنها میدهیم.
وی افزود: در طرف مقابل هرچند نمیخواهم همه انتقادها را تأیید کنم و قبول داریم بعضی از انتقادها از چارچوب انتقاد خارج شد و جنبه تخریب به خود گرفت اما بخش زیادی از نقدهایی که وجود داشت و دارد نقدهای درستی است که تیم مذاکره کننده ما میتوانست با اتکا به آنها قدرت خود را در مذاکرات بالا ببرد.
این کارشناس مسائل رسانه تحلیلهای ارائه شده در خصوص منتقدین هستهای را ناروا دانست و افزود: از این تحلیلها میشود به عنوان کارشکنی و چوب لای چرخ مذاکرات گذاشتن تعبیر کرد که به نظر من این جفا در حق یک جریان منتقد سالمی است که دغدغه مشکلات و منافع کشور را دارد.
وی تصریح کرد: امروز هیچ اصولگرایی و هیچ آدم علاقهمند به منافع کشوری نیست که از یک توافق خوب در موضوع هستهای کمترین ناراحتی را به خود بگیرد، یعنی اگر کس یا کسانی اینگونه وانمود کند که امروز افرادی هستند که در کشور از توافق خوب ناراحت میشوند ظلم آشکار را انجام میدهند.
فضائلی با اشاره به اینکه افرادی یا جریاناتی در کشور وجود دارند که از مطلق توافق ناراحتی میشوند گفت: اما از توافق خوب هیچ کس نه تنها ناراحت نمیشود بلکه خوشحال نیز میشود.
وی سیاست نظام از ابتدای موضوع هستهای را همواره مبنی بر دستیابی به توافق خوب دانسته و افزود: توافق نامههایی که ما قبلاً امضاء کردیم چه توافق نامه سعدآباد تا بروکسل، پاریس یا مدالیته در دوران آقای لاریجانی با آژانس یا در دوره آقای دکتر جلیلی، که گفتگوهای متعددی انجام شد همه به دنبال توافق خوب بودند.
این کارشناس مسائل رسانه در پایان با تصریح براینکه تیم مذاکره کننده فعلی هم مادامی که به دنبال توافق خوب باشد که انشاء الله هم هست مطمئن باشد که از حمایت همه علاقمندان نظام چه اصولگرا و چه غیراصولگرا برخوردار است گفت: اشکال و انتقاد آنجایی پیش میآید که این شائبه وجود میآید که توافق خوب تحت الشعاع مطلق توافق قرار بگیرد.