تکنولوژیزدگی و ابزارگرایی، آفت فیلم ویدئویی
گزارش «نسیم» از سومین جشنواره فیلمهای ویدئویی یاس/ تقلای جشنواره سوم فیلمهای ویدئویی "یاس" برای سمت و سو دادن این عرصه به سمت تولید آثار فاخر؛ فیلمهای ویدئویی هم از بحران قصهگویی رنج میبرند
گروه فرهنگی «نسیم»-جواد محرمی- وقتی مردم به هر دلیلی کنج خانه ها را محل مناسبتری برای تماشای فیلم می بینند هوشندانه تر این است که عرصه را به حریف واگذار نکنیم. همین حالا بخش بسیار مهمی از ظرفیت تولید فیلم در جهان به سمت آثار تلوزیونی و نمایش خانگی سوق پیدا کرده. زنان خانه دار زمانی در امریکا پای ثابت قشر سینمارو بودند و مردان را نیز با خود همراه می کردند اما امروزه دیگر زنها در حال طبخ غذا و امور دیگر منزل یک چشم نیز به صفحه عریض تلوزیون دوخته و سریالها را که بعضا در گستره ای جهانی عرضه می شود دنبال می کنند.
نمایش خانگی عرصه تازه ای برای فیلم سازان مهیا کرده است. در دوره ای که بنا به شرایط و نوع اقتضائات زمانه مردم کمتر به سینما می روند یا اصلا نمی روند و ترجیح می دهند در خانه های خودشان روی مبل بنشینند و فیلم ببینند رجوع فیلمسازان مطرح به سمت سینمای خانگی امری طبیعی محسوب می شود.
بحران قصه گویی دامن فیلم ویدئویی را هم گرفته
ویدئو چندگاهی است که فیلم ساختن را سهل الوصول تر کرده و کار را برای جوانان مستعدی که سودای ثبت ایده های داستانی خود در قالب فیلم دارند را آسان تر ساخته است. تله فیلمهای تولیدی بسیاری از نیروهای جویای نام عرصه فیلمسازی به شبکه های مختلف تلوزیونی راه پیدا می کند و در زنجیره تولیدات روزمره هنری قرار می گیرد.
فیلمهای ویدئویی همانقدر که به عنوان یک فرصت عرضه اندام می کند نگرانیهایی را نیز به همراه داشته است. دستیابی سهل الوصول به ابزار فیلمسازی امروزه شرایطی را فراهم ساخته تا هر کس که اراده کند فیلسمازی را دستمایه تجربه قرار دهد و استعداد خود را در این وادی بیازماید. در سالهای آینده باید شاهد خیل انبوه تر فیلمسازانی باشیم که فیلم ویدئویی را محکی برای آزمودن استعداد خود قرار داده و وارد کارزار می شوند.
نکته ای که در این میان اهمیت دارد این است که دستیابی راحت به ابزار فیلمسازی اگر سبب دست کم گرفتن ماده اصلی این هنر یعنی داستان پردازی مبتنی بر شخصیتهای جذاب و ملموس است شود فیلمسازی را به ورطه انحطاط دچار می کند و نتیجه آن نیز چیزی جز بی اعتمادی و رویگردانی مخاطبان نخواهد بود. نباید از نظر دور داشت که فیلم ویدئویی امروزه در جهان مبتنی بر اشراف بر ادبیات داستانی و قصه های پرقوام توان عرض اندام پیدا کرده و اگر جز این باشد به هیچ عنوان نمی توان توفیقی برای آن متصور بود.
مهار و کنترل آثار «شانه تخم مرغی»
حسین مسافراستانه دبیر این دوره جشنواره فیلم یاس می گوید: «تولید انبوه فیلمهای ویدئویی در سالهای گذشته موجب سلب اطمینان و بی اعتمادی میان مخاطبان و تولید کنندگان آثار شد. فیلمهایی که تحت این عنوان در شبکه های خانگی عرضه می شدند بسیار بی محتوا بودند و از نظر کیفیت و ساختار حرفی برای گفتن نداشتند. اهالی سینما به این فیلمها لقب «شانه تخم مرغی» اطلاق می کردند. این سوء استفاده و فرصت طلبی ها توسط تولید کنندگان از مخاطبان تبعاتی برای شبکه ویدئویی کشور به همراه داشت اما مردم با هوشمندی تمام توانستند تولیدات حرفه ای و با ارزش را از این سبک آثار تمییز دهند. لذا تعداد تولید آثار پایین آمد و کیفیت بالا رفت.»
سینمای با مخاطبان خاص زنگ خطری برای فیلم ویدئویی
نگرانی دیگر درباب فیلم ویدویی این مسئله می تواند باشد که این عرصه جولانگاهی صرف برای نوعی خاص از سینمای به اصطلاح هنر و تجربه ای به سبک و سیاق هنر شبهه روشنفکری شود که شاخص ترین ویژگی اش داشتن مخاطب خاص است.
بازیهای فرمی و تکنیکی در آثار ویدئویی اگر در خدمت انتقال بهتر مفاهیم و بالا بردن درجه جذابیت بصری باشد راهگشاست اما اگر در ورطه آزمون و خطاهای بی منطق از نوع فرانسوی اش بیافتد بی تردید تنها نتیجه اش وادادن این عرصه به تولیدات بیگانه خواهد بود.
تسلط نگاه فن سالارانه آفت آثار ویدئویی
نگاه ابزار سالارانه و تکنولوژیک زده به هنر فیلمسازی می تواند زنگ خطری جدی برای فیلمهای ویدئویی شود چرا که می تواند منجر به تهی شدن آثار این عرصه از غنای محتوایی شود. ضعف قصه و به عبارتی کلی تر ضعف فیلمنامه به تبع سینمای ایران دامنگیر آثار ویدئویی هم هست و به شدت مخاطب عام از این ضعف مورد بی مهری و بی اعتنایی قرار گرفته است. ضعفی که به نظر می رسد جشنواره فیلمهای ویدئویی یاس باید چاره ای برای آن بیاندیشد.
جشنواره فیلمهای ویدئویی یاس که هم اکنون در رامسر سومین دوره خود را سپری می کند عرصه را برای جمع بندی، هم افزایی و تجلیل از چهره های شاخص فیلم های ویدئویی فراهم آورده است. این جشنواره امسال اقدام به تجلیل از سه هنرمند فعال این عرصه کرد. داود میرباقری شاخص ترین چهره ای است که آیین بزرگداشت او در سومین جشنواره فیلممهای ویدئویی انجام شد. فیلمسازی که پس از تولید و پخش سریال فاخر مختارنامه وقتی شرایط ساخت مجموعه سلمان فارسی را مهیا ندید دم را غنیمت شمرد و بی درنگ به سمت ظرفیت عظیمی چون نمایش خانگی رفت تا این عرصه را هم محک بزند و می توان گفت که حاصل تلاشش در این عرصه نیز برایش توفیقاتی نسبی به همراه داشته است. دو مجموعه شاهگوش و دندون طلا که دومی قسمت ششم را روانه خانه ها کرده حاصل تلاش دوسال اخیر او در عرصه نمایش خانگی است.
کتایون ریاحی و مجید مجیدی نیز دو هنرمند دیگری هستند که به واسطه حضور مستمر و فعال در آثار ویدئویی سالهای اخیر از آنها در جشنواره امسال تجلیل شد.