معصومه خسروشاهی

"زوتوپیا"؛ بخوانیم تمدن حیوانات یا حیوانات متمدن؟

کدخبر: 2040105

 زوتوپیا بیشتر شبیه خط دهی به کودکان برای آینده‌ای است که یک اوتوپیای حیوانی در آن ساخته شود.

گروه فرهنگی « نسیم آنلاین »، معصومه خسروشاهی- در صحنه ی تئاتر یک خرگوش و یک ببر، مشغول توضیح تاریخچه ی حیوانات هستند. تئاتر علاوه بر این که تبلیغی است تا به ما نشان دهد، آرمان شهر حیوانات یا زوتوپیا جای فوق العاده ای است؛ حرف دیگری هم دارد. سال ها پیش شکار و شکارچی با سختی در کنار یکدیگر زندگی می کردند. اما بعد از متمدن شدن ، مساله ی غریزه حیوانات وحشی ، به طور کامل وانهاده شد. اکنون، آن ها و طعمه هایشان به راحتی در کنار هم زندگی می کنند. بدون این که خطری آن ها را تهدید کنند. و البته که شعار اصلی و حقیقی زوتوپیا این است که هر کسی می تواند در این شهر به همه خواسته هایش برسد. و هر چیزی که می خواهد بشود. خرگوش کوچک شعار زوتوپیا را باور دارد و با این که تا به حال هیچ خرگوشی پلیس نشده است ، اعتقادش بر این است که می تواند یک افسر پلیس باشد. حتی گاهی به حدی این تفکر خود را افراطی بیان می کند که به یک بچه روباه می گوید، تو به دلیل علاقه ات به فیل شدن، شاید بتوانی روزی فیل بشوی چون این جا زوتوپیاست.

انیمیشن خوش آب و رنگ زوتوپیا یکی از قوی ترین پویا نمایی های سال های اخیر دیزنی است. همچنین در مدت زمان اکرانش توانست رکورد های خوبی را برای شرکت متبوعش به ارمغان بیاورد. شخصیت پردازی حیوانات مختلف مثل خرگوشی که پلیس است و روباهی که همراه او می شود نشان می دهد که علاوه بر پرداخت های تکنیکی انیمیشن که در بعضی موارد ، پیشرفت هایی برای کمپانی دیزنی محسوب می شود. زوتوپیا از یک فیلم نامه ی بسیار قوی نیز برخوردار است.

صحنه ی برخورد جودی و نیک یا همان خرگوش و روباه در اداره ی راهنمایی و رانندگی، با تنبل ها ، یک نمونه از اتخاب نماد برای یک شغل است. این صحنه ی کمدی به قدری خوب ساخته و پرداخته شده است که در فیلم با معنا و جذاب جلوه می کند. شاید کمتر فرصتی پیش بیاید که چنین صحنه ی کمیکی ،از لحاظ امکانات داستانی ، در یک فیلم واقعی اتفاق بیفتد.

زوتوپیا نا خودآگاه ما را به یاد رمان قلعه ی حیوانات جرج ارول می اندازد. یک داستان که حیوانات در آن نماد یک شخصیت سیاسی یا طبقه ی اجتماعی مطابق با تفکرات سوسیالیستی نویسنده نوشته شده است. زوتوپیا هم به هیچ عنوان از ارائه تصاویری که ارجاع به دنیای واقعی دارد ابا نمی کند. در صحنه ای که جودی هاپس سوار قطار می شود تا به زوتوپیا برود ؛ عبور از مناطق بیابانی که شتر ها در آن زندگی می کنند تا منطقه ای سرد و یخ زده با معماری روسی و در نهایت رسیدن به شهری که در حقیقت همان نیویورک است .

در زوتوپیا خبر هایی است و تعدادی از حیوانات مفقود شده اند و کسی از آن ها خبر ندارد. جودی هاپس بعد از کندو کاو درباره ی موضوع می فهمد که زوتوپیا همان آرمان شهری نیست که او فکر می کرد و به فسادی که در سطوح بالای مدیریت شهر است پی می برد. این که ویروسی وارد بدن برخی حیوانات وحشی شده و غریزه ی سابق آن ها دوباره در حال برگشت است و از آن جایی که شهردار شهر هم خود یک حیوان وحشی است، برای درز نکردن اطلاعات و متهم نشدن این موضوع را از شهروندان مخفی کرده است.

سرآخر متوجه می شویم که این توطئه تنها از سمت یک گوسفندی که در حقیقت معاون شهردار زوتوپیاست آب می خورده و او به خاطر سرخوردگی بیش از حد، به علت این که یک حیوان اهلی بوده و همواره مورد بی توجهی واقع می شده، قصد گرفتن انتقام از حیوانات پر قدرت را داشته است.

اما در نهایت آن چیزی که برای زوتوپیا دستاورد مهمی محسوب می شود این است که شعار زوتوپیا بدون خدشه باقی می ماند و درست است که امکان جرم و جنایت در این شهر وجود دارد ، اما هر کسی می تواند در آن موفق باشد، حالا می خواهد خرگوشی باشد که هیچ کس علاقه ی او را در پلیس شدن جدی نمی گیرد و خواه روباه باشد که به تبه کاری و مکار بودن معروف است.

اگر نگاه دقیقی به زوتوپیا داشته باشیم می توانیم دریابیم مانند بسیاری از انیمیشن های امریکایی علاوه بر جذاب بودن برای کودکان حرف های مهم تری برای بزرگسالان در آن نهفته شده است. زوتوپیا یک آرمان شهر امپریالیستی است. با همان شاخصه های امریکایی و به حدی برای ما جالب و پر رمز و راز می نمایاند که امکان دارد اصل حرف بسیار مهمی را که در بطن زوتوپیا نهفته است به نظرمان مهم جلوه نکند.

نشانه های فرهنگی زوتوپیا کاملا استادانه در کنار هم چیده شده اند. اگر کودکی در جامعه ایرانی این کارتون را تماشا کند شاخصه های مهم فرهنگ امریکایی که تاکید فراوانی روی آن وجود دارد قطعا تاثیرات مهمی بر او باقی خواهد گذاشت. شاخصه ی بسیار مهمی که در این انیمیشن بسیار جلب توجه می کند موسیقی است. خواننده ی معروف شهر که در هیبت یک غزال ، تقریبا تمام فکر و ذهن آدم های شهر را پر کرده است از افسر پلیس رده پایین گرفته تا رییس پلیس.

فیلم نکاتی را مثل نژاد پرستی در کانون توجه خود قرار داده است، زوتوپیا به خاطر همین هم مورد تحسین واقع می شود. نژاد روباه به دلیل معروف بودن به حیله گری همواره از مردم بی مهری می بیند. اما خرگوش ثابت می کند که ابن حیله گری تنها به خاطر جدی گرفته نشدن بوده که روی داده است.

استفاده از المان های فیلم پدرخوانده در این فیلم هم جالب توجه است و همچنین محافظت چندین و چند خرس قطبی قدرتمند از یک حیوان کوچک هم به نوعی، سعی در شوخی کردن با مفهوم کوتوله بودن آدم هایی که فکر می کنند بزرگ هستند ؛ داشته است.

صحنه ی دیگری که جودی و نیک برای پیدا کردن سمور گم شده ، به یک گاو میش که نماد فرهنگ هندی است کمک می گیرند و منطقه ای را نشان می دهد که برای یوگا و آرامش ایجاد شده است که حتی از سمت این دو حیوان هم مذموم به نظر میرسد. (و البته چنین مکان هایی در امریکا وجود دارد که نمونه ی بزرگ تر ان اشو پارک های هندی است) جدای از این که چه مفاهیمی در این مساله پنهان است که از تمام مراکزی که در زوتوپیا انتخاب شده چرا باید به یک پارکی که حیوانات در آن برهنه شده ،سعی در آرامش گرفتن می کنند و به تفریح می پردازند. مساله مورد اشاره ی دیگر بیان مفهوم آزادی به بیان امریکایی است.

سراسر این فیلم در حال رو کردن برگ هایی از مفهوم آزادی امریکایی است. اتفاقات فیلم آن قدر با ریتم مناسب و به سرعت اتفاق می افتد که به محض این که مخاطب درگیر با صحنه پردازی و شخصیت های یک صحنه است ؛ صحنه ی بعدی آغاز می شود. سرانجام قطاری از المان های فرهنگ این اتوپیا (که حتی حیوانات را هم متمدن می کند،چه برسد به انسان ها) روبروی تماشاگران صف می کشد.

زوتوپیا بیشتر شبیه خط دهی به کودکان برای آینده ای است که یک اوتوپیای حیوانی در آن ساخته شود. از نظر سازندگان اتوپیا ، برای انسان هایی که بعضا کار هایی انجام می دهند که از لحاظ وحشی گری، روی حیوانات را سفید کرده است. که شاید عمده این اتفاقات به دلیل تفکری بوده که جولان خوی حیوانی را مجاز دانسته است. همان بهتر زوتوپیایی ساخته شود. تمدن این آرمان شهر حیوانی، همان تمدنی است که تا همه ی مردم جهان سر تعظیم به آن فرود نیاورند، نمی توان دنیای عاری از خشونت داشت.

در کنار چک و چانه های سیاسی پر سرو صدا، ترجیح بر ساختن چنین فیلمی برای به دست گرفتن ذهن کودکان دنیا، خیلی هوشمندانه به نظر می رسد. وقتی نگاه کودکی که در ایران زندگی می کند به یک موضوعی تغییر پیدا کرد، شاید برای تبیین مسائل مهم تری که "بلد نیستیم ساده بیانش کنیم" خیلی دیر شده باشد.

ارسال نظر: