نشست "بنیاد آمریکایی دفاع از دموکراسی‌ها" درباره تفاهم لوزان

کدخبر: 996779

در نشست این بنیاد تندروی ضد ایرانی مطرح شد: واقعیت این است که رهبر ایران توانست به خواسته‌اش دست پیدا کند/ ایران، کره شمالی نیست و به مشوق‌ها و تهدیدها واکنش نشان می‌دهد

بنیاد دفاع از دموکراسی ها در واشینگتن (FDD) که یک بنیاد به شدت تندروی ضد ایرانی است، با برگزاری نشستی توافق هسته ای با ایران را تحلیل کرده است، متن کامل مهم‌ترین نکات مطرح شده در این نشست بدین شرح است:

این نشست با حضور الیوت آبرامز (Elliott Abrams) مشاور جرج بوش رئیس جمهور سابق آمریکا و مسئول مسائل خاورمیانه در شورای امنیت ملی سابق آمریکا که در حال حاضر کارشناس ارشد شورای روابط خارجی آمریکاست، مارک دابوویتز (Mark Dubowitz) مدیر اجرایی بنیاد دفاع از دموکراسی ها و طراح اصلی پروژه تحریمهای آمریکا علیه ایران و جفری گولدبرگ (Jeffrey Goldberg) تحلیلگر نشریه آتلانتیک در روز 4 فروردین 1394 برگزار شده است.

جفری گولدبرگ: آنها از تفاهم لوزان با عنوان چارچوب توافق یاد می کنند اما به نظر من، این تفاهم چیزی بسیار بیشتر از توافق است. اسناد مختلفی ازجانب کشورهای مختلف حاضر در این مذاکرات مطرح شده است. در دو ماه و نیم آینده نیز درباره این موضوع بحث خواهد شد. برخی مفاد مندرج در تفاهم لوزان بسیار خوب است. برای نمونه، کاری که با رئاکتور اراک می شود، بسیار خوب است. اما برخی مسائل دیگر وجود دارد که مبهم است و باید تکلیف آنها روشن شود. مسائل مشخص و ریز، مهم هستند که باید مشخص شوند. هنوز بسیاری از مسائل در مرحله ابتدایی قرار دارند و باید تا دو ماه و نیم دیگر، تکلیف آنها روشن شود. من نگران سرعت برداشته شدن تحریمهای ایران هستنم. نگرانی دیگر من درباره بخشهایی از توافق است که به حوزه تحقیق و توسعه مربوط است. این نگرانی وجود دارد که پس از ده یا دوازده سال آینده و در پایان دوره اجرای توافق هسته ای، ایران با برنامه هسته ای به مراتب پیشرفته تر از گذشته ظاهر شود. هرگونه توافق هسته ای که بین ایران و قدرتهای بزرگ شود، باید زیرساختهای هسته ای این کشور را به عقب براند. این گزینه، گزینه آرمانی است. اما اگر این هدف قابل تحقق نباشد می توان به کارهای دیگری از قبیل وقفه کامل در فعالیتهای ایران در حوزه پیشرفت هسته ای اکتفا کرد و درنتیجه ده سال آینده وضع برنامه هسته ای ایران همانند وضع کنونی باشد. اما اگر ایران بتواند به فعالیتهایش در حوزه تحقیق و توسعه ادامه بدهد، ایران تا پایان دوره اجرای این توافق، احتمالا قادر خواهد بود آزمایشهای فوق العاده ای در زمینه سانتریفیوژهای بسیار پیشرفته تر انجام بدهد و این مسئله نگران کننده است. نگرانی دیگر من به آثار برداشته شدن تحریمها مربوط است. اگر ایران به یکباره، میلیاردها دلار پول به دست بیاورد با آن چه کار خواهد کرد. احتمالا بخش زیادی از این پول برای مقاصد منطقی و معقول ازقبیل تقویت اقتصاد ایران، اعطای یارانه های غذایی و توسعه زیرساختهای کشور و اقداماتی از این قبیل هزینه خواهد شد یعنی همان کاری که دولتها معمولا انجام می دهند. اما در عین حال باید توجه داشت که میلیاردها دلار از این پول نیز در اختیار سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران و حزب الله و رژیم بشار اسد رئیس جمهور سوریه قرار خواهد گرفت که این مسئله نگران کننده است. بنابراین، نکاتی در تفاهم لوزان وجود دارد که نگران کننده است و باید تکلیف آنها مشخص شود. رژیم ایران حتی در زمان اجرای تحریمهای سخت، قادر بود میلیاردها دلار به رژیم بشار اسد کمک کند و منابع مالی موردنیاز حزب الله لبنان را تامین کند. بنابراین، اگر ایران با برداشته شدن تحریمها به منابع مالی بیشتری دست پیدا کند، از آن در همین مسیرها استفاده خواهد کرد. بی تردید، این کارها سبب تقویت موقعیت ایران در منطقه خواهد شد. چرا که گفته می شود برداشته شدن تحریمها سبب تقویت جریان اعتدال گرا در داخل ایران خواهد شد.

الیوت آبرامز: به نظرمن، بهترین نتیجه تفاهم لوزان، به تاخیر انداختن چندساله دستیابی رژیم ایران به تسلیحات هسته ای است. البته این توافق سبب مشروعیت بخشیدن به برنامه هسته ای ایران می شود. درعین حال باید به ملاحظات منطقه ای مطرح درباره این توافق نیز توجه داشت. اسرائیل نگران دستیابی ایران به تسلیحات هسته ای است. نگرانی کشورهای عربی منطقه نیز اقدامات ایران در زمینه تجاوز علیه کشورهای منطقه و حمایت از تروریسم و تلاش برای سرنگون کردن حکومتها در کشورهای منطقه است. با توافق هسته ای، ایران به قدرت هژمون در منطقه تبدیل می شود و این تقصیر آمریکا است که نتوانسته است به راه مناسبی برای رسیدگی به این مشکل دست یابد. ایران در ده سال گذشته مشغول چه کاری بوده است؟ ایران سرگرم اجرای برنامه ساخت تسلیحات هسته ای بوده است. در این مدت، حمایتهای ایران از حزب الله و حماس نیز افزایش یافته است. اوضاع به صورتی شده است که نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران در سه کشور عربی عراق و سوریه و یمن حضور دارند. تحریمها به هیچ وجه مجازاتی برای ایران نبوده اند. توافق هسته ای نیز سبب مشروعیت بخشی به این برنامه هسته ای می شود. باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا باید تا چند روز دیگر در نشست مشترک با سران کشورهای عضو شورای همکاری های خلیج فارس در کمپ دیوید شرکت کند. باید منتظر ماند و دید که او می خواهد به سران عرب منطقه چه تضمینهایی درباره ایران بدهد. آیا آمریکا می خواهد ناو هواپیمابر دیگری در منطقه مستقر کند؟ آیا آمریکا می خواهد چتر هسته ای را بر سر کشورهای عضو شورای همکاری های خلیج فارس ایجاد کند ؟ اگر توافق امنیتی با کشورهای منطقه شود، کنگره از آن حمایت خواهد کرد؟ آیا سنا به آن رای مثبت خواهد داد؟ آیا آمریکا می خواهد پیمان دفاعی مشترک دوجانبه با هریک از کشورهای عضو شورای همکاری های خلیج فارس منعقد کند؟ هیچیک از این کارها، چندان چشمگیر نیستند. همه این کارها باید انجام شود و درعین حال باید کارهای دیگری هم انجام شود. سناریوی دیگری که مطرح است این است که در پایان مذاکرات، هیچ توافقی حاصل نشود. اگر توافقی حاصل نشود همه طرفهای حاضر از سر میز مذاکرات بلندخواهند شد و خواهند رفت. بعید می دانم در این صورت، ایران بخواهد گام بلندی در مسیر ساخت تسلیحات هسته ای بردارد، زیرا ایران بیم دارد که این کارش سبب شود رئیس جمهور آمریکا یا اسرائیل در موقعیتی قرار بگیرند که بخواهند درباره حمله نظامی به ایران تصمیم گیری کنند. بنابراین، ایران به حرکت تدریجی اش برای رسیدن به بمب اتمی ادامه خواهد داد اما به گونه ای مشهود و گسترده، این حرکت را تسریع نخواهد کند. درعین حال باید توجه داشت، در صورت شکست مذاکرات، کنگره تحریمهای جدیدی علیه ایران تصویب خواهد کرد و بعید است دولت اوباما این تحریمها را وتو کند. در این صورت، طرح مشترک اقدام نیز خاتمه یافته خواهد بود.

مارک دابوویتز: تحریمها بود که سبب شد ایران سر میز مذاکره آورده شود. درواقع، تحریمها تسهیل کننده مذاکرات بودند. تحریمها سبب شد رئیس جمهور آمریکا در مذاکرات کارت برنده داشته باشد و درنهایت، چارچوب موردتوافق در لوزان حاصل شود. احتمالا همین تحریمها سبب خواهند شد (آْیت ا..) خامنه ای در نهایت تصمیم بگیرد به توافق هسته ای جامع نیز تن دربدهد. بنابراین، ما می توانیم بسیار احساس پیروزی کنیم اما این اتفاق رخ نداده است، زیرا برخی اشتباههای اساسی درباره تحریمها رخ داده است. اگر توافق نهایی حاصل شود، اشتباه اساسی دیگری نیز رخ خواهد داد و آن اینکه آمریکا می خواهد به بازگشت سریع تحریمها به موقعیت اولیه اش، دلگرم باشد. استدلال اصلی دولت اوباما درباره بازگشت تحریمها نیز همین سریع و خودکار بودن بازگشت تحریمها است. براساس فرمول مطرح گفته می شود، برداشته شدن تحریمها به صورت تدریجی است و اگر در این مسیر، مشخص شود ایران فریبکاری می کند، تحریمها به سرعت سرجای خودش بازخواهد گشت. اما این تفکر و نگرش، توام با توهم و خیال است. بی تردید، اگر طرح بازگشت تحریمها در شورای امنیت سازمان ملل متحد مطرح باشد، روسیه در مقابل آن خواهد ایستاد و با لجاجت خود مانع از این کار خواهد شد. اعمال مجدد تحریمها برخلاف حرص و آز انسانی خواهد بود که در فضای اقتصادی وجود دارد و با برداشته شدن تحریمها، از فرصتهای داخل ایران استفاده خواهد شد و درنتیجه فعالان اقتصادی در این حوزه، با بازگشت مجدد تحریمها مخالفت خواهند کرد. سالها طول کشید تا تحریمها اعمال شود. هفت تا هشت سال طول کشید تا این تحریمها در کنگره آمریکا به تصویب برسد و کنگره بتواند نهادهای مالی طرف قرارداد با ایران را متقاعد کند که ارتباط خود را با بانکهای ایرانی قطع کنند. مدت مدیدی طول کشید تا کشورهای اروپایی متقاعد شدند ارتباط مالی خود ازطریق سوئیفت با ایران را قطع کنند. آمریکا و اتحادیه اروپا تلاشهای گسترده ای صورت دادند تا این تحریمها را اجرایی کنند. اگر روند برداشته شدن تحریمها شروع شود، قطع نظر از اینکه با چه سرعتی برداشته شود، این روند معکوس به سرعت پیش خواهد رفت و تحریمها سست خواهد شد. با این اوصاف می بینیم که طرح بازگردانده شدن فوری تحریمها سر جای خودش در صورت عدم پایبندی ایران به تعهداتش، تفکری بسیار خیالی و توهم آلود است. با برداشته شدن تحریمها، تنها سازوکار صلح آمیز مقابله با فریبکاری ایران از بین خواهد رفت و رئیس جمهور آمریکا در وضعی قرار خواهد گرفت که بسیار منزجر کننده است. او باید تصمیم بگیرد که یا تسلیم شود یا اینکه با ایران وارد جنگ شود که هر دو گزینه بسیار منفور است. ایران به صورت تدریجی فریبکاری می کند و نه اینکه فربیکاری آن به یکباره و علنی باشد. بعید می دانم هیچ رئیس جمهوری در آمریکا حاضر باشد به علت فربیکاری تدریجی، به اقدام نظامی علیه ایران مبادرت کند. رئیس جمهور آمریکا نمی تواند براساس این اطلاعات که مثلا ایران گاز هگزا فلورید اورانیوم را وارد سانتریفیوژهای نسل هشتم کرده است، مردم آمریکا را به اقدام نظامی علیه ایران متقاعدکند و بگوید این کار ایران برخلاف توافق هسته ای است و آمریکا می خواهد از نیروی هوایی اش برای بمباران تاسیسات هسته ای ایران استفاده کند. هرگز چنین اتفاقی رخ نخواهد داد. چنین سناریویی کاملا خیالی است. بسیار ساده لوحانه است اگر تصور کنیم می توانیم با سازوکار بازگشت فوری تحریمها و فشارهای اقتصادی، بازهم همان فشار گذشته را بر ایران وارد کنیم. درعین حال، باید توجه داشت که ایرانی ها ابله نیستند. آنها در سالهای نخست درنظر گرفته شده برای توافق هسته ای، به آن پایبند خواهند بود و اگر هم بخواهد فریبکاری کنند، فریبکاری آنهار بسیار تدریجی خواهد بود. آنها از ابهامات موجود در توافق هسته ای سوء استفاده خواهند کرد. به محض برداشته شدن تحریمها، اقتصاد ایران قوی خواهد شد و با تقویت این فضا، فشارها درمقابل بازگشت فوری تحریمها در آینده افزایش خواهد یافت. بعید می دانم ایران بخواهد به صورت چشمگیر به گسترش فعالیتهای هسته ای اش در زمان اجرای توافق هسته ای مبادرت کند، زیرا این کار خطر اقدام نظامی آمریکا یا اسرائیل را علیه ایران به همراه خواهد داشت. به نظر من اعمال تحریمها باید ادامه داشته باشد. تحریمها به صورت تدریجی بر اقتصاد ایران فشار وارد می کند. فشارهای اقتصادی بر ایران می تواند به صورت سنجیده و اندازه گیری شده باشد. اگر ایران بخواهد در آینده در مسیر فعالیتهای هسته ای اش گام بیشتری بردارد، می توان از همین فرمول استفاده کرد. مثلا اگر ایران بخواهد گامهای بلندتری در این مسیر بردارد می توان امکان دسترسی ایران به درامدهای نفتی اش را بیش از پیش محدود کرد. اگر ایران بخواهد بازهم جلوتر برود می توان امکان دسترسی آن به یورو را کاملا از بین برد. اما درمجموع باید بگویم، بعید است گفتگوهای هسته ای به شکست منجر شود و طرفهای حاضر از میز مذاکرات دور شوند. شاید ساختار مذاکرات 1+5 با ایران، متوقف شود اما مذاکرات دوجانبه ایران و ایالات متحده ادامه خواهد داشت. باید توجه داشت که پیش از آغاز روند 1+5 نیز آمریکا مذاکرات دوجانبه با ایران را از یک سال قبل شروع کرده بود. شاید بازی های سیاسی انجام شود اما در نهایت، بازهم مذاکرات دوجانبه با ایران ادامه خواهد داشت. هدف این است که وزن ما در چانه زنی با ایران افزایش یابد تا به توافق بهتری دست پیدا کنیم.

گولدبرگ: من نیز معتقدم فریبکاری هسته ای ایران تدریجی خواهد بود. احتمالا طرف آمریکایی نیز در مقابل این فریبکاری های ایران حداقل تا زمانی که باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا است از خودش تحمل نشان خواهد داد. اما سوال اساسی مطرح در این زمینه آن است که رئیس جمهور بعدی آمریکا چه کسی خواهد بود و آیا او هم به اندازه اوباما در این زمینه صبوری خواهد داشت یا خیر. در مجموع می خواهم بگویم ایران فعلا برای گسترش فعالیتهای هسته ای اش کاری انجام نخواهد داد اما اقدامات آتی آن در این زمینه به این بستگی خواهد داشت که چه کسی رئیس جمهور بعدی آمریکا باشد و فرد مذکور، چه سیاست و رویکردی را مدنظر داشته باشد. بنابراین می بینیم که این مسئله، مشکل رئیس جمهور بعدی آمریکا خواهد بود. به هرحال، دوره کنونی برای دولت اوباما، دوران برجاگذاشتن میراث دوران ریاست جمهوری است و در این زمینه به عرصه سیاست خارجی توجه می شود و اوباما می خواهد در عرصه سیاست خارجی اش، دستاوردی از خودش به ارمغان بگذارد و برود. در ماههای باقیمانده از دوران ریاست جمهوری اوبامای دموکراتها، هم حزبی های دموکرات او به حمایت از وی و سیاستهایش مبادرت خواهند کرد تا بتوانند از این مسئله در انتخابات آتی به نفع خودشان بهره برداری کنند و نامزد دموکرات را در انتخابات ریاست جمهوری سال دو هزار و شانزده به قدرت برسانند.

آبرامز: همه خطوط قرمز مدنظر آیت الله (خامنه ای) در تفاهم اخیر لحاظ شده است. آیت ا.. (خامنه ای ) از خطوط قرمز خودش عدول نکرده است. یکی از این خطوط قرمز که حفظ شده است این است که ایران به آژانس بین المللی انرژی اتمی توضیح نخواهد داد که درباره ساخت کلاهک هسته ای چه فعالیتهایی در گذشته داشته است(ابعاد نظامی احتمالی). ایران نمی خواهد در این زمینه توضیح بدهد و بی تردید نیز این کار را انجام نخواهد داد. ایران حاضر نخواهد شد فردو را هم ببندد. ایران حاضر نیست از سیاستهای گذشته اش دست بکشد. ایران درست زمانی که مذاکرات هسته ای ادامه داشت به اقدامی در یمن مبادرت کرده است که شاهد آن هستیم.

دابوویتز: گفته می شود رهبر ایران خطوط قرمزش را تغییر نداده است اما واقعیت این است که او این کار را انجام داده است. اما برای روشن شدن مسئله باید توضیحی را بیان کرد. باید توجه داشت که خطوط قرمز رهبر ایران، تاکتیک مذاکراتی است. سخن او درباره 190 هزار سو موید همین مسئله است. اگر ایران بخواهد یکصد و نود هزار سو اورانیوم داشته باشد باید 200 هزار سانتریفیوژ نسل یک داشته باشد (IR-1). اما در توافق اخیر لوزان مسئله به صورت دیگری شده است. همه می گویند دیدید که تعداد سانتریفیوژهای ایران به شش هزار کاهش یافت و از این تعداد، فقط پنج هزار فعال خواهد بود و درنتیجه رهبر ایران نتوانست به خواسته خودش برسد. اما واقعیت این است که او توانست به خواسته اش دست پیدا کند، زیرا این سخن او تاکتیکی برای مذاکرات بود و او توانست دوره زمانی با پایان مشخص برای اجرای توافق را به دست بیاورد. توافق برای ده یا پانزده سال اجرا خواهد شد. در این مدت ایران به ساخت سانتریفیوژهای پیشرفته مبادرت خواهد کرد. او سانتریفیوژهای نسل اول را نمی خواهد. او هرگز خواهان سانتریفیوژهای نسل اول نبوده است. این نوع از سانتریفیوژها که ایران از پاکستان دریافت کرده است به هیچ دردی نمی خورد. ایران طراحی لازم برای ساخت سانتریفیوژهای نسل شش و هشت را انجام داده است و می خواهد آنها را در فردو نصب کند. ایران می خواهد با داشتن سانتریفیوژهای بسیار پیشرفته بتواند با سرعت زیاد به توان ساخت تسلیحات هسته ای نزدیک شود و در آستانه این وضع قرار بگیرد. او می خواهد سانتریفیوژهای کمتر داشته باشد و با همین سانتریفیوژها بتواند یکصد و نود هزار سو اورانیوم را تولید کند. درباره بازرسی از مراکز نظامی مرتبط با برنامه هسته ای ایران هم نکاتی مطرح است. ممکن است ایران برای اینکه ملاحظات داخلی خودش بگوید این بازرسی های فراگیر شامل پایگاههای نظامی فعلی نخواهد شد اما می توان از این کار درباره مراکز نظامی سابق استفاده کرد. باید توجه داشت فردو هم قبلا پایگاه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران بوده است. ممکن است در نهایت، اینگونه توافق شود که رهبر ایران مشخص کند چه پایگاههایی، پایگاههای نظامی سابق حساب می شوند و چه پایگاههایی،پایگاههای نظامی فعال کنونی به شمار می آیند. طرف آمریکایی نیز احتمالا این گفته ایران را خواهد پذیرفت و بازی به گونه دیگری ادامه خواهد داشت.

گولدبرگ: باید توجه داشت حکومت ایران شبیه کره شمالی نیست. ایران به مشوقها پاسخ می دهد همانطور که درباره تهدیدها واکنش نشان می دهد. زمانی مقامات عالی ایران درباره حضور دریایی آمریکا در منطقه خلیج فارس هشدار دادند و دولت اوباما در اقدامی که برخلاف رویه عادی اش بود، بلافاصله ناو هواپیمابر را به منطقه فرستاد و ایران هم بلافاصله از موضع قبلی خودش عقب نشینی کرد. بنابراین می بینیم که حکومت ایران به تهدید و ترغیب واکنش نشان می دهد و باید این رفتار تهران را با سیاستهای درست مدیریت کرد. ایران به توافق هسته ای پایبند خواهد بود و باید هم باشد، زیرا این توافق فقط با آمریکا نیست بلکه با 1+5 و در واقع با جامعه جهانی است و ایران درمقابل فشارها و تهدیدهای مرتبط با تخطی از این توافق، واکنش نشان خواهد داد.

آبرامز: باید به پیامدهای منطقه ای توافق هسته ای نیز توجه داشت. کشورهای عربی حاضر نخواهند شد در منطقه ای حیات داشته باشند که ایران بتواند به قدرت هژمون منطقه تبدیل شود با تکیه بر توان تسلیحات هسته ای اش بتواند قدرت بلامنازع منطقه شود. بی تردید، با توافق هسته ای کشورهایی همانند ترکیه و امارات عربی متحده در منطقه نیز به دنبال توان هسته ای خواهند بود. از این منظر، توان هسته ای ایران با موضوع اشاعه هسته ای در منطقه مرتبط است.

گولدبرگ: اگر براساس توافق هسته ای، ایران بتواند زیرساختهای هسته ای اش را با توافق جامعه بین المللی حفظ کند، دلیلی ندارد، رقبای منطقه ای ایران نخواهند همین زیرساختهای هسته ای مشابه با ایران را داشته باشند. دلیلی ندارد، سعودی ها سخنان و استدلالهای ما را بپذیرند و به دنبال توان هسته ای نروند. در این میان باید توجه داشت که تحریمهای آمریکایی نیز آینده مبهمی خواهند داشت. بازگرداندن مجدد تحریمهای آمریکا نیز دشوار خواهد بود. اگر ایران فریبکاری کند و آمریکا بخواهد تحریمها را بار دیگر اعمال کند، مشخص نیست چه وضعی پیش خواهد آمد. مشخص نیست رئیس جمهور آینده آمریکا چه کسی خواهد بود و چه نگرشی در این خصوص خواهد داشت.

ارسال نظر: