سید علی روحانی:
سینمای فلسطین سرشار از فیلمهای ارزشمند است
عضو هیات علمی دانشگاه هنر گفت: : واقعیت این است که علت اصلی علاقه من به سینمای فلسطین به این دلیل است که واقعا فیلمهای بسیار خوبی را میتوان در آن مشاهده کرد.
به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی « نسیم آنلاین »، سومین جلسه از سلسله نشستهای پژوهشی مدرسه ملی سینمای ایران در آستانه روز جهانی قدس به نقد و بررسی کتاب «سینمای فلسطین: رویاهای یک ملت» اختصاص داشت که در این نشست با حضور و سخنرانی "سید علی روحانی" عضو هیات علمی دانشگاه هنر، "وحیدالله موسوی" مترجم و مدرس دانشگاه و "عبدالله کریم زاده" (مترجم کتاب) برگزار شد.
بر اساس این گزارش در ابتدای این نشست "عبدالله کریم زاده" مترجم کتاب در سخنانی، گفت: کتاب بسیار خوب و مفید در حوزه سینما با عنوان «سینمای فلسطین: رویاهای یک ملت» توسط آقای "حمید ده باشی" با مقدمه ای از "ادوارد سعید" گردآوری و تدوین شده است.
وی افزود: این کتاب دارای 8 فصل می باشد و موضوع آن سینمای فلسطین است. در حقیقت این کتاب سعی کرده تا سینمای کشور فلسطین را از نگاه گفتمان های مختلف و نظرات گوناگون مورد بررسی قرار بدهد. البته می توانم بگویم که تا حد زیادی هم در این راه موفق بوده است.
این مترجم کتاب ادامه داد: در مقدمه و ابتدای کتاب «سینمای فلسطین: رویاهای یک ملت» متن و نوشته ای از ادوارد سعید آورده شده است. در این مقدمه آمده سینمای فلسطین را باید از منظر تاریخی و اجتماعی مورد ارزیابی قرار داد.
کریم زاده خاطرنشان کرد: در این مقدمه آمده است که هسته خلاق سینمای فلسطین را مقاومت در دو جبهه تشکیل می دهد که جبهه اول مقاومت در برابر کلیشه سازی و جبهه دوم مقاومت در برابر محو شدن و پاک شدن است.
وی تصریح کرد: سینمای فلسطین را می توان همانند یک سند بصری برای اثبات هستی و کیان ملت فلسطین دانست. در حقیقت این سینما قصد دارد تا تصویر واقعی از مردم فلسطین نشان دهد و بیان کند ملت فلسطین بر خلاف کلیشه سازی هایی که توسط دیگران و کشورهای غربی انجام می شود مردمی صلح جو هستند.
گفتنی است که در در ادامه این نشست بخش هایی از فیلم هایی چون "درخت لیمو"، "اینک بهشت" و "عمر" که محصول فیلم سازان فلسطینی هستند برای حاضران در سالن برگزاری نشست نمایش داده شد.
سپس "سید علی روحانی" عضو هیات علمی دانشگاه هنر در ادامه این نشست در سخنانی، گفت: واقعیت این است که سینمای فلسطین علاقه اصلی من نیست. ولی در سالیان گذشته به دنبال موقعیت های خاص سعی کردم که پژوهش هایی در این حوزه انجام بدهم. شرکت در یکی دو سمینار و چند کار دایره المعارفی موجب شد تا آشنایی با یک سری از منابع مرتبط با سینمای فلسطین پیدا کنم.
وی افزود: کتابی که آقای "حمید ده باشی" ترجمه کردند یکی از منابع بسیار خوب در مورد سینمای فلسطین است. البته این کتاب در کنار کتاب «سینمای فلسطین» (منظره، جراحت روحی و خاطره) نوشته "نوریت گرتز" و "جورج خلیفی" که توسط آقای دکتر "وحیدالله موسوی" ترجمه شده به عنوان منابع بسیار خوبی برای مطالعه سینما دوستان هستند.
عضو هیات علمی دانشگاه هنر ادامه داد: در آن زمان وقتی مطالعه خود را پیرامون سینمای فلسطین آغاز کردم هیچ چیزی در فضای وب موجود نبود. بر این اساس سعی می کردیم بیشتر از منابع لاتین و یکی دو سایت مرتبط با سینمای فلسطین استفاده کنیم.
روحانی خاطرنشان کرد: این سینما مسائل فرهنگی، سیاسی و ایدئولوژکی خاص خود را دارد ولی فارغ از تمامی این مسائل شاهد فیلم های بسیار خوبی هم در این سینما هستیم. به طور مثال می توانم از فیلم "عمر" نام ببرم که یک فیلم عاشفانه بسیار خوبی است که حتما از دیدن آن لذت خواهید برد.
وی اضافه کرد: واقعیت این است که علت اصلی علاقه من به سینمای فلسطین به این دلیل است که واقعا فیلم های بسیار خوبی را می توان در آن مشاهده کرد. در حقیقت در این سینما کارگردانان مطرح آن واقعا دست به فیلم سازی می زنند.
عضو هیات علمی دانشگاه هنر یادآور شد: وقتی در مورد سینمای فلسطین صحبت می کنیم به دوره های مختلف آن می پردازیم. بر این اساس نکته ای هم که برای سینمای فلسطین متصور می باشد این است که فیلم سازان این سینما یک سری افرادی هستند که در نقاط مختلف دنیا فیلم های مختلفی می سازند که حتی دارای موضوعات خانوادگی هم بوده ولی در عین حال سینمای فلسطین است.
روحانی تصریح کرد: در تاریخ سینما استثناء است که یک کشوری بی آنکه بر روی صفحه کاغذ وجود داشته باشد و دارای یک موقعیت ژئوپولوتیک مشخصی باشند در ذهن مردم به عنوان یک کشور وجود دارد.
وی ادامه داد: نکته جالب و عجیب هم اینجاست که فیلم سازان فلسطینی که در نهادهای مختلف اروپایی برای ساخت فیلم خود بودجه دریافت می کنند ولی قرار است که همه آنها فیلم فلسطینی بسازند. بر این اساس این موضوع پدیده عجیبی است و مورد توجه فلاسفه و علاقمندان سینما خواهد بود.
عضو هیات علمی دانشگاه هنر افزود: سینمای فلسطین به چهار دوره زمانی تقسیم می شود. دوره نخست از سال 1935 تا سال 1948 است که البته آثاری که در این دوره تولید شده کارهای خیلی ویژه ای نیستند.
روحانی خاطرنشان کرد: دوره دوم از سال 1948 تا سال 1967 است که این دوره اصطلاحا "دوره سکوت" نام گرفته است. در این دوره تولیدات سینمایی وجود ندارد. زیرا جنگ 6 روزه اعراب و اسرائیل درگرفته که به دوران نکبت معروف شده است.
وی اضافه کرد: در این دوران سینمای برنامه دار اسرائیل سعی کرد تا فلسطین را سرزمینی خالی از سکنه و فاقد هویت تاریخی نشان بدهد.
عضو هیات علمی دانشگاه هنر سپس به دوره سوم سینمای فلسطین اشاره کرد و گفت: این دوره سوم دوره که از سال 1967 تا سال 1982 می باشد به عنوان سینمای انقلابی فلسطین نامگذاری شده است. این دوره بسیار جالبی برای سینمای فلسطین است که بسیاری از فیلم های این دوره در اینترنت موجود است.
روحانی افزود: فیلم مهمی که در این دوره ساخته شده با نام "آنها دیگر وجود ندارند" است. در حقیقت در این دوره فیلم های بسیار جالبی در سینمای فلسطین ساخته شده است. البته در این دوره یک ضایعه بزرگ فرهنگی برای سینمای فلسطین رخ داد و آن ضایعه این است که در جریان حمله اسرائیل به جنوب لبنان در سال 1982 آرشیو فیلم این دوره که به لحاظ سینمای مستند بسیار ارزشمند بوده مفقود می شود و تا امروز هم کسی از وضعیت و سرنوشت آن بی خبر است.
وی ادامه داد: سینمای فلسطین در این دوره توانسته بود که در جشنواره های بلوک شرق و بخشی از جشنواره های کشورهای عربی همانند جشنواره های تونس، بغداد، مسکو و کشورهای عدم تعهد همانند یوگوسلاوی حضور داشته باشد و خود را به یک مرحله ای از مطرح بودن برساند.
عضو هیات علمی دانشگاه هنر تصریح کرد: دوره چهارم سینمای فلسطین از سال 1982 تا امروز را شامل می شود که در این دوره با دو انتفاضه اول و دوم بسیار مرتبط است. زیرا این دو انتفاضه خیلی در تجدید روحیه هویت خواه فلسطینیان تاثیر مثبت و اهمیت ویژه ای دارد.
روحانی یادآور شد: در این مقطع است که می بینیم هویت اسلامی جایگزین هویت چپ و هویت پان عربی می شود. به عبارتی بهتر پروژه فلسطین مقطعی در دست پان عربی ها و مقطعی دیگر در دست چپ ها قرار داشته است. اما بعد از این دوره ما بیشتر با هویت اسلامی آشنا هستیم که تشکیل دولت خودگردان و تشکیل کشور نصفه نیمه فلسطین را شاهد هستیم.
وی در پایان گفت: سینمای فلسطین فیلم های ارزشمندی دارد و اینگونه نیست که ما با یک سینمای آماتور روبرو باشیم و اگر آثار تولید شده در این سینما را تعقیب و پیگیری کنیم قطعا با آثار فراوان بسیار خوب و ارزشمندی روبرو می شویم.
در بخش انتهایی این نشست نیز وحیدالله موسوی مترجم و مدرس دانشگاه در سخنانی، گفت: در دوره دوم سینمای فلسطین که از سال 1948 تا سال 1967 است ادبیات آن بار سینما را در نبود هیچ فیلم خوب سینمایی بر دوش خود می کشند.
وی افزود: در حقیقت در این دوره زمانی ادبیات فلسطین نهایت سعی و تلاش خود را می کند تا خاطره پردیس گونه و بهشت گونه فلسطین قبل از سال 1948 از اذهان پاک نشود. البته هرچند که همین خاطره هم جای بحث دارد.
این مدرس دانشگاه ادامه داد: در دوره سوم سینمای فلسطین که در بین سال های 1967 تا سال 1982 است تاسیس سازمان آزادی بخش فلسطین و بقیه سازمان های مقاومتی در لبنان در تولید بیش از 60 فیلم فلسطینی خیلی تاثیرگذار است.
موسوی خاطرنشان کرد: اگر بخواهیم گریزی به گذشته بزنیم باید عرض کنم که واحد فیلم فلسطین در ابتدا با عکاسی شروع می شود. در ان زمان بود که این واحد شروع به ضبط تظاهرات در کشور اردن و قبل از آن کشتار سپتامبر می کند.
وی اضافه کرد: اما به سال 1982 و یا دوره چهارم سینمای فلسطین می رسیم. نقطه عطف این دوره ورود یک سری از فیلم سازانی است که دارای یک سری خصوصیات مشترک با یکدیگر هستند. از جمله این خصوصیات می توان به این موارد اشاره کرد که اکثرا تحصیلکرده سینما هستند، اکثرا در کشورهایی چون آمریکا، بلژیک و روسیه سینما خوانده اند.
این مدرس دانشگاه یادآور شد: "هانی ابوسعید" یک جمله ای دارد که می گوید: سینمای فلسطین یک راه سنگلاخی بود که "میشل خلیفه" آن را به یک کوره راه قابل رفت و آمد تبدیل کرد، سپس "رشید مشهراوی" آن را شن ریزی کرد، "ایلیا سلیمان" آن را صاف کرد و من هم با سرعت 120 کیلومتر در ساعت در ان رانندگی می کنم.
موسوی تصریح کرد: این فیلم سازان با فعالیت و فیلم سازی خود قصد داشتند تا یک انگاره و تصویر دیگری از فلسطین به دنیا نشان بدهند. بر این اساس در دوره سوم سینمای فلسطین انگاره و تصویر رزمنده جایگزین انگاره و تصویر پناهنده می شود که این موضوع بسیار مهمی است.
سلسله نشستهای پژوهشی مدرسه ملی سینمای ایران که از ابتدای خردادماه آغاز شده است به آثار پژوهشی و ترجمهای میپردازد که طی سالهای ۱۳۹۳ و ۱۳۹۴ با همکاری دانشگاه تهران و مدرسه ملی سینما و با نظارت دفتر مطالعات و دانش سینمایی به انجام رسیدهاند.
این نشست روز گذشته چهارشنبه ۹ تیر ساعت ۱۸:۳۰ الی ۲۰:۳۰ در محل مدرسه ملی سینمای ایران واقع در سه راه اقدسیه، خیابان موحد دانش، کوچه نیلوفر، پلاک ۳ برگزار شد.