اخبار آرشیوی

کدخبر: 396960

پایگاه اطلاع‌رسانی مشرق در یادداشتی به انتقاد از "بی‌عدالتی رسانه‌ای" در صداوسیما پرداخت/ "آیا سیستان و بلوچستان و ایلام و هرمزگان به اندازه تهران در رسانه ملی جایگاه دارند و یا روستاییان و عشایر با ۳۰ درصد جمعیت کشور، سهم ۳۰ درصدی از رسانه ملی را به خود اختصاص داده‌اند؟"

پایگاه اطلاع‌رسانی مشرق در یادداشتی با اشاره به اینکه "تصویری که در صدا وسیما از شکل و شمائل و مشخصات ظاهری روستاها و روستائیان امروز ارائه می‌شود، همان مشخصات دهه 30 و 40 است، به انتقاد از نحوه عملکرد رسانه ملی در انعکاس تصویر جامعه روستایی کشور پرداخت. متن این یادداشت به شرح زیر است: 1) چند سالی است که صدا و سیما اصرار دارد به مردم بقبولاند که "من رسانه ملی " هستم بررسی این مهم که آیا رسانه ملی واقعاً ملی است؟ مجال دیگری می طلبد اما "ملی بودن " به چه معناست؟ شاید اولین وساده ترین معنایی که از شنیدن این اصطلاح به ذهن یک فرد عامی می رسد این باشد که یعنی رسانه‌ای برای همه ملت. یعنی همه مردم باید به عدالت در این رسانه جایگاه داشته باشند به عبارت دیگر رسانه ملی یعنی"زبان همه مردم" . آیا رسانه ملی ، زبان همه مردم هست؟ اگرملی بودن را به کمیت و جمعیت بسنجیم حدود 30 درصد جمعیت کشور را روستاییان و عشایر تشکیل می دهند آیا 30 درصد رسانه ملی برای آنها هست؟ یا بر عکس ، رسانه ملی هر شب فقط مسائل و دغدغه های "شهر"وندان و بطور کلی فرهنگ شهری را به خورد آنها می دهد حتی اگر آن روستایی از ابتدایی‌ترین امکانات زندگی محروم باشد و در کپر زندگی کند و بچه‌اش مدرسه نرود و آب نداشته باشد. و مگر وجود همین بی‌عدالتی ها خود مهمترین عامل خالی شدن روستاها و مهاجرت روستائیان به شهرها نیست. این بی عدالتی رسانه ای نه تنها درباره روستائیان مشهود است بلکه درباره استانهای مختلف نیز وجود دارد. اگر ملی بودن را استانی بگیریم آیا هر 31 استان کشور به عدالت در رسانه ملی جایگاه دارند مثلاًً استان سیستان و بلوچستان و ایلام و هرمزگان همان قدر در رسانه ملی جایگاه دارند که استان تهران ؟ یا اینکه شهر تهران جایگاه خیلی از استانها را در رسانه ملی گرفته است. اگر یک ساختمان نیمه کاره در سعادت آباد تهران بخاطر اهمال کاری عده‌ای خراب شود و چند نفرکشته شوند- که اتفاقا همه آنها هم کارگران مهاجر غیر تهرانی و روستایی بودند- مساله به لطف صدا وسیما به مساله ملی تبدیل شده و همه دستگاه‌های کشور بسیج می شوند. اما اگر روستائیانی در جنوب استان سیستان و بلوچستان آب نداشته باشند و از آب باران برای خوردن استفاده کنند، در کپر زندگی کنند و راه و مدرسه هم نداشته باشند هیچ کس حتی خبردار هم نمی شود تا چه رسد به اینکه فکری برای آنها بکند. و چقدر از این نمونه‌ها زیاد است. 2) از این بی عدالتی آشکار که بگذریم تصویر روستا و روستائیان در قاب تلویزیون چگونه است؟ شاید یکی از شایع‌ترین موارد استفاده از روستائیان و نمادهای روستایی در صدا وسیما در برنامه‌های طنز باشد برنامه هایی که بیشتر به هجو و هزل شبیه است تا به طنز. در این برنامه ها به اسم کمدی با پررویی تمام و حتی وقاحت، روستا و روستایی را تحقیر و هجو می‌کنند، به تمسخر می‌گیرند و می‌خندند. از شکل و قیافه‌اش گرفته تا لهجه‌های غلیظ و اغراق شده که آن لهجه در هیچ جای کشور پیدا نمی‌شود. مگر غیر از این است که همیشه برای نمک برنامه‌ها و خنداندن بیشتر مخاطبان از شخصیت و نماد روستایی استفاده می شود. 3) حتی تصویری که صدا و سیما از شکل و شمائل و مشخصات ظاهری روستاها و روستائیان ما ارائه می دهد مغشوش و غلط است. اگر دقت کنیم تصویری که در صدا وسیما از شکل و شمائل و مشخصات ظاهری روستا ها و روستائیان امروز ارائه می شود همان مشخصات دهه 30 و 40 است . روستائیان کلاه کپی کثیف و چرکین دارند ، جلیقه ای خاص می پوشند ، چاروق به پا دارند و ساق پایشان را پارچه می بندند و از این قبیل ، جالب تر اینکه این قیافه کلیشه ای و کاریکاتوری در همه فیلم ها و برنامه ها تکرار می شود انگار همه روستائیان لباس و قیافه متحدالشکل دارند. این قیافه ها گاه چنان مضحک است که حتی خود روستایی ها هم با تعجب نگاه می کنند و باورشان نمی شود. برای اینکه بیشتر به این شباهتها پی ببریم کافی است فیلم های قبل از انقلاب و برنامه ها و سریال های کنونی تلویزیون را مقایسه کنیم. این مشخصات ظاهری برای روستائیان دهه سی و چهل درست است ، تصویری هم که جلال آل احمد در کتابهایش از روستاهای کشور در آن دهه ها ارائه می دهد صحیح است چون که او به تنهایی سی هزار روستا را با ماشین شخصی اش رفته و دیده بود. اما تصویری که در برنامه های امروز تلویزیون از روستا و روستائیان ارائه می دهد مغشوش و غلط است چون که مطمئنم برنامه سازان تلویزیون، روستا نرفته و روستایی ندیده اند. آنها در آپارتمان های پایتخت می نشینند و قصه و فیلمنامه و نریشن برای روستا می نویسند و شخصیت روستایی می آفرینند. پدر من متولد 1311 است و 80 سال عمرش را نیز در روستا بوده اما نه کلاه کپی می گذارد و نه چاروق می پوشد؛ پارچه هم به ساق پایش نمی بندد. بلکه موقع کار مثل ما پیراهن می پوشد وقتی هم که جایی می خواهد برود کت و شلوار به تن می کند. 4) وقتی در فیلم و سریالی یک شخصیت روستایی بکار گرفته می شود ناخودآگاه به ذهن همه ما متبادر می شود که این فرد، آدمی است ساده لوح - اگر نگوییم احمق - که همه دستش می اندازند و سرکارش می گذارند. چیز نفهم است و دیر می گیرد و باید یک مطلب را چند بار برایش تکرار کرد. مضحک و مسخره است و سوژه ای است برای تفریح و خنده و قس علی هذا. نمونه می خواهید این هم نمونه: برنامه کلاه قرمزی را همه دیده اند و می بینند، کلاه قرمزی دوست روستایی اش را به برنامه دعوت می کند این عروسک چه تیپی است ؟ قیافه اش همان است که در بند قبل گفتیم در حالی که فکر نمی کنم هیچ کودک روستایی هم اکنون چنین لباسی بپوشد. از شکل ظاهری اش که بگذریم این عروسک که نماد شخصیت روستایی است همیشه داد می زند. نه کسی حرف او را می فهمد و نه او حرف کسی را. نمی فهمد و باید چند بار یک حرف را برایش تکرار کرد، لهجه‌ای عجیب و غریب دارد به طوری که باید مترجم داشته باشد، ندید بدید است و کارهای عجیب می‌کند. قطعا کارگردان محترم این برنامه هم برای خنده و تفریح بیشتر مخاطبانش این شخصیت را در برنامه‌اش آورده است. و یا همین طنز "خنده بازار" را که این روزها هر شب پخش می شود بخش هایی که درباره روستا و روستائیان است نگاه کنید ، مسخره‌ترین شخصیت ها روستائیان هستند شخصیت هایی کثیف و چرکی، با قیافه های عجیب و مضحک که با زبان و لهجه ای مسخره صحبت می کنند. خلاصه شخصیت هایی که به جز تحقیر روستا و روستائیان چیزی نیست. 5) نمی دانم چرا همه - بهتر است که بگویم اکثر قریب به اتفاق تا کسی اشکال نگیرد- فیلم‌ها و سریالهایی که درباره روستا ساخته می شود در روستاهای خوش آب و هوا و سرسبز شمال می گذرد مگر ما در استانهای دیگر کشور روستا نداریم؟ آیا به این دلیل نمی‌تواند باشد که کارگردانان و برنامه سازان محترم در مسیر سفر به شمال و دریا فقط روستاهای این مسیر سرسبز را آن هم از دور دیده‌اند. روستا در این سریالها بیشتر یادآور نوستالوژی خلسه آور شخصیت‌های سریال است و از روستا به عنوان پناهگاهی برای فرار از بدی های شهر استفاده می شود تا این فراریان خسته چند روزی کره و پنیر محلی بخورند و دمی بیاسایند. حتی در همین سریالها هم کمتر به مسائل اصلی و واقعیت های روستاها و روستائیان استان های شمالی پرداخته می شود. ما در همین شمال - بخش بندپی شهر بابل و در بخش هایی از استان گیلان- روستاهایی داریم که با گذشت سی سال از انقلاب هنوز آب شرب آشامیدنی ندراند و آب باران می خورند. مشکلات راه روستاها و کشاورزان را هم به آنها اضافه کنید. اگر دست اندرکاران و برنامه سازان صدا و سیما راست می گویند که درباره روستا کار کرده اند و برای روستائیان برنامه ساخته اند چرا از روستاهای محروم جنوب کرمان و نیکشهر سیستان و بلوچستان فیلم و سریالی نمی سازند؟ چرا برنامه سازان تلویزیون اینها را نمی بینند که در فیلم ها و سریال هایشان بیاورند؟ 6) اصولا روستا چگونه جایی است؟ روستا جایی است که هوای پاک و تمییزی دارد، چیزهای خوردنی و مقوی مثل شیر تازه گاو، ماست گوسفندی، تخم مرغ و نان محلی دارد. صبح ها قبل از طلوع آفتاب صدای قوقولی قوقوی خروس و غروبها بعد از غروب خورشید صدای بع بع گوسفند و ماغ کشیدن گاوها فضای روستا را خیال انگیز می‌کند. این تصویری است که رسانه ها و بویژه صدا و سیما از روستا تبلیغ می‌کنند و در ذهن مخاطبان‌شان جا انداخته‌اند. آیا این تصویر درستی از روستا و روستائیان است؟ 7) راستش را بخواهید هر چه فکر می کنم فیلم یا سریالی و حتی برنامه خوبی به ذهنم نمی رسد که به روستا و روستایی آن گونه که هست نگریسته و مسائل اساسی ، واقعیات و حتی نقاط قوت حقیقی روستا را به تصویر کشیده باشد. من که حضور ذهن ندارم شما کمکم کنید، چند تا برنامه سراغ دارید که به کمبودها و محرومیت های روستاها پرداخته باشد. چند تا فیلم و سریال می توانید نام ببرید که نقاط قوت حقیقی روستا را تصویر کرده باشد. نقاط قوت حقیقی روستا و روستایی کار و تولید ، زحمت کش بودن روستایی ، اعتقادات و باورهای عمیق دینی ، آداب و آیین های روستا ، فرهنگ روستایی ،‌ ساده زیستی و بی تکلف بودن ،‌ صداقت و سادگی -که البته غیر از ساده لوحی است - قناعت ،‌ هوش و ذکاوت فطری ، توکل عجیب مردم روستا ، سخت کوشی و جان سختی است نه کره و پنیر محلی و ماست گوسفندی. مگر غیر از این است که بسیاری از بزرگان و شخصیت ها روستا زاده بوده اند و از روستا برخاسته و به جایی رسیده اند چنانکه شیخ اجل سعدی می گوید: روستا زادگان دانشمند به وزیری پادشاه رفتند . همین کودکان روستایی هستند که با کمترین امکانات و بیشترین مشکلات درس می خوانند و گوی سبقت را از بسیاری از دانش آموزان شهری می ربایند. آیا این نشان دهنده هوش و ذکاوت فطری و سخت کوشی و تلاش روستائیان نیست ؟ صدا و سیما چقدر توانسته است این ها را نشان دهد؟ قطعا هوش و استعداد کودکان روستایی اگر از هوش کودکان شهری بیشتر نباشدکمتر نیست. اگر چنین است پس چرا در سریالها و برنامه های صدا و سیما شخصیت های روستایی همه ساده لوح و چیزنفهم و به نوعی عقب مانده اند. 8) در دهه 50 فقط چند صد روستای کشور برق داشت اما هم اکنون بالای 90 درصد روستاها برق دارند و اندکی کمتر از این از نعمت مخابرات و تلفن برخوردارند. بسیاری از روستائیان باسواد شده اند. خوب وقتی برق باشد بسیاری از وسائل ارتباطی دیگر از جمله تلویزیون هم هست. بگذریم از این که خودم در خانه خواهرم که دو پسر سرباز داشت سی دی فیلم های روز دنیا را که در میدان انقلاب تهران به فروش می رسد شاهد بودم. آیا همه این امکانات که بعد از انقلاب حتی به دورترین روستاهای کشور نیز رفته است و این همه پیشرفتها در وضع روستاها و روستائیان ما تاثیری نداشته است؟ متاسفانه تلویزیون حتی این پیشرفتها را هم نتوانسته است به درستی و زیبایی به تصویر بکشد. با این اوصاف هر کس که روستایی باشد و یا با روستاهای ما آشنا باشد به خوبی می داند که تصویر روستا و روستایی در قاب صدا و سیما چقدر مغشوش و وارونه است.
ارسال نظر: