بررسی منش سیاسی شهید آیتالله مدنی در گفتگوی «نسیم آنلاین» با محمدحسین عبدیزدانی:
خلق مسلمانیها، جایگاه نماز جمعه او را آتش زدند!
عدهای از روحانیون تبریز با شهید آیتالله قاضی خوب نبودند و دور آیتالله مدنی جمع شدند. سردمداران اینها آقای واعظی، آقای حکمآبادی و آقای شربیانی بودند که از مخالفت آقای قاضی با تشکیل حزب خلق مسلمان دل خوشی نداشتند و به این ترتیب میخواستند در واقع آقای مدنی را سپر بلای خود کنند!
گروه تاریخ « نسیم آنلاین »، محمدرضا کائینی- حاج محمدحسن عبدیزدانی از مبارزان دیرپا وپرسابقه شهر تبریز به شمار می رود وذهن وضمیر او، مشحون از ناگفته های نهضت و انقلاب اسلامی است. وی در گفت وشنودی که پیش روی دارید، به بازخوانی فصولی از منش سیاسی شهید محراب آیت الله سید اسدالله مدنی، به زبان خاطرات خود پرداخته است.
نسیم آنلاین : به عنوان نقطه آغازین این گفت وشنود،جنابعالی در هنگام پیروزی انقلاب در تصرف زندان اوین شرکت داشتید. از آن لحظات برایمان بگویید؟روز 22 بهمن سال 1357 همراه برادرم و دو سه نفر دیگر، برای شرکت در تصرف زندان اوین رفتیم. روز قبلش بختیار حکومت نظامی اعلام کرد، ولی حضرت امام با اعلامیهای حکومت نظامی را لغو کرد و فرمود: نشستن در خانهها حرام است! مردم هم بیرون ریختند و نقشه آنها را که قصد داشتند کشتار حسابی راه بیندازند، به هم ریختند. آن شب آنقدر جمعیت در خیابانها بود که در روزها نبود! رژیم تانکهایش را به خیابانها آورده بود، ولی مردم تا صبح در خیابان ماندند و حتی چند تا از تانکها را هم گرفتند! بعد مردم به طرف دانشگاه رفتند و ما هم همراهشان رفتیم. گفته بودند: به زندان اوین نروید، چون اطرافش را مینگذاری کردهاند! گفتم: اینها همهاش کلک است... و با اخوی و چند نفر دیگر، به طرف زندان اوین راه افتادیم و فهمیدیم واقعاً هم کلک بوده است! بالاخره هم زندان را تصرف و همه زندانیها را آزاد کردیم. چند نفری هم در آنجا زخمی شدند.
نسیم آنلاین : در آنجا چه دیدید؟زاغهای در زیرزمین بود که آن را مثل چاه کنده بودند و به یک تونل میرسید و پر از صندوقهای اسلحه بود! اینطور میگفتند که: ساواکیها و امریکاییها این زاغه را ساخته بودند تا افرادشان را مسلح کنند و کشتار راه بیندازند.
نسیم آنلاین : چه شد به تبریز رفتید؟فرمانده لشکر ارومیه به شهید آیتالله قاضی قاضی طباطبایی نامه نوشته و از ایشان نیرو خواسته بود، ایشان هم به بنده امر فرمودند: بیا! آن موقع در دادگاه بودم. صبح محضر آقای قاضی رفتم و در آنجا و در خدمت شهید آیتالله قاضی سید بزرگواری را دیدم. آقای قاضی گفت: «ایشان آیتالله مدنی هستند»
وقتی ارتش از آیت الله قاضی درخواست نیروی کمکی کرد! نسیم آنلاین : پس اولین دیدار شما با شهید آیتالله مدنی، در محضر آقای قاضی بود؟بله، ایشان ما را به هم معرفی کرد و بعد شهید آیتالله قاضی نامهای را به من دادند. دیدم درخواست فرمانده لشکر ارومیه، سرهنگ ساکتی است که نیرو خواسته بود، اما ننوشته بود چه نیرویی؟ شهید قاضی فرمودند: «به ارومیه بروید و ببینید این حرف چه معنا دارد؟ مگر ارتش نیرو ندارد؟ ما از اینجا چه نیرویی بفرستیم؟»
آن روز شوهر خواهرم همراهم بود و گفت: در دانشگاه با سرهنگ ساکتی همدرس و رفیق صمیمی بودهاند. شهید قاضی به شوهرخواهرم گفتند: شما هم همراه آقای عبدیزدانی بروید. خلاصه همراه شوهرخواهرم پیش سرهنگ ساکتی رفتیم و ایشان خیلی از دیدن رفیق قدیمیش خوشحال شد. ایشان گفت: «ما حتی به سربازهای خودمان هم اعتماد نداریم، چون اینها اکثراً کرد و عضو کومله هستند. برای نگهبانی از انبار اسلحه نیرو میخواهیم و تقاضا میکنیم آیتالله قاضی عدهای را که مورد اعتماد خودشان هستند بفرستند. ما به آنها لباس، غذا و آموزش میدهیم و اگر بعد از دو ماه خواستند با ما بمانند، استخدامشان میکنیم، اگر هم نخواستند، بروند». نزد آیتالله قاضی برگشتیم و موضوع را گفتیم. بعد قرار شد شوهرخواهرم در استانداری دفتر بزند و افرادی را که مراجعه میکردند، شناسایی کند و اگر سوابق قابل قبولی داشتند، آنها را در گروههای 50 نفری برای کمک بفرستیم. غرض اینکه اولین بار شهید مدنی را در آنجا دیدم و شناختم.
نسیم آنلاین : رابطهتان با شهید آیت الله مدنی به چه شکل ادامه پیدا کرد؟موقعی که ایشان به تبریز تشریف آوردند، غالباً خدمت ایشان میرفتم، ولی آشنایی ما در همین حد بود که مسلمان هستم و ضد انقلاب نیستم!
منفعت طلبان به دنبال بر هم زدن رابطه شهید قاضی و شهید مدنی بودند نسیم آنلاین : عدهای تلاش میکردند رابطه بین شهید آیتالله قاضی و شهید آیتالله مدنی را به هم بزنند. اینها ماهیتاً، چه کسانی بودند؟عدهای از روحانیون تبریز با شهید آیتالله قاضی خوب نبودند و دور آیتالله مدنی جمع شدند. سردمداران اینها آقای واعظی، آقای حکمآبادی و آقای شربیانی بودند که از مخالفت آقای قاضی با تشکیل حزب خلق مسلمان دل خوشی نداشتند و به این ترتیب میخواستند در واقع آقای مدنی را سپر بلای خود کنند! دشمن هم از این موقعیت سوء استفاده و هر روز شکاف بیشتری بین اقشار مختلف مردم ایجاد می کرد. اینها نه به آقای قاضی اعتقاد داشتند، نه به آقای مدنی و در این میان دنبال منافع خودشان بودند. البته آقای مدنی هم ساده نبودند که حرف اینها را قبول کنند. ایشان اصولاً شخصیتی نداشتند که تحت تأثیر کسی قرار بگیرند، فقط میخواستند ببینند: حرف حساب اینها چیست؟ اینها پیش شهید مدنی میرفتند و میگفتند: یزدانی و اطرافیانش در زندان خوردند و بردند و غارت کردند!
نسیم آنلاین : واکنش شهید آیت الله مدنی چه بود؟یک روز ایشان همراه با شهید قاضی و چند تن از معتمدین و تجار تبریز، برای بازدید از زندان آمدند. یک خبرنگار هم از روزنامه کیهان آمده بود. از همه جای زندان، از جمله تکتک کارگاهها بازدید کردند و دیدند همه حساب و کتابها درست است و هیچ چیزی دست نخورده است. کسانی که این تهمتها را به ما زده بودند، روحانیونی بودند که به نام دفاع از حقوق مردم، زیر چتر آقای مدنی رفته بودند! آقای ذاکر که در آن جمع بود، بهشدت از این کار عصبانی شد و قسم خورد کسانی را که چنین تهمتهایی به من و اخوی زده بودند، رسوا کند که شهید قاضی اجازه ندادند و فرمودند:« حالا که شکها برطرف شده است، به هیچوجه این کار را نکنید، چون موجب دشمنی بیشتر میشود». از آن روز لطف و اعتماد شهید مدنی به ما بیشتر شد و خدمتشان میرفتیم.
ابداً نتوانستند تأثیری بگذارند. تمام هدف اینها این بود که قدرت را از آیتالله قاضی بگیرند. آیتالله مدنی هم رعایت لباس روحانیت آنها را میکردند و تواضع به خرج میدادند و مدارا میکردند.
وقتی آیت الله مدنی، مثل بید بر خود لرزید! نسیم آنلاین : در این زمینه خاطراتی را نقل بفرمایید؟خاطره بسیار مشخصی که در ذهنم مانده این است که یک روز آیتالله قاضی به من تلفن زدند و گفتند: «فردا خودت، برادرت و حاج ابراهیم اخبارده، مدیر داخلی زندان به منزلم بیایید» پرسیدم: «قضیه از چه قرار است؟» جواب دادند: «در باره زندان صحبتهایی شده است. سئوال کردم: «اکر کسی سئوالی کرد، حضرتعالی اجازه میدهید جواب بدهیم؟» از لحن آقای قاضی فهمیدم ماجرا از چه قرار است و چه کسانی به اصطلاح سوسه آمدهاند. با اخوی و حاج ابراهیم گفتم: «هر سئوالی کردند، شما دو نفر جواب ندهید و بگذارید من جواب بدهم»
میدانستم داستان از کجا آب میخورد. آنها خواسته بودند حزب خلق مسلمان راه بیندازند و موفق نشده بودند. بعد خواسته بودند کمیتهها را به کمیتههای امام و کمیتههای آقای شریعتمداری تقسیم کنند و باز هم نتوانسته بودند. بعد برای بازدید زندانها آمدند و کاری از پیش نبردند و خلاصه به هر دری که زده بودند، نشده بود و قطعاً حالا خواب جدیدی برای ما دیده بودند! مطالبی از فرمایشهای امام را از روزنامهها بریدم و همراه با حکم تیر خودم را که در زمان شاه از مرند و جلفا فرستاده بودند، در جیبم گذاشتم و به منزل آیتالله قاضی رفتم. وقتی وارد شدم، آیتالله مدنی و حاج شیخ عبدالحمید بنابیان را دیدم و فهمیدم قضیه از کجا آب میخورد! این آقا در تبریز سابقه طولانی داشت، از جمله روزی که حاجآقا مصطفی خمینی به شهادت رسید و مردم تبریز بازار و ادارهها را تعطیل کردند و به نشانه اعتراض به خیابانها ریختند، سوار یک ماشین شد و پشت بلندگو اعلام کرد: طبق فرمان آیتالله شریعتمداری به خانههایتان برگردید! وقتی حرفهایش را تمام کرده بود اخوی بنده فریاد زده بود: «مردم! ما این شاه را نمیخواهیم. و السلام!» زدن این حرف در آن زمان خیلی جرئت میخواست. مردم هم راه میافتند و به ترکی این شعار را تکرار میکنند و توطئهای که از طرف رژیم طراحی شده بود خنثی میشود. خدمت آقای قاضی عرض کردم: «در خدمت هستم. امری داشتید؟» ایشان گفتند: «حضرت آیتالله مدنی فرمایشی داشتند» گفتم: «در خدمتم! بفرمایید.» شهید آیتالله مدنی گفتند: «شما مدتهاست دارید در بیرون و داخل زندان زحمت میکشید و خیلی خسته شدهاید، لذا صلاح میدانیم مدتی استراحت کنید. به مشهد تشریف ببرید و نایبالزیاره ما هم باشید. بلیت سفر شما هم آماده است. در غیاب شما کسان دیگری وظایفتان را عهدهدار خواهند شد تا برگردید و ببینیم چه باید کرد!» عرض کردم: «آیا بنده یا همکارانم هیچوقت در محضر حضرتعالی از خستگی و شدت کار گله و شکایتی کردهایم؟» ایشان گفتند: «خیر، در این باره چیزی نشنیدهام» رو کردم و از آیتالله قاضی هم همین سئوال را پرسیدم و ایشان هم فرمودند: «خیر، بنده در این مورد چیزی نشنیدهام» عرض کردم: «پس حداقل مزدی که من و همکارانم از شما دو بزرگوار و مجتهد درخواست میکنیم این است که دستکم اشکالات و اشتباهاتمان را بفرمایید که از محضر شما دست خالی بیرون نرویم و از این به بعد مرتکب آن خطاها نشویم!» آقای قاضی گفتند: «حضرت آیتالله مدنی اینطور صلاح دانستهاند!» بعد هم آقای مدنی گفتند: «چرا اصرار بیهوده میکنید؟ ما اینطور صلاح میدانیم!»
وقتی ایشان این را فرمودند، گفتم: «تکلیف ما چیست؟ باید امر امام را اطاعت کنیم یا امر دیگری را؟» آقای مدنی یکه خوردند و گفتند: «بدیهی است همه باید امر امام را اطاعت کنیم» فرمایشهای حضرت امام را از جیبم در آوردم و گفتم: «امام فرمودهاند: کسانی باید در رأس امور باشند که زندان کشیده و زجر دیده هستند و از ابتدا در میدان مبارزه فعالیت کردهاند. در ایران کسی را پیدا خواهید کرد که هم پدر و هم مادرش را رژیم شاه از بین برده و او هم در زندان بوده و فوت هیچیک را ندیده باشد. یکی از آنها بنده هستم. سالها در زندان و فراری بودم. این هم حکم تیر من از طرف ساواک است. حالا من باید مسئول این امر باشم یا دیگران؟ حضرت آیتالله! تردید نداشته باشید میروم و این را خدمت امام اطلاع میدهم و اولین زندانی شما، بنده و همکارانم خواهند بود!»
خدا آیتالله مدنی را رحمت کند. بریده روزنامه و حکم تیرم را گرفتند و با دقت نگاه کردند و بعد رو به بنابیان فرمودند: «پس تو چه میگفتی؟ چرا لال شدی؟ بگو بببینم اینها چیست؟» بنابیان دست و پایش را گم کرد و گفت: «حاج محمدحسین از افتخارات انقلاب ماست!» آقای مدنی فریاد زدند: «ملعون دروغگو! پس آن حرفها چه بود که در باره اینها میگفتی؟» بنابیان بلند شد و فرار کرد و عبایش جا ماند! آقای مدنی مثل بید میلرزیدند! از جا بلند شدند که دنبال او بروند، ولی آقای قاضی دستهای ایشان را گرفتند و گفتند: «شما را به جدهتان حضرت زهرا(س) بنشینید و آرام باشید!» بعد هم گفتند برای ایشان آب بیاورند. بعد که کمی آرام گرفتند، رو به آقای قاضی کردند و فرمودند: «چرا نگفتید اینها که هستند؟» آقای قاضی فرمودند: «حاج محمدحسین یکی از هزاران را هم نگفت!» آقای مدنی رو به من کردند و فرمودند: «مرا ببخشید» عرض کردم: «من که باشم که شما را ببخشم؟ هر امری بفرمایید در خدمت هستم. ما میدانیم پشت پرده چه خبرهایی است» ایشان فرمودند: «از این به بعد هر کسی کوچکترین حرفی در باره زندان، شما و همکارانتان بزند، خودم بدون سئوال و جواب او را به زندان تحویل میدهم» آیتالله قاضی گفتند: «حضرت آیتالله! مشکل اینها من، شما و دیگران نیستیم. اینها باامام و انقلاب کار دارند. اینها راست نمیگویند و رو راست نیستند!»
از آن پس محبت آیتالله مدنی به بنده بسیار زیاد شد. گاهی تلفن میزدند و به محضرشان میرفتم. بارها با محبت و کمی شرمندگی میفرمودند: «مرا ببخشید» و واقعاً شرمنده میشدم و بغض گلویم را میگرفت و عرض میکردم: «اگر بخواهید این حرف را تکرار کنید، امر هم که بفرمایید خدمتتان نمیآیم، چون این حرف را که میزنید، از خدا میخواهم زمین شکافته شود و فرو بروم. ما باید از شما عذرخواهی کنیم و حلالیت بطلبیم. شما را به جد بزرگوارتان و به جان امام دیگر این فرمایش را نکنید، والا دیگر نمیآیم!»
نسیم آنلاین : اشارهای هم به ویژگیهای شهید آیتالله مدنی کنید؟آیتالله مدنی واقعاً از اوتاد، بسیار سادهزیست و رقیقالقلب بودند. ایشان بیشتر در همدان و آذرشهر زندگی کرده بودند و لذا آنگونه که باید از تبریز و اوضاع آن شناخت نداشتند، اما آیتالله قاضی و اجدادشان از قدیمالایام تکتک افراد را میشناختند و مخصوصاً از قصد و نیت روحانیون تبریز کاملاً آگاهی داشتند.
پیروان شریعتمداری، جایگاه نماز جمعه شهید مدنی را آتش زدند نسیم آنلاین : پس از شهادت آیتالله قاضی چه وضعیتی در تبریز به وجود آمد؟پس از شهادت ایشان حزب خلق مسلمانیها، امکان جولان پیدا کردند و اداره شهر را به دست گرفتند، بهطوری که حتی کمیتهها، ارتش و پادگانها هم با آنها همراه شدند. وضعیت فوقالعاده خطرناکی بود. آیتالله مدنی هم تنها و مظلوم بودند. خلق مسلمانیها چندین بار برای ایشان توطئه چیدند تا ایشان را از پای در آورند.
یک بار آنها در شب جمعه ای از تلویزیون -که دستشان بود- اعلام کردند فردا نماز جمعه برگزار نمیشود. بعد هم شبانه رفتند و جایگاه امام جمعه را آتش زدند! صبح جمعه آقای خواجوی، مدیر دفتر آیتالله مدنی زنگ زد که زود بیا. رفتم و آیتالله مدنی فرمودند: «زود وسیلهای را آماده کنید. میخواهم به تهران و قم بروم!» عرض کردم: «پس تکلیف نماز جمعه چه میشود؟» ایشان فرمودند: «مگر نشنیدید از دیروز تا امروز صبح مدام اعلام کردهاند نماز جمعه تعطیل است؟» عرض کردم: «شما تشریف ببرید، ما یتیم میشویم و اینها همه ما را میکشند یا به زندان میاندازند. بمانید تا بتوانیم مقاومت کنیم. میروم و مردم را برای نماز جمع میکنم» سپس همراه سه نفر راه افتادیم و با دادن شعار «ما اهل کوفه نیستیم، امام تنها بماند» به سمت مقر نماز جمعه به راه افتادیم. مردم که صدای ما را شنیدند، دنبالمان راه افتادند. تا به مقر نماز جمعه برسیم، عده زیادی آمدند. شهر تبریز سراپا شور و حرکت شده بود و حتی کسانی هم که اهل نماز نبودند، آمده بودند. آیتالله مدنی آن روز کفن پوشیدند و آمدند و عدهای هم به ایشان تأسی کردند و خلاصه آن جو سنگین شکسته شد.
نسیم آنلاین : اشارهای هم به توجه و اهتمام شهید آیتالله مدنی به جبههها کنید. از این جنبه چه خاطراتی دارید؟بنده با معرفی ایشان و حکم آقای میرسلیم، سرپرست بنیاد امور مهاجرین جنگ تحمیلی شده بودم. بهار سال 1360 و روزهای اول فروردین بود که ایشان مرا خواستند. آقای میرسلیم هم حضور داشت. آیتالله مدنی به بنده فرمودند: «شما که دارید برای جبههها چیزهایی میفرستید. در اینجا ستادی را تشکیل بدهید تا کسانی که از جبهه میآیند، بدانند برای تأمین نیازهای جبهه باید به چه نهادی مراجعه کنند» پیش از آن کمک به جبهه، نظم و برنامه خاصی نداشت و به صورت پراکنده انجام میشد، اما وقتی این ستاد را به کمک معتمدین بازار تشکیل دادیم، این کمکها سر و سامان گرفتند. بنده در واقع نماینده ایشان در این ستاد بودم. ایشان هر هفته در نماز جمعه مردم را به رفتن به جبههها و کمک برای رزمندگان تشویق و ترغیب میکردند.
ایشان چندین بار به جبهه رفتند که البته همراهشان نبودم. همیشه میگفتند به غرب برسید که خیلی از جنوب مظلومتر و نیازمندتر است. کمکها را بیشتر برای کردستان بفرستید. بعد هم که چندان طولی نکشید و ایشان در سال 1360 شهید شدند.