مناظره "تراکم فروشی"

به گزارش خبرنگار «نسیم»، متن کامل صحبت‌های کارشناسان برنامه "مناظره" به شرح زیر است:

• در سه سال اخیر تراکم فروشی تهران نزدیک به صفر بوده است

علیرضا جاوید مشاور شهردار تهران در امور شهرسازی و طرح تفصیلی گفت: نماد آبادنی کشورها در آبادانی شهرهاست. تهران در نیم قرن گذشته امکان بهره مندی از یک برنامه بلند مدت میسر شد اما اجرای آن انجام نشد.

وی افزود: برای اولین بار در 10 سال گذشته مدیریت شهری تهیه طرح جامع شهر تهران با عنوان طرح راهبردی ساختاری را اجرایی کرد و برنامه‌های شهری تهران از سال 86 به بعد براساس این طرح انجام شد. توسعه شبکه بزرگراهی، تونل‌های زیرسطحی، اجرای فضاهای سبز و ساخت و سازهای انجام شده در طول این طرح برمبنای این راهبرد جامع انجام شده است

مشاور شهردار تهران ادامه داد: با توجه به تهیه طرح تفصیلی بر مبنای طرح جامع راهبردی ساختاری، در سه سال اخیر تراکم فروشی تهران نزدیک به صفر بوده است.

مشاور شهردار تهران گفت: در قانون سال 1362، موضوع خودکفایی شهرداری مطرح و برآن تأکید شده که ظرف کمتر از یک سال حاکمیت و دولت جایگزینی منابع پایدار را اجرا کنند که متأسفانه خودکفایی صورت گرفت ولی جایگزینی منابع پایدار انجام نشد. در حقیقت باید بگویم طبق تعاملی که با مجلس و دولت داشتیم لایحه‌ای به زودی در خصوص این موضوع ارائه خواهد شد .

وی افزود: در حدود 9 سال سهم درآمد پایدار به کل درآمد چشم گیرتر بوده و درآمد پایدار به همان میزان کاسته شده است؛ درسال 84، 90 درصد درآمد شهرداری ناپایدار بوده و 10 درصد درآمد پایدار داشته باشد .

وی با تأکید براینکه درآمد پایدار شهرداری به بیش از 37 درصد افزایش یافته است، ادامه داد: مقرر شده تا پنج سال آینده درآمد پایدار به 50 درصد برسد؛ موضوع تراکم فروشی به منظور تراکم بی‌ضابطه قطعا به شهر صدمه وارد کرده و مخل ساخت و ساز خواهد شد در حقیقت ساخت و ساز باید اصولی و بر مبنای از پیش تعیین شده باشد .

مشاور شهردار تهران با اشاره به اینکه درصد تراکم در جنوب انقلاب 180 درصد و در شمال منطقه انقلاب 120 درصد است، افزود: تراکم مجاز در طرح تفصیلی ملاک عمل قرار گرفته و عوارض ساخت و ساز نیز در این طرح مطرح شده است .

جاوید با بیان اینکه شهروندان می‌توانند با مراجعه به سایت WWW.TEHRAN.IR اطلاعات کامل خود را در خصوص ملک در طرح تفصیلی مشاهده کنند در واقع آنها می‌توانند در خصوص کروکی ملک، ساخت و ساز مجاز و کاربری برای نخستین بار با فناوری جدید اطلاعات کافی را به دست آورند که سه میلیون استعلام از سایت تاکنون صورت گرفته است.

جاوید با بیان اینکه ساخت هر کیلومتر مترو در تهران 80 میلیارد تومان هزینه دارد گفت: 70 درصد کل بودجه شهرداری تهران در هر سال با توجه به اینکه شهرداری باید هر سال 150 کیلومتر مترو بسازد هزینه می‌شود.

مشاور شهردار تهراندر پاسخ به سوال یکی از حضار در خصوص هزینه‌های شهرداری تهران گفت: در طرح جامع جدید شهر تهران از الگوی ساختاری راهبردی استفاده شده است که این تجربه در کشورهای پیشرفته تجربه شد. 60 درصد درآمد راهنمایی و رانندگی به هیچ وجه به شهرداری تهران واریز نشده است.

• شهرداریها به ویژه در شهرهای کوچک درآمد پایداری برای اداره شهر ندارند

رضا تقی پور، عضو شورای شهر تهران در برنامه مناظره با بیان اینکه در اصل هفتم قانون اساسی شوراها از ارکان اداره کشور به شمار آمده‌اند، گفت: هزینه‌های بسیار زیادی در خدمات مختلف برای شهرداری وجود دارد که سوال اصلی این است که این اعتبارات از کجا باید تامین شود. وی تاکید کرد: شهرداریها به ویژه در شهرهای کوچک درآمد پایداری برای اداره شهر ندارند و برای اینکه بتوانیم جلوی آسیب‌های گذشته را بگیریم باید حوزه‌های خطرپذیر شهر را کنترل کنیم .

تقی پور ادامه داد: اخذ مالیات‌های محلی، مالیات بر ارزش افزوده و بهره گیری از برنامه‌های بلندمدت اقتصادی می‌تواند درآمدهای پایدار شهری را افزایش داده و از تکیه شهرداری‌ها به درآمدهای ناپایدار همچون تراکم فروشی بکاهد.

سخنگوی شورای شهر تهران اضافه کرد: باید در برنامه‌ای دراز مدت تراکم فروشی را به حداقل ممکن رساند و از سوی دیگر باید بین اخذ عوارض ساخت و ساز و فروش تراکم حد فاصلی طراحی کرد چرا که این دو مطلب به طور کامل با یکدیگر متفاوت هستند و خوشبختانه در سالهای اخیر فروش تراکم در شهر تهران به شدت کاهش یافته است.

وی تاکید کرد: کمرنگ‌تر کردن نقش تراکم فروشی در مدیریت شهری نیازمند برنامه‌ای درازمدت و ساماندهی اقتصاد شهری است از این رو با عنایت به ناپایدار بودن درآمدهای شهری متکی بر فروش تراکم، شورای شهر تهران و سایر شهرها با موضوع تراکم فروشی مخالف هستند.تراکم فروشی و اداره شهر با مالیات مردمی همدیگر را نفی نمی‌کنند.

تقی‌پور با تأکید بر نظارت کامل شورای شهر تهران بر صدور پروانه ساخت و ساز و متناسب با طرح جامع و تفصیلی گفت: ما همواره بر صدور پروانه‌های ساخت و ساز و برمبنای طرح تفصیلی و طرح جامع نظارت داریم و 16 هزار میلیارد تومانی که آقای کاشانی به آن اشاره کردند شامل عوارض ساخت و ساز قانونی و برمبنای طرح جامع و تفصیلی پایتخت است که جزئیات آن نیز مشخص بوده و ما در شهر تهران مجبور به صدور پروانه ساخت و ساز هستیم چرا که در غیر این صورت هزینه مسکن سربه فلک خواهد کشید .

وی با انتقاد از دولت در خصوص عدم پرداخت مطالبات شهرداری تهران اظهار داشت: متأسفانه قوانین موجود برای ارائه بودجه به شهرداری تهران اجرا نمی‌شود و به عنوان مثال 12 هزار میلیارد تومان مطالبات شهر تهران و 4 هزار و 500 میلیارد تومان درآمدی که دولت موظف به پرداخت آن است، در اختیار شهرداری قرار نمی‌گیرد .

تقی‌پور با تأیید موضوع تغییر طرح‌های تفصیلی و پهنه‌های شهری که با پرداخت هزینه‌ تأکید کرد که تأیید طرح های تفصیلی گرچه امکان پذیر است ولی پروسه‌ای طولانی درپی دارد.

• در دو دهه آتی با این شیوه اداره شهر نمی‌توانیم چشم انداز مناسبی داشته باشیم

پیروز حناچی، معاون شهرسازی وزیر راه و شهرسازی نیز در برنامه مناظره با اشاره به اینکه شهری که با فروش تراکم اداره شود عوارض بسیاری دارد و مانعی در برابر کسب و کار مردم و رقابت‌پذیری است، ادامه داد: تراکم‌فروشی، زمینه شهرداری رانتی را فراهم می‌کند. وی افزود: تراکم فروشی موجب سلب آسایش و تحمیل هزینه‌ها بر مدیریت شهری و آشفتگی نمای شهر می‌شود. تمامی شهرهای ما با معضل اداره پایدار شهر مواجه هستند و در دو دهه آتی با این شیوه اداره شهر نمی‌توانیم چشم انداز مناسبی داشته باشیم.

وی افزود: تا پیش از سال 86 مسیر مدیریت شهری در تهران به درستی پیموده می‌شد ولی متأسفانه ازسال 86 به بعد مشکلات خاصی در مدیریت شهری بوجود آمد که در این برنامه مجال رسیدگی به آن نیست .

حناچی با تأکید برای اینکه شهر عرصه تجربه صرف نیست گفت: باید به این موضوع توجه داشت که مدیریت در شهرها عرصه تجربه نیست و کسانی باید مدیریت شهری را در دست بگیرند که بالاترین تجارب مدیریتی مختلف را داشته‌اند .

معاون معماری و شهرسازی وزیر راه و شهرسازی با انتقاد از واگذاری تصمیم گیری در خصوص پروژه‌های مختلف شهر تهران توسط شهرداران مناطق گفت: در خصوص پروژه‌هایی که تا چند ده سال آینده مورد بهره برداری قرار می‌گیرند را به شهرداران مناطق بسپاریم و متأسفانه زنگ خطر فروش تراکم در شهر از آنجایی به صدا درآمد که بخش‌هایی از شهرمان همچون بافت مسکونی و تجاری بدون داشتن خدمات متراکم‌تر و جمعیت بیشتری را در خود جای داده‌اند.

حناچی با اشاره به طرح جامع و تصویب آن در سال 86 گفت: در تهران تعداد زیادی از طرح‌ها باید عملیاتی شود که یکی از آنها طرح تفصیلی است؛ در خصوص طرح جامع باید بگویم عدم انطباق آن و تصویب و ابلاغ آن امری بود که باید مورد بررسی قرار می‌گرفت چرا که تغییرات پهنا در این طرح مطرح نشده است .

حناچی در ادامه تاکید کرد: در خصوص درآمدهای ناپایدار باید بگویم در کرج 71 درصد، قم 61 درصد، شیراز 51 درصد، تهران 75 درصد، تبریز 70 درصد و اصفهان 68 درصد بوده است .

معاون معماری و شهرسازی وزیر راه و شهرسازی با بیان اینکه بعد از اتمام مناظره می‌خواهند بدانند که باید چه اقدامی صورت گیرد، افزود: وابستگی 75 درصدی به بودجه یک خطر محسوب می‌شود که باید رسیدن به یک نقطه مطلوب در این زمینه مدنظر باشد .

حناچی با اشاره به اینکه باید ادامه امور شهر بهینه شود، افزود: بودجه جاری در کنار بودجه عمرانی در حال رشد است و اگر کنترل نشود آسیب‌های بسیاری را دنبال دارد؛ برخی پروژه‌ها بدون اینکه تعریف شوند در اولویت قرار می‌گیرند که باید گفت، برخی پروژه‌های در اولویت نبوده که بخواهند 20 درصد بودجه را به خود اختصاص دهند .

وی با اشاره به اینکه شهرها باید کاملا تخصصی اداره شود و شهرها جای آزمون و خطا نیست،عنوان کرد: در شهر لندن اتفاق وسیعی در خصوص حمل و نقل صورت گرفت و نخست وزیر آنجا اقدامی انجام داد که موضوع مدیریت شهری مدنظر قرار گرفت در حقیقت در تمام شهرها را باید اداره کنیم .

حناچی با اشاره به اینکه باید به صورت تخصصی و با مدیران آگاه و کارآمد شهر را اداره کنیم، گفت: شهرداری این اداره را باید برعهده بگیرد چرا که این امر یک مأموریت برای وی است. شهرداری و شورای شهر به جای ارتقا در افزایش بودجه باید در خصوص افزایش کیفیت رقابت انجام دهند؛ شهروندان برای احقاق حقوق خود باید مطالبه داشته باشند. همینجا باید بگویم شهروندان باید به دنبال احقاق حقوق خود باشند.

بودجه جاری در کنار بودجه عمرانی در حال رشد است و اگر کنترل نشود آسیب‌های بسیاری را دنبال دارد؛ برخی پروژه‌ها بدون اینکه تعریف شوند در اولویت قرار می‌گیرند که باید گفت، برخی پروژه‌های در اولویت نبوده که بخواهند 20 درصد بودجه را به خود اختصاص دهند .

وی با اشاره به اینکه شهرها باید کاملا تخصصی اداره شود و شهرها جای آزمون و خطا نیست،عنوان کرد: در شهر لندن اتفاق وسیعی در خصوص حمل و نقل صورت گرفت و نخست وزیر آنجا اقدامی انجام داد که موضوع مدیریت شهری مدنظر قرار گرفت در حقیقت در تمام شهرها را باید اداره کنیم . حناچی با اشاره به اینکه باید به صورت تخصصی و با مدیران آگاه و کارآمد شهر را اداره کنیم، گفت: شهرداری این اداره را باید برعهده بگیرد چرا که این امر یک مأموریت برای وی است.

• شورای عالی معماری و شهرسازی با تصویب ضوابط و مقررات افزایش تراکم را بدون پشتوانه کارشناسی وارد حوزه شهرسازی کرد

امیر خجسته رئیس کمیسیون شوراها و امور داخلی مجلس گفت: در حال حاضر در کشور ما 1213 شهرداری وجود دارد و حدود 71 درصد جمعیت کشور در شهرها قرار دارد. وی افزود: شهرها ویترین پیشرفت هر کشوری هستند و در عین حال باید به صورت انسان مدار توسعه یابند و شرایط زندگی همراه با آرامش به دور از ترافیک، توأم با فضای سبز و اوقات فراغت را به همراه داشته باشند.

خجسته ادامه داد: شورای عالی معماری و شهرسازی با تصویب ضوابط و مقررات افزایش تراکم را بدون پشتوانه کارشناسی وارد حوزه شهرسازی کرد که مشکلات زیادی را برای مردم به وجود آوره است.

خجسته گفت: یکی از اولویت‌های کاری ما در کمیسیون این است که خواستار اجرایی شدن لایحه درآمد پایدار برای شهرداری‌ها هستیم چرا که معتقدیم این امر عملی خواهد شد . دریافت عوارض نوسازی، دریافت عوارض مالیات بر ارزش افزوده، دریافت درآمد حاصل از ماده 5 قانون(در H مد حاصل از سوخت)، دریافت درآمد حاصل از بلیت حمل و نقل ریلی، دریافت درامد حاصل از اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها، دریافت درآمد حاصل از تخلفات راهنمایی و رانندگی و امکان انتشار اوراق مشارکت از جمله مواردی است که شهرداری‌ها می‌توانند از آنها کسب درآمد پایدار داشته باشند .

وی ادامه داد: تحقق مدیریت یکپارچه شهری نیز یکی دیگر از راه‌های ایجاد درآمد پایدار برای شهرها است. مجلس این آمادگی اعلام شده که لایحه دولت را در خصوص ایجاد درآمدهای پایدار برای شهرداری‌ها در اولویت قرار دهد. اصلاح قانون شوراها، مدیریت یکپارچه شهری، طرح جامع دهیاری‌ها، اصلاح قانون مندرس شده شهرداری‌ها از جمله موضوعاتی است که در دستور کار کمیسیون شوارهای مجلس قرار گرفته است .

خجسته گفت: چرا شهرداری مجبور است تراکم را بفروشد. آیا فقط تراکم فروشی و دریافت شارژ مدنظر است.

• تراکم فروشی درآمدی نامشروع است

محمود کاشانی با اشاره به اینکه تراکم فروشی کمترین جایی در مقررات شهری ندارد ، افزود: در آغاز دوره پهلوی که متأسفانه از غرب الگو گرفتیم، قوانین شهرسازی و مقررات آن نوشته شد که برای هر ساختمان باید پروانه صدور صادر شود و چون این قانون کافی نبود در سال 51 و 52 مقررات جامع شهرسازی تصویب شد که در آن 8 وزیر و دو نهاد مهم تصویب قوانین شهرسازی را تحت نظار داشتند.

کاشانی ادامه داد: تراکم فروشی درآمدی نامشروع است و شاهد عوارض شوم تراکم فروشی از قبیل آلودگی هوا، ترافیک و آلودگی محیط زیست شهری هستیم . شهرهای ما که برآمده بر مهد هنر و تمدن بودند امروز به صحنه‌های نگران کننده‌ای تبدیل شده‌اند.

کاشانی افزود: متأسفم که در این بحث‌ها به قانون اساسی کمتر توجه و قوانین لازم الاجرا به فراموشی سپرده می‌شود درحالی که شوراها، شهرداری‌ها و دولت مکلف به اجرای قانون هستند و در غیر این صورت باید عنوان مردم سالاری را حذف کنیم .

وی ادامه داد: یکی از افتخارات ما این است که قانون اساسی بعد از پیروزی انقلاب به تصویب رسید؛ این قانون مقررات شهرسازی را کاملا مستقل از شهرداری‌ها می‌داند و طبق ماده 7 قانون شهرداری را مجری می‌داند. براین اساس نیز مجری حق اظهار نظر و دخالت در قانون را ندارد .

کاشانی اضافه کرد: قوانین شهرسازی دارای یک مبانی هستند و خیالی نیستند. این قوانین برای حفظ حقوقی عمومی شهر تصویب شده است. محدودیت سقف جمعیت شهرها باید کنترل شود و تراکم سازی باید محدودیت داشته باشد تا از افزایش ترافیک جلوگیری کند و بزه به وجود نیاید چرا که افزایش جمعیت ایجاد کننده اصلی مشکلات شهر تهران است. وقتی در شهر قانون فروشی دست مایه اداره شهر قرار گیرد درامد ناپایدار نامگذاری می‌شود؛ تراکم فروشی یعنی تخریب شهر وصف درآمد در خصوص تراکم فروشی اصلا جایگاهی ندارد .