شهرام سعدی
چگونه جریان روشنفکری، کارگزار دیکتاتوری رضاخانی را اسطوره کرد؟
تعامل سازنده نئولیبرالهای وطنی امروز ما از جنس "سازش با قدرتهای جهانی" فروغی است که حاصل آن سیطره استبداد و ظلبم و سرمایهداری وابسته به امپریالیسم بر ایران و فقر و بیعدالتی برای مردم ما است.
گروه فرهنگی « نسیم آنلاین »، شهرام سعدی- از اوخر قرن نوزدهم و به ویژه از آغاز سده بیست میلادی با ظهور نشانههای به تمامیت رسیدن مدرنیته و بحران عالم غرب جدید، روشنفکری مدرن نیز گرفتار تزلزل و بحران هویت گردید. در اجتماعات غرب مدرن، روشنفکری بحران زده در مسیر مستحیل شدن در تکنوکراسی قرار گرفت. در ایران سده بیستم، سیطره مطلق العنان استبداد شبه مدرنیستی پهلوی میکوشید تا به واسطه تزریقهای گسترده مالی و حمایتهای تمام عیار تبلیغاتی و سیاسی، روشنفکری سطحی بی ریشه مقلد را در مقام کارگزار و مشاطهگر و مبلّغ تجددمآبی فعال و سرا پا نگه دارد. در دوره پهلوی اول، بدنه اصلی روشنفکری ایران درارتباط فعال و پیوند اُرگانیک با رژیم رضاشاه قرار داشت واز مواهب و امتیازات حضور در لایههای فوقانی هرم قدرت بهرمند میشد. حسن و حسین پیرنیا، محمد قزوینی، علی اکبر سیاسی، احمد کسروی، حسن تقیزاده، اسماعیل مرآت، محمد علی فروغی، علی اصغر حکمت برخی از روشنفکران ارگانیک استبداد دوره پهلوی اولاند که با استفاده از امکانات رژیم رضا شاه هم به انتشار آثارشان پرداختند، همه در مناسب اجرایی و مدیریتی قرار گرفتند و هم صاحب مال ومنال و املاک و ثروت و اقتدار گردیدند.
در دوره محمد رضا شاه نیز گروهی از روشنفکران متجددمآب ایرانی در مقام کارگزاران فرهنگی ـ هنری و مدیران سیاسی ـ اجرایی، به مثابه روشنفکران ارگانیک دوره پهلوی دوم، به ترویج تحکیم و بسط تجددمآبی و خدمتگزاری برای تثبیت استبداد غرب زدگی مدرن مشغول بودند و به این واسطه از مواهب و امتیازات بسیاری بهرهمند شدند.
طیفی از روزنامهنگاران و نویسندگان و پژوهشگران و داستان نویسان و شاعران در مقام روشنفکران ارگانیک دوره پهلوی دوم، حقوقها و حق التحریرهای کلان گرفتند و قراردادهای آن چنانی بستند و در حالی که پز آزادیخواهی میدادند به دستبوسی فرح پهلوی میرفتند و از هویدا و مسئولان ساواک حکم مشاورت میگرفتند. از این گروه روشنفکران میتوان به صادق چوبک، علیرضا میبدی، داریوش آشوری، داریوش شایگان، احمد شاملو، رسول پرویزی، حسین مهری، نجف دریابندری، رضا سیدحسینی، شجاعالدین شفا، ایرج پزشکراد، رضازاده شفق، عبدالحسین زرینکوب، بهرام بیضایی، نادر نادرپور، سید حسین نصر و خیلیهای دیگر اشاره کرد.
ظهور انقلاب اسلامی و بروز اختلال در پروژه غربزدگی شبه مدرن در ایران، بحران روشنفکری متحددمآب ایرانی را تشدید و تعمیق نمود و از جهاتی آن را دچار فروپاشی نمود. در پی رویارویی آشکار کلیت کاست caste روشنفکری به جا مانده از روزگار پهلوی دوم با انقلاب اسلامی، سامانه روشنفکری دستخوش تغییرات گستردهای گردید. مجموعه حوادث سالهای 1357 تا 1361 سبب گردید اکثر روشنفکران سلطنتطلب یا از کشور فرار کنند ویا خانهنشین و منزوی شوند، روشنفکران مارکسیست تقریباً منهدم گردند و لیبرال ـ ناسیونالیستها از توش و توان افتاده، منفعل گردند.
در پی این حوادث بود که به مدد حمایتهای تبلیغاتی و مالی نظام جهانی سلطه و طراحیها و برنامهریزیهای آن، تدریجاً کلیت روشنفکری ایران با ساختار و هژمونی ایدئولوژیک جدید تجدید سازمان یافت و و شروع به فعالیت نمود. روشنفکری تجدید سازمان یافته سالهای پس از انقلاب، در آغاز (حدافاصل سالهای 1361 تا 1365 ) عمدتاً به صورت غیر رسمی و بدون بالا بردن تابلوی ایدئولوژیک مشخص و یا حساسیت برانگیزی، حرکت میکرد. اما حمایتهای وزارت ارشاد دولت میرحسین موسوی و پس از آن فضایی که دولت کارگزاران سازندگی "به لحاظ فرهنگی و اقتصادی" برای منورالفکری ایران مهیا کرد، موجب شد که این جماعت به صورت علنی و فعال و سازمان یافته و از موضع طلبکاری و ترویج آلترنایتو نئولیبرالیسم ایرانی در مقابل انقلاب اسلامی صفآرایی نمایند و در روزگار دولت "اصلاحات" نیز بر توان و بنیه و میدان فعالیت و تأثیرگذاری آنها افزوده شود و قس علیهذا. روشنفکری ایران در سالهای پس از انقلاب اسلامی، مأموریت یافته بود تا از طریق تهاجم فرهنگی و جنگ نرم (جنگ فرهنگی ـ سیاسی) علیه ارزشها و هویت اسلامی جامعه ایران و علیه آرمانهای انقلاب اسلامی، در پروژه احیای غربزدگی شبه مدرن "و حاکم کردن" ارتجاع نئولیبرالیسم ایرانی و مبارزه با ولایت فقیه و مکتب امام خمینی(ره) ایفاء نقش کند و حقیقتاً نیز از همان سالهای آغازین دهه 1360 (و پس ازتغییر ساختاری و تجدید سازمان) به صورت (متأسفانه) مؤثری در فرآیند تهاجم فرهنگی و جنگ نرم حرک کرده است.
کاست روشنفکری ایران در کلیت خود، بازوی ارگانیکی ترویج آراء و مشهورات نظام جهانی سلطه غرب مدرن است. کاست روشنفکری پس از انقلاب ایران (با توجه به این که امپریالیسم نئولیبرال در تجدید سازمان آن نقش بسیار مؤثری داشته است) اگر چه در بر دارنده گرایشهای ایدئولوژیک مختلف است اما بر مبنای محوریت و هژمونی نئولیبرالیسم ایران قرار و فعلیت یافته است. سمت گیری کلی فعالیتهای تبلیغی و تئوریک و فرهنگی ـ سیاسی روشنفکری ایران در سالهای پس از انقلاب اسلامی، به وضوح گویای آن است که این روشنفکری، در کلیت و جهتگیری اصلی خود به بازی ارگانیک سرمایهداری جهانی و ایدئولوژی حاکم آن (ایدئولوژی نئولیبرالیسم) بدل گردیده است.
درباره روشنفکری تجدید سازمان یافته پس از انقلاب در ایران میتوان گفت که جهت و جریان غالب و اصلی آن به وضوح در مقام مشاّطهگر و بزک کننده استکبار جهانی و نظام سلطه لیبرال سرمایه داری و به مثابه بازوی فرهنگی -ایدئولوژیک سرمایه داری نئولیبرال ایرانی عمل مینماید. در یک ارزیابی کلی میتوان گفت، کلیت روشنفکری ایران، در سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی، بیش از تمامی دورههای پیشین حیات و تطور خود در مقام بازوی ارگانیک فرهنگی ـ سیاسی نظام سلطه استکبار مدرن عمل کرده و میکند. در واقع روشنفکری نئولیبرال ایران (که اساساً در سالهای دهه1360 متولد شده و پس از آن از طریق بهبرهمندی از حمایتهای مالی و لجستیکی و تبلیغاتی کابینههای موسوی و کارگزاران و اصلاحات و اعتدالیون و سیاستمدارانی نظیر خاتمی و مهاجرانی و... بسط یافته است) در یک پیوند ارگانیک باب شبکه سرمایهداری بین الملل و نظام جهانی سلطه امپراطوری رسانههای یهودی ـ صهیونیستی و همسو با پروژه ارتجاعی احیاء مناسبات غرب زدگی شبه مدرن ار ایران و در مقام کارگزار آنها عمل کرده است.
در فرآیند پیشبرد پروژه احیاء غرب زدگی شبه مدرن در ایران (که دستورالعمل دراز مدت نظام سلطه استکباری برای ایران است) مؤلفههای مختلفی وجود دارد که انجام آنها بر عهده روشنفکری نئولیبرالیست ایران نهاده شده است. یکی از اینها، تطهیر کردن چهرهها و شخصیتهای غرب زده و خائن و کارگزار استکبار در ایران است تا از این طریق از این چهرههای وابسته و همسو با منافع نظام جهانی سلطه، در ذهن مخاطبان ایرانی (به ویژه جوانان) قهرمان سازی شود و نحوی همدلی و همسویی با عملکرد جریان غرب گرای فعال در صحنه سیاسی کنونی ایران فراهم آید.
روشنفکری نئولیبرالیست ایران در ارگانهای مطبوعاتی اصلی کنونی خود (نشریاتی چون: مهرنامه، اندیشه پویا، بخارا، صدا، تجربه و...) به طور منظم و سیستماتیک در جهت تطهیر و قهرمانسازی از روشنفکران غربزده شبه مدرنیست کارگزار امپریالیسم انگلیس و آمریکا اقدام مینمایند.
به عنوان مثال (و فقط به عنوان یک نمونه) میتوان به اقدام اندیشه پویا در شماره 31 اشاره کرد. روی جلد این شماره از نشریه تصویری از محمدعلی فروغی را همراه با تیتر لیبرالی که خانه نشین شد همراه داشت. اندیشه پویا به گفته خود: پروندهای درباره محمدعلی فروغی، سیاستمدار روشنفکری که اهمیت او در تاریخ معاصر ما دیده نشده است منتشر نمود و در مقالات مختلف این "پرونده" کوشید تا با تحریف چهره فروغی، از او تصویر یک "سیاستمدار صبور دلسوخته وطنپرست" را ارائه نماید.
نویسندگان مقالات اندیشه پویا به منظور پیشبرد هدف خود به انواع تحریفگریها و دروغ پردازیها متوسل شدند. از جمله دبیر "پرونده" فروغی را "مخالف انگلستان" نامید و یکی دیگر از نویسندگان این پرونده (که خود لیبرال کهنهکار طرفدار مشروطه سلطنتی انگلستان و ساکن این کشور است) ضمن "وطنپرست" نامیدن فروغی منکر عضویت او در فراماسونری میگردد.
اندیشه پویا در "پرونده"ای که برای فروغی منتشر کرده، ضمن کوشش به منظور تطهیر چهره فروغی و واژگونهنمایی و تحریف واقعیات، و قهرمانسازی از فروغی به منظور ترویج آراء لیبرالی و نئولیبرالی در ایران امروز، همچنین کوشیده است تا با برجسته کردن القابی نظیر "عملگرا" و "اهل اعتدال" و تعابیری از این دست، به تقویت جناح نئولیبرالیست غربزده کنونی در ساختار قدرت ایران بپردازد.
محمد علی فروغی کیست؟محمدعلی فروغی فرزند محمدحسین فروغی است. جد این خانواده (به گفته مهدی بامداد در کتاب رجال ایران و بنا به اسناد موجود) یهودی بوده است. محمد حسین فروغی (پدر محمد علی) از روشنفکران عضو ماسونی و از مدیران میرزا ملکم خان ناظم الدوله (یکی از بانیان فراماسونی در ایران و روشنفکر دینستیزی که دلال قراردادهای استعماری و ضد ملی بوده است). محمدعلی فروغی در سال 1254 شمسی به دنیا آمد. بنا به اسناد موجود و منتشر شده توسط "خان ملک ساسانی" و "اسماعیل رائین" و "وزارت خارجه انگلستان" و آثار مکتوب دوران مشروطه و پهلوی اول، محمدعلی فروغی از اعضاء متنفذ فراماسونی و از کارگزاران مؤثر استعمار انگلیس در ایران بوده است. او یکی از بانیان تأسیس لژ ماسونی "بیداری ایران" در سال 1286 شمسی و یکی از مدرسین "مدرسه علوم سیاسی" بود. (مدرسه علوم سیاسی یکی از پایگاههای مهم ترویج آراء و تربیت کادر برای فراماسونری در اواخر دوره قاجار در ایران بدو).
فروغی آشکارا از وابستگی ایران به استعمار انگلیس حمایت میکرد و آن گونه که "خان ملک ساسانی" نقل میکند در سر کلاس درس مدرسه علوم سیاسی عنوان میکرد که "ایران مثل آستین لباسی است که تا دست انگلستان در آن نباشد نمیتواند تکان بخورد".
محمدعلی فروغی در مقام کارگزار سیاست دولت انگلیس نقش بسیار مهم و مؤثری در بر سر کار آوردن رضاخان و تأسیس سلسله پهلوی و تدوین ایدئولوژی ناسیونالیسم باستانگرای آن داشته است. مشاورههای فروغی به دولتمردان انگلیسی در حین جنگ جهانی دوم و پس از اشغال ایران توسط متفقین، تأثیر بسیار مهمی در موافقت انگلیس و آمریکا با ابقاء سلطنت پهلوی و انتقال پادشاهی از رضاشاه به محمدرضا شاه در شهریور 1320 داشته است.
محمدعلی فروغی به همراه میرزا حسنخان وثوق الدوله و میرزا محمد حسین خان دبیر الممالک (بدر) به ترجمه قانون اساسی فراماسونری به زبان فارسی پرداخت. در کل او را میتوان یکی از روشنفکران تأثیرگذار در شکلگیری سلطه استعمار غرب مدرن بر ایران و حاکم شدن استبداد ضد دینی و ضد مردمی غرب زدگی شبه مدرن در این کشور دانست.
اندیشه پویا و تطهیر فروغیاندیشه پویا از طریق نبش قبر محمدعلی فروغی و تحریف حقایق تاریخی به دنبال آن است که: اولاً، به تطهیر چهره یک روشنفکر غرب زده لیبرال بپردازد واز او برای جوانان و مخاطبان نشریه یک قهرمان و اسوه بسازد. روشنفکری نئولیبرالیست ایران در متن تهاجم فرهنگی و جنگ نرم یکی از وظایف خود را تطهیر شخصیتها و چهرههای خود قرار داده است. طراحان و برنامهریزان خارجی جنگ نرم و مجریان داخلی آن از طریق این دروغ گفتنها و کتمان حقیقت کردن، به دنبال آن هستند تا از ماسونها و غربزدهها و وابستگان به استعمار و امپریالیسم و نظام جهانی سلطه، قهرمان و اسوه بسازند تا از این طریق راه را برای ترویج سیاستها و رویکردهای مرعوب و مجذوب نسبت به امپریالیست و سرمایهداری غارتگر و استکبار جهانی مهیا نمایند.
ثانیاً، از طریق تطهیر و تمجید از او به ترویج مشهورات لیبرالی بپردازد و منظومه ایدئولوژی لیبرال ـ سرمایه داری را به عنوان به اصطلاح راه درست نجات ایران القاء نماید.
ثالثاً، اندیشه پویا در "پرونده"ای که ارائه کرده است با استفاده از برخی تعابیر و القاء برخی شباهتها به دنبال تقویت مواضع نئولیبرالهای وطنی فعال در کشور و حاضر در ساختار قدرت است. اندیشه پویا کوشیده است تا تصویر یک سیاستمدار "اهل اعتدال" و"خردمند" را از فروغی ارائه نماید و این گونه القاء نماید که "راه نجات درست ایران"، "سازش با قدرتهای جهانی" است و به مدعای البته غلط و سرا پا دروغ اندیشه پویان فروغی از طریق "مذاکره" و "سازش با قدرتهای جهانی "توانسته است استقلال ایران را تأمین نماید.
فارغ از این که فروغی در مقام کارگزار سیاست استعمار انگلیس و روشنفکر عضو ماسونی هرگز به دنبال استقلال ایران از نظام سلطه استکباری (که آن زمان سرکردگی آن با انگلیس بود) نبود، این مدعای اندیشه پویا نیز سراپا غلط و بی اساس است و این سازش با قدرتهای جهانی مدعای اندیشه پویا مانع اشغال ایران و کشتار مردم ما توسط انگلیس و آمریکا و شوروی نگردید. اما اندیشه پویا از این تحریفها و همانندسازیها و "عملگرا" و "اهل اعتدال" و "خردگرا" نامیدن فروغی (و حتی شباهتسازی میان فروغی و سیاستمدار نئولیبرال معروف به عملگرایی و مصلحت اندیشی امروز کشور ما، در امر نگارش خاطرات سیاسیشان) و از طریق قهرمانسازی از فروغی، به دنبال تقویت جناح نئولیبرالیست استحاله طلب موجود در حاکمیت ایران است، جناحی که به قول سرانش از طریق "ساختن با کدخدا" (در واقع پذیرش سلطه و سیطره آمریکا و وابستگی به نظام جهانی ظلم و ستم) و پرهیز از انقلابیگری (که نئولیبرالها به غلط آن را "تندروی" مینامند) به قول خودش در پی تعامل سازنده با دنیا است. البته تعامل سازنده نئولیبرالهای وطنی امروز ما از جنس "سازش با قدرتهای جهانی" فروغی است که حاصل آن سیطره استبداد و ظلبم و سرمایهداری وابسته به امپریالیسم بر ایران و فقر و بیعدالتی برای مردم ما است.
روشنفکری نئولیبرالیست ایران به ویژه پس از برجام به دنبال ایجاد تغییر در توازن قوای سیاسی و پیشبرد پروژه استحاله نظام اسلامی ایران از طریق "نفوذ" است، قهرمانسازی از لیبرالها و روشنفکران وابسته و تطهیر چهره آنها و کوشش به منظور الگوسازی از رویکرد توأم با ذلت و مرعوبیت و مجذوبیتها نسبت به نظام جهانی سلطه، یکی از محورها و تاکتیکهای عملیاتی جریان استحالهطلب داخلی است، هدف این تاکتیک تغییر تدریجی ذائقه فرهنگی ـ سیاسی جامعه به منظور پذیرش مدعاهای نئولیبرالی و تقویت جریان نفوذ به منظور استحاله نظام توسط نیروهای نئولیبرال است. نشریاتی چون اندیشه پویا و مهرنامه مدتها است که فعالانه در این مسیر حرکت میکنند.