گزارشی از وضعیت آموزش فارسی در اوکراین
کارایی نداشتن روش های موجود آموزش زبان فارسی در دانشگاه های اوکراین
قدیمی بودن منابع آموزشی زبان فارسی و عدم کارایی روش های موجود آموزش زبان فارسی در دانشگاه های اوکراین به عنوان مهمترین آسیبهای آموزش فارسی در این کشور شناخته شده است.
به گزارش خبرنگار فرهنگی باشگاه خبرنگاران پویا ، مطالعات ایرانشناسی و زبان فارسی در اوکراین به اوایل قرن نوزدهم میلادی باز می گردد،. زمانی که برتارد دورن برای اولین بار در سال 1829 مرکز مطالعات ایرانشناسی و زبان فارسی را در دانشکده تاریخ و زبانشناسی دانشگاه خارکف راه انداری کرد، این مرکز فعالیتهای خود را در زمینۀ ایرانشناسی و زبان فارسی تا مدتها ادامه داد. اما مطالعات علمی و اساسی ایرانشناسی در اوکراین، مرهون تلاشهای علمی دانشمند برجسته ای به نام آگاتانگل کریمسکی اولین شرقشناس اوکراینی است که پس از برنارد دورن با تحقیقات خود در اوایل قرن بیستم، علم شرقشناسی را در اوکراین ادامه داده و آن را نهادینه کرد. وی آثار متعددی را در زمینه های تاریخ، ادب و اقوام خاورمیانه و نیز اسلام و تصوف تدوین کرد و بر همین اساس سه رشته عربشناسی، ترکشناسی و ایرانشناسی در اوکراین پایه گذاری شد. از این زمان بود که علم شرقشناسی نیز در کنار سایر علوم در اوکراین به وجود آمد.
در سال 1926 به دنبال تشکیل «اتحادیۀ علمی شرقشناسان سراسر اوکراین» افتتاح کرسی زبان فارسی و عربی وابسته به بخش علوم اجتماعی آکادمی علوم اوکراین و انتشار مجلۀ «جهان شرق»، روند علم شرقشناسی در اوکراین کاملا چشمگیر شد و بدین ترتیب گروه های آموزشی زبانهای شرقی(فارسی، ترکی، عربی و ژاپنی) در مراکز علمی شهرهای کی یف و خارکف نیز دایر شده بودند.
تدریس زبان و ادبیات فارسی و مطالعات تاریخ و تمدن ایران در اوکراین بیش از یکصد سال قدمت دارد. قبل از اتقلاب بلشویکی در دانشگاه ها و آموزشگاه های نظامی و تجاری شهرهای کییف و اودسا، زبان فارسی همراه با زبان های شرقی دیگر (عربی و ترکی) تدریس می شد. استاد کریمسکی خاورشناس و ایرانشناس معروف اوکراینی، شیوه ها و روش های آموزش زبانهای شرقی، از جمله فارسی را طرح ریزی و اجرا می کرد.
به دنبال سیاستهای محدودکنندۀ اتحاد جماهیر شوروی در سالهای 1931 تا 1933، اتحادیۀ علمی شرقشناسان سراسر اوکراین و تمامی شعبات آن در شهرهای کی یف، خارکف، لووف و ادوسا از ادامۀ فعالیت بار ماندند. محققان برجستۀ شرقشناس از ادامۀ فعالیت های شرقشناسی منع شدند. دستور توقف چاپ و انتشار کتب، مقالات و رساله هایی که در زمینه آموزش زبانهای شرقی، فرهنگ لغات و ... صادر و اجرا شد. در بایگانی به جای مانده از کریمسکی، نسخه های خطی آثار وی و شرقشناسان دیگر وجود دارد. این آثار عبارتند از: تشریح نسخ خطی بلخی، شرح مجمل یساول، شرح تاریخ ادبیات فارسی، نامه ها و یادداشت های سفر به ایران، مقاله شعر نو فارسی و ...
پس از جنگ جهانی دوم، علم شرقشناسی در اوکراین، روند چشمگیری نداشت. اما تعدادی از دانشمندان شرق شناس با همۀ محدودیتها، فعالیت های نامحسوس خود را ادامه دادند. از جمله میتوان به: کوفالیوسکی،کزما، بیلیس، یوری کچویی، ایوان چرنیکوف، رشما و ...اشاره کرد.
در نهایت، در سال 1970بخش تاریخ شرق وابسته به دانشکده تاریخ کییف تأسیس شد. در سال 1978 این بخش به دانشکده آکادمی مسائل اجتماعی و اقتصادی کشورهای خارجی ملحق شد. پیش از روی کارآمدن دولت مستقل اوکراین، کارکنان بخش تاریخ شرق، کارهای متعددی انجام دادند ولی محدودیت های موجود، مانع تحقیقات عینی در رشته شرقشناسی بود. علاوه بر این تعداد افرادی که به زبانهای شرقی آشنا بودند بسیار اندک بود، چون زبانهای شرقی در اوکراین سالها بود که تدریس نمی شد.
در سال 1987 در دانشگاه لووف کلاس سه سالۀ زبان فارسی و عربی افتتاح شد. در سال 1989 جامعۀ علمی اوکراین، «شعبه شرقشناسی و آفریقاشناسی اوکراین» را تأسیس کرد و آقای یوری کچویی به عنوان رئیس این مرکز انتخاب شد. در سال 1990 در دانشکدۀ زبانشناسی پوتیتا، شعبۀ شرقشناسی افتتاح شد. با گسترش این شعبه، دانشکدۀ شرقشناسی آگاتانگل کریمسکی به وجود آمد که تاکنون فعالیت دارد. با تأسیس انستیتو شرقشناسی اوکراین، آقای پریتساک، شرقشناس معروف، آموزش علم شرقشناسی را مجددا احیا کرد.
در سال 1992 دانشکده شرقشناسی در دانشگاه ملی شفچنکو با تدریس زبانهای عربی، فارسی، ترکی، هندی، چینی و ژاپنی شروع به فعالیت کرد. در همان زمان زبان فارسی علاوه بر دانشگاه کییف در دانشکده زبانهای خارجی و سایر مؤسسات عالی شهرهای لووف، خارکف، سیمفروپل و اودسا نیز راه انداری شد.
زبان فارسی در مراکز تحقیقاتی و آموزشی :
دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی
- دانشکده شرقشناسی دانشگاه ملی تاراس شفچنکو: این دانشگاه یکی از معتبرترین دانشگاه های اوکراین است که در سال 1814 تأسیس شده است. دانشکدۀ زبانشناسی این دانشگاه از مراکز معتبر آموزشی است که بسیاری از زبانهای شرقی و غربی در آن تدریس می شود. یکی از گروه های این دانشکده، موسوم به گروه زبانهای خاور دور نزدیک و میانه است که زبانهای فارسی، عربی و هندی در آن تدریس می شود.
هر ساله در دانشکده زبان و ادبیات به ابتکار سفارت جمهوری اسلامی ایران المپیاد سراسری زبان فارسی برگزار می شود و نفرات اول تا سوم آن برای گذراندن یک دورۀ دانش افزایی به ایران اعزام می شوند.
- دانشکده روابط بین الملل دانشگاه ملی تاراس شفچنکو: این دانشکده که در سال 1944 میلادی تأسیس شده است، از اهمیت و اعتبار زیادی برخوردار بوده و دارای 12 مرکز آموزشی است؛ زبان فارسی از سال 1995 در این دانشکده تدریس می شود. دانش آموختگان آن معمولا از بهترین دانشجویان زبان فارسی در اوکراین بوده و در مراکز دولتی از جمله وزارت امور خارجه به کار گرفته می شوند.
دانشگاه ملی زبانشناسی کییفـ(اینیاز): دانشگاه ملی زبانشناسی کییف یکی از مشهورترین و مهمترین دانشگاههای اوکراین است که رشته های مختلف علوم انسانی در آن تدریس می شود. این دانشگاه از دو دانشکده تشکیل شده است و دانشجویان در 10 رشتۀ تحصیلی در این دانشکده ها مشغول تحصیل هستند. دانشکدۀ زبانهای شرقی این دانشگاه در سال 1992 میلادی تأسیس شده است. در ابتدا دو زبان چینی و ژاپنی در آن تدریس می شد و به تدریج زبان های دیگر شرقی از جمله عربی، فارسی، هندی، ترکی و ... نیز به آن افزوده شد. زبان و ادبیات فارسی از سال 1996 میلادی در این دانشکده به صورت یک درس ارائه شد، ولی در سال 2001 رشتۀ زبان و ادبیات فارسی به صورت یک رشتۀ مستقل درآمد. زبان فارسی در این دانشگاه در مقطع کارشناسی و با حضور 4 استاد زبان فارسی تدریس میشود.
- دانشگاه دولتی ایوان فرانکو( شهر لووف):
دانشگاه دولتی تربیت معلم خارکف:
- دانشگاه کالیگیوم- خارکف: (غیر فعال)
- دانشگاه جهان شرقی کی یف(گیمنازیا): (غیر فعال)
- دانشگاه بین المللی کییف (خاچاطوریان): (غیر فعال)
- دانشگاه اکولوژی تاوریدا، (شهر سیمفروپل): (غیر فعال)
دانشگاه ملی تاوریدا (در شهر سیمفروپل- شبه جزیرۀ کریمه): (غیر فعال)
مدارس:
- مدرسۀشمارۀ یک زبانهای شرقی کی یف(گیمنازیا):
- مدرسه شماره 12 (شهر ایرپین): (غیر فعال)
- دبیرستان روابط بین المللی شماره 51 کی یف: (غیر فعال)
- مدرسه وکودکستان آریانا(کی یف): (غیر فعال)
- مدرسۀوابسته به دانشگاه تاوریدا(شهرسیمفروپل): (غیر فعال)ا
دوره های آزاد:
- مرکز فرهنگی ایران زمین(شهر اودسا):
آسیبشناسی زبان فارسی:
-
- قدیمی بودن منابع آموزشی زبان فارسی در مراکز دانشگاهی
- نبود یک سیستم آموزشی یکسان و در نتیجه سلیقه ای عمل کردن استادان در انتخاب منابع و کتابهای آموزشی
- کمبود نرم افزار های آموزشی وکمک آموزشی زبان فارسی متناسب با نیارهای زبانی و فرهنگی آن منطقه
- نبود سایت جامع آموزش فارسی برای دانشجویان اوکراینی ( با استفاده از زبان واسط روسی)
- عدم حمایت مالی درمورد وضعیت نامناسب اتاقهای آموزش زبان فارسی در دانشگاهها و مراکز آموزش زبان فارسی
- عدم کارایی روش های موجود آموزش زبان فارسی در دانشگاه ها
- استفاده از زبان انگلیسی به عنوان زبان واسط در کتاب های آموزشی
- عدم حمایت مالی از استادان بومی زبان فارسی
راهکارها:
- برگزاری دوره های آشنایی با اصول روشهای تدریس زبان فارسی برای استادان اوکراین
- تدوین کتابهای آموزش زبان فارسی با استفاده از زبان واسط روسی و منطبق بر روشهای نوین آموزش زبان فارسی
- ارسال کتابهای آسان، فیلم و نرم افزارهای آموزشی و کتاب هایی با موضوع ادبیات معاصر
- برگزاری نشستهای تخصصی زبان فارسی و استفاده از تجربیات متخصصان
- تأسیس انجمن زبان فارسی متشکل از فارغ التحصیلان رشته های ایرانشناسی و زبان فارسی در جای مستقلی غیر از سفارت و دانشگاه، برای انجام تبلیغات مثبت
- برنامه ریزی جهت اشتغال فارغ التحصیلان زبان فارسی به صورت تمام وقت یا پاره وقت در مراکز ایرانی و خارجی
- برگزاری «روز فرهنگ ایران» یا «هفته فرهنگی ایران» حداقل یک بار در سال (ترجیحا در فصل بهار و همزمان با انتخاب دانشگاه و رشتۀ تحصیلی توسط داوطلبان کنکور) که طی آن، فعالیتهایی مانند نمایش فیلم مستند و سینمایی، نمایشگاه مینیاتور و صنایع دستی، توزیع جزوه های تبلیغاتی دربارۀ توانمندیها و جذابیتهای ایران صورت گیرد.
- تأسیس مراکز فرهنگی و زبان فارسی در شهرهایی که در آنها فارسی تدریس می شود. (در این مراکز می توان، کتابخانه های تخصصی و عمومی، وسایل کمک آموزشی، ماهواره، تلویزیون، نشریات، روزنامهها و ... دایر کرد که برطرف کنندۀ نیازهای علمی تحقیقی علاقه مندان می شوند. همچنین با استفاده از فارغ التحصیلان بومی، م یتوان برای آنها در این مراکز ایجاد شغل کرد.)
- اختصاص راتبۀ تحصیلی به دانشجویان ممتاز زبان و ادبیات فارسی
- اجرای دوره های کوتاه مدت دانش افزایی برای استادان و دانشجویان در اوکراین با اعزام استاد از ایران
- حمایت از تأسیس مرکز ایرانشناسی در آکادمی مائوپ و تألیف فرهنگ لغات اوکراینی به فارسی
- ایجاد ارتباط بین مراکز دانشگاهی و علمی ایران و اوکراین و تبادل استاد و دانشجو بین دو کشور
منبع: تسنیم
مسئولیت صحت اخبار ارائه شده به عهده منبع خبر بوده و این رسانه صرفاً رسالت اطلاعرسانی خود را در این رابطه انجام میدهد.