سرگذشت موسسه فرهنگی نغمه سرا در مستندی روایت می شود

به گزارش خبرنگار فرهنگی « نسیم آنلاین »، مراسم رونمایی از مستند "نغمه سرا" پیش از ظهر امروز با حضور "مسعود کارگر" کارگردان، "محمد جواد رئیسی" کارگردان دوم و "حاج محمد حسن" موسس و متولی موسس و متولی موسسه فرهنگی نغمه سرا در سالن جلسات روزنامه جوان برگزار شد.

مسعود کارگر کارگردان این مستند در ابتدای این مراسم در سخنانی، گفت: ماجرای ساخت مستند "نغمه سرا" از نشریه عصر جدید شروع شد که در یکی از شماره های آن و در پرونده ای به موضوع تبدیل مشروب فروشی در کنار مهدیه تهران به موسسه فرهنگی نغمه سرا پرداخته بود.

وی افزود: حاج آقا کافی در آن زمان به دلیل اینکه در مهدیه تهران جلسه برگزار می کردند و اینکه این مشروب فروشی در کنار آن قرار داشت به سراغ صاحب مغازه مشروب فروشی می روند و این مغازه را با شروطی به بالاتر از قیمت آن می خرند و اداره آن را بر عهده دو جوان به نام های "ضرغام" و "محمد حسن" می گذارند. در حقیقت اینگونه می شود که این موسسه فرهنگی شکل می گیرد.

این کارگردان ادامه داد: فعالیت عمده و اصلی این موسسه فرهنگی "نغمه سرا" در قبل و جریان انقلاب اسلامی تولید و تکثیر سخنرانی های امام خمینی (ره) بود. بر این اساس هم این فعالیت ها در روند انقلاب و مبارزات سیاسی نقش مهمی را ایفا کرده است.

کارگر خاطرنشان کرد: ما در مستند "نغمه سرا" که در مدت زمان 20 دقیقه تهیه شده است بیشتر به موضوع رفاقت آقایان "ضرغام" و "حاج محمد حسن" پرداخته ایم. بر این اساس آقای کافی فقط در بخشی از مستند حضور دارند.

وی اضافه کرد: این مستند برای پخش از شبکه افق ساخته شده است. موسسه نجوای زلال هنر مجری این طرح بوده و تهیه کننده آن نیز سازمان فرهنگی اوج است.

این کارگردان در پایان گفت: مستند "نغمه سرا" در بخش تحقیق و پژوهش جشنواره چهل چراغ برگزیده شده است.

حاج محمد حسن موسس و متولی موسسه فرهنگی "نغمه سرا" در بخش دیگری از این مراسم در سخنانی، گفت: موسسه فرهنگی نغمه سرا در حال حاضر دیگر وجود ندارد. در حقیقت این موسسه تا سال 86 یا 87 فعالیت می کرد. اگر بخواهیم به طول عمر فعالیت این موسسه اشاره کنم باید بیان کنم که موسسه فرهنگی "نغمه سرا" از سال 1352 تا سال 1387 چیزی بیش از 30 سال فعالیت می کرده است.

وی افزود: علت این موضوع هم که ما در سال 1387 فعالیت این موسسه را تعطیل کردیم تغییر شیوه و تکنولوژی بود. زیرا ما در این موسسه تا زمانی که سی دی و دی وی دی آمدند نیز خود را به روز کردیم ولی با آمدن فلش و حافظه های قابل حمل خارجی و خارج شدن نوارهای صوتی از گردونه بازار دیگر دلیلی را برای ادامه فعالیت خود نمی دیدیم.

یکی از موسس ها و متولی های موسسه فرهنگی نغمه سرا ادامه داد: مشکل اصلی ما در آن زمان در تهیه مطالب لازم برای این موسسه جمع آوری سخنرانی ها بود که باید افرادی را در این رابطه پیدا می کردیم تا این سخنرانی ها و مجالس را برای ما ارسال کنند.مدن آمدند

حاج محمد حسن خاطرنشان کرد: در سال های 47 و 48 بود که صفحه گرام از رده خارج شد و دستگاه های ضبطی وارد بازار شد که عمر آن هم در زمان کوتاهی به پایان رسید. در این زمان بود که نوار کاست عرضه شد و به بازار آمد و در مدت زمان بسیار کوتاهی در بین تمامی مردم و در جامعه عمومیت پیدا کرد. البته در آن زمان بیشتر نوارهای آهنگ و ترانه عمومیت داشت.

وی اضافه کرد: در آن زمان رادیو و تلویزیون هم از سوی خانواده های مذهبی و مردم برای مخالفت با رژیم شاه تحریم بود و ما برای تامین محصولات فرهنگی خود به سراغ سخنرانی ها رفتیم. یکی از این سخنران ها حاج آقا کافی بود که ایشان برخلاف خیلی ها با ما همکاری کردند و امکاناتی را برای ضبط سخنرانی ها در مهدیه تهران برای ما فراهم کردند.

یکی از موسس ها و متولی های موسسه فرهنگی نغمه سرا یادآور شد: یعد از یک سال از گذشت فعالیت های ما در این موسسه فرهنگی بود که مردم و مخاطبان ما کمک کم به این نوارها علاقمند شدند. در این میان نیز ارتباط هایی با برخی از افراد در شهرستان ها برقرار کردیم و نوارهای کاست سخنرانی های مختلف را از شهرستان ها جمع اوری می کردیم و یا برای آنها نوار ارسال می کردیم.

حاج محمد حسن متذکر شد: پیرامون موضوع تبدیل مشروب فرشی جنگ مهدیه تهران به این موسسه فرهنگی باید به این نکته اشاره کنم که حاج آقا کافی از اینکه می دید یک مشروب فروشی در کنار مهدیه تهران فعالیت می کند بسیار ناراضی و ناخرسند بود از این روی با فرد صاحب مغازه وارد مذاکره شد و با شرط اینکه آن فرد دیگر به شغل مشروب فروشی روی نیاورد مغازه او را با مبلغیی بیشتر از قیمت واقعی خریداری کرد.

وی ادامه داد: در آن زمان حاج آقا کافی این مغازه خریداری شده را به آقای ضرغام به صورت سطی واگذار کرد. او ذر ابتدا کتاب فروشی مذهبی به نام گلستان مهدیه را ایجاد کرد ولی جواب نداد و در آن زمان بود که تحصیلات من نیز به پایان رسیده بود و قصد ایجاد کاسبی داشتم که با پیشنهاد آقای ضرغام مبنی بر راه اندازی این موسسه فرهنگی روبرو شدم.

یکی از موسس ها و متولی های موسسه فرهنگی نغمه سرا خاطرنشان کرد: اینگونه شد که شروع به ارتباط گرفتن با افراد مختلف در سراسر کشور کردیم. در حقیقت نقطه شروع جمع آوری نوارهای مذهبی از این زمان آغاز شد و در این راه فقط به مهدیه تهران نیز اکتفا نکردیم و نواهای مذهبی و سخنرانی های مختلف را از سراسر کشور جمع آوری کردیم.

حاج محمد حسن اضافه کرد: البته در این مسیر نوارهای دریافت شده برای به خوبی برری کرده و اشکالات و ایرادات آنها را برطرف می کردیم. این شیوه بسیار تاثیرگذار بود و در مدت کوتاهی نزدیک به 1000 نوار تهیه کردیم. از طرف دیگر هم با ارتباط هایی که با افراد مختلف در شهرستالن ها برقرار می کردیم نوارهالی خود را به سرعت در سطح کشور منتشر می کردیم.

وی یادآور شد: البته در آغاز راه خود سختی ها و مشکلات فراوانی را سپری کردیم به صورتی که برای کسب مجوز برای فعالیت 3 سال منتظر جواز کسب بودیم. همچنین عوامل ساواک نیز 3 مرتبه به موسسه حمله کردند و تمامی محصولات موجود در ان را به دقت بررسی کردند که خوشبختانه نتوانستند اقدامی صورت بدهند.

یکی از موسس ها و متولی های موسسه فرهنگی نغمه سرا متذکر شد: بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران آثار و محصولات ما به صورت رسمی و شناسنامه دار از موسسه منتشر می شد. از جمله محصولات ما در آن زمان می توان به سخنرانی های خلخالی، هادی غفاری، شهید مطهری و حاج آقا کافی اشاره کرد.

حاج محمد حسن افزود: نوارهای سخنرانی های امام خمینی (ره) در نجف جزء نخستین نوارهای سیاسی ما بود که در قبل از انقلاب منتشر می شد. شیوه دسترسی ما هم به سخنان ایشان نیز توسط افرادی بود که به واسطه آنها با نجف ارتباط برقرار می کردیم. البته بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نوارهای مذهبی از رونق افتاد و مردم بیشتر متقاضی نوارهای انقلابی روز شده بودند.

وی ادامه داد: با شروع دوران دفاع مقدس مردم از ما مطالبه نواهای حماسی کردند و از این روی نیز ما اقدام به انتشار نوارهایی با موضوع جنگ و حماسه کردیم. این عرضه نوارهای حماسی تا بعد از پایان جنگ ادامه داشت.

یکی از موسس ها و متولی های موسسه فرهنگی نغمه سرا تصریح کرد: در اواسط و اواخر فعالیت های ما در این موسسه فرهنگی انتشار نوارهای مختلف توسط ما به چندین هزار نوار کاست رسید. در حقیقت ما روزانه نیز هزاران نوار را در این موسسه ضبط می کردیم. در این بین نیز صدا و سیما و نهادهای مختلف از ما درخواست همکاری می کردند و ما نیزهای آنها را تامین می کردیم.

محمد جواد رئیسی دیگر کارگردان این مستند در بخش انتهایی این مراسم در سخنانی، گفت: همانگونه که دوستان در این مراسم اشاره کردند زمینه ساخت این مستند مطالعه مطلبی در مجله عصر جدید بود. ما بعد از بررسی های فراوان متوجه شدیم که این گزارش قابلیت به تصویر کشیده شدن در قالب یک مستند را دارد.

وی افزود: البته زمانی که ما قصد ساخت این مستند را داشتیم چند سالی بود که این موسسه از بین رفته بود. اما ما با آرشیو بسیار خوبی روبرو بودیم. این دو بزرگوار داستانک های خوبی برای بیان مقابل دوربین داشتند. آنها همچنین با شخصیت های فراوانی نیز ارتباط داشتند که همه به ما می توانست در ساخت این مستند کمک فراوانی کند.

دیگر کارگردان این مستند ادامه داد: ارزش کار و فعالیت های آقای ضرغام و حاج محمد حسن انجا مشخص می شود که بدانیم در زمان شاه بچه های حزب الهی هیچ رسانه ای را در اختیار نداشتند. در حقیقت در آن زمان و در آن فضا بود که فعالیت های این عزیزان و کارهای آنها ارزش واقعی خود را نشان داد.

رئیسی خاطرنشان کرد: در قبل از انقلاب نوارها عمدتا چیز خوبی محسوب نمی شدند زیرا بسیاری از آنها مبتذل بودند. اما از سال های 47 یا 48 بود که استارت شروع نسل کارهای مذهبی بود. در این موسسه ما ظاهرا نوارهای مذهبی عرضه می کردیم ولی در باطن اقدامات خود زمینه اتصال مردم با سخنرانی های حضرت امام خمینی (ره) و تقویت روحیه انقلابی مردم را فراهم می کردیم.

وی در پایان تصریح کرد: در راه ساخت مستند "نغمه سرا" با آقایان ضرغام و حاج محمد حسن مصاحبه های متعددی انجام دادیم و آن مصاحبه ها بود که زمینه تدوین سناریوی ساخت این مستند شد. ساخت این مستند نیز 3 الی 4 ماه به طول انجامید.