آغاز "دوران کودتا" و جنگهای داخلی در عربستان
سیدافقهی، کارشناس مسائل خاورمیانه در گفتگو با «نسیم»: قطعا پسلرزههای شکست یمن برای عربستان بیش از کودتای سیاسی است که اکنون شاهد آن هستیم/ هدف آمریکا از مهندسی جنگ عربستان با یمن استراتژی برد-برد است
سیدهادی سیدافقهی کارشناس مسائل خاورمیانه در گفتگو با «نسیم»، در خصوص تغییرات گسترده اخیر در کابینه عربستان با بیان اینکه "اینگونه تحولات، از جمله مسائل طبیعی و متعارفی که ما از روش و منش دولت آل سعود انتظار داشتیم نیست" گفت: معمولا بعد از فوت هر پادشاهی به صورت اتوماتیک بر اساس مرتبه سنی برادر دیگری پادشاه میشود و وقتی هم که پادشاه جدید میآید برخی از اعضای کابینه یا برخی از جابه جاییهای متعارف را حق دارد انجام دهد که قابل فهم هم برای سایر امرا در خاندان آلسعود و هم قابل فهم برای شهروندان سعودی است؛ ولی این بار تغییرات دولت عربستان فراتر از یک تغییر عادی است و بیشتر شبیه یک کودتاست، یک زلزله سیاسی است و قطعا پس لرزههای این زلزله دوران ثبات و امنیت عربستان سعودی را به پایان خواهند رساند.
این کارشناس مسائل خاورمیانه در ادامه با اشاره به اثرات این اتفاق بر شرایط و وضعیت کنونی دولت عربستان گفت: با وقایع اخیر دوران کودتا و جنگهای داخلی مرئی و نامرئی در عربستان قابل شاهد خواهد بود و از هم اکنون نیز ما شاهدیم که فرمانده نیروهای نظامی و امنیتی عربستان در صفحات تلویزیون ظاهر میشود و بیانیههایی مبنی براینکه ما چند گروه و تیم از تروریسم های داعش را دستگیر کردیم و چندین خودروی بمبگذاری شده را خنثی کردیم را قرائت می کند. لذا سوای مساله صحت و سوقم این خبرها و هدف انتشار آنها، این بیانیه خوانی نشان می دهد که عربستان سعودی در حال از دست دادن دوران ثبات و امنیت خود می باشد.
سید افقهی ادامه داد: البته در قبل هم اختلافاتی وجود داشت و دارد مثلا در درون خاندان سلطنتی ترکهایی وجود داد که از قضا برای آگاهان سیاسی هم نا آشنا نیست، مانند واقعه اخیر این کشور بعد از به قدرت رسیدن ملک سلمان، همان جنگ بر سر تصاحب پست ولایت عهدی بین بندر بن سلطان و محمد بن نایف که ما آن را درک کردیم، اما اینکه مردم شب بخوابند و صبح بیدار شوند و ببینند که یک دفعه ولیعهد مملکت برکنار شده است، این بحث دیگر و مساله قابل تاملی است.
وی با تاکید براینکه اینکه یک ولیعهد به طور طبیعی مثل آقای سلطان بن عبدالعزیز و آقای نایف بن عبدالعزیز برادرش که مدتها وزیر کشور بود ولیعهد شود قابل درک است گفت: حتی این اتفاق که آقای نایف بن عبدالعزیز بمیرد و آقای مگرن بن عبدالعزیز برادر ناتنی توسط ملک عبدالله متوفی ولیعهد شود این هم قابل قبول است اما اینکه ولیعهدی که کلا بیشتر از 4 ماه از ولایت عهدی او نمیگذرد ناگهان برکنار شود مسبوق به سابقه نیست.
این کارشناس مسائل خاورمیانه افزود: بنابراین به نظر می رسد زلزلهای سیاسی آن ترکهای قدرت را تبدیل به شکافهای عمیق کرده است و از این رو "ملک سلمان" دستور داده بیش از 100 هزار نیرو از گارد ملی عربستان عازم مناطق مرزی یمن شوند آن هم به بهانه خطر جنگ زمینی با یمن که البته کاملا واضح و مشهود است که پشت پرده این بهانه خوف پادشاه و اقدام پیشگیرانه وی از کودتای فرمانده گارد ملی "مطعب بن عبدالله" است که امید زیادی داشت بعد از "مگرن" او پادشان آینده عربستان شود.
وی با بیان اینکه امروز شاهد به حاشیه راندنه شدن شدید فرزندان "ملک عبدالله" و "امیرسلطان" هستیم گفت: آخرین اتفاق در این زمینه، فرزندان "فیصل" بودند که "سعود الفیصل" با بیش از 40 سال ریاست بر وزارت امورخارجه عربستان برکنار میشود. بنابراین هم این مساله و هم مخصوصا بازتاب منفی حرکت بینتیجه آلسعود در یمن و حملات غیرانسانی برعلیه مردم مظلوم یمنی هم در سطح منطقه و هم در داخل خود عربستان نارضایتی عمومی ایجاد کرده است و برای اینکه مقامات سعودی این مساله را لاپوشی کنند آقای ملک سلمان دستور پرداخت اضافه حقوق یک ماه سربازان را صادر کرد و در واقع رشوهای به نیروهای مسلح داد که سکوت کنند.
سید افقهی تاکید کرد: جنگ قدرتی که در گذشته با یک شیب ملایم حرکت می کرد امروز شیب تندتری به خود گرفته است. الان پست های کلیدی و حساس امنیتی سیاسی و نظامی و اقتصادی دست خاندان آل صدیری است که همین آقای سلمان و نایف از جناح صدیریها محسوب میشوند.
این کارشناس مسائل خاورمیانه در ادامه با اشاره به تغییر وزیر امور خارجه عربستان گفت: در این میان تغییر آقای سعود الفیصل توجیه دارد چرا که وی 3 بار ستون فقرات خود را عمل کرده، بیماری پارکینسون دارد و همیشه آدم رنجور و نامتوازنی بود مخصوصا در کنفرانس اخیر شرم الشیخ که تصاویر وی به صورت کاریکاتور منتشر شد، توجیه دارد که بیمار است و باید دوران نقاهت را طی کند.
وی افزود: اما از سوی دیگر تصور میکنم یکی از دلایل اساسی برکناری "مگرن" عدم همدلی و همراهی با اقدام ماجراجویانه و کودکانه "محمد بن سلمان" وزیر دفاع بود که اکنون خود را قهرمان طوفان قاطع می داند. که البته عدم همراهی او به این دلیل بود که مادر وی یمنی الاصل و از استان "حضرموت" است و این عدم همراهی برای این مدت و عدم حضور در صفحه تلویزیون یا محلهای خبری در محافل سیاسی خیلی معنیدار بود.
سید افقهی با اشاره به اینکه مطعب بن عبدالعزیز و حتی برخی از شاهزادگان که خارج از هیات بیعت هستند نظرات متفاوتی دارند گفت: حتی آقای طلال بن عبدالعزیز از شاهزادگان مطرح سعودی گفته بود که خیلی سربه سر ایران نگذارید ایران اگر تصمیم بگیرد در عرض 24 ساعت عربستان سعودی را اشغال میکند. لذا این نشان می دهد که این شکاف در بین هیات حاکم سعودی عمیق است و آقای سلمان میخواهد تمام این اعتراضها را از خود دور کند و یک حکومت و هیأت حاکمه یک دست که از صدیری ها ایجاد کند تا بتوانند با فرار به جلو این بحران را مدیریت کند.
کاردار سابق ایران در بیروت در ادامه سخنان در خصوص رابطه تحولات اخیر منطقه با تغییرات کابینه عربستان گفت: اصولا یکی از علل و عوامل تهاجم عربستان سعودی به یمن مساله ناکامی در اهدافی بود که در دخالتهای گذشته خود تعقیب میکرد، که مهمترین آن ناکامی در سوریه و انهدام ارتش و حکومت بشار اسد و سپس شسکت حمایت های آنها در عراق از داعش بود. آنها در لبنان در راستای تضعیف حزبالله و نابودی جریان مقاومت به رهبری حزب الله نیز ناکام ماندند و در بحرین هم همینطور که البته حضور مستقیم آنها به شدت یمن نیست ولی در آنجا نیز سعودیها چهار سالی هست که حاضر هستند.
سید افقهی در ادامه با اشاره به اینکه با دخالت مستقیم عربستان بحران یمن وارد ماه دوم خود شده است گفت: هیچ هدفی از اهدافی که سعودی ها از زبان سعود الفیصل و آقای احمد الثیری به عنوان سخنگوی نیروهای مسلح سعودی اعلام کردند محقق نشده است.
وی همچنین گفت: بازگشت مشروعیت آقای عبدالربه منصور هادی، یا بازگشت او یا آزادسازی صنعا از دست ملیشاهای به قول خودشان حوثیها که منظورشان انصارالله است و یا خلع سلاح انصارالله، کدام انجام شده است؟، هیچ کدام از این اهداف محقق نشده است. امروز شاهد این هستیم که عربستان دچار نوعی هیستریک نظامی شده است و حتی به لانههای مرغ مردم یمن رحم نمیکند. البته این نشان از آن دارد که عربستان راهی جز فرار به جلو ندارد و برای فرار به جلو باید اول درون بیت سعودی و تمام اهرمهای قدرت را در دست خود و فرزندان و برادرزادههای سدیری خود داشته باشد تا بتواند به این ماجراجویی ادامه دهد.
این کارشناس مسائل بینالملل، عربستان بازنده جنگ با یمن دانست و افزود: قطعا و بدون شک عربستان سعودی بازنده این جنگ و ماجراست. اگر این بازندگی و این هزینه سنگین را عربستان با این وضعیت خاتمه دهد قطعا پس لرزههای بسیار کوبندهای بیش از این کودتا سیاسی که اکنون شاهد آن بودیم مشاهده خواهیم کرد.
سیدافقهی، آمریکا را کاملا از تحولات اخیر عربستان و یمن مطلع دانست و اضافه کرد: تصور میکنم که هم تهاجم وحشیانه و فریب دادن عربستان و گرفتار کردن آنها در یمن که معروف به ویتنام خاورمیانه است و هم تغییراتی که انجام شده دور از چشم آمریکا نبوده است، بلکه با طراحی و مهندسی آمریکاست. مخصوصا آقای عادل بن جبیر که اولین بار است که در تاریخ خاندان آل سعود یک وزیر امورخارجه از بیرون خاندان آلسعود و بیرون خاندان سلطنت تعیین میشود. این سابقه نداشته است.
وی هدف آمریکا از مهندسی این جنگ را استراتژی برد برد برای خود دانست و گفت: قطعا آمریکاییها بر تغییرات رخ داده در عربستان صحه گذاشتهاند و در واقع بازی برد برد را مدیریت میکنند. یک برد آنها این است که اگر این جنگ رخ دهد و به زعم خودشان نفوذ ایران در یمن را کاهش پیدا کند باعث اقتدار عربستان سعودی میشود و عربستان به سمت لبنان و عراق میرود که تروریسمها را فعال کند.
سید افقهی در پایان با اشاره به کم اهمیت بودن عربستان برای آمریکا خاطرنشان کرد: برد دیگر این است که عربستان سعودی اگر شکست بخورد ضرری متحمل آمریکا نمیشود که شاهد باشد عربستان تجزیه شود و تبدیل به 4 ولایت گردد. در اینصورت است که مناطق نفتی خیلی راحت به دست آمریکاییها خواهد افتاد بنابراین هم پیمانان عربستان مانند قطر بدشان نمیآید که عربستان در این جنگ شکست بخورد. قطر رقیب دیرینه عربستان در ماجراجوییهای منطق است و همچنین اماراتیها خیلی خشنود نیستند که عربستان پیروز میدان از این تهاجم در یمن بیرون آید و بخواهد به صورت قویتر و محکمتر و با نفوذتر به کشورهای حاشیه خلیج فارس سلطه پیدا کند.