کارگردان "عصریخبندان": سیاه‌نمایی آثار، نتیجه دید وارونه برخی‌ها به جریان‌های اجتماعی است

کدخبر: 1013141

مصطفی کیایی در گفتگویی تفصیلی به «نسیم» گفت: از موقعیت فعلی خود درسینما راضی‌ام/ از تغییر سبک فیلمسازی‌‌ام اصلا پشیمان نیستم/ برای داروهای تلخ باید نسخه‌‌های شیرین پیدا کرد

به گزارش گروه فرهنگی «نسیم» چهارمین اثر سینمایی مصطفی کیایی، "عصریخبندان" از ابتدای ماه رمضان بر روی پرده سینما قرار دارد، این فیلمساز جوان بعد از"بعدظهر سگی سگی" سبک فیلمسازی خود را تغییر داد و سال گذشته با "خط ویژه" توانست فروش خود را از مرز یک میلیارد تومان بگذارند و تحسین منتقدان را برانگیزد، تازه ترین اثر سینمایی وی مخاطب را با موضوعاتی اجتماعی مواجه می کند، فیلمی که شاید در پرونده فیلمسازی وی یک پیشرفت محسوب نشود ولی قادر است و با ریتم تند و پرکشش داستانی خود مخاطب زیادی را به سالن سینما هدایت کند ، با این فیلمساز که روی وجه صنعتی سینما تاکید ویژه ای دارد به بهانه نمایش "عصریخبندان" به گفتگو نشستیم.

از موقعیت فعلی خود درسینما راضی هستم

نسیم: در آستانه 40 سالگی از جایگاه خود در سینما راضی هستید؟

این مسئله را باید از دو منطر بررسی کرد، عدد سن من در دنیای فیلمسازی عدد جوانی به حساب می آید و توانستم تا این سن چهار اثر سینمایی را مقابل دوربین ببرم و جایگاه خودم را در جمع دیگر فیلمسازان بزرگ و جوان تثبیت کنم ولی از جهت دیگر هم شاید با آن مسیری که در ذهنم در بدو ورود به سینما طراحی کرده بودم، فاصله وجود دارد یا شاید به آن نقطه ایده ال هنوز نرسیدم ولی به هرجهت عوامل مختلفی در راه فیلمسازی هر کارگردان در سینمای ایران موجود است که می تواند، فرد را نسبت به جایگاهی که در سر می پروراند، دور نگه دارد

نسیم: چقدر خودتان را برای نرسیدن به ایده ال فیلمسازی در چهارمین دهه عمرتان مقصر می دانید؟

اصلا بحث اینکه چه کسی مقصر است، وجود ندارد. منظورم من بیشتر به فضای سینما یا وضعیت فیلمسازی در سال های اخیر بوده که شاید به صورت ناخودآگاه موقعیتی را به وجود آورده که مانع از افزایش آثار برای هر کارگردانی شده است. بله، بخشی از فاصله با نقطه مطلوب فیلمسازی به ضعف های خودم مربوط می شود، ولی از موقعیت فعلی خود درسینما راضی هستم، هرچند که به موقعیت بهتر از این هم می توانستم، دست پیدا کنم.

نسیم: در مصاحبه هایی که قبل از نمایش فیلم داشتید به نظر می آمد، تمایلی به اکران «عصریخبندان» درایام ماه مبارک رمضان نداشتید؟

نه، مسئله چیز دیگری است، چون مردم کشور ما در این ماه پربرکت روزه دار هستند و در سفره افطار خود به تماشای سریال های شبکه های مختلف تلویزیون می نشینند، با توجه به پس زمینه خوبی که در ایام جشنواره فیلم فجر ازمردم ومنتقدان دریافت کردیم، تصور می کردم اگر این فیلم در مقطع دیگری از سال به نمایش در می آمد، شاید استقبال بیشتری از آن می شد، هرچند که ورودی تماشاگر به سالن سینما در این ماه برای تماشای«عصریخبندان» هر روز رو به افزایش است، ولی در مجموع معتقدم این اثر طرفیت فروش بیشتری را در دل خود گنجانده است.

ژاله صامتی در نمایی از فیلم عصر یخبندان

از تغییر سبک فیلمسازی ام اصلا پشیمان نیستم

نسیم:شما سبک فیلمسازی خود را پس از "بعدظهرسگی سگی" و"ضدگلوله" تغییر دادید و با موضوع آقازاده ها در«خط ویژه» توجه بسیاری از منتقدان و نیز مخاطبان عام را به این تغییر فیلمسازی خود معطوف کردید، بعید می دانم که از این تصمیم خود پشیمان شده باشید:

بله، درست حدس زدید، اصلا پشیمان نیستم، ولی این دو اثر هم به خصوص "ضدگلوله" از مقبولیت های محتوایی وساختاری بهره می برند، در ضمن خیلی از منتقدان از نگاه و روایت در این دو اثر استقبال کردند، در مجموع در فیلمسازی خودم را متعلق به ژانر خاصی نمی دانم، سعی می کنم نگاه فیلمسازی خود را در یک نقطه متوقف نکنم در «خط ویژه» یک مدل از پرسه زدن فیلمسازی و در «عصر یخبندان» نوع دیگری از این رهایی را مشاهده می کنیم، شاید این مدل از فیلمسازی برای من خوشایندتر است.

برای داروهای تلخ باید نسخه های شیرین پیدا کرد

نسیم: اما برسیم به «عصریخبندان»، یک اثر سینمایی با ریتم نسبتا تند و موقعیت هایی است که مداوم از سر وکله مخاطب رژه می رود، تماشگر ایرانی کمتر به دیدن این نوع فیلم نشسته، نگران نبودید بیننده با گارد نسبت به آخرین اثر سینمایی شما واکنش نشان بدهد، یا نتواند این حجم از موقعیت ها را در یک فرآیند زمانی کوتاه بپذیرد .

این فیلم با توجه به حجم موقعیت، تنوع لوکیشن هایی که در دل خود جای داده، باید از یک ریتم نسبتا تند و یکدست استفاده می کرد، چرا که دیگر عین گذشته مخاطب به تماشای یک اثر سینمایی با علامت پرسش و زمان طولانی نمی نشیند، پس در چنین وضعیتی باید یک آهنگی به فیلمنامه منتقل کرد و براساس همان موزیک و ریتم مناسب و تنوع موقعیت ها بیننده را تا لحظه آخر پای داستان و فیلم نگه داشت.

نسیم: مضمون اصلی دو فیلم اخیر شما پرداخت به موضوعاتی چون آقازادگی، اعتیاد،خیانت و دروغ است که به آن برچسب سیاه نمایی اطلاق نمی شود، به نظر خودتان چه شیوه برای روایت در این مسائل به کار می برید که به طور مثال چهره های سیاسی و فرهنگی با نمایش این فیلم هیچ مشکلی ندارند

شخصا موضوع سیاه نمایی را رد می کنم، لذا سیاه نمایی ماحصل دید واورنه برخی از افراد به خیلی از جریان های جامعه است، ناهنجارهای در شهر ما دیده می شود که فیلمساز آن اتفاق را چاشنی یا محور اصلی فیلم خود قرار می دهد. کما اینکه در"خط ویژه" لحن فیلم در برخی از لحظات شیرین می شود، با استفاده از برخی موقعیت ها تلاش می کنم برای این داروهای تلخ یک نسخه شیرین لحاظ کنم ولی این مسئله باعث نمی شود که خط اصلی و واقعیت موجود را زیر سوال ببرم یا انگار کنم.

توانایی بازیگر بیشتر از نام شان برایم اولویت دارد

نسیم: از آن دست فیلمسازانی هستید که به طور جدی دغدغه های شخصی و اجتماعی در آثارتان دیده می شود ، از جمعی از بهترین های بازیگران سینما در فیلم خود استفاده می کنید، مقوله های تجاری فیلم هم بخشی دیگر از دغدغه های شما به حساب می آید.

به سینما به شکل یک صنعت نگاه می کنم، نتیجه این نگاه یعنی اینکه زمانی که برای خلق یک اثر هزینه مادی می کنیم، باید به برگشت آن و سود رسانی آن هم اهمیت شایانی بدهیم. برپایه درآمد سینما می تواند به حیات خود ادامه بدهد، وقتی که با انتخاب درست بازیگران می توانیم بخشی از هزینه های صورت گرفته را به جیب تهیه کننده برگردانیم، چرا از این مسئله عبور کنیم یا به سادگی بگذریم، هرچند که در زمینه جذب بازیگر توانایی بازیگر بیشتر از نام شان اولویت دارد.

نسیم: حضور محسن کیایی در "خط ویژه" و"عصریخبندان" انگار بیشتر برای همان کمرنک کردن تلخی فیلم است.

اصلا اینطور نیست، شخصیت فیلم قبلی که برادرم آن را ایفا کرد، نمونه مشابه بسیاری در سطح جامعه دارد، چرا که افراد زیادی هستند که با مشکلات زیادی در زندگی شخصی خود آدمی شوخ مزاج و خوش اخلاق هستند. در ارتباط با فیلم اخیر من که شما مثال می زنید، اصلا قرار نبود وی این نقش را ایفا کند، پس از اتفاقاتی بازی در این کاراکتر به او تعلق گرفت، شاید نمونه کارهایی که محسن در "عصریخبندان" انجام می دهد، ما به ازای بیرونی کمی داشته باشد ولی در سطح شهر آدم های مختلفی هستند که دارای شغل های کاذب ومقطعی هستند، شخصیت این بازیگر طوری است که از پس موقعیت های کمیک به راحتی بر می آید، در کل نباید تصور کنیم این نقش و برادرم را تنها برای کاستن از حجم تلخی فیلم در سناریو آورده ایم.

تندیس سحر دولتشاهی حق او بود

نسیم: فرهاد اصلانی به خوبی از نقش کسی که زنش در زندگی زناشویی به وی خیانت کرده است، برمی آید ولی به عنوان مخاطب نمی دانم، چرا دلم برای این کاراکتر به علت وفادار نبودن همسرش به زندگی با او به درد نمی آید؟

با خیلی از افراد به نظاره فیلم خود نشستم که همگی آنها اعتراف می کردند که نمی دانند اگر در موقعیت او قرار می گرفتند، چه عکس العملی نشان می دادند. ولی کدهای زیادی در ارتباط با همذات پنداری افراد با او گرفتم که این مسئله نشان می دهد ما به خوبی توانستیم سردرگمی و تلاش وی برای برگرداندن تعهد وآرامش به زندگی را به تصویر بکشیم، من به نطر شما به عنوان یک روزنامه نگار یا فعال رسانه ای احترام می گذارم ولی حس یا نظر شما نسبت به این شخصیت را کمتر شنیدم.

نسیم: شما به عنوان یک فیلمساز مطمئنا با علم و آگاهی از سوابق بازیگران، هنرمندی را برای ایفای نقش کاراکتر های فیلم خود به کار می گیرد، به نظر خودتان آیا نقشی که سحر دولت شاهی در "عصر یخبندان" ایفا کرد، مستحق دریافت سیمرغ نقش مکمل بازیگر زن بود ؟

شما طوری این سوال را مطرح می کنید که انگار او مستحق این جایزه نبوده است.

نسیم: نقش آفرینی وی در "شکاف" تحسین بسیاری از منتقدان و خبرنگاران سینمایی را برانگیخت.

بله، بازی او در "شکاف" هم از جذابیت های بالایی برخوردار بود و خودم پس از تماشای این اثر به وی به خاطر بازی رئال گونه اش تبریک گفتم، اما بازی سحر دولت شاهی در "عصریخبندان" در چندین وضعیت روحی روانی به قدری خوب و ممتاز بود که از نگاه هئیت داوران دور نماند و شخصا معتقدم این بازیگر توانایی بسیاری دارد و تندیسی که به او اعطا شد، کا ملا به حق و درست بوده است.

نسیم: به نظر می رسد، انتخاب بهتری هم برای نقش "آنا نعمتی" می توانستید، داشته باشید؟

با این نطرتان هم موافق نیستم، وی جزو افرادی محسوب می شود که به راحتی نقش شخصیتی که به وی محول می شود را به لحاظ شان موقعیت و رفتار کاملا مهندسی شده درمی آورد، بهترین انتخاب را برای این نقش انجام دادم، لذا بازی وی کاملا در خدمت پیشبرد داستان است و هیچ نوع کم کاری یا ضعفی را در آن مشاهده نمی کنم.

نسیم: کاراکتر یا شخصیت های فیلم شما به بازیگران شاخص سینما واگذار می شود که این مسئله شاید بتواند سبب حاشیه های در طول کار شود ولی انگار علرغم سن جوانی که دارید به خوبی فضای پشت صحنه فیلم خود را مدیریت وکنترل می کنید تا کوچکترین مسئله حاشیه در طول کار گریبانگیرتان نشود؟

تلاش می کنم شرایطی را مهیا کنم تا بازیگر با انگیزه و تمرکز کافی بر سر کار خود حاضر شود وقتی به لحاظ روحی روانی بازیگر با وضعیت مطلوب سر صحنه حضور دارد، مطمئنا به راحتی از پیچیدگی های نقش خود برمی آید، باید فضای سالمی در پشت کار وجود داشته باشد، چرا که 50 درصد کیفیت کار به فیلمنامه مربوط می شود و مابقی صرف مسائلی گوناگونی همچون تمرکز بازیگر بر نقش خود است.

از پایان بندی فیلم راضی هستم

نسیم: در سکانس پایانی فیلم و جایی که فرهاد اصلانی از بیمارستان ترخیص می شود، بیننده متوجه نمی شود که وی واقعا حافظه خود را براساس ضربه ای که به سر او درتصادف وارد شده ازدست داده یا برای بقای زندگی خود به دیگران می خواهد القا کند که خیانت همسرش را به خاطر نمی آورد؟

به نطر من هیچ کدام از این دوحالت با هم تفاوتی ندارد، مهم پیشنهادی است که فیلم به این شخصیت می دهد، وقتی خداوند بزرگ از سر تقیصرات بندگانش می گذرد، چرا ما آدم ها نباید از اشتباهات یکدیگر بگذریم، پیشنهاد فراموشی که در فیلم مطرح می شود، شاید ریشه در امر گذشت از گناه این فرد دارد، به طور کلی شاید این بهترین پایان برای فیلم " عصر یخبندان" تلقی شود.

گفتگو: مسعود احمدی

ارسال نظر: