مهدی عباسی مهر: ویژگی جشنواره نسل چهارم، مدیریت خلاقانه دانشجویی است

کدخبر: 986822

دبیر سابق دفتر تحکیم در گفتگو با «نسیم» گفت: فقدان تکنیک‌های روزنامه‌نگاری مشکل جدی نشریات دانشجویی است/ جشنواره نشریات دانشجویی فرصت دیده شدن را به نشریات دانشگاه‌های کشور می‌دهد

به گزارش خبرنگار «نسیم» مهدی عباسی مهر از فعالان دانشجویی است که توانست در برهه ای دبیر تحکیم وحدت نیز بشود. با توجه به نزدیک شدن به موعد برگزاری جشنواره نسل چهارم با هدف رقابت نشریات دانشجویی کشور، به سراغ وی رفتیم تا درباره مسائل مختلف نشریات دانشجویی هم کلام شویم. وی در طول مصاحبه خلاقیت و نگاه دانشجویی را مولفه های اثرگذاری نشریات دانشجویی دانست و تاکید کرد که اگر نشریات میخواهند اثرگذار باشند باید این دو مولفه را در نشریه پرنگ تر کنند. عباسی مهر به مظلومیت نشریات حزب اللهی در دانشگاه و برخوردهای گاه و بیگاه مسئولین نیز اشاره کرد. متن کامل گفتگوی ما در ادامه آمده است.

  • آقای عباسی مهر به نظر شما اثرگذاری نشریات دانشجویی در چه سطحی باید باشد؟ آیا وضعیت موجود همان چیزی است که مد نظر ما بود؟

ما مقوله ای داریم به نام کار فرهنگی و فعالیت دانشجویی در دانشگاه که در حوزه مسائل فرهنگی، اجتماعی و سیاسی است و بحث نشریه دانشجویی و امثال آن ابزارهای لازم برای فعالیت در این حوزه است. طبیعی است زمانیکه اهداف خود را در حوزه سطح فعالیت های دانشجویی مشخص کنیم، سطح انتظاراتمان در حوزه نشریات هم مشخص و مدون می شود. فعالیت دانشجویی در دانشگاه یک ضرورت است، چرا که دانشگاه ما صرفا یک مکان آموزشی نیست. دانشگاه ما علاوه بر اینکه محل تولید علم است، محل رشد و پرورش نیرو نیز هست. طبیعی است وقتی ما به مقوله رشد و پرورش افراد اشاره می کنیم، باید زمینه های رشد را هم فراهم کنیم.

یکی از زمینه های اصلی بحث آزاد اندیشی است. اینکه دانشجوی ما به دور از هیجانات و بدون اینکه تحت تاثیر جریانات و احزاب سیاسی باشد، خودش فکر کند، نظرش را ارائه دهد، در یک محیط آزاد تضارب آراء کند و در این میان فکر و اندیشه اش رشد یابد، به نقاط قوت و ضعف خود پی ببرد، سطح معلوماتش افزایش یابد و یک نیروی فعال و دغدغه مند نسبت به محیط دانشگاه و جامعه خودش باشد. اگر ما این فضا و فرصت را فراهم نکنیم طبیعی است که نگاه دانشجوی ما به دانشگاه یک نگاه صرفا علمی شده و دانشگاه را همانند یک مدرسه تلقی می کند و بعد از کسب علم فارغ از مسائل اجتماعی و سایر جوانب، از محیط دانشگاه فارغ التحصیل شده و به بازار کار می رود. نگاه انقلاب به کانون های تولید علم و فکر یک نگاه صرفا علمی نیست، فرد در کنار آموزش علم باید رشد اجتماعی نیز پیدا کرده و نسبت به محیط پیرامونش دغدغه مند شود و علم او نیز باید پاسخگوی نیازهای جامعه اش باشد. دانشجوی ما باید در چنین فضایی رشد کند. فضای دانشگاه های ما باید علاوه بر اینکه محیطی برای کسب علم و تولید علم باشد، محیطی برای ساخته شدن و رشد کیفی دانشجویان نیز باشد. او باید بتواند حرف خود را بزند، سعی و خطا کند، نسبت به محیط اطرافش اظهار نظر و قلم فرسایی کند. در نتیجه در این بازه دارای تجربیات ارزشمندی می شود که در آینده از این فرد یک مدیر موفق و یک استاد موفق در حوزه آکادمیک می سازد.

طبیعی است وقتی سطح انتظار ما چنین باشد، باید ضرورت توجه به نشریات دانشجویی، تشکل های دانشجویی و .. از اولویت های اصلی ما باشد. برخی افراد فعالیت های دانشجویی را صرفا یک مساله سیاسی تلقی می کنند و با این نوع تفکر اینگونه فعالیت ها اولویت های بعدی خواهد بود. اما اگر ما این مساله را برای ساخته شدن نسل جوان و دانشجوی خود در نظر بگیریم، اولویت بسیار مهمی خواهد بود. نشریات دانشجویی یکی از محیط هایی است که دانشجو می تواند این تجربه گرانبها را در چارچوب قوانین و ضوابط در حوزه های مختلف اعم از فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، علمی و ... به دست آورد. حتی می تواند باعث رشد و نمو جامعه مطبوعاتی کشور شود، سطح آگاهی های جامعه دانشگاهی کشور را بالا برده و در نهایت بخش قابل توجهی از تجربه ای که در آینده می تواند نصیب جامعه مطبوعاتی کشور شود، در فضای نشریات دانشجویی به دست آید. این نشریات می توانند آزاد اندیشانه فعالیت کنند و ضریب آزاد اندیشی در حوزه نشریات دانشجویی نسبت به فضای نشریات کشور به مراتب بیشتر است. ما تا نقطه هدف فاصله زیادی داریم، اما این به آن معنا نیست که هم اکنون وضعیت نشریات دانشجویی ما نسبت به کشورهای دیگر وضعیت مناسبی نیست. به اعتقاد من در حال حاضر فضای نشریات دانشجویی و آزاد اندیشی در کشور ما در مقایسه با کشورهای دیگر استثنائی است و بعید می دانم که در سایر نظامات سیاسی چنین فرصتی را به جامعه دانشگاهی خود بدهند.

  • به نظر شما نشریات دانشجویی صرفا باید در سطح دانشگاه اثرگذار باشند و یا در حوزه فرادانشگاهی نیز باید برنامه ای داشته باشند ؟

ما نمی توانیم برای بحث اثرگذاری مرز قائل شویم و جامعه را خط کشی کنیم که دانشگاه ما در یک سمت و مردم ما در سمت دیگرند. شما وقتی در جامعه گلچین شده ای مانند فضای دانشگاهی کشور فعالیت می کنید، ناخود آگاه اثرگذاری کشوری نیز ایجاد می کنید. چرا که دانشجو در دانشگاه وقتی تحت تاثیر نشریه شما قرار می گیرد، با خانواده و دوستان و اقوامش ارتباط دارد و این سطح از معلومات به شرط اثرگذار بودن در فضای دانشگاه، به جامعه نیز تسری می یابد. این مساله در مسائل گفتمانی نیز دیده می شود. بسیاری از مسائل گفتمانی ابتدا از فضای دانشگاه شروع شده و بعد از مدتی کوتاه همین گفتمان به جامعه انتقال پیدا می کند و تبدیل به یک گفتمان اساسی و توقع ملی می شود.

  • برای اینکه اثرگذاری نشریات دانشجویی بر دانشجویان بیشتر شود چه راهکارهایی را پیشنهاد می کنید؟

بزرگترین ظرفیت نشریات دانشجویی اصل خلاقیت است، چرا که ترکیب نشریات دانشجویی همه جوان هستند. خلاقیت یکی از اساسی ترین مولفه های قشر جوان است، اگر دانشجو هم باشد این بحث دوچندان می شود. اگر اصل خلاقیت در نشریات دانشجویی به کار گرفته شود، ضریب اثرگذاری آن چندین برابر می شود. این خلاقیت ها می تواند در حوزه های مختلف شامل حوزه خبر، تحلیل، مسائل و موضوعات متنوع باشد. به طور مثال می تواند از رصد اخبار دانشگاه شروع شود و مسائل درون دانشگاه را تجزیه و تحلیل کند و به فضای جامعه نیز بپردازد. می تواند بعضی از مسائل را به چالش بکشد، نسبت به موضوعی آزاد اندیشی کند و نقطه نظرات افراد مختلف را به کار گیرد. مولفه مهم در نشریات دانشجویی که بیشتر مورد توجه جامعه مطبوعاتی کشور بوده، اصل خلاقیت است. دانشجویان بعضا ابتکاراتی را به خرج می دهند که برای اولین بار در جامعه مطبوعاتی کشور اتفاق افتاده و این باعث افزایش اثربخشی در قشر جوان و دانشجو می شود. به طور کلی یکی از مواردی که می تواند باعث افزایش مخاطب نشریات دانشجویی شود، نگاه دانشجویی نسبت به مسائل است. گاهی می بینیم نشریات دانشجویی کلیشه ای عمل می کنند و نمودی از نشریات برون دانشگاهی را در فضای دانشگاه ایجاد می کنند. این نشریات شاید از لحاظ فنی نشریه خوبی باشند، اما دیگر رنگ و بوی نشریه دانشجویی را ندارند. نشریه دانشجویی باید فضایی را ایجاد کند که علاوه بر اینکه از تکنیک ها و مولفه های جدید استفاده کند، در عین حال نگاه دانشجویی خود را داشته باشد و دانشجویان همان طور که فکر می کنند بنویسند و پیاده سازی کنند. این امر باعث می شود دانشجویان بیشتر جذب این نشریات شوند. اگر نشریات دانشجویی بخواهد جنبه رسمی پیدا کند به سرنوشت نشریات کشور دچار می شود.

  • به نظر شما چه محدودیت هایی در حوزه نشریات دانشجویی وجود دارد؟

یکی از مهمترین مسائل ورود سلیقه هاست. بعضا شاهد هستیم این اعمال سلیقه از سوی افرادی است که احساس می کنند چاپ نشریات می تواند باعث نمود ضعف آنها در دانشگاه شود. معمولا نشریات دانشجویی ما خیلی کم وارد مسائل خطوط قرمز و خارج از ضوابط می شوند. بیشترین فشارها به نشریاتی وارد می شود که دغدغه انقلاب و مسائل اصلی کشور را دارند و این محدودیت ها و اعمال سلیقه ها از سوی مدیران میانی وارد می شود که این انتقادات را برنمی تابند.

موضوع بعدی عدم حمایت در این زمینه است. ما شاهدیم مسئولین در ظاهر به اهمیت نشریات دانشجویی اشاره می کنند، اما درعمل توجه و حمایت چندانی نمی شود. یک دانشجو برای چاپ نشریه خود باید بارها و بارها پشت در اتاق یک مسئول بایستد تا حداقل بودجه لازم را بگیرد. در صورتی که اگر سرانه فرهنگی دانشگاه منصفانه توزیع شود، دانشجو نباید با سختی و مشقتی برای چاپ نشریه مواجه باشد. معمولا در دانشگاه جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی مظلوم واقع شده است. چراکه زبان و قلم این قشر از دانشجویان زبان نقادانه ای است و به مذاق مسئولین خوش نمی آید و مسئولین نیز به این نشریه کمتر توجه می کنند.

  • خود شما در زمان دانشجویی برای چاپ نشریه با چه مشکلاتی مواجه بودید؟

ما در دوران اصلاحات فعالیت دانشجویی داشتیم. گاهی یک مدیر دانشگاه نسبت به انتقاداتی که به نظام می شد واکنش خاصی نشان نمی داد، اما زمانی که نقد متوجه شخص مدیر بود، از تمام ظرفیت های قانونی استفاده می کرد تا آن نشریه دیگر چاپ نشود. گاهی نشریه ای از روی حرص و کینه و مخالفت صریح با اصول انقلاب، مطالبی را منتشر می کرد و زمانی که با مدیر دانشگاه این مساله را مطرح می کردیم، معتقد بود باید در این موارد گذشت کرد. اما وقتی مدیریت دانشگاه زیر سوال می رفت، گذشت چندانی وجود نداشت. برای بعضی از مسئولین گذشت جایی است که به اعتقادات مردم وارد می شود، اما در مورد نقدهایی که به خود آنان وارد می شد، گذشتی در کار نبود. به نظر می رسد مسئولینی که با حوزه نشریات دانشجویی مرتبطند، باید به این فهم جمعی برسند که آستانه دغدغه مندی و حساسیت ما اصول و مبانی اعتقادی کشور است و خطوط قرمز در آنجاست، نه در مواردی که به افراد نقدی وارد می گردد.

  • به نظر شما چه آسیب هایی می تواند گریبانگیر نشریات دانشجویی شود و آن ها را از مسیر اصلی منحرف کند؟

به دلیل اینکه ما معتقدیم جوان آرمانخواه است و دانشجو نقد صریح و روشنی دارد، طبعا این فضا فرصت خوبی برای افراد مغرض ایجاد می کند. گاهی اوقات دیده می شود افرادی به نام آرمانخواهی، اصول و مبانی یک ملت را به تمسخر می گیرند، از مرز نقادی عبور می کنند و متاسفانه توهین مستقیم به ارزش ها می کنند. گاهی می بینیم افرادی به نام آزادی و آزادی بیان، به جای اینکه از این فرصت استفاده کرده و مشکلات اصلی کشور را مورد نقد قرار دهند، از این فضا سو استفاده کرده و ذائقه همه را تلخ می کنند. ما در برهه ای در دهه 70 شاهد این فضا بودیم که افرادی از این فرصت ایجاد شده در قالب نشریات دانشجویی سوء استفاده کردند. نشریات دانشجویی باید خود حافظ و پاسدار ارزش های ملت و جامعه باشند و خود به دنبال خاطیان و افراد سو استفاده کننده و مغرض باشند. این افراد همیشه به دنبال این بودند چهره ای از نشریات دانشجویی در سطح جامعه مطرح کنند که همیشه توام با توهین و حمله به ارزش ها بوده است. اما واقعیت نشریات دانشجویی این نیست. قریب به اکثر نشریات دانشجویی پاسدار ارزش ها و آرمان های انقلاب اسلامی هستند و حساب آن دسته از نشریات را باید جدا کرد. باید خود دانشجویان و مسئولین سعی کنند این فضای آزاد اندیشی مورد سوء استفاده قرار نگیرد و نباید زمینه را برای رفتارهای افراطی مهیا کرده و چهره دانشگاه را مخدوش کرد.

  • به نظر شما مشارکت دانشجو و استاد در تولید محتوای نشریات دانشجویی چگونه است و چرا تعامل مناسبی در این زمینه وجود ندارد؟

به نظرم این نقد متوجه جامعه اساتید کشور است که وارد این فضا نمی شوند . چه بسا دانشجویان مایل به ورود اساتید به این حوزه هستند. متاسفانه بارها شاهد این بوده ایم که رغبتی از سمت اساتید وجود نداشته است. این سوال را باید از اساتید کشور پرسید. البته دانشجویان نیز نباید منتظر باشند که اساتید به سراغ آنها بیایند. سعی کنند با اساتیدی که خوش فکر، اهل نظر و آزاد اندیشی هستند ارتباط گیری کرده و از ظرفیت این اساتید استفاده کنند. البته برخی از اساتید نیز به دنبال این هستند که دانشجویان را کانالیزه کنند. به طور کلی هم نقاط قوت و هم نقاط ضعفی دارد و البته نقاط قوت آن بیشتر است. فضای دانشجویی فضای سیالی است که در آن دانشجویان باید اظهار نظر کنند. دانشجویان باید ارتباط با اساتید را داشته باشند و در عین حال آزاد اندیشی نیز داشته باشند. اساتید نیز می توانند در این آزاداندیشی به واسطه تجربه بیشتر با دانشجویان همراه شوند. اما اگر این ارتباط به نظارت مستقیم در فعالیت دانشجو منجر شود، یک آفت است و دیگر آزاد اندیشی معنایی ندارد.

  • به نظر شما آموزش های اولیه خبرنگاری چقدر در دستور کار نشریات است؟

این موضوع می تواند بسیار مفید باشد. این یکی از تکالیفی است که دانشگاه نسبت به نشریات دانشجویی بر عهده دارد. دانشجویان باید نسبت به قوانین و آیین نامه ها آگاهی داشته باشند. در عین حال باید به تکنیک های روزنامه نگاری و خبرنگاری آشنایی داشته باشند و خود دانشجویان نیز باید رغبت نشان دهند. اگر یک دانشجو بهترین ایده را داشته باشد اما تکنیک های رسانه ای را نداند، نمی تواند به درستی فکر و ایده خود را به مخاطب خود برساند. اگر این تکنیک ها به درستی به کار گرفته شود، در کنار خلاقیتی که دانشجو دارد می تواند به یک کار شاخص و تراز تبدیل شود. این تکلیفی است که هم بر عهده دانشجو است و هم بر اساس آیین نامه وظیفه دانشگاه است که برای نشریات دوره های آموزشی برگزارکند.

  • پس در واقع نظام مشخصی برای آموزش نشریات دانشجویی تعریف شده است و یا در حد آیین نامه هاست؟

این موضوع بستگی به دانشجو و دانشگاه دارد. بعضی از دانشگاه ها تکنیک ها را آموزش می دهند. حداقل آگاهی دانشجو برای فعالیت در نشریات دانشجویی این است که از قانون مطبوعات، آیین نامه نشریات دانشجویی و دستور العمل کمیته ناظر بر نشریات دانشجویی آگاه باشد. اگر این آگاهی را نداشته باشد و از قوانین عبور کند، مسئولیتش با مدیر مسئول آن نشریه است. باید این آگاهی به دانشجو داده شود و در قبال این آگاهی، دانشجو در این حوزه فعالیت کند.

  • پس سازمان مشخصی برای آموزش دانشجویان در حوزه نشریات دانشجویی وجود ندارد؟

طبق آیین نامه، معاونت فرهنگی دانشگاه این مسئولیت را به عهده دارد. کمیته ناظر بر نشریات در هر دانشگاه موظف است زمانی که به نشریه ای مجوز می دهد، کارگاهی را برای آموزش در حوزه نشریات دانشجویی برگزار کند.

  • به نظر شما جشنواره نشریات دانشجویی نسل چهارم که فضای رقابتی را برای نشریات دانشجویان فراهم می کند، چقدر در افزایش کیفیت نشریات موثر است؟

جشنواره نسل چهارم به عنوان مشوقی برای رقابت با سایر نشریات بسیار موثر است. در درجه اول یک فرصتی برای رقابت با سایر نشریات ایجاد می کند. در درجه دوم دانشجو می تواند از تجربه های نشریات دیگر استفاده کند. سوم اینکه دانشجو احساس می کند که در فضای عمومی کشور دیده می شود. بعضا شاهدیم اگر این فضا مهیا نشود، در چند دانشگاه مطرح کشور، چند نشریه خاص در فضای عمومی کشور دیده می شوند. برگزاری این جشنواره ها نباید منحصر به یک جشنواره باشد. برگزاری این جشنواره ها چه در سطح ملی و چه در سطح منطقه ای فرصتی برای دیده شدن نشریات دانشجویی و آموزش و انتقال تجربه در این حوزه است. برگزاری این جشنواره ها هم می تواند خودجوش باشد و هم می تواند با حمایت دستگاه های مرتبط با حوزه آموزش عالی کشور باشد.

ویژگی خاص جشنواره نسل چهارم این است که مجریان آن مجموعه های دانشجویی هستند. در خلال این کار دانشجویی، خلاقیت های دانشجویان به کار گرفته شده و این خلاقیت ها می تواند باعث افزایش کیفی در برگزاری جشنواره های دیگر گردد. همچنین افراد بیشتری در این زمینه شناسایی می شوند و این افراد می توانند ظرفیت مناسبی برای آینده مطبوعات کشور باشند. در دوره های پیش شاهد این امر بوده ایم که فعالین دانشجویی در این جشنواره ها به واسطه قلم خوب و تکنیک هایی که در این زمینه داشتند، مطرح می شدند و بعدها به افرادی شاخص در عرصه مطبوعاتی بدل می شدند. برگزاری این جشنواره ها سبب می شود این ظرفیت ها آشکار شود.

ارسال نظر: