اخبار آرشیوی
بازخوانی// رهبر معظم انقلاب: عدهای خیال میکنند بناست با آزاداندیشی همه بنیانهاى اصیل در هم شکسته شود و میترسند؛ عدهاى دیگر هم تلقى میکنند که با آزاداندیشى باید این بنیانها شکسته شود. هر دو گروه به آزاداندیشى ظلم میکنند
به گزارش «نسیم»، رهبر معظم انقلاب در دیدار سال 1381 با اعضای انجمن اهل قلم به مسائل مهمی در خصوص آزاداندیشی پرداختند: - صاحبان فکر باید بتوانند اندیشه خود را در محیط تخصّصى، بدون هوچیگرى، بدون عوامفریبى و جنجال تحمیلى و زیادى مطرح کنند و آن نقّادى شود؛ یک وقت بهطور کامل رد خواهد شد، یک وقت بهطور کامل قبول خواهد شد، یک وقت هم در نقّادى اصلاح خواهد شد و شکل صحیح خود را بهدست خواهد آورد. این اتّفاق باید بیفتد. ما الان این را نداریم. - امروز فضا طورى است که اگر کسى بیاید نه لزوماً یک نظریه نو، بلکه یک بدعت، یک سنّتشکنى یا یک لگدکوبى به یک مرز را سرِ چوب کرده و بلند کند و هیاهو راه بیندازد، مىتواند عدّهاى را بهصورت عوامفریبانه دور خود جمع کند. مخالف او هم با همان روش با او برخورد مىکند و بنا مىکند به محکوم کردن او از یک موضع طرد و لعن. شاید اصلِ محکوم کردن درست باشد؛ اما خیلى از اوقات شیوهاش درست نیست. - تا گفته مىشود آزاداندیشى، عدّهاى فورى خیال مىکنند که بناست همه بنیانهاى اصیل در هم شکسته شود، و آنها چون به آن بنیانها دلبستهاند، مىترسند. عدّهاى دیگر هم تلقّى مىکنند که با آزاداندیشى باید این
بنیانها شکسته شود. هر دو گروه به آزاداندیشى - که شرطِ لازم براى رشد فرهنگ و علم است - ظلم مىکنند. - آزاداندیشى غیر از بىبندوبارى است. آزاداندیشى یک حرف و بىبندوبارى یک حرف دیگر است. آزاداندیشى این است که شما در حرکت به سمت سرزمینهاى ناشناخته معارف، خودتان را آزاد کنید، بروید، نیروها و انرژیهایتان را بهکار بیندازید و حرکت کنید؛ اما معناى بىبندوبارى این است که در حرکت به سمت قله یک کوه، اصلاً اهمیت ندهید که از کدام راه بروید. نتیجه این مىشود که از راهى مىروید و به نقطهاى مىرسید که نه راه پیش دارید و نه راه پس و فقط راه سقوط دارید! - اگر بخواهیم رشد کنیم، بایستى بتوانیم در فضاى لایتناهىِ فکر بال و پر بزنیم؛ باید حرکت کنیم. اگر بخواهیم در اقتصاد، فرهنگ، علوم انسانى، فلسفه و در همه زمینههاى علمى و فرهنگى در چارچوب آن نظرى که فردى در جایى گفته و یک عدّه طرفدار هم پیدا کرده و حالا مترجمى آن را ترجمه کرده یا خود ما آن را یاد گرفتهایم؛ یعنى در چارچوب آن فکر بهعنوان یک شىءِ مقدّس غیرقابل دست زدن، حرکت کنیم، این آزاداندیشى نیست، بلکه دنباله «کاغذباد» شدن است. - استفاده از آزادى ادبى دارد. ما ادب استفاده از
آزادى را هم باید یاد بگیریم و یاد بدهیم. این هم وظیفه جمهورى اسلامى است. عدّهاى به نام آزاداندیشى مرزهاى فضیلت و حقیقت را لگدکوب کردهاند و به نام آزاداندیشى و نوآورى، همه اصول مقدّس حقیقى را نادیده گرفته یا تحقیر و یا مسخره کردهاند. یک عدّه هم بهصورت عکسالعملى یا بهخاطر مسائل دیگرى که در ذهنشان بود، به پایههایى چسبیدند که باید بر روى آن پایهها نوآورى مىشد. نبایستى به آنچه که گفته شده، اکتفا کرد و متحجّر شد؛ یعنى تحجّر در مقابل مرز شکنى و افراط در مقابل تفریط. - البته من به شما بگویم که محیط حوزه از این جهت بهتر از محیط دانشگاه است. علّت این است که در حوزه، نقّادى یکى از محورهاى اصلى است. همه این بزرگان حوزه که شما ملاحظه مىکنید - چه آنهایى که امروز هستند و چه بزرگترهایى که در نسلهاى گذشته ما بودند - اصلاً در همین محیط نقّادى بزرگ شدهاند. هیچ متکلّمى و هیچ فیلسوف یا فقیهى از اینکه یک نظر مسلّم فقهى یا اصولى یا کلامىِ قبل از خود را بهکلّى ابطال کند، ابایى ندارد و از اینکه کسى به او بگوید چرا ابطال کردى هم باکى ندارد؛ چون چنین چیزى اصلاً در حوزه گفته نمىشود. این سنّت حوزه است که نظرات گذشتگان را
مطرح کنند. شما ملاحظه کنید؛ امام رضواناللَّهعلیه، آن وقت که در قم تشریف داشتند در درس اصول، نظرات مُد روز را که نظرات مرحوم آیتاللَّه نائینى بود، ذکر مىکردند، بعد فیه اوّلاً، ثانیاً، ثالثاً، رابعاً و خامساً، اساس حرف را اصلاً به هم مىریختند. هیچکس نمىگفت چرا. - یکى از وظایف نظام جمهورى اسلامى، حمایت صریح از برخورد افکار به شکل سالم است. اینکار، ظرف و مجرا لازم دارد و این مجرا بایستى به وسیله خودِ دوستان دانشگاهى و حوزوى در بخشهاى مختلف تنظیم شود. آنها باید این مجرا را درست کنند و امکان بدهند. - متأسّفانه یک عدّه اصولگرایى را با تحجّر اشتباه گرفته و خیال کردهاند که اصولگرایى یعنى تحجّر! در حالى که اصولگرایى به معناى تحجّر نیست. اصولگرایى یعنى اصول مستدلِّ منطقى را قبول داشتن و به آنها پایبند ماندن و رفتارهاى خود را با آن اصول تطبیق کردن؛ مثل شاخصهایى که انسان را در یک جاده هدایت مىکند. «انّالّذین قالوا ربّنااللَّه ثمّ استقاموا»، این استقامت کردن، اصولگرایى است. معناى تحجّر این است که از هر آنچه که بهصورت یک باور در ذهن انسان وارد شده، بدون اینکه پایههاى استدلالى و استناد مستحکمى داشته باشد، بى
دلیل و متعصّبانه دفاع کردن.