بدری:آنچه نشریه دانشجویی را پیش می‌اندازد حرف حساب است

کدخبر: 986818

این مدرس روزنامه نگاری در گفتگو با «نسیم» با تاکید بر اینکه برگزاری جشنواره نشریات دانشجویی حرکت موثری در ارتقا سطح این نشریات است، گفت: در حوزه نشریات دانشجویی و نشریات حرفه‌ای رسمی خیلی اوضاع خوبی نداریم

به گزارش خبرنگار «نسیم» تا چندی دیگر جشنواره نسل چهارم به منظور رقابت بین دانشجویی برگزار خواهد شد. یکی از اثرات این جشنواره می تواند ارتباط بین نشریات حرفه ای و دانشجویی باشد. محمد حسین بدری چهره ای شناخته شده در عرصه حرفه ای روزنامه نگاری است. وی به عنوان روزنامه نگار و مدرس روزنامه نگاری، در سالهای گذشته ارتباط مستمری با دانشجویان داشته است. اما در طول گفت گو با وی فهمیدیم او اصلا از شرایط فعلی نشریات دانشجویی راضی نیست. انتقادهای وی به سطحی نگری و عدم نگاه صحیح دانشجویان برمی گردد. متن کامل گفتگوی «نسیم» با محمد حسین بدری در ادامه آمده است.

  • نسبت اثرپذیری و اثرگذاری نشریات دانشجویی و فضای حرفه ای رسانه چیست؟

قبلاً گفته می­شد که اگر کسی در دوره دانشجویی تجربه­ای داشته باشد، بعداً می­تواند از این تجربه استفاده کند. الآن آنقدر اوضاع بی­قاعده است که این­ها مصداق ندارد. یک نفر بدون هیچگونه سابقه یا سوادی بواسطه آشنایی که در رسانه دارد مدتی در رسانه مشغول می­شود. معمولاً کسی نتیجه فعالیت­هایش را هم که ارزیابی نمی­کند. به نظر بنده فضای نشریات دانشجویی مانند بسیاری از نشریات حرفه­ای خیلی نامناسب است. برخلاف سالیان گذشته که در میان نشریات دانشجویی نمونه­های موفقی وجود داشت که می­توانستند تأثیر خوبی بر محیط دانشگاه بگذارند، در حال حاضر نشریات دانشجویی تقریباً هیچ کار خاصی انجام نمی­دهند. الآن مانند همه کارهای دیگری که در دانشگاه انجام می­شود، کارهای نشریات نیز سطحی و کم­توان هستند. به هرحال من در دانشگاه درس داده­ام می­بینم که سطح دانشجویان از جهت مطالعه و سابقه ذهنی، ادبی و رسانه­ای روز به روز کمتر می­شود. به نظرم خود نشریات دانشجویی چیز قابل عرضی نیست که بخواهد بر نشریات بیرون از دانشگاه اثرگذار باشد.

  • فعالیت در نشریات دانشجویی چگونه می تواند پلی برای ورود به فضای حرفه ای رسانه باشد؟

چقدر فضا را فراهم شد که فعالان نشریات دانشجویی با فضای حرفه ای رسانه ارتباط بگیرند و آن­ها به این عرصه وارد شوند؟

در اندک دفعات هم معمولاً از این کار به نتیجه مطلوبی نرسیدیم. خصوصاً در سال­های اخیر این افراد در محیط حرفه­ای خیلی حوصله نداشته­اند و کار را سرگرمی می­پندارند. حدود 10 سال قبل بیشتر از این موارد داشتیم ولی الآن به رغم اینکه ما تلاشی که ما برای جذب دانشجویان فعال داشته­ایم نتیجه مطلوب حاصل نشده­است. البته افراد با استعدادی هم شناسایی و جذب شده­اند اما به نسبت بسیار اندکند و می­توان گفت در رویه اصلی استثنا به­شمار می­روند.

  • دانشجویان چطور می­توانند وارد فضای نشریات حرفه­ای بشوند؟ و چگونه نشریات دانشجویی می­توانند اثرگذار باشند؟

عموماً نمی­توانند. به دلیل بضاعت ناچیزی که دانشجویان دارند. علاوه بر این شاهد اتفاق خاصی در نشریات نیستیم. ممکن است معدود نشریات موفقی هم باشند اما این تعداد به کل نشریات خیلی کم است. بنده از تعداد کل نشریات اطلاع ندارم. یک زمانی دو، سه هزار نشریه دانشجویی وجود داشت، اگر هنوز هم همین رقم باشد ما نمی­توانیم ملاک را سه نشریه بگیریم. می­خواهم این را بگویم که اصلاً بضاعتی وجود ندارد که دانشجویان با هر روش و مسلکی، بتوانند اثرگذار باشند. دسته­های مختلف دانشجویان در حوزه­های مختلف به مسائل نه چندان مهم فکر می­کنند. به دنبال یادگیری بیشتر و ارتقای توانمندی­هایشان نیستند و می­خواهند با یک تقلب اداری، با یک ارتباط سیاسی رشد کنند. بیشتر فعالین نشریات دانشجویی حتی بخشی از بدنه نشریات حرفه­ای اعم از نشریات مکتوب، خبرگزاری­، سایت­ها -بیشتر اعضای جوان مدنظرم هست- کارشان را شغل و حرفه خود نمی­دانند و به چشم یک سکوی پرش به آن می­نگرند. می­خواهند در آینده مدیرفرهنگی یا مثلاً نماینده مجلس شوند. این کار ار شغل مهمی نمی­دانند، کاری نمی­دانند که قرار است 20 سال، 30 سال در آن مشغول باشد، به همین خاطر برایش زحمت نمی­کشند. کسی که کار در مطبوعات را کار اثرگذار و جدی نمی­داند فکر می­کند چند ماه در اینجا کار می­کنم بعد می­روم در یک مجموعه بزرگتر مدیر می­شوم، بعد هم به مجلس می­روم و رئیس جمهور می­شوم، طبیعیست که برای یادگرفتن چیزهای جدید تلاشی نمی­کند.

  • آیا در شیوه تعامل نشریات حرفه ای و نشریات دانشجویی، جایی برای آموزش دانشجویان دیده شده است؟

ببینید این اتفاق دارد می­افتد. در مجموعه های مختلف با رویکردهای سیاسی- اجتماعی مختلف. ولی سعی می­شود از بضاعت جوانان استفاده کنند به این دلیل که الآن تعداد رسانه­ها زیاد است و فرصت­هایی که در آن­ها برای کار خوب ایجاد شده­است کم نیست، خیلی زیاد است. اگر کسی اندکی کار بلد باشد از او استقبال می­شود. در هر محیطی با یک کیفیتی سعی می­کنند از او استفاده کنند. منتها نظام سازمان­یافته ندارد. معمولا به این ترتیب است که یک جایی یک دوره­هایی برگزار می­کند. سعی می­کند از بیرون یک سری را آموزش دهد و به توان فعلیش استفاده کند. منتها محیط فعلی به تنبلی اهمیت می­دهد. یعنی شما حتی اگر آدم­های با استعدادی را پیدا کنید و اگر به آن­ها آموزش دهید. البته معلوم نیست چقدر بتوانید چنین فردی را پیدا کنید و آموزش دهید.

بچه­های ما از آموزش فرار می­کنند. خود بنده مرتب دارم درس می­دهم. دائماً در کلاس­ها خودم و دوستان دیگری که کار می­کنند، کلاس دارند و درس می­دهند. وقتی سر کلاس می­روم و می­بینم که بچه­ها قصدشان یادگرفتن نیست، ناامید برمی­گردم. می­گویم فلان فیلم را باید ببینید، فلان کتاب را تا هفته آینده بخوانید، بچه­ها با همان روشی که در مدرسه و دانشگاه از زیر بار درس­خواندن شانه خالی کرده­اند به همین نحو از یادگرفتن هرچیز دیگری فرار می­کنند. وقتی یاد نمی­گیرند توانمندی و مهارت هم ندارند. البته آن کسی که آشنایی دارد در تحریریه هم می­تواند مشغول به کار شود. مثلاً فرض کنید گاهی اوقات از بی­استعدادترین بچه­هایی که سر کلاس­ها بوده­است مثلاً به خاطر این که پسر فلانی بوده­است انتخاب شده­اند، دبیر یکجا شده­اند، سردبیر یک سایتی شده­اند.

وقتی که چیزی بلد نیست به­خاطر این که خواهرزاده کسی بوده این موقعیت را در اختیار گرفته ما چه توقعی داریم، تصور می­کنید چه کاری از او بر می­آید؟ به نظرم اوضاع خیلی بدتر از آن چیزیست که شما می­گویید.

  • برگزاری جشنواره های سالانه مانند نمایشگاه های سالانه مطبوعات، چه قدر می تواند موجب رشد نشریات دانشجویی شود ؟

این به نحوه برخورد ما بستگی دارد. فرض بفرمایید شما جشنواره­ای بین نشریات دانشجویی برگزار می­کنید. کارها را برایتان می­آورند. شما داورانی خواهید داشت، اگر داوران شما افراد باسوادی باشند، که احتمالاً هستند با کارهایی مواجه می­شوند که خیلی سطحشان پایین است و در سطح جایزه­های شما نیست.

خب چه کار می­کنند ناچار می­گویند شما جایزه نفرات اول، دوم و سوم را در هر رشته­ای بدهید. یعنی مجبور می­شوند براساس آنچه وجود دارد خود را تطبیق دهند. می­گویید خیلی خب مجبوریم جایزه دهیم و به­خاطر اینکه باید حتماً جایزه داد به سه نفر جایزه می­دهند. آن­ها هم جایزه را می­گیرند و فکر می­کنند واقعاً کارشان خوب بوده­است. یعنی به­جای اثر خوبی که به طور طبیعی توقع داشتیم، دچار یکسری آسیب­های دیگر می­شویم که به­دنبال این­ها می­آید. البته اگر ملاحظه­های دیگری وجود نداشته باشد. بلأخره ما مجبوریم از بین این پانزده نشریه به سه تا جایزه دهیم درحالی که واقعاً ممکن است قابل جایزه­دادن نباشد. ما توقعمان را پایین می­آوریم. می­گوییم چه کنیم، بچه­ها جوانند، عیبی ندارد حالا دانشجویند ان شاءالله رشد می­کنند. شما جایزه می­دهید به امید اینکه یعداً رشد کنند اما هچوقت هم رشد نخواهند کرد.

گرفتاری یکی، دوتا نیست. الآن باید اینطور صحبت کرد: بله امیدوراریم ان شاءالله بچه­ها رشد کنند. منتها آن چیزی که درواقعیت اتفاق می­افتد. یک چیز دیگریست.

  • شما وضعیت فعلی نشریات دانشجویی را چگونه می بینید؟

من فکر می­کنم در حوزه نشریات دانشجویی و نشریات حرفه­ای رسمی خیلی اوضاع خوبی نداریم. به­خاطر همین در دانشگاهی که 5هزار دانشجو دارد، صدتا از نشریه دانشجویی شما هم فروش نمی­رود. رایگان هم بگذارید ممکن است تعداد زیادی از بچه­ها از آن استقبال نکنند. در بعضی دانشگاه­ها پیش­آمده دیده­ام مجانی هم بوده ولی بچه­ها نشریه را برنمی­دارد ببرند مطالعه کنند. دلیلش این است که نشریات خوب نیستند نمی­توان گفت همه تقصیر با مخاطب است.

  • اگر ممکن است بیشتر در این باره توضیح دهید.

فکر می­کنید پرتیرازترین نشریه دانشگاه تهران که سیاسی و پر سروصدا هم هست، چند نسخه چاپ می­شود؟ در حالی که باید حداقل 5هزار نسخه چاپ شود و فروش رود، 200 نسخه هم فروش ندارد. منظور از فروش پول و درآمد نیست، منظور این است که مورد توجه 200 نفر قرار بگیرد. دلیل اصلی این عدم استقبال این است که کار ضعیف است.

خیلی از نشریات دانشجویی وضعیت محفلی دارند. 5، 6 نفر دانشجویی که دور هم جمع­اند و دارند کار می­کنند با هم دوستند، یک محیط دوستانه دارند و فکر می­کنند می­نوانند در این محیط دوستانه بنویسند. نه نگاه صحیحی به صنف نشریات دانشجویی دارند، نه نگاهشان به حوزه سیاست و علاقه عمومی دقیق است. بسته به گرایش سیاسیشان سعی کی­کنند یک کپی دسته چندم از روزنامه­های آن گرایش سیاسی تولید کنند. این کار اصلاً فایده­ای ندارد چرا که اگر کسی بخواهد آن روزنامه­ها را بخرد از دکه روزنامه­فروشی می­خرد. نشریه دانشجویی که در دانشگاه است و یک کپی درجه 3 از آن روزنامه با همان تیترها و عکس­ها منتشر می­کند چه فایده­ای دارد. اقتضا و ویژگی نشریه دانشجویی این است که عموماً با امکانات کمتری منتشر می­شود. شرایط فنی اش قدری معمولی­تر است.

  • چه چیزی باعث می شود که نشریه دانشجویی بتواند اثرگذار باشد؟

آن چیزی که نشریه دانشجویی را پیش می­اندازد حرف حساب است، جرئت طرح مسئله است، زاویه دید و نگاه درون دانشگاهی به موضوعاتی است که اتفاق می افتد. من گمان می­کنم محیط عمده دانشگاه­ها نه محیط علمی است، به این معنا که ما در آن محیط ببینیم گروه­هایی از دانشجویان دارند واقعاً تحصیل می­کنند، علم به دست می­آورندو پیشرفت علمی می­کنند. نه محیط سیاسی- اجتماعی است که بگوییم دسته­هایی از دانشجویان هستند که صاحب فهم دقیقی هستند. چشمشان به دهان شخصیت­های درجه 2 و 3 سیاسی بیرون از دانشگاه است که ببینند مثلآ در مجلس چه کسی دیگری را هل داد. چه کسی به دیگری کف گرگی زد. بعد براساس آن بیایند بگویند آفرین یا چرا این کار را انجام دادی؟ با این وضعیت که کسی رشد نمی­کند.

آن چیزی که از سال­های قبل به عنوان جنبش دانشجویی شناخته می­شده الآن در چه وضعیتی است. همینطور در رویکردهای مختلف اصلاً نگاهم سیاسی نیست. اگر کسی در بیرون از دانشگاه جرئت نداشته به سفر نیکسون به ایران اعتراض کند، در دانشگاه دانشجویان به سفر رئیس جمهور آمریکا، در واقع به استثمار جامعه ایرانی و آن ذلتی که به­دنبال آن به جامعه تحمیل می­شد اعتراض کردند و به­خاطر آن حتی جانشان را فدا کردند. این به این معناست که یک نگاه اضافه­تر از بدنه جامعه وجود داشته است.

الآن محیط دانشگاه چگونه اسنت؟ در دانشگاه دانشجویان درس می­خوانند؟ واقعاً در دانشگاه چقدر درس می­خوانند؟ دانشجویان چه کار می­کنند؟ گوشی گران قیمت دستشان گرفته­اند بدون اینکه تا حالا یک روز کار کرده باشند، بدون اینکه تا به حال مسئولیتی پذیرفته باشند و زحمتی کشیده باشند در بیشتر موارد. عمدتاً خانواده­هایشان تلاش می­کنند حداکثر امکانات را برایشان فراهم کنند. طبیعی است که در چنین شرایطی به­دنبال تلاش کردن و فکر کردن نیستند. جرا باید درس بخوانند وقتی که با درس نخواندن هم دوره تحصیلیشان تمام می­شود. چرا باید فهم سیاسی داشته باشند در حالی که می­توانند با پارتی­بازی رشد کنند؟ چرا باید مطالعه کنند؟ الآن کتابی وجود دارد که بگوییم دانشجویان این را بیشتر می­خوانند؟ نوعاً و ر بیشتر موارد چه­ها در دانشگاه چیزی می­خوانند؟ در این محیط ما انتظار داریم که کار اثربخشی هم انجام دهند و نشریه مهمی هم انتشار دهند. باید فکر کنند تا چیزی بنویسند. باید سواد دشته باشند تا فکر کنند. این­ها متأسفانه به هم متصل است و خیلی هم اتفاقی نمیفتد.

در نسل­های مختلف دانشگاهی هم بچه­ها دیده­اند که فردی بدون سواد و عقبه فکری- سیاسی در دولت مثلاً آقای خاتمی یا احمدی­نژاد روحانی یا وارد شده است، یعنی بدون اینکه این دولت­ها با هم تفاوت کند. بدون کسب سواد و توان، بدون کسب اطلاعات معرفتی با مطالعه، با مشاهده بدون مواجهه با بدنه زندگی مردم نمی­توان محتوای جدیدی تولید کرد. من یادم هست سابق بر این گروه­های دانشجویی از بدنه مردم جدا نبودند. الآن هم کارهایی می­شود، مثلاً اردوی جهادی می­روند، یک هفته در روستایی می­روتد یک جایی مسجدی، حمامی می­سازند که آن­ها استفاده کنند. این کار حداقل است دیگر، به­صورت یک مد اتفاق میفتد، بچه­ها به­دنبال هم می­روند آجری هم می­چینند. دستشان هم درد نکند ولی این همه کار نیست، مثلاً در 5 روزی که آنجا هستند زحمت می­کشند ولی همان بچه­ها در 360 روز دیگر سال چه کار می­کنند؟ دائم مشغول کارهای سطحی هستند، در نرم­افزارهای موبایل چرخ­های الکی می­زنند ، حرف­های بی­فایده می­زنند. به نظر بنده با این روند اتفاقی نمی­افتد.

ارسال نظر: