"شورای عالی سینما" جوان‌مرگ می‌شود؟

گروه فرهنگی خبرگزاری «نسیم»، زهرا علی رمضانی- پنج سالی می شود که از تشکیل شورای عالی سینما، به عنوان بالاترین مرجع سینمایی کشور وظیفه می گذرد، شورایی که قرار بود مشکلات فعالان سینما از قبیل بیمه، بیکاری، مقابله با قاچاق آثار و .... را حل کند؛ تنها در دوران ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد بود که جلسات این شورا 3 بار با رئیس جمهور وقت برگزار شد و بعد از آن شورای عالی سینما دیگر عالی ترین مقام اجرایی کشور را در جلسات خود ندید.

"داوود میرباقری، مسعود جعفری جوزانی، احمد نجفی، جمال شورجه، مسعود ده نمکی و محسن علی اکبری" اعضای نخستین دوره شورای عالی سینما بودند. در اساس نامه این شورا در کنار اشخاص حقیقی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان رئیس و معاون امور سینمایی و سمعی و بصری (که بعدا به سازمان سینمایی تغییر نام یافت) نیز به عنوان نائب رئیس نیز در شورا حضور دارند.

شورای عالی سینما که وظیفه تصویب سیاست‌های کلان سینما، تعیین ساز و کارهای لازم برای اعمال مدیریت هماهنگ منابع و امکانات ملی در این حوزه، تصویب برنامه‌های حمایت از تولید آثار فاخر سینمایی، تصویب شیوه‌های حمایت از توسعه شهرک‌ها و .... را بر عهده دارد، در اولین دوره خود توانست تا حدودی برخی از مشکلات اهالی سینما نظیر ساخت سالن های جدید، تجهیز سینماها به امکانات دیجیتالی، اختصاص بودجه برای تولید آثار فاخر، مسائل مربوط به مضامین فیلم ها را حل کند.

بعد از روی کار آمدن دولت یازدهم و انتصاب علی جنتی به عنوان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی اعضای شورا تغییر کردند. "مسعود جعفری جوزانی، خسرو سینایی، پرویز پرستویی، منوچهرمحمدی، احمدرضا درویش، سیدرضا میرکریمی و فرهاد توحیدی" به عنوان اعضای جدید شورای عالی سینمای ایران از وزیر ارشاد حکم گرفتند؛ البته فرهاد توحیدی و رضا میرکریمی به عنوان نمایندگان خانه سینما در شورا هستند.

بعد از انتخاب اعضای جدید شورای عالی سینما، شورا برای اولین بار چهارم خرداد ماه 1393 و بدون حضور حسن روحانی، رئیس جمهور تشکیل جلسه داد. دومین جلسه هم با گذشت نزدیک به یک سال، 13 مهر ماه امسال و با غیبت روحانی برگزار شد و تا کنون نیز هیچ یک از مسئولان سازمان سینمایی زمان دقیق برگزاری جلسه شورا با حضور رئیس جمهور را اعلام نکرده اند؛ سکوتی که زمزمه های بی مهری رئیس دولت تدبیر و امید به این شورای تخصصی هنری را افزایش داده است.

البته حجت الله ایوبی، مرداد ماه امسال در گفتگویی اعلام کرد: سازمان سینمایی به مشکلات آقای رئیس جمهور و کمبود وقت ایشان آگاه است و می داند ایشان گرفتار مسائل متعددی است و چون اهل نمایش دادن هم نیست، هر جلسه ای را به هر قیمتی برگزار نمی کند اما فکر می کنم به زودی جلسه ای با حضور رییس دولت یازدهم خواهیم گذاشت.

رئیس سازمان سینمایی در حالی وعده تشکیل "به زودی" جلسه شورا با حضور رئیس جمهور را داد که بعد از گذشت سه ماه هنوز این وعده محقق نشده است.

برای یافتن پاسخی درباره چرایی عدم برگزاری جلسه شورای عالی سینما با حضور رئیس جمهور و مشخص شدن زمان برگزاری آن با رمضانعلی حیدری خلیلی، رئیس دبیرخانه شورای عالی سینما گفتگو کردیم. وی پیرامون نحوه برگزاری جلسات شورای عالی سینما با بیان اینکه آخرین جلسه مربوط به 13 مهر ماه بوده است، اظهار داشت: زمانی که دبیرخانه شورای عالی سینما فعال شد 3 نشست با حضور اعضای حقیقی و بدون حضور اعضای حقوقی شورا برگزار شد که در آن به مسائل کلی و اساسی ای که پرداختن آن در حوزه سینما ضرورت دارد، پرداخته و در نهایت نیز 4 کارگروه برای رسیدن به این موضوعات تشکیل شد.

رئیس دبیرخانه شورای عالی سینما ادامه داد: 4 نفر از اعضا ریاست این کارگروه ها را بر عهده دارند که 7 طرح جامع درباره بیمه، مبارزه با قاچاق و تکثیر غیرقانونی آثار سینمایی، توسعه فضای نمایش سینمایی، حقوق مالکان آثار سینمایی و بیکاری اهالی سینما در این کارگروه ها مطرح و هر کدام از آنها نیز به جمع بندی رسیده است.

حیدری خلیلی در همین زمینه افزود: بعد از آن، طرح ها به شورای عالی سینما ارسال و کارهای تکمیلی و نهایی بر روی آنها انجام شده و در حال حاضر تمامی این طرح ها آماده است که در جلسه رسمی شورا به ریاست رئیس جمهور و یا هر شخصی که از طرف وی تعیین شود، ارائه و درباره آنها تصمیم گیری شود.

* ادامه فعالیت شورای عالی سینما در هاله ای از ابهام

وی درباره زمان برگزاری جلسه با حضور رئیس جمهور اظهار داشت: آن چیزی که در جلسه مهر ماه با حضور وزیر ارشاد مطرح شد، این است که شخص وزیر پیگیری های لازم برای برگزاری جلسه با حضور رئیس جمهور را از دفتر ریاست جمهوری انجام می دهند تا هر طور که رئیس جمهور صلاح بداند درباره ادامه فعالیت شورا و همچنین برگزاری جلسات آن تصمیم گیری شود.

رئیس دبیرخانه شورای عالی سینما درباره اینکه پیش از برگزاری جلسه با رئیس جمهور قرار نیست شورای عالی سینما تشکیل جلسه دهد، بیان داشت: قبلا نیز این بحث بود که اگر برگزاری جلسات به حل مسائل سینمای کشور کمک می کند و شورا به این نتیجه برسد که برگزاری جلسات مفید است، حتما جلسات شورای عالی سینما با حضور وزیر ارشاد برگزار می شود.

نکته قابل تامل در صحبت های حیدری خلیلی نحوه ادامه یافتن شورای عالی سینما است؛ چرا که به گفته وی قرار است «هر طور که رئیس جمهور صلاح بداند درباره ادامه فعالیت شورا و همچنین برگزاری جلسات آن تصمیم گیری شود.» این صحبت رئیس دبیرخانه شورای عالی سینما را می توان تا حدودی اینگونه تلقی کرد که احتمال تعطیلی این شورا با توجه به کم مهری هایی که در دوران فعلی نسبت به آن است، وجود خواهد داشت.

امروز هم حسین نوش آبادی، سخنگوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در پاسخ به سوال «نسیم»، مبنی بر زمان حضور روحانی در جلسات شورای عالی سینما اظهار داشت که «ایشان در مصاحبه ای گفتند که این حضور را اعلام می کنیم، و ما همچنان منتظر برنامه ریزی دفتر ایشان هستیم.»

* رئیس جمهور به مشکلات سینما بی توجه است

جمال شورجه که خود در دوره قبل، عضو شورای عالی سینما بوده است، درباره عملکرد این دوره از شورا در گفتگو با «نسیم»، گفت: متاسفانه درباره مصوبات جلسات شورای عالی سینما در دولت یازدهم اطلاع رسانی نشده است، اگر این مهم محقق می شد قطعا الان می توانستیم بهتر درباره عملکرد این شورا صحبت کنیم؛ با این حال نباید فراموش کرد که اهمیت این شورا در دوران دولت دهم به این دلیل بود که رئیس جمهور وقت مستقیما در جلسات این شورا شرکت می کرد و با مشکلات اهالی سینما آشنا و پیشنهاداتی را در این زمینه ارائه می کرد.

وی ادامه داد: شاید در دوره فعلی اولویت های رئیس جمهور متفاوت است و به همین دلیل تا به حال در جلسات شورای عالی سینما شرکت نکرده و ماموریت را به شخص وزیر ارشاد سپرده است.

کارگردان «وعده دیدار» با بیان اینکه شورای عالی سینما بسیاری از معضلات ساختاری، مضمونی و رویکردی سینما را تحت تاثیر قرار می دهد، اظهار داشت: ما می توانیم از طریق سینما افکار عمومی داخل و خارج از کشور را تحت تاثیر قرار دهیم و قطعا بسیاری از معضلات سینما می تواند در این شورا مطرح و برای آن راهکاری در نظر گرفته شود.

شورجه افزود: ما در کشور بیش از 300 سینما نداریم، در حالی که کشوری مانند ترکیه که تولیدات سینمایی کمتری نسبت به ما دارد، بیش از هزار و 600 سینما وجود دارد و می توان برای همه این مسائل در شورای عالی سینما تصمیم گیری شود.

وی با اشاره به علاقه جوانان کشور برای ورود به عرصه کارگردانی و سایر مشاغل حوزه سینما تصریح کرد: جوانان ما علاقه زیادی به حوزه سینما دارند، با این حال بسیاری از پیشکسوتان سینما در حال حاضر بیکار هستند و باید برای همه این ها برنامه ریزی های کوتاه مدت، میان مدت و بلندمدت در شورای عالی سینما تدوین شود.

* توجه به فرهنگ و هنر تنها شعار انتخاباتی بود

سیدضیاء هاشمی، رئیس جامعه صنفی تهیه کنندگان سینمای ایران هم طی مصاحبه ای درباره عدم برگزاری جلسات شورای عالی سینما در ۲ سال اخیر با انتقاداتی تند و تلخ خطاب به رئیس جمهور گفت: زمانی می توانیم از رئیس جمهور انتظار حضور در جلسات شورای عالی سینما را داشته باشیم که فرهنگ و هنر برای ایشان دارای اهمیت باشد اما متأسفانه به نظر می رسد این عرصه در دولت تدبیر و امید جایگاهی ندارد. من شخصاً هیچ گونه علاقمندی از آقای روحانی نسبت به سینما و هنر ندیده ام؛ ایشان اصلاً اهل فیلم و سینما نیستند و من بعید می دانم که در تمامی دوران زندگی شان حتی ۴ یا ۵ فیلم را در فضای سینما دیده باشند؛ شاید همین موضوع باعث شده که شورای عالی سینما طی این دو سال با بلاتکلیفی روبروست.

هوشنگ توکلی، بازیگر و کارگردان سینما و تلویزیون هم در خصوص بی توجهی رئیس جمهور نسبت به شرکت در شورای عالی سینما عنوان کرد: بسیار بعید است که در دولت آقای روحانی گشایشی در عرصه فرهنگ و هنر بصورت گیرد و نقطه روشنی در سینمای کشور ما حاصل شود. متأسفانه مدیران دولت یازدهم نسبت به مسأله فرهنگ و هنر به شدت بی تفاوت هستند و این عرصه برایشان معنا و مفهوم چندانی ندارد؛ آن ها تنها چیزی که از فرهنگ و هنر می دانند جز یک جشن و مهمانی و ضیافت نیست و به همین دلیل است که تنها در همین مراسم و برنامه ها حضورشان احساس می شود .

محسن علی اکبری، تهیه کننده سینما هم درباره این موضوع افزود: توجه به سینما و مقوله فرهنگ تنها یک شعار و وعده انتخاباتی بود؛ چرا که اگر چنین نبود حداقل طی ۲ سال گذشته آقای رئیس جمهور یک بار در جلسات شورایعالی سینما شرکت می کردند. حتی اگر بخواهیم به این مساله فکر کنیم که آقای روحانی طی ۲ سال گذشته مشکلات و گرفتاری های زیادی داشته اند که به همین دلیل نتوانستند در این شورا حضور پیدا کنند، جلسات این شورا می توانست با حضور معاون اول ایشان برگزار شود؛ کما اینکه ما در دولت گذشته هم شاهد بودیم که به دلیل گرفتاری های آقای احمدی نژاد و اینکه ایشان یا در خارج از کشور و یا در سفرهای استانی به سر می بردند جلسات شورا با حضور معاون اول ایشان تشکیل می شد .

سید محمد حسینی، وزیر سابق ارشاد هم معتقد است: تشکیل شورای عالی سینما به ریاست رئیس جمهور و دبیری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در دولت دهم فرصت مغتنمی را برای سینمای ایران فراهم کرد که مسئولان فرهنگی، مدیران و چهره های شناخته شده سینمایی مشکلات و چالش های سینما را در حضور بالاترین مقام اجرایی کشور (بعد از مقام معظم رهبری) مطرح کنند تا حمایت ها و راهکارهای مناسب مورد بررسی و تأکید قرار گیرد و ضمانت اجرایی آن، ابلاغ رئیس جمهور به دستگاه های ذیربط و پیگیری ها از سوی دبیرخانه شورا باشد. متأسفانه با گذشت بیش از ۲ سال حتی یک جلسه شورای عالی سینما به ریاست آقای روحانی تشکیل نشده است که اگر چنین می شد حداقل فایده اش حمایت سمبلیک و نمادین دولت از سینما بود و موجب دلگرمی سینماگران و دوست داران سینما در سراسر کشور می شد. از آغاز دولت یازدهم صرفاً احکامی از سوی وزیر محترم ارشاد صادر شده است که بر فرض تشکیل جلسات به چنین شورایی مصداق شورای عالی سینما نمی شود.

* توجه به سینما، شاید وقتی دیگر

نمی توان کتمان کرد که اهمیت شورای عالی سینما تنها به حضور خاطر شخص دوم اجرایی کشور است؛ اهمیتی که گویی در دوران فعلی خواسته یا ناخواسته به فراموشی سپرده شده و نه تنها هیچ مسئولی نیز در این زمینه جواب روشنی نمی دهد، بلکه برخی از اعضای شورای عالی سینما نیز حاضر به مصاحبه در این زمینه نشدند و تنها به گفتن این جمله که «با رئیس دبیرخانه شورای عالی سینما صحبت کنید»، اکتفا کردند.

به نظر می رسد دولت یازدهم و رئیس آن چندان از میراثی که از دولت قبل برایش به جا مانده دل خوشی ندارد؛ از طرفی نمی تواند آن را صراحتا منحل کند و از طرفی نیز چندان علاقه ای به پر و بال دادن به این شورا ندارد و به همین دلیل راه سوم یعنی بی توجهی و فراموشی تدریجی آن را برگزیده است.

وجود یا عدم وجود شورای عالی سینما و هر ساختار اداری دیگر چندان موضوعیتی ندارد؛ چیزی که مهم است حل مسائل عدیده سینما و کمک به آن است اما وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی صراحتا نمی گوید که راهبردش برای این مساله چیست و با تعطیلی شورای عالی سینما بنا دارد چه چیزی را جایگزین آن کند؟